Bhagavadgita !

Chapter 10

Vibhuti Yoga ! Slokas with meanings.

Sanskrit text in Devanagari, Kannada, Gujarati, English , Telugu

||om tat sat||

ఓం శ్రీకృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః
శ్రీమద్ భగవద్గీత
విభూతి యోగః
దశమ అధ్యాయః

Vibhuti is the glory or richness. It also means manifestation. In the context of the Gita, the dialogue on Brahman, it is the glory or richness of Brahman as well as the manifestations of Brahman.

When the universe itself is a glory of Brahman, one who is already attuned to the thought of all-pervasive Brahman would wonder: What is that part which does not constitute the glory of Brahman? For the believer, which Arjuna is, what need is there for reiterating the glory of Brahman?

The Gita is about leading one person step by step into the realm of Brahman. For the believer, this chapter is confirmation. For others, this further dialogue on the glory and manifestations of Brahman becomes a necessary step for conversion.

Chapters seven, eight, and nine describe the glory of Brahman. In the seventh chapter, Krishna says:

రసోఽహమప్సు కౌన్తేయ ప్రభాస్మి శశి సూర్యయోః |
ప్రణవః సర్వ వేదేషు శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు ||7.08||

"I am the essence of water, the light in the Sun and the Moon, that letter (Om) in all the Vedas, the sound in Space, as well as the manhood among men," Krishna says firmly.

బీజం మాం సర్వభూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ ||7.10||

"Oh Partha know Me as the seed in all things." This is a good indication of the pervasiveness of the Supreme.

Then the ninth chapter ends with an exhortation from Krishna:

మన్మనాభవ మద్బక్తో మద్యాజీమాం నమస్కురు ||9.34||

Here, Krishna says, "With mind fixed on Me, being My devotee, worship Me, bow down to Me. Thus concentrating your mind on Me, having accepted Me, you will attain Me."

Knowledge of His glories will greatly help the mind focus on Him. Hence Krishna here teaches the glories and manifestations of Brahman. This chapter starts with Krishna's dialogue.

శ్లోకము 1

శ్రీభగవానువాచ:

భూయ ఏవ మహాబాహో శ్రుణుమే పరమం వచః |
యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా ||1||

స|| హే మహాబాహో! ప్రీయమాణాయ తే హితకామ్యయా భూయః ఏవ యత్ పరమం వచః అహం వక్ష్యామి (తత్ వచః) శృణు ||1||

Sloka meanings:

మహాబాహో - mighty armed one
ప్రీయమాణాయ - one who takes delight in
తే హితకామ్యయా – for your welfare
భూయః ఏవ - again
యత్ పరమం వచః అహం వక్ష్యామి -
those excellent words which I am going to say
(తత్ వచః) శృణు - (please) hear (those words)

Sloka summary:

Bhagavan said:
"Mighty armed one, who delights in my words, for your welfare, please listen to these excellent words which I will speak." ||1||

The first thought Sloka 1 prompts: What are those excellent words? We hear those excellent words in Sloka 2.

శ్లోకము 2

న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః |
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః ||2||

స|| మే ప్రభవమ్ ( ప్రభావం అపి) సురగణాః న విదుః | మహర్షయః న | అహం దేవానామ్ మహర్షీణాం చ సర్వశః ఆదిః హి ||2||

Sloka meanings:

మే ప్రభవమ్ సురగణాః న విదుః -
My origin is not known to Gods
మహర్షయః న - not sages
దేవానామ్ మహర్షీణాం చ సర్వశః -
for all the Gods and great sages
అహం ఆదిః హి - I am the first (cause)

Sloka summary:

"My origin is not known to the Gods, not even the sages.
For I am the source of the Gods and the great Rishis." ||2||

Here, "ప్రభవమ్" means source. Bhagavan says neither the Devas nor the Maharshis know his origin. He being the first one, "ఆదిః హి," the following people may not know. Incidentally the Nasadiya Sukta, Rigveda, which is about Bhagavan's origin, ends with a similar thought: "వేద యది వా న వేద," suggesting that maybe even He does not know how He came about.

శ్లోకము 3

యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్ |
అసమ్మూఢస్య మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ||3||

స|| యః మాం అజం అనాదించ లోకమహేశ్వరం (చ) వేత్తి సః మర్త్యేషు అసమ్మూఢః సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ||3||

Sloka meanings:

యః మాం వేత్తి - one who knows Me
అజం అనాదించ - the One without birth and without beginning
లోకమహేశ్వరం (చ) వేత్తి - also knows Me as the Lord of the world
సః మర్త్యేషు అసమ్మూఢః - that one among mortals, the undeluded one
సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే - becomes free of all sins

Sloka summary:

"One who knows Me as the one without birth and without beginning, and also knows Me as the Lord of the world, that undeluded one among mortals, becomes free of all sins." ||3||

Saying, "సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే," which means that one becomes free of all sins (if one takes refuge in Bhagavan), Krishna reiterates what we know. Sometimes a known fact needs to be heard repeatedly, so that it may sink into our subconscious mind.

శ్లోకము 4

బుద్ధిర్జ్ఞానమసమ్మోహః క్షమా సత్యం దమశ్శమః |
సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చ అభయమేవచ ||4||

స|| బుద్ధిః జ్ఞానం అసమ్మోహః క్షమా సత్యం దమః శమః సుఖం దుఃఖం భవః అభావః భయం చ అభయం ఏవ చ (మత్త ఏవ భవన్తి) ||4||

Sloka meanings:

బుద్ధిః జ్ఞానం అసమ్మోహః -
intellect, knowledge, being free of attachments
క్షమా సత్యం దమః శమః -
forgiveness, truth, control of passions, peace of restraint
సుఖం దుఃఖం భవః అభావః -
happiness, sorrow, existence and non-existence
భయం చ అభయమేవచ -
fear and fearlessness
(మత్త ఏవ భవన్తి) – (these happen because of Me)

Sloka summary:

"Intellect, knowledge, being free of attachments, forgiveness, truth, control of passions, peace of restraint, happiness, sorrow, existence and non-existence fear and fearlessness – these all happen because of Me." ||4||

In Slokas 4 and 5, we hear all those entities related to the "Apara" prakruti of the Supreme Being. Bhagavan's summary is that they all happen because of Him.

శ్లోకము 5

అహింసా సమతా తుష్టిః తపో దానం యశోఽయశః |
భవన్తి భావా భూతానాం మత్తఏవ పృథగ్విధాః ||5||

స|| అహింసా సమతా తుష్టిః తపః దానం యశః అయశః భూతానాం పృథక్విధాః (నానావిథాః) భావాః మత్త ఏవ భవన్తి ||5||

Sloka meanings:

అహింసా సమతా తుష్టిః - nonviolence, equality and satisfaction
తపః దానం యశః అయశః - penance, charity, fame and infamy
భూతానాం పృథక్విధాః (నానావిథాః) భావాః -
the different states of living beings
మత్త ఏవ భవన్తి -
happen because of Me

Sloka summary:

"Nonviolence, equality and satisfaction, penance, charity, fame and infamy, the different states of living beings happen because of Me." ||5||

When Krishna says that all these tendencies happen because of Me ("మత్త ఏవ భవన్తి"), it should also be inferred that all these tendencies happen because of us or because of our nature, in light of the earlier queries of Arjuna and answers of Krishna on the nature of human beings. We know that intellect necessary to control nature is also only with us (the beings). We are also capable of overcoming the nature.

శ్లోకము 6

మహర్షయస్సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా |
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః ||6||

స|| లోకే ఇమాః ప్రజాః యేషాం (సంతతిః) పూర్వే సప్త మహర్షయః తథా చత్వారః (సనకాదయః) మనవః (తే) మద్భావాః మానసా జాతాః ||6||

Sloka meanings:

లోకే ఇమాః ప్రజాః - people of this world
యేషాం (సంతతిః) - of whose progeny they are (those)
పూర్వే సప్త మహర్షయః - seven great ancient Rishis
తథా చత్వారః మనవః -
similarly the four Manus
తే మద్భావాః మానసా జాతాః -
they were all born of my mind

Sloka summary:

"The seven great ancient Rishis and the four Manus, who were the progenitors of all the people of the world, were all born of My mind." ||6||

It follows that all the people of this world stand as the progeny of these seven great Rishis and four Manus irrespective of the caste considerations generated subsequently.

శ్లోకము 7

ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః |
సోఽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః ||7||

స|| మమ ఏతాం విభూతిం యోగం చ యః వేత్తి తత్త్వతః సః అవికంపేన యోగేన యుజ్యతే | అత్ర సంశయః నాస్తి ||7||

Sloka meanings:

మమ ఏతాం విభూతిం - these manifestations of Mine
యోగం చ - Yoga also
యః వేత్తి తత్త్వతః - those who know that fully
సః అవికంపేన యోగేన యుజ్యతే - they are imbued with unwavering Yoga
అత్ర సంశయః నాస్తి - there is no doubt in that

Sloka summary:

"Those who know these manifestations of Mine fully, they are imbued with unwavering Yoga. There is no doubt in that." ||7||

We also heard from Krishna, "బీజం మాం సర్వ భూతానాం విద్ధి పార్థ సనాతనమ్" (7.10), or "Partha, know Me as the seed among all beings." One who realizes the presence of the Supreme Being in all beings, develops the ability to be equal towards all beings. That is "సమత్వ." Developing that attitude enables him to be Yogi vide ("సమత్వం యోగముచ్యతే") (2.48). Being a Yogi leads to the path of Self-Realization. Krishna reinforces the same in this Sloka.

In the next four slokas Krishna describes his manifestations and the unwavering Yoga.

శ్లోకము 8

అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే |
ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః ||8||

స|| అహం సర్వస్య ప్రభవః | మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే ఇతి మత్వా బుధాః భావ సమన్వితాః మామ్ భజన్తే ||8||

Sloka meanings:

అహం సర్వస్య ప్రభవః - I am the Source of everything
మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే - everything is moving around because of Me
ఇతి మత్వా బుధాః - knowing this, the intelligent ones
భావ సమన్వితాః - being endowed with the nature of the Truth
మామ్ భజన్తే - they worship Me

Sloka summary:

"I am the Source of everything. Everything proceeds because of Me.
Knowing this, the intelligent ones, being endowed with the nature of the Truth, worship Me."

One who is aware of the many manifestations of Bhagavan, realizes the cause of all this creation, and becomes more focused on Bhagavan. Worship then becomes that much more focused.

శ్లోకము 9

మచ్ఛిత్తా మద్గతాప్రాణా బోధయన్తః పరస్పరమ్ |
కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ ||9||

స|| తే మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణాః మామ్ పరస్పరం బోధయన్తః కథయన్తః చ నిత్యం త్తుష్యంతి రమన్తి చ ||9||

Sloka meanings:

మచ్చిత్తా - those with minds fixed on Me
మద్గతప్రాణాః - those who consider their life is meant for my adoration
మామ్ పరస్పరం బోధయన్తః - enlightening each other about Me
కథయన్తః చ - talking about Me
నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ -
always derive satisfaction and rejoice

Sloka summary:

"Those with minds fixed on Me, those who consider that their life is meant for My adoration, always derive satisfaction and rejoice talking about Me and enlightening each other about Me." ||9||

How does Mumukshu or a Sadhaka pursue his goal? The Sadhaka's are focused on attaining liberation. Their world is focused on thinking about Bhagavan. They always derive satisfaction and rejoice in talking about Bhagavan and enlightening each other about Bhagavan.

"నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ" means "always derive satisfaction and rejoice." This tells us that a feeling of joy and satisfaction permeates the lives of those who pursue and realize the Supreme Being.

శ్లోకము 10

తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతి పూర్వకమ్ |
దదామి బుద్ధి యోగం తం యేన మాముపాయాన్తి తే ||10||

స|| సతతయుక్తానాం ప్రీతిపూర్వకమ్ (మాం) భజతాం తేషాం యేన తే మామ్ ఉపయాన్తి తం బుద్ధియోగమ్ దదామి ||10||

Sloka meanings:

సతతయుక్తానాం - those who are always devoted to
ప్రీతిపూర్వకమ్ భజతాం - worship with love
(without hankering for favors or fame)
తేషాం - for them
యేన తే మామ్ ఉపయాన్తి - by which (Yoga) they can attain Me
తం బుద్ధియోగమ్ దదామి - that Yoga of intellect (I am) giving

Sloka summary:

"For those who are always devoted to Me and worship with love
(without hankering for favors or fame), I give that Yoga of intellect, by which they can attain Me." ||10||

Krishna is saying that he grants the Yoga of Knowledge to such people and, in Sloka 11, elaborates on how He grants that knowledge.

శ్లోకము 11

తేషామేవానుకంపార్థ మహమజ్ఞానజం తమః |
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞాన దీపేన భాస్వతా ||11||

స|| తేషాం అనుకంపార్థమ్ అహమేవ ఆత్మభావస్థః భాస్వతా జ్ఞానదీపేన అజ్ఞానజం తమః నాశయామి ||11||

Sloka meanings:

తేషాం అనుకంపార్థమ్ - to act in accordance with their wishes
అహమేవ ఆత్మభావస్థః - I, dwelling in their mental states
భాస్వతా జ్ఞానదీపేన - with lustrous flame of knowledge
అజ్ఞానజం తమః నాశయామి - destroy the darkness of ignorance

Sloka summary:

"To act in accordance with their wishes (out of compassion for those devotees), dwelling in their mental states, I destroy the darkness of ignorance, with the lustrous flame of knowledge." ||11||

Out of love and compassion for those devotees, Bhagavan gives them the Yoga of knowledge. Who are these fortunate devotees? They are "మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణాః," those with minds fixed on Me and those who consider that their life is meant for my adoration.

How is the Yoga of knowledge presented? By destroying the darkness of ignorance with the lustrous flame of knowledge.

శ్లోకము 12

అర్జున ఉవాచ:

పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్ |
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాది దేవమజం విభుమ్ ||12||

స|| భవాన్ పరం బ్రహ్మ పరంధామ పరమం పవిత్రం త్వామ్ శాశ్వతం దివ్యం పురుషం ఆదిదేవం అజం విభుం ||12||

Sloka meanings:

భవాన్ పరం బ్రహ్మ పరంధామ - You are the Supreme Brahman, the Supreme abode
పరమం పవిత్రం త్వామ్ - You are the Supreme sanctifier
శాశ్వతం దివ్యం పురుషం - Eternal Divine Purusha
ఆదిదేవం - the primordial God
అజం విభుం - unborn and all pervading (it is said)

Sloka summary:

Arjuna said:

"(It is said that) You are the Supreme Brahman, the Supreme abode. You are the Supreme sanctifier. You are the Eternal Divine Purusha, the primordial God, unborn and all pervading." ||12||

శ్లోకము 13

అహుస్త్వాం ఋషయస్సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా |
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే ||13||

స|| సర్వే ఋషయః దేవర్షిః నారదః అసితః దేవలః వ్యాసః ఆహుః స్వయం చ తథా ఏవ మే బ్రవీషి ||13||

Sloka meanings:

సర్వే ఋషయః దేవర్షిః నారదః - all the sages, and the divine Sage Narada
అసితః దేవలః వ్యాసః ఆహుః - Asita, Devala, and Vyasa say that
స్వయం చ - You yourself also
తథా ఏవ మే బ్రవీషి - declaring the same

Sloka summary:

"All the sages, and the divine sages Narada, Asita, Devala, and Vyasa say that. You are also declaring the same." ||13||

Slokas 12 and 13 are to be read together. These are Arjuna's words. Arjuna is corroborating Krishna, saying that he is telling the same thing that is spoken by several great sages. These are the words of a disciple, who is won over by the Master.

శ్లోకము 14

సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ |
న హి తే భగవన్ వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః ||14||

స|| హే కేశవా! యత్ మామ్ వదసి ఏతత సర్వం ఋతమ్ (సత్యం) మన్యే | భగవన్ తే వ్యక్తిం దేవాః న విదుః | దానవాః చ న హి ||14||

Sloka meanings:

యత్ మామ్ వదసి - whatever you tell me
ఏతత సర్వం ఋతమ్ మన్యే - I believe all of that as true
భగవన్ తే వ్యక్తిం - Bhagavan, your true form
దేవాః న విదుః - Devas do not know
దానవాః చ న హి (విదుః) - Danavas also do not know

Sloka summary:

"Oh Kesava, whatever You tell me, I believe all of that as true. Bhagavan, Your true form is not known to Devas and Danavas too." ||14||

శ్లోకము 15

స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ |
భూత భావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే ||15||

స|| పురుషోత్తమా! భూతభావన భూతేశ దేవ దేవ జగత్పతే త్వం ఆత్మానం ఆత్మనా స్వయం ఏవ వేత్థ ||15||

Sloka meanings:

భూతభావన - Creator of Beings
భూతేశ - Lord of Beings
దేవ దేవ జగత్పతే - God of Gods, Lord of the World
త్వం ఆత్మానం - You Yourself
ఆత్మనా స్వయం ఏవ వేత్థ - know Yourself

Sloka summary:

"Oh Purushottama, Creator of Beings, Lord of Beings, God of Gods, Lord of the World. Only You Yourself know the Self by Yourself." ||15||

శ్లోకము 16

వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యాహ్యాత్మ విభూతయః |
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి ||16||

స|| హి యాభిః విభూతిః త్వం ఇమాన్ లోకాన్ వ్యాప్య తిష్టసి (తాన్) దివ్యాః విభూతయః అశేషేణ వక్తుం అర్హసి ||16||

Sloka meanings:

యాభిః విభూతిః - all those manifestations
త్వం ఇమాన్ లోకాన్ వ్యాప్య తిష్టసి -
You exist pervading all these worlds
(తాన్) దివ్యాః విభూతయః - (those) divine manifestations
అశేషేణ వక్తుం అర్హసి - You can recount fully

Sloka summary:

"All those manifestations through which You exist, pervading all these worlds, those divine manifestations can only be recounted by You fully." ||16||

శ్లోకము 17

కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచిన్తయన్ |
కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోఽసి భగవన్మయా ||17||

స|| యోగిన్! అహం సదా కథం పరిచిన్తయన్ త్వాం విద్యాం? భగవన్ కేషు కేషు భావేషు చ చిన్త్యః అసి ||17||

Sloka meanings:

సదా కథం పరిచిన్తయన్ - however engrossed in Your meditation
అహం త్వాం విద్యాం - (can) I know You
కేషు కేషు భావేషు - by what forms
చిన్త్యః అసి - could You be meditated upon

Sloka summary:

"Oh Yogi, ever engrossed in Your meditation, how can I know You?
By what forms could You be meditated upon?" ||17||

శ్లోకము 18

విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన |
భూయం కథయ తృప్తిర్హి శ్రుణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ ||18||

స|| హే జనార్దన! ఆత్మనః యోగం విభూతిం చ విస్తరేణ భూయః కథయ | హి అమృతం శృణ్వతః మే తృప్తిః నాస్తి ||18||

Sloka meanings:

ఆత్మనః యోగం విభూతిం - Your Yoga and manifestations
విస్తరేణ భూయః కథయ - tell me again in detail
అమృతం శృణ్వతః - while hearing nectarlike words
మే తృప్తిః నాస్తి - I am not getting satiated

Sloka summary:

"Janardana, tell Me again in detail Your Yoga and manifestations. While hearing these nectarlike words, I am not getting satiated." ||18||

Having been taught about Karma Yoga, Jnyana Yoga, Moksha Sannyasa Yoga, Vijnyana Yoga, Rajavidya Rajaguhya Yoga, Arjuna realizes that the key is steadfastness in contemplation. Arjuna also realizes that knowledge of the Supreme One's glories will help one in such steadfastness. So Arjuna asks Krishna to elaborate on the same.

In general, the internal process of spiritual enquiry does not emerge in a moment. In the initial stages a devotee focuses on a chosen form of the Supreme Being. With the mind focused on that form and continuous meditation, one develops a serene mind capable of clearer thinking. That is also the time when one may actively contemplate spiritual enquiry. That is also the time when one may move beyond the chosen form of the Supreme Being to wider manifestations of the Supreme Being. Knowing the manifestations of the Supreme Being thus aids in moving forward on the path of spiritual enquiry. Arjuna's prayer points in that direction.

శ్లోకము 19

శ్రీ భగవానువాచ:

హన్త తే కథయిష్యామి దివ్యాః ఆత్మ విభూతయః |
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే ||19||

స|| కురుశ్రేష్ఠ! హన్త దివ్యాః ఆత్మ విభూతయః ప్రాధాన్యతః కథయిష్యామి! హిమే విస్తరస్య (విభూతి) అన్తః నాస్తి ||19||

Sloka meanings:

దివ్యాః ఆత్మ విభూతయః - My divine manifestations
ప్రాధాన్యతః కథయిష్యామి - (I) tell them in the order of importance
హి మే విస్తరస్య (విభూతి) - because the detail of these manifestations
అన్తః నాస్తి - (has) no end

Sloka summary:

"Best of Kurus, I will list My divine manifestations in their order of importance. Because the detail of these manifestations has no end." ||19||

Having raised Arjuna's curiosity about the glorious manifestations of the Supreme Being, Krishna describes these manifestations as having no end, "अन्तः न अस्ति." So he will detail a few in the order of their importance. Then Krishna starts the teaching of the glories or manifestations of the Supreme Being.

శ్లోకము 20

అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః |
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ ||20||

స|| గుడాకేశ! సర్వభూతాశయస్థితః ఆత్మా అహం ఏవ | భూతానాం ఆదిః చ మధ్యం చ అన్తః ఏవ చ అహం అస్మి ||20||

Sloka meanings:

సర్వభూతాశయస్థితః ఆత్మా - the Self residing in the hearts of all Beings
అహం ఏవ - I am that one
భూతానాం ఆదిః చ - origin of all beings
మధ్యం చ అన్తః ఏవ చ - the middle and the end too
అహం అస్మి - I am that one

Sloka summary:

"Gudakesa, I am the Self residing in the hearts of all Beings.
I am the origin of all beings, the middle and the end too." ||20||

With the first sentence of this Sloka, Krishna tells the highest truth of the Upanishads as fact: That the Jivatma and Paramatma are one and the same. That the Self residing in our hearts is the manifestation of the Supreme Being. This highest truth can only be realized through direct experience.

Krishna said He will elaborate on the order of importance. This is the first manifestation He has described. After knowing this, there may not be much else to know. Effectively, the rest are all indeed corollaries of this one thought.

శ్లోకము 21

అదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్ |
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణాంమహం శశీ ||21||

స|| అహమ్ అదిత్యానాం విష్ణుః | జ్యోతిషాం అంశుమాన్ రవిః | మరుతామ్ మరీచిః | అహం నక్షత్రాణాం శశీ ||21||

Sloka meanings:

అహమ్ అదిత్యానాం విష్ణుః - among Adityas, I am Vishnu
జ్యోతిషాం అంశుమాన్ రవిః - among the luminaries, I am the radiant Sun
మరుతామ్ మరీచిః - among the Maruts, I am Marichi
అహం నక్షత్రాణాం శశీ - among the stars, I am the Moon

Sloka summary:

"Among Adityas, I am Vishnu. Among the luminaries, I am the radiant Sun. Among the Maruts, I am Marichi. Among the stars, I am the Moon." ||21||

Adityas means the twelve sons of Aditi. They are Dhāta, Mitra, Aryama, Sakra, Varuṇa, Aṁśu, Bhagu, Vivasvān, Pūṣa, Savita, Tvaṣṭa, and Viṣṇu.
Maruts are a group of seven. They are Avaha, Pravaha, Nivaha, Prāhu, Udvaha, Saṁvaha, and Parivaha (Marichi).

శ్లోకము 22

వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః |
ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా ||22||

స|| వేదానాం సామవేదః అస్మి | దేవానాం వాసవః అస్మి | ఇన్ద్రియాణాం మనః చ | భూతానాం చేతనా అస్మి ||22||

Sloka meanings:

వేదానాం సామవేదః అస్మి – among the Vedas, I am Sama Veda
దేవానాం వాసవః అస్మి - among the Gods, I am Indra
ఇన్ద్రియాణాం మనః చ - among the senses, I am the mind
భూతానాం చేతనా అస్మి - of the beings, I am the intelligence

Sloka summary:

"Among the Vedas, I am Sama Veda. Among the Gods, I am Indra. Among the senses, I am the mind. Of the beings, I am the intelligence." ||22||

Krishna says, "Among the Gods, I am Indra." In Rigvedic times, Indra was the chief among the Deities. As a matter of fact, among the 1,028 Suktas in the Rigveda, the highest number of Suktas are in Indra (25), followed by Agni (200). Vishnu and Rudra have six Suktas on them. In the Bhagavatam, we have a story of people offering sacrifices to Indra, and Krishna stopped that. When Indra threatened the villages with devastating rains, Krishna lifted the Govardhan Mountain, providing protection to all the villagers while bringing sense to Indra, too.

శ్లోకము 23

రుద్రాణాం శంకరశ్చాస్మి మేరుశ్శిఖరిణామహమ్ |
వుసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుశ్శిఖరిణామహమ్ ||23||

స|| (అహం) రుద్రాణాం శంకరః అస్మి | యక్షరక్షసామ్ విత్తేశః | శిఖరిణామ్ మేరుః అస్మి ||23||

Sloka meanings:

రుద్రాణాం శంకరః అస్మి - among the Rudras, I am Sankara
యక్ష రక్షసామ్ విత్తేశః - among the Yakshas, I am Kubera
వసూనాం పావకః చ - among the Vasus, I am purifying fire
శిఖరిణామ్ మేరుః అస్మి - among the mountains, I am Meru

Sloka summary:

"Among the Rudras, I am Sankara. Among the Yakshas, I am Kubera. Among the Vasus, I am the purifying fire. Among the mountains, I am Meru." ||23||

There are eleven Rudras: హర, బహురూప, త్ర్యంబక, అపరాజిత, వృషా కపి, శంభు (Sankara), కపర్ది, రైవత, మృగవ్యాధ, శర్వ, and కపాలి.

Yakshas are a class of demigods who guard the wealth of Kubera. There are eight Vasus according to Vishnu Purana. They are ధర, ధృవ, సోమ, అహు, అనిల, అనల, ప్రత్యూష, and ప్రభాస. The purifying fire is అనిల.

శ్లోకము 24

పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్ |
సేనానీమహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః ||24||

స|| హే అర్జునా! పురోధసాం ముఖ్యం బృహస్పతిం చ మామ్ విద్థి | అహం సేనానీనాం స్కన్ధః | సరసాం సాగరః అస్మి ||24||

Sloka meanings:

పురోధసాం ముఖ్యం - foremost among the priests
బృహస్పతిం చ మామ్ విద్థి - know Me as Brihaspati
అహం సేనానీనాం స్కన్ధః - among the commanders of armies, I am Skandha
సరసాం సాగరః అస్మి - among the large bodies of water, I am the Sea

Sloka summary:

"O Partha, the foremost among the priests know Me as Brihaspati. Among commanders of armies, I am Skandha. Among the large bodies of water, I am the Sea." ||24||

శ్లోకము 25

మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్ |
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః ||25||

స|| మహర్షీణాం అహం భృగుః అస్మి | గిరాం ఏకం అక్షరమ్ అస్మి | యజ్ఞానాం జప యజ్ఞః అస్మి | స్థావరాణాం హిమాలయః అస్మి ||25||

Sloka meanings:

మహర్షీణాం భృగురహం - among the great Sages, I am Brighu
గిరాం ఏకం అక్షరమ్ అస్మి - among utterances, I am the monosyllable "Om"
యజ్ఞానాం జప యజ్ఞః అస్మి - among rituals, I am the ritual of Japa
స్థావరాణాం హిమాలయః అస్మి - among the immovable, I am the Himalaya

Sloka summary:

"Among the great Sages, I am Brighu. Among utterances, I am the monosyllable 'Om.' Among rituals, I am the ritual of Japa. Among the immovables, I am the Himalaya." ||25||

In Akshara Parabrahma Yoga (Chapter 8) we heard, "ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మన్ వ్యాహరన్ మామ్ అనుస్మరన్" (8.13). Hearing that He is the monosyllable "ఓమ్," we see the importance attached to that sound "ఓమ్." For all the hymns, "ఓమ్" is the souls. It is the essence of the Vedas. In Kathopanishad, Yama teaches Nachiketa the same thought about "ఓమ్."

Again by saying, "Among rituals, I am the ritual of Japa," Krishna has emphasized the primacy of meditation. There are many rituals ordained in the Vedas, rituals that are rich in ostentation. In fact some of those Vedic rituals are beyond the reach of a common man. By elevating "Japa" to the top, Krishna lifted the simplicity and sincerity of prayer as the highest plane.

శ్లోకము 26

అశ్వత్థః సర్వ వృక్షణాం దేవర్షీణాం చ నారదః |
గంధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః ||26||

స|| అహం సర్వవృక్షాణాం అశ్వత్థః దేవర్షీణాం నారదః గంధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలః మునిః ||26||

Sloka meanings:

అహం సర్వవృక్షాణాం అశ్వత్థః - among the trees, I am Asvattha
దేవర్షీణాం నారదః - among divine sages, I am Narada
గంధర్వాణాం చిత్రరథః - among the Gandharvas, I am Chitraratha
సిద్ధానాం కపిలః మునిః - among the Siddhas, I am Sage Kapila

Sloka summary:

"Among the trees, I am Asvattha. Among the divine sages, I am Narada. Among the Gandharvas, I am Chitraratha. Among the Siddhas, I am Sage Kapila." ||26||

The Asvattha tree is referenced in Kathopanishad and will also appear in Gita Chapter 15. It is considered to be a tree with the power of sanctity. In Skandha Purana, it is stated that the root of the tree is Vishnu, Narayana is in the branches, and Hari is among the leaves. Krishna says that he is the Asvattha, to tree to which people pay obeisance by walking around it and conducting prayers.

శ్లోకము 27

ఉచ్ఛైశ్శ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్ |
ఇరావతం గజేంద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ ||27||

స|| అశ్వానాం అమృతోద్భవమ్ఉచ్ఛైశ్రవసమ్ | గజేంద్రాణాం ఇరావతమ్ | నరాణాం నరాధిపమ్ మాం విద్థి ||27||

Sloka meanings:

అశ్వానాం - among horses
అమృతోద్భవమ్ఉచ్ఛైశ్రవసమ్ - I am the Ucchaisrava born along with nectar
గజేంద్రాణాం ఇరావతమ్ - among lordly elephants I am Airavata
నరాణాం - among men
నరాధిపమ్ మాం విద్థి - know Me as the king of men

Sloka summary:

"Among horses, I am the Ucchaisrava born along with nectar. Among lordly elephants, I am Airavata. Among men, know Me as the leader of men." ||27||

"నరాధిపమ్" means the leader of men. Several times it is simply translated as King. But not all kings, in the folklore, are leaders of men. Here the leader of men, measuring up to that designation, "నరాధిపమ్," is imbued with a part of the Supreme Being.

శ్లోకము 28

ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్ |
ప్రజనశ్చాస్మి కందర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః ||28||

స|| అహమ్ ఆయుధానాం వజ్రం ధేనూనాం కామధుక్ అస్మి | ప్రజనః కందర్ప చ అస్మి | సర్పాణాం వాసుకిః అస్మి ||28||

Sloka meanings:

అహమ్ ఆయుధానాం వజ్రం - among weapons, I am the Thunderbolt
ధేనూనాం కామధుక్ అస్మి - among cows, I am Kamadhenu
ప్రజనః కందర్ప చ అస్మి - I am Kandarpa the progenitor
సర్పాణాం వాసుకిః అస్మి - among serpents, I am Vasuki

Sloka summary:

"Among weapons, I am the Thunderbolt. Among cows, I am Kamadhenu.
I am Kandarpa the progenitor. Among serpents, I am Vasuki." ||28||

శ్లోకము 29

అనన్తాశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్ |
పితౄణామర్యమా చాస్మి యమస్సంయమతామహమ్ ||29||

స|| అహమ్ నాగానాం అనన్తః చ అస్మి | యాదసామ్ వరుణః పిత్రూణాం అర్యమాచ అస్మి | అహం సంయమతాం యమః ||29||

Sloka meanings:

అహమ్ నాగానాం అనన్తః చ అస్మి - among Nagas, I am Ananta
యాదసామ్ వరుణః - among the creatures of the water, I am Varuna
పిత్రూణాం అర్యమాచ అస్మి - among the Manes, I am Aryaman
అహం సంయమతాం యమః - among the subduers, I am Yama

Sloka summary:

"Among Nagas, I am Ananta. Among the creatures of the water, I am Varuna. Among the Manes, I am Aryaman. Among the subduers, I am Yama." ||29||

శ్లోకము 30

ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్ |
మృగాణాం చ మృగేన్ద్రోఽహమ్ వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ ||30||

స|| అహం దైత్యానాం ప్రహ్లాదశ్చాస్మి | కలయతాం కాలః మృగాణాంచ మృగేంద్రః పక్షీణాం వైనతేయః చ అస్మి ||30||

Sloka meanings:

అహం దైత్యానాం ప్రహ్లాదశ్చాస్మి - I am Prahlada among demons
కలయతాం కాలః - among those who keep count, I am Time
మృగాణాంచ మృగేంద్రః - among animals, I am the Lion
పక్షీణాం వైనతేయః చ అస్మి - among the birds, I am Garuda

Sloka summary:

"I am Prahlada among demons. Among those who keep count, I am Time. Among animals, I am the Lion. Among the birds, I am Garuda." ||30||

దైత్యానాం means "among Daityas" or "progeny of Diti." They are designated as demons. Though a descendent of demons, Prahlada transcended all barriers to become a Bhakta of Vishnu. So there are no limitations of caste or creed on who can become a Bhakta. In the spiritual domain, this truth is repeatedly brought out.

శ్లోకము 31

పవనః పవతామస్మి రామశ్శస్త్రభృతామహమ్ |
ఝుషాణాం మకరశ్చాస్మి శ్రోతసామస్మి జాహ్నవీ ||31||

స|| అహం పవతామ్ పవనః అస్మి | శస్త్రభృతాం రామః | ఝుషాణాం మకరః చ అస్మి | స్రోతసాం జాహ్నవీ అస్మి ||31||

Sloka meanings:

అహం పవతామ్ పవనః అస్మి - I am the wind among purifiers
శస్త్రభృతాం రామః - among bearers of arms, I am Rama
ఝుషాణాం మకరః చ అస్మి - among aquatic creatures, I am the shark
స్రోతసాం జాహ్నవీ అస్మి - among rivers, I am the Ganges

Sloka summary:

"I am the wind among purifiers. Among bearers of arms, I am Rama. Among aquatic creatures, I am the Shark. Among rivers, I am the Ganges." ||31||

Rama and Krishna are one and the same. Krishna has also been mentioned separately as best among the Yadavas.

శ్లోకము 32

సర్గాణామాదిరన్తశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున |
అధ్యాత్మ విద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ||32||

స|| హే అర్జునా! సర్గాణాం ఆదిః మధ్యం చ అన్తః చ అహమేవ | విద్యానాం అధ్యాత్మవిద్యా ప్రవదతాం వాదః అహం అస్మి ||32||

Sloka meanings:

సర్గాణాం ఆదిః అన్తః చ - of the creations, I am the beginning and the end
మధ్యం చ అహమేవ - I am also the middle
విద్యానాం అధ్యాత్మవిద్యా - among knowledge, I am the Knowledge of the Self
ప్రవదతాం వాదః అహం అస్మి - among those who debate, I am the one who debates with an open mind

Sloka summary:

"Of the creations, I am the beginning and the end. I am also the middle. Among knowledge, I am the Knowledge of the Self. Among debaters, I am the one who debates with open mind." ||32||

There are three types of debates: Vada, debate with open mind; Jalpa, pointless debate; Vitanda, wrangling debate. Vada is discussion between open-minded people seeking Truth. While Jalpa and Vitanda end in victory or defeat, Vada is discussion conducted with valid tools of knowledge and logic that do not conflict with established Truth. Five limbs of Syllogism comprise established Truth: proposition, reason for inference, illustration, application and conclusion (see Tarka Sangraha of Annam Bhatta).

శ్లోకము 33

అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వన్ద్వః సామాసికస్య చ |
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాఽహం విశ్వతో ముఖః ||33||

స|| అక్షరాణాం అకారః అస్మి | సామసికస్య చ ద్వంద్వః చ | అక్షయః కాలః అహం ఏవ చ | విశ్వతోముఖః ధాతా అస్మి ||33||

Sloka meanings:

అక్షరాణాం అకారః అస్మి - among the letters, I am the letter "a"
సామసికస్య చ ద్వంద్వః చ - among compounds, I am Dvandva
అక్షయః కాలః అహం ఏవ చ - I am also the Time that is imperishable
విశ్వతోముఖః ధాతా అస్మి - I am the dispenser (of the results of all actions) facing all directions.

Sloka summary:

"Among the letters, I am the letter 'a.' Among the compounds, I am Dvandva. I am also the Time that is imperishable. I am the dispenser (of the results of all actions) facing all directions." ||33||

శ్లోకము 34

మృత్యుస్సర్వహరశ్చాహం ఉద్భవశ్చ భవిష్యతామ్ |
కీర్తిశ్శ్రీర్వాక్య నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా ||34||

స|| సర్వ హరః మృత్యుః చ భవిష్యతాం ఉద్భవః చ హం అస్మి | నారీణాం కీర్తిః శ్రీః వాక్ స్మృతిః మేధా ధృతిః క్షమాచ అహమేవ ||34||

Sloka meanings:

సర్వ హరః మృత్యుః చ - I am Death, the destroyer of all
భవిష్యతాం ఉద్భవః చ హం అస్మి - of all things that are yet to be, I am the Source of all
నారీణాం కీర్తిః - of the women
శ్రీః వాక్ - Fortune, Speech
స్మృతిః మేధా – Memory and Intelligence
ధృతిః క్షమాచ అహమేవ - Fortitude and Forbearance

Sloka summary:

"I am Death, the destroyer of all. Of all things that are yet to be, I am the Source of all. Of the women, I am Fortune, Speech, Memory, Intelligence, Fortitude, and Forbearance." ||34||

శ్లోకము 35

బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛందసామహమ్ |
మాసానాం మార్గశీర్షోఽహం ఋతూనాం కుశుమాకరః ||35||

స|| తథా అహం సామ్నాం బృహత్సామ చందాసాం గాయత్రి మాసానాం మార్గశీర్షః ఋతూనాం కుసుమాకరః అస్మి ||35||

Sloka meanings:

తథా అహం సామ్నాం బృహత్సామ - I am also the Sama-chant br̥hat in Sama Veda
చందాసాం గాయత్రి - among the meters, I am Gayathri
మాసానాం మార్గశీర్షః - among the months, I am Margashirsha
ఋతూనాం కుసుమాకరః అస్మి - ఋతువులలో - I am Spring among the Seasons

Sloka summary:

"I am also the Sama-chant br̥hat in Sama Veda. Among the meters, I am Gayathri. Among the months, I am Margashirsha. I am Spring among the Seasons." ||35||

శ్లోకము 36

ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ |
జయఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ ||36||

స|| అహం ఛలయతాం ద్యూతం అస్మి | తేజస్వినాం తేజః అస్మి | జయః అస్మి | వ్యవసాయః అస్మి | అహం సత్త్వవతాం సత్త్వమ్ అస్మి ||36||

Sloka meanings:

అహం ఛలయతాం ద్యూతం అస్మి - of the fraudulent, I am "gambling"
తేజస్వినాం తేజః అస్మి - of the vigorous, I am the vigor
జయః అస్మి - I am victory
వ్యవసాయః అస్మి - I am the effort that is fruitful
అహం సత్త్వవతాం సత్త్వమ్ అస్మి - I am the virtue of the virtuous

Sloka summary:

"Of the fraudulent, I am 'gambling.' Of the vigorous, I am the vigor. I am victory. I am the effort that is fruitful. I am the virtue of the virtuous." ||36||

For the line, "I am victory," Shankaracharya adds in his commentary:

"జయః అస్మి జేతౄణాం | వ్యవసాయః అస్మి వ్యవసాయినాం | సత్త్వం సత్త్వతాం సాత్వికానాం అహమ్."

This translates to: "Of conquerors, I am the victory. Of men of resolution, I am the resolve. Of men of virtue, I am the virtue."

శ్లోకము 37

వృష్ణీనాం వాసుదేవోఽస్మి పాణ్డవానాం ధనంజయః |
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః ||37||

స|| అహం వృష్ణీనాం వాసుదేవః | పాణ్డవానాం ధనంజయః మునీనాం అపి వ్యాసః | కవీనామ్ ఉశనాకవిః అస్మి ||37||

Sloka meanings:

అహం వృష్ణీనాం వాసుదేవః - among Yadavas, I am Vasudeva's son
పాణ్డవానాం ధనంజయః - among Pandavas, I am Dhananjaya
మునీనాం అపి వ్యాసః - among sages, I am Vyasa
కవీనామ్ ఉశనాకవిః అస్మి - among seers, I am Sukracharya (Usana)

Sloka summary:

"Among Yadavasa, I am Vasudeva's son. Among Pandavas, I am Dhananjaya. Among sages, I am Vyasa. Among seers, I am Sukracharya (Usana)." ||37||

Kavi has several meanings: poet, bard, singer, seer, man of understanding, the omniscient one who can distinguish subtle things, and, in Sankhya philosophy, the Soul. The general meaning of "poet" is not applicable for Usana, known as Sukracharya, who is a seer.

శ్లోకము 38

దణ్డో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్ |
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ ||38||

స|| అహం దమయతాం దణ్డః అస్మి | జిగీషతాం నీతిః అస్మి | గుహ్యానాం మౌనం అస్మి | జ్ఞానవతాం జ్ఞానం అస్మి ||38||

Sloka meanings:

అహం దమయతాం దణ్డః అస్మి - of those who chastise, I am the rod
జిగీషతాం నీతిః అస్మి - of those who seek victory, I am the tactics
గుహ్యానాం మౌనం అస్మి - of the secrets, I am the silence
జ్ఞానవతాం జ్ఞానం అస్మి - of the learned, I am the knowledge

Sloka summary:

"Of those who chastise, I am the rod. Of those who seek victory, I am the tactics. Of the secrets, I am the silence. Of the learned, I am the knowledge." ||38||

శ్లోకము 39

యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున |
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్ మయా భూతం చరాచరమ్ ||39||

స|| అర్జునా! సర్వభూతానాం యత్ బీజం తత్ అపి చ అహం అస్మి | చరాచరం భూతం యత్ స్యాత్ తత్ మయా వినా నాస్తి ||39||

Sloka meanings:

సర్వభూతానాం యత్ బీజం - that which is the seed for all beings
తత్ అపి చ అహం అస్మి - I am only that also
చరాచరం భూతం యత్ స్యాత్ - the mobile and immobile things which are there
తత్ మయా వినా నాస్తి - do not exist without Me

Sloka summary:

"Oh Arjuna, I am also that which is the seed for all beings. There is no moving or unmoving thing that can exist without Me." ||39||

So far Krishna has listed some important manifestations of the Supreme Being. Here he concludes by summarizing his powers. Simply put, nothing moving or nonmoving can exist without Him.

శ్లోకము 40

నాన్తోఽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతినాం పరన్తప |
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా ||40||

స|| హే పరన్తప! మమ దివ్యానామ్ విభూతీనాం అన్తః న అస్తి | తు ఏషః విభూతేః విస్తరః ఉద్దేశతః మయా ప్రోక్తః ||40||

Sloka meanings:

మమ దివ్యానామ్ విభూతీనాం - My divine manifestations
అన్తః న అస్తి - there is no limit
తు - even then
ఏషః విభూతేః విస్తరః - this detailing of manifestations
మయా ప్రోక్తః - has been stated by Me
ఉద్దేశతః - partially

Sloka summary:

"There is no limit to My divine manifestations. Even then, this detailing of manifestations has been only partially stated by Me." ||40||

Krishna has already stated that there is nothing moving or nonmoving which exists without Him. This sloka simply means that His manifestations are countless. What He has detailed only partially illustrates the extent of His powers.

శ్లోకము 41

యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా |
తత్తదేవావగచ్చ త్వం మమతేజోఽంశ సంభవమ్ ||41||

స|| విభూతిమత్ శ్రీమత్ ఊర్జితం ఏవ వా సత్త్వం యత్ యత్ తత్ తత్ మమ తేజోంశ సంభవమ్ ఏవ | (ఇదం) త్వం అవగచ్ఛ ||41||

Sloka meanings:

విభూతిమత్ - endowed with majesty
శ్రీమత్ - endowed with prosperity
ఊర్జితం ఏవ వా - endowed with an abundance of vigor
సత్త్వం - that being (ప్రాణి, వస్తువు)
యత్ యత్ - whichever
తత్ తత్ - all of them
మమ తేజోంశ సంభవమ్ ఏవ - part of My power only
(ఇదం) త్వం అవగచ్ఛ - (this) you know

Sloka summary:

"Whichever being is endowed with majesty, prosperity, and an abundance of vigor, you know all of them to be part of My power only." ||41||

One need not know all of His manifestations. Whichever being is endowed with majesty, prosperity, and an abundance of vigor, we know all of them to be part of His power only.

శ్లోకము 42

అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున |
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్న మేకాంశేన స్థితో జగత్ ||42||

స|| అర్జునా! అథవా బహునా ఏతేన జ్ఞాతేన తవ కిమ్? అహం ఇదం కృత్స్నమ్ జగత్ ఏకాంశేన విష్టభ్య స్థితః ||42||

Sloka meanings:

అథవా - on the other hand
బహునా ఏతేన జ్ఞాతేన - this manyfold knowledge
తవ కిమ్ - what is the use for you
ఇదం కృత్స్నమ్ జగత్ - this entire universe
అహం ఏకాంశేన విష్టభ్య స్థితః - I pervade with a part (of Myself)

Sloka summary:

"Oh Arjuna, on the other hand, what is the use of this manyfold knowledge for you? I pervade this entire universe with a part (of Myself)." ||42||

The Supreme Being's manifestations are countless. However much one may know, there will be many more which are not known. This is in a way an elaboration of the form of the Supreme Being detailed in Purusha Sukta (Rigveda). It is said, "పాదో అస్య విశ్వాభూతాని," which means, "all beings form only a quarter of His full form."

ఇతి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే విభూతియోగోనామ
దశమోఽధ్యాయః
ఓం తత్ సత్



|| om tat sat||