||భగవద్గీత ||

||ఏకాదశోధ్యాయు ||

||విశ్వరూపసందర్శనయోగము- శ్లోకములు ||

|| Om tat sat ||

శ్రీమద్భగవద్గీత
విశ్వరూపసందర్శనయోగః
పదునొకండవ అధ్యాయము

అర్జున ఉవాచ:
మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యమధ్యాత్మ సంజ్ఞితమ్|
యత్వయోక్తం వచస్తేన మోహోsయం విగతో మమ||1||

స|| మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యం అధ్యాత్మ సంజ్ఞితమ్ యత్ వచః త్వయా ఉక్తం తేన అయం మోహః విగతః||

భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశోమయా|
తత్త్వః కమలపత్రాక్ష మహాత్మ్యమపి చావ్యయమ్||2||

స|| హి కమలపత్రాక్ష ! త్వత్తః భూతానాం భవ అప్యయౌ విస్తరశః మయా శ్రుతౌ | అవ్యయం ( నాశ రహిత తే ) మహాత్మ్యం అపి చ ( మయా) శ్రుతం||

ఏవమేతద్యథాssత్థ త్వమాత్మానం పరమేశ్వర|
ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపమైశ్వరం పురుషోత్తమ||3||

స||హే పరమేశ్వర! త్వం ఆత్మానం యథా అత్థ (అకథితమ్) ఎవం ఏతత్ ( ఇతి మమ విశ్వాసం)| హే పురుషోత్తమ ! తే ఇశ్వరం రూపమ్ ద్రష్టుం ఇచ్చామి||

మన్యసే యది తచ్ఛక్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో|
యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మాన మవ్యయమ్||4||

స||హే ప్రభో! తత్ ( తే ఇశ్వరం రూపమ్ ) మయా ద్రష్టుం శక్యం ఇతి మన్యసే తతః హే యోగేశ్వర ! త్వం అవ్యయమ్ ( నాశరహిత) ఆత్మానమ్ మే దర్శయ||

శ్రీభగవానువాచ

పశ్యమే పార్థ రూపాణి శతశోsథ సహస్రశః|
నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ|| 5||

స||హే పార్థ ! నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీని చ శతశః అథ సహశ్రసః మే రూపాణి పశ్య||

పశ్యాదిత్యాన్ వసూన్ రుద్రానశ్వినౌ మరుతస్తథా|
బహన్యదృష్టపూర్వాణి పశ్యాశ్చర్యాణి భారత||6||

స||హే భారత! అదిత్యాన్ వసూన్, రుద్రాన్ ,అశ్వినౌ మరుతః పశ్య | తథా అదృష్టపూర్వాణి బహూని ఆశ్చర్యాణి పశ్య|

ఇహైకస్థం జగత్కృత్స్నం పశ్యాద్య చరాచరం|
మమదేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్రష్టుమిచ్చసి||7||

స|| హే గుడాకేశ! సచరాచరమ్ కృత్స్నం జగత్ మమ ఇహ దేహే ఏకస్థం అద్య పశ్య |
అన్యత్ యత్ ద్రష్టుమ్ ఇచ్ఛసి (తత్ ) చ (మమ ఇహ దేహే ఏకస్థమద్య పశ్య) |

న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమనేనైవ స్వచక్షుసా|
దివ్యం దదామి తేచక్షుః పశ్యమే యోగమైశ్వరమ్||8||

స|| అనేన స్వచక్షుసా ఏవతు మాం ద్రష్టుమ్ నశక్యసే| తే దివ్యం చక్షుః దదామి | ఇశ్వరమ్ మే యోగమ్ పశ్య||

సంజయ ఉవాచ:

ఏవముక్త్వా తతో రాజన్ మహాయోగేశ్వరో హరిః|
దర్శయామాస పార్థాయ పరమం రూపమైశ్వరమ్||9||

స|| హే రాజన్ ! మహాయోగేశ్వరః హరిః ఏవమ్ ఉక్త్వా పార్థాయ పరమమ్ ఇశ్వరమ్ రూపమ్ దర్శయామాస||

అనేకవక్రనయనం అనేకాద్భుతదర్శనమ్|
అనేక దివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుథమ్||10||
దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగన్ధానులేపనమ్|
సర్వాశ్చర్యమయం దేవం అనన్తం విశ్వతో ముఖమ్||11||

స|| (భగవాన్ హరిః) అనేక వక్త్ర నయనం అనేకాద్భుత దర్శనం అనేక దివ్యాభరణమ్ దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ దివ్యమాలాంబధరమ్ దివ్యగన్ధానులేపనమ్ సర్వాశ్చర్యమయం దేవమ్ అనన్తమ్ విశ్వతోముఖమ్ (దర్శయామాస)||

దివిసూర్య సహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా|
యది భాస్సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః||12||

స|| దివి సూర్య సహస్రస్య భాః యుగపత్ యది ఉత్థితా భవేత్ సా తస్యమహాత్మనః భాసః సాదృశీ స్యాత్||

తత్రైకస్థం జగత్కృత్స్నం ప్రవిభక్తమనేకధా|
అపశ్యద్దేవదేవస్య శరీరే పాణ్డవస్తథా||13||

స|| తదా పాణ్డవః ( అర్జునః) అనేకథా ప్రవిభక్తమ్ కృత్స్నం జగత్ దేవ దేవస్య శరీరే ఏకస్థమ్ అపశ్యత్||

తతః స విస్మయావిష్టో హృష్టరోమా ధనంజయః|
ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత||14||

స|| తతః సః ధనంజయః విస్మయావిష్ఠః హృష్టరోమా దేవమ్ శిరసా ప్రణమ్య కృతాంజలిః అభాషత|

అర్జున ఉవాచ:

పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే
సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసంజ్ఞాన్|
బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థం
ఋషీంశ్చ సర్వానురగాంశ్చ దివ్యాన్||15||

స|| దేవా తవ దేహే సర్వాన్ దేవాన్ తథా భూతవిశేష సంఘాన్ ( పశ్యామి) కమలాసనస్థం ఈశం బ్రహ్మణమ్ ( పశ్యామి) సర్వాన్ ఋషీన్ చ దివ్యానురగాన్ చ పశ్యామి||

అనేక బాహూదరవక్త్రనేత్రం
పశ్యామి త్వాం సర్వతోsనన్తరూపమ్|
నాన్తం న మధ్యం నపునస్తవాదిమ్
పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప||16||

స|| హే విశ్వేశ్వర! విశ్వరూప! అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రమ్ అనన్త రూపమ్ త్వామ్ సర్వతః పశ్యామి | పునః తవ ఆదిమ్ నపశ్యామి | మధ్యం న ( పశ్యామి) | అన్తమ్ తు న (పశ్యామి)||

కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ
తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమంతమ్|
పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమన్తా
దీప్తానలార్కద్యుతి మప్రమేయమ్||17||

స|| త్వామ్ సమన్తాత్ ( సర్వతః) కిరీటినమ్ గదినమ్ చక్రిణమ్ చ తేజోరాశిమ్ సర్వతః దీప్తిమంతమ్ దీప్తానలార్కద్యుతిమ్ అప్రమేయం పశ్యామి||

త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం
త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్|
త్వా వ్యయశ్శాశ్వత ధర్మగోప్తా
సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే||18||

స|| త్వమ్ వేదితవ్యం పరమం అక్షరమ్ ( పరబ్రహ్మం) | త్వం అస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ ( అధారభూతః) | త్వం అవ్యయః ( నాశరహితః) | (త్వం) శాశ్వత ధర్మగోప్తా| త్వం సనాతనః పురుషః ఇతి మే మతిః||

అనాది మధ్యాన్తమనన్తవీర్య
మనన్తబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్|
పశ్యామిత్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం
స్వతేజసా విశ్వమిదం తపన్తమ్||19||

స|| అనాది మధ్యాన్తం (త్వాం పశ్యామి) అనన్త వీర్యం (త్వాం పశ్యామి) అనన్తబాహుం (త్వాం పశ్యామి) శశి సూర్య నేత్రమ్ (త్వాం పశ్యామి) దీప్తహుతాశవక్త్రమ్ ( త్వాం పశ్యామి ) స్వతేజసా ఇదం విశ్వమ్ తపన్తమ్ త్వామ్ పశ్యామి||

ద్యావాపృథివ్యోరిదమన్తరమ్ హి
వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః|
దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవేదమ్
లోకత్రయం ప్రవ్యథితం మహాత్మన్||20||

స||హే మహాత్మన్ ! ద్యావాపృథివ్యోః ఇదం అన్తరమ్ సర్వాః దిశాః చ త్వయా ఏకేన వ్యాప్తం హి| ఉగ్రం అద్భుతం ఇదం రూపమ్ దృష్ట్వా లోకత్రయమ్ ప్రవ్యధితమ్ ||

అమీహి త్వాం సురసంఘా విశన్తి
కేచిత్భీతాః ప్రాంజలయో గృణన్తి|
స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షి సిద్ధిసంఘాః
స్తువన్తి త్వాం స్తుతిభిః పుష్కలాభిః||21||

స|| అమీ సురసంఘాః త్వామ్ విశన్తి హ ( ప్రవిశన్తి హ) | కేచిత్ భీతాః ప్రాంజలయః ( కృతాంజలిః) గృణన్తి | మహర్షి సిద్ధసంఘాః స్వస్తి ఇతి ఉక్త్వా పుష్కలాభిః స్తుతిభిః త్వాం స్తువన్తి ||

రుద్రాతిత్య వసవో యే చ సాధ్యా
విశ్వేsశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ|
గన్ధర్వయక్షాసురసిద్ధసంఘా
వీక్షన్తే త్వాం విస్మితాశ్చైవ సర్వే||22||

స|| రుద్రాదిత్యాః వసవః యే చ సాధ్యాః విశ్వే అశ్వినౌ గంధర్వయక్షాసురసిద్ధసంఘాః (యే) చ సర్వే ఏవ విస్మితాః త్వాం వీక్ష్యన్తే||

రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం
మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్|
బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాలమ్
దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యధితా స్తథాsహమ్||23||

స|| హే మహాబాహో! బహువక్త్రనేత్రమ్ బహుబాహూరుపాదమ్ బహూదరమ్ బహుదంష్ట్రాకరాలమ్ తే మహత్ రూపమ్ దృష్ట్వా లోకాః ప్రవ్యధితాః | తథా అహం చ ప్రవ్యధితః||

నభః స్పృశమ్ దీప్తమనేకవర్ణం
వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్|
దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రవ్యధితాన్తరాత్మా
ధృతిం న విన్దామి శమం చ విష్ణో||24||

స|| హే విష్ణో! నభః స్పృసం దీప్తం అనేకవర్ణమ్ వ్యాత్తాననమ్ దీప్తవీశాలనేత్రమ్ త్వాం దృష్ట్వా ప్రవ్యధితాన్తరాత్మా అహం ధృతిం శమం చ న విన్దామి||

దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని
దృష్ట్వైవ కాలానల సన్నిభాని|
దిశో న జానే న లభే చ శర్మ
ప్రశీద దేవేశ జగన్నివాస||25||

స||దంష్ట్రాకరాలాని కాలానలసన్నిభానిచ తే ముఖాని దృష్ట్వా దిశః న జానే | శర్మ చ న ఏవ లభే |దేవేశ ప్రసీద||

అమీచ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః
సర్వే సహైవావని పాలసంఘైః|
భీష్మద్రోణస్సూత పుత్ర స్తథాsసౌ
సహస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః||26||
వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశన్తి
దంష్ట్రాకరాలాని భయానికాని|
కేచిద్విలగ్నా దశనాన్తరేషు
సందృశ్యన్తే చూర్నితైరుత్తమాంగైః||27||

స|| అమీ ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః సర్వే భీష్మః ద్రోణః అసౌ సూతపుత్రః అవనిపాలసంఘైః సహ ఏవ తథా అస్మదీయైః యోధముఖ్యైః అపి త్వాంత్వరమానాః దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని ముఖాని ప్రవిశన్తి| కేచిత్ దశనాన్తరేషు విలగ్నాః చూర్ణితైః ఉత్తమాంగైః సందృశ్యన్తే||

యథానదీనాం బహవోsమ్బువేగాః
సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవన్తి|
తథా త్వామీ నరలోకవీరా
విశన్తి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలన్తి||28||

స||యథా నదీనాం బహవః అంబు వేగాః సముద్రం ఏవ అభిముఖాః ద్రవన్తి తథా అమీ నరలోక వీరాః తవ ( ముఖే) వక్త్రాణి విశన్తి (ప్రవిశంతి) ||

యథా ప్రదీప్తం జ్వలనంపతంగా
విశన్తి నాశాయ సమృద్ధవేగాః|
తథైవ నాశాయ విశన్తి లోకా
స్తవాపి వక్త్రాణి సమృద్దవేగాః||29||

స||యథా పతంగాః నాశాయ సమృద్ధవేగాః ప్రదీప్తమ్ జ్వలనమ్ విశన్తి తథా ఏవ లోకాః అపి సమృద్ధవేగాః నాశాయ తవ వక్త్రాణి విశన్తి ( ప్రవిశన్తి)||

లేలిహ్యసే గ్రసమానస్సమన్తా
ల్లోకాన్ సమగ్రాన్ వదనైర్జ్వలద్భిః|
తేజోభిరాపూర్య జగత్సమగ్రం
భాసస్తవోగ్రాః ప్రతపన్తి విష్ణో||30||

స|| హే విష్ణో ! వదనైః సమగ్రాన్ లోకాన్ సమన్తాత్ గ్రసమానః లేలిహ్యసే | తవ ఉగ్రాః భాసః తేజోభిః సమగ్రం జగత్ ఆపూర్య ప్రతపన్తి |

అఖ్యాహి మే కో భవానుగ్ర రూపో
నమోsస్తు తే దేవవర ప్రసీద|
విజ్ఞాతు మిచ్ఛామి భవన్తమాద్యం
న హి ప్రజానామి తవ ప్రవృత్తిమ్||31||

స|| దేవ వర! ప్రశీద | ఉగ్రరూపః భవాన్ కః | మే అఖ్యాహి | హి తవప్రవృత్తిమ్ న జానామి| ఆద్యం భవన్తమ్ విజ్ఞాతుమ్ ఇచ్ఛామి | తే నమః ||

శ్రీ భగవానువాచ|

కాలోsస్మి లోకక్షయకృత్ప్రవృద్ధో
లోకాన్ సమాహర్తుమిహ ప్రవృత్తః|
ఋతేsపి త్వా న భవష్యన్తి సర్వే
యేsవస్థితాః ప్రత్యనీకేషు యోధాః||32||

స|| ( అహమ్) లోక క్షయకృత్ ప్రవృద్ధః కాలోస్మి| లోకాన్ సమాహర్తుంఇహ ప్రవృత్తః | ప్రత్యనీకేషు యే యోధాః అవస్థితాః (తే) సర్వే త్వా ఋతేపి న భవిష్యన్తి ||

తస్మాత్వముత్తిష్ఠ యశో లభస్వ
జిత్వా శత్రూన్ భుంక్ష్వ రాజ్యం సమృద్ధమ్|
మయైవేతే నిహతాః పూర్వమేవ
నిమిత్తమాత్రం భవ సవ్యసాచిన్||33||

స|| తస్మాత్ త్వం ఉత్తిష్ఠ | శత్రూన్ జిత్వా యశః లభస్వ |సమృద్ధం రాజ్యం భుజ్ఞ్ఖ్వ| ఏతే మయా ఎవ పూర్వం ఏవ నిహతాః | హే సవ్యసాచిన్ (త్వం) నిమిత్తమాత్రం భవ|

ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ
కర్ణమ్ తథాsనాన్యపి యోధవీరాన్|
మయాహతాం స్త్వం జహి మావ్యధిష్ఠా
యుధ్యస్వ జేతాసి రణే సపత్నాన్||34||

స||మయా హతాన్ ద్రోణం చ భీష్మం చ జయద్రథం చ కర్ణమ్ తథా అన్యాన్ యోధవీరాన్ అపి త్వం జహి |
మావ్యధిష్టాః | యుధ్యస్వ | రణే సపత్నాన్ జేతాసి||

సంజయ ఉవాచ

ఏతచ్ఛ్రుత్వావచనం కేశవస్య
కృతాంజలిర్వేపమానః కిరీటీ|
నమస్కృత్వా భూయయేవాహ కృష్ణం
సగద్గదం భీత భీతః ప్రణమ్య||35||

స|| కిరీటీ కేసవస్య ఏతత్ వచనం శ్రుత్వా వేపమానః కృతాంజలిః కృష్ణం నమస్కృత్వా భీత భీతః ప్రణమ్య సగద్గదమ్ భూయ ఏవ (ఇదం) ఆహ ||

అర్జున ఉవాచ:

స్థానే హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా
జగత్ప్రహృష్యత్యనురజ్యతే చ|
రక్షాంసి భీతాని దిశో ద్రవన్తి
సర్వే నమస్యన్తి చ సిద్ధసంఘాః||36||

స|| హృషీకేశ తవ ప్రకీర్త్యా జగత్ ప్రహృష్యతి | అనురజ్యతే చ| రక్షాంసి భీతాని దిశః ద్రవన్తి | సర్వే సిద్ధసంఘాః నమస్యన్తి చ | (ఏతాని) స్థానే ||

కస్మాచ్చ తే న నమేరన్మహాత్మన్
గరీయసే బ్రహ్మణోsప్యాదికర్త్రే|
అనన్త దేవేశ జగన్నివాస
త్వమక్షరం సదసతత్పరం యత్||37||

స|| మహాత్మన్ ! అనన్త ( రూపా) దేవేశ జగన్నివాస సత్ అసత్ చ యత్ ( అస్తి) తత్పరమ్ అక్షరమ్ ( బ్రహ్మమ్) త్వం అసి | బ్రహ్మణః అపి ఆది కర్త్రే ( తథైవ) గరీయసే | తే కస్మాత్ న నమేరన్||

త్వామాది దేవః పురుషః పురాణ
స్త్వమస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్|
వేత్తాsసి వేద్యం చ పరం చ ధామ
త్వయా తతం విశ్వమనన్త రూప||38||

స|| హే అనన్త రూప త్వం ఆది దేవః | త్వం పురాణపురుషః | అస్య విశ్వస్య పరం నిధానమ్ | వేత్తా చ | వేద్యం చ |పరంధామ చ అసి | త్వయా ఏతత్ విశ్వమ్ తతమ్||

వాయుర్యమోగ్నిర్వరుణః శశాంకః
ప్రజాపతిస్త్వం ప్రపితామహశ్చ|
నమో నమస్తేsస్తు సహస్రకృత్యః
పునశ్చ భూయో sపి నమో నమస్తే||39||

స|| వాయుః యమః అగ్నిః వరుణః శశాంకః ప్రజాపతిః ప్రపితామహః త్వం అసి | తే సహసకృత్యః నమోనమః అస్తు| తే పునః చ నమః| | భూయః అపి నమః||

నమో పురస్తాదథ పృష్టతస్తే
నమోsస్తు తే సర్వత ఏవ సర్వ|
అనన్తవీర్యా మితమిక్రమస్త్వమ్
సర్వం సమాప్నోషి తతోsసి సర్వః||40||

స|| సర్వ పురస్తాత్ పృష్ఠతః నమః అస్తు | (త్వం) అనన్తవీర్యామితవిక్రమః| త్వం సర్వం సమప్నోషి | తతః సర్వః అసి||

సఖేతి మత్వా ప్రసభం యదుక్తమ్
హే కృష్ణ హే యదవ హే సఖేతి|
అజానతా మహిమానం తవేదం
మయా ప్రమాదాత్ప్రణయేన వాపి||41|
యచ్చాపహాసార్థమసత్కృతోsసి
విహారశయ్యాసనభోజనేషు|
ఏకోsథవాప్యచ్యుత తత్సమక్షం
తత్‍క్షామయే త్వామహమప్రమేయమ్||42||

స|| హే అచ్యుత ! తవ ఇదం మహిమానమ్ అజానతా మయా ప్రమాదాత్ ప్రణయేన వా అపి సఖా ఇతి మత్వా హే కృష్ణ హే యాదవ హే సఖా ఇతి ప్రసభమ్ యత్ ఉక్తం విహారశయ్యాసనభోజనేషు ఏకః అథవా తత సమక్షం అపి అపహాసార్థమ్ అసత్కృతః అసి | యత్ చ తత్ అప్రమేయమ్ త్వాం అహం క్షామయే||

పితాsసి లోకస్య చరాచరస్య
త్వమస్య పూజ్యశ్చ గురుర్గరీయాన్ |
న త్వత్సమోsస్త్యభ్యద్ధికః కుతోsన్యో
లోకత్రయేsప్యప్రతిమప్రభావ||43||

స|| అప్రతిమప్రభావ త్వం చరాచరస్య అస్య లోకస్య పితా అసి| పూజ్యః చ | గరీయాన్ గురుః అసి|లోకత్రయే అపి త్వత్ సమః న అస్తి| అభ్యధికః అన్యః కుతః|

తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయం
ప్రసాదయే త్వామహమీశ మీడ్యమ్|
పితేవ పుత్రస్య సఖేవ సఖ్యుః
ప్రియః ప్రియాయార్హసి దేవ సోఢుమ్||44||

స|| తస్మాత్ కాయం ప్రణిధాయ ప్రణమ్య త్వాం ఈశమ్ ఈఢ్యం ప్రసాదయే| దేవ దేవా పుత్రస్య ( అపరాధాః) పితా ఇవ సఖ్యుః సఖా ఇవ ప్రియాయాః ప్రియః ఇవ ( మే అపరాధం) సోఢుం అర్హసి||

అదృష్ట పూర్వం హృషితోsస్మి దృష్ట్వా
భయేన చ ప్రవ్యథితం మనో మే|
తదేవ మే దర్శయ దేవ రూపం
ప్రశీద దేవేశ జగన్నివాస||45||

స|| అదృష్ట పూర్వం దృష్ట్వా హృషితః అస్మి| మే మనః చ భయేన ప్రవ్యధితం| హే దేవ ! జగన్నివాస ప్రసీద||

కిరీటినం గదినం చక్రహస్త
మిచ్ఛామిత్వాం ద్రష్టుమహం తథైవ |
తేనైవ రూపేణ చతుర్భుజేన
సహస్రబాహో భవ విశ్వమూర్తే||46||

స|| అహం త్వాం తథా ఎవ కిరీటినమ్ గదినం చక్రహస్తం ద్రష్టుం ఇచ్ఛామి | సహస్రబాహో విశ్వమూర్తే చతుర్భుజేన తేన రూపేణ ఏవ భవ||

శ్రీభగవానువాచ:

మయా ప్రసన్నేన తవార్జునేదం
రూపం పరం దర్శిత మాత్మయోగాత్|
తేజోమయం విశ్వమనన్త మాద్యం
యన్మే త్వదన్యేన న దృష్ట పూర్వమ్||47||

స||హే అర్జున! తేజోమయమ్ విశ్వమ్ అనన్తమ్ ఆద్యం త్వదన్యేన న దృష్టపూర్వమ్ మే యత్ ఇదం పరం రూపమ్ ( అద్రాక్షీః) తత్ (రూపమ్) ప్రసన్నేన మయా తవ ఆత్మయోగాత్ దర్శితమ్|

న వేదయజ్ఞాధ్యయనైర్నదానై
ర్న చ క్రియాభిర్న తపోభిరుగ్రైః
ఏవం రూపః శక్య అహం నృలోకే
ద్రష్టుం త్వదన్యేన కురుప్రవీర||48||

స||హే క్రురుప్రవీర | ఏవం రూపః అహమ్ నృలోకే త్వదన్యేన న దృష్ఠః| వేదయజ్ఞాధ్యయనైః దానైః క్రియాభిః ఉగ్రైః తపోభిః ద్రష్టుమ్ న శక్యః||

మాతే వ్యథా మాచ విమూఢభావో
దృష్ట్వా రూపం ఘోరమీద్రుజ్ఞ్మమేదం|
వ్యపేతభీః ప్రీతిమనాః పునస్త్వం
తదేవ మే రూపమిదం ప్రపశ్య||49||

స|| ఈ దృక్ ఘోరం మమ ఇదం రూపమ్ దృష్ట్వా తే వ్యథా మా| విమూఢభావః చ న |త్వం వ్యపేతభీః ప్రీతమనాః ( భవ) | మే తత్ ఇదం రూపం ఏవ పునః ప్రపశ్య||

సంజయ ఉవాచ

ఇత్యర్జునం వాసుదేవః తథోక్త్వా
స్వకం రూపం దర్శయామాస భూయః|
ఆశ్వాసయామాస చ భీతమేనం
భూత్వా పునః సౌమ్యవపుర్మహాత్మా ||50||

ఇతి వాసుదేవః అర్జునమ్ ఉక్త్వా తథా స్వకం రూపం భూయః దర్శయామాస | మహాత్మా పునః చ సౌమ్యవపుః భూత్వా భీతం ఏనమ్( అర్జునమ్) ఆశ్వాసయామాస||

అర్జున ఉవాచ:

దృష్ట్వేదం మానుషం రూపం తవసౌమ్యం జనార్దన|
ఇదానీమస్మి సంవృత్తః సచేతాః ప్రకృతిం గతః||51||

స|| హేజనార్దన ! తవ సౌమ్యం ఇదం మానుషం రూపమ్ దృష్ట్వా ఇదానీమ్ స చేతాః సంవృత్తః | ప్రకృతిం
గతః అస్మి||

శ్రీభగవానువాచ

సుదుర్దర్శమిదం రూపం దృష్టవానపి యన్మమ|
దేవా అప్యస్య రూపస్య నిత్యం దర్శన కాంక్షిణః||52||

స|| మమ యత్ (రూపం) దృష్టవాన్ అసి తత్ ఇదం రూపం సుదుర్దర్శమ్ | దేవాః అపి నిత్యం అస్య రూపస్య దర్శన కాంక్షిణః (భవన్తి)||

నాహం వైదైర్న తపసా న దానేన న చేజ్యయా|
శక్యం ఏవం విధో ద్రష్టుం దృష్టవానసి మాం యథా||53||

స|| మామ్ యథా దృష్టవాన్ అసి ఏవం విధః అహం వైదైః ద్రష్టుమ్ న శక్యః| తపసా చ న ( శక్యః)| దానేన చ న ( శయః)| ఇజ్యయా ( యజ్ఞేన) చ న ( శక్యామి)|

భక్త్యా త్వనన్యయా శక్య అహమేవం విధోsర్జున|
జ్ఞాతుం ద్రష్టుం చ తత్త్వేన ప్రవేష్టుం చ పరన్తప||54||

స|| పరన్తప ! ఏవం విధః అహమ్ అనన్యయా భక్త్యాతు తత్త్వేన జ్ఞాతుమ్ ద్రష్ఠుమ్ చ ప్రవేష్టుంచ శక్యః అస్మి||

మత్కర్మకృన్మత్పరమో మద్భక్తసంగవర్జితః|
నిర్వైరః సర్వభూతేషు యస్స మామేతి పాణ్డవ||55||

స|||హే పాణ్దవ ! మత్కర్మకృత్ మత్పరమః మద్భక్తః సంగవర్జితః సర్వభూతేషు నిర్వైరః యః - సః మామ్ ఏతి |

ఇతి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే విశ్వరూప సందర్శన యోగోనామ
ఏకాదశోsధ్యాయః
||ఓం తత్ సత్||

 

|| ఓం తత్ సత్||