Bhagavadgita !

Chapter 13

Kshetra Kshetrajnya Vibhaaga Yoga !

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತ
ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ವಿಭಾಗ ಯೋಗಃ
ಪದಮೂಡವ ಅಧ್ಯಾಯಮು

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ:
ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪುರುಷಂ ಚೈವ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಮೇವ ಚ|
ಏತದ್ವೇದಿತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಚ ಕೇಶವ||

ಸ||ಹೇ ಕೇಶವ ! ಪ್ರಕೃತಿಮ್ ಪುರುಷಂ ಚ ಏವ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಏವ ಚ ಜ್ಞಾನಮ್ ಜ್ಞೇಯಂ ಚ ಏತತ್ ವೇದಿತುಮ್ ಇಚ್ಛಾಮಿ||

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ:

ಇದಂ ಶರೀರಂ ಕೌನ್ತೇಯ ಕ್ಷೇತ್ರಮಿತ್ಯಭಿದೀಯತೇ|
ಏತದ್ಯೋವೇತ್ತಿ ತಂ ಪ್ರಾಹುಃ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಇತಿ ತದ್ವಿದಃ ||

ಸ|| ಕೌನ್ತೇಯ! ಇದಂ ಶರೀರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಇತಿ ಅಭಿದೀಯತೇ|ಏತತ್ ಯಃ ವೇತ್ತಿ ತಂ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಃ ಇತಿ ತತ್ ವಿದಃ ಪ್ರಾಹುಃ||

ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ ಚಾಪಿ ಮಾಂ ವಿದ್ಧಿ ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಭಾರತ|
ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರ್ ಜ್ಞಾನಂ ಯತ್ತತ್ ಜ್ಞಾನಂ ಮತಂ ಮಮ||

ಸ|| ಹೇ ಭಾರತ! ಸರ್ವಕ್ಷೇತ್ರೇಷು ಮಾಮ್ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಂ ಚ ಅಪಿ ವಿದ್ಧಿ | ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ ಜ್ಞಾನಂ ಯತ್ ತತ್ (ಏವ) ಜ್ಞಾನಂ (ಇತಿ) ಮಮ ಮತಂ||

ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯಚ್ಚ ಯಾದೃಕ್ಚ ಯದ್ವಿಕಾರಿ ಯತಶ್ಚ ಯತ್|
ಸ ಚ ಯೋ ಯತ್ಪ್ರಭಾವಶ್ಚ ತತ್ಸಮಾಸೇನ ಮೇ ಶ್ರುಣು||

ಸ||ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಯತ್ ಚ ( ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ) ಯಾದೃಕ್ ಚ ( ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ) ಯತ್ ವಿಕಾರಿ ( ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ) ಯತಃ ಚ ಯತ್ ಸಃ ( ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಃ) ಚ ಯಃ (ಸಃ) ಯತ್ ಪ್ರಭಾವಃ ಚ ತತ್ ( ಸರ್ವಂ) ಸಮಾಸೇನ ( ಸಂಕ್ಷೇಪೇನ) ಮೇ ಶೃಣು |

ಋಷಿಭಿರ್ಭಹುಧಾ ಗೀತಂ ಛನ್ದೋಭಿರ್ವಿವಿಧೈಃ ಪೃಥಕ್ |
ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಪದೈಶ್ಚೈವ ಹೇತುಮದ್ಭಿರ್ವಿನಿಶ್ಚಿತೈಃ||

ಸ||( ತತ್ ಜ್ಞಾನಂ) ಋಷಿಭಿಃ ಬಹುಥಾ ಪೃಥಕ್ ವಿವಿಧೈಃ ಛನ್ದೋಭಿಃ ಗೀತಮ್ | ಹೇತುಮದ್ಭಿಃ ವಿನಿಶ್ಚಿತೈಃ ಬ್ರಹ್ಮಸೂತ್ರಪದೈಃಚ ಏವ ( ಗೀತಮ್)

ಮಹಾಭೂತಾನ್ಯಹಂಕಾರೋ ಬುದ್ಧಿರವ್ಯಕ್ತಮೇವ ಚ |
ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ದಶೈಕಂ ಚ ಪಂಚೇನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ||

ಸ||ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಅಹಂಕಾರಃ ಬುದ್ಧಿಃ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಏವ ಚ ದಶ ಏಕಂ ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಗೋಚರಾಃ ಚ (ಸಮಾಸೇನ ಉದಾಹೃತಮ್)

ಇಚ್ಛಾದ್ವೇಷಃ ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಸಂಘಾತಶ್ಚೇತನಾ ಧೃತಿಃ|
ಏತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸಮಾಸೇನ ಸವಿಕಾರ ಮುದಾಹೃತಮ್||

ಸ||ಇಚ್ಛಾ ದ್ವೇಷಃ ಸುಖಂ ದುಃಖಂಸಂಘಾತಃ ಚೇತನಾ ಧೃತಿಃ ಏತತ್ ಸವಿಕಾರಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಸಮಾಸೇನ ಉದಾಹೃತಮ್||

ಅಮಾನಿತ್ವಂ ಅದಮ್ಭಿತ್ವಂ ಅಹಿಂಸಾ ಕ್ಷಾನ್ತಿರಾರ್ಜವಮ್|
ಆಚಾರ್ಯೋಪಾಸನಂ ಶೌಚಂ ಸ್ಥೈರ್ಯಮಾತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ||

ಸ|| ಅಮಾನಿತ್ವಂ, ಅದಮ್ಭಿತ್ವಂ, ಅಹಿಂಸಾ, ಕ್ಷಾನ್ತಿಃ, ಆರ್ಜವಮ್, ಅಚಾರ್ಯೋಪಾಸನಮ್, ಶೌಚಮ್ (ಬಾಹ್ಯಾಂತರಶುಚಿತ್ವಮ್), ಸ್ಥೈರ್ಯಮ್, ಆತ್ಮವಿನಿಗ್ರಹಃ,(ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್)|

ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ವೈರಾಗ್ಯಂ ಅನಹಂಕಾರ ಏವ ಚ|
ಜನ್ಮಮೃತ್ಯು ಜರಾವ್ಯಾಧಿ ದುಃಖದೋಷಾನುದರ್ಶನಮ್||

ಸ|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಷು ವೈರಾಗ್ಯಮ್, ಅನಹಂಕಾರಃ ಏವ ಚ, ಜನ್ಮ ಮೃತ್ಯು ಜರಾ ವ್ಯಾಧಿ ದುಃಖ ದೋಷಾನು ದರ್ಶನಮ್ (ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್)|

ಆಸಕ್ತಿಃ ಅನಭಿಷ್ವಂಗಃ ಪುತ್ರದಾರಗೃಹಾದಿಷು|
ನಿತ್ಯಂ ಚ ಸಮಚಿತ್ತತ್ವ ಮಿಷ್ಟಾನಿಷ್ಟೋಪಪತ್ತಿಷು||

ಸ|| ಪುತ್ರದಾರ ಗೃಹಾದಿಷು ಅನಾಸಕ್ತಿಃ , ಅನಭಿಷ್ವಂಗಃ , ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟ ಉಪಪತ್ತಿಷು ನಿತ್ಯಂ ಸಮಚಿತ್ತತ್ತ್ವಂ ಚ (ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್)|

ಮಯಿ ಚಾನನ್ಯಯೋಗೇನ ಭಕ್ತಿರವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ|
ವಿವಿಕ್ತದೇಶ ಸೇವಿತ್ವಮರತಿರ್ಜನಸಂಸದಿ||

ಸ|| ಮಯಿ ಅನನ್ಯಯೋಗೇನ ಅವ್ಯಭಿಚಾರಿಣೀ ( ಅಚಂಚಲ) ಭಕ್ತಿಃ, ವಿವಿಕ್ತದೇಶಸೇವಿತ್ವಮ್ , ಜನಸಂಸದಿ ಅರತಿಃ (ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್)|

ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಜ್ಞಾನ ನಿತ್ಯತ್ವಂ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥದರ್ಶನಮ್|
ಏತತ್ ಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಅಜ್ಞಾನಂ ಯದತೋನ್ಯಥಾ||

ಸ|| ಅಧ್ಯಾತ್ಮಜ್ಞಾನ ನಿತ್ಯತ್ವಂ, ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಾರ್ಥ ದರ್ಶನಮ್, ಏತತ್ ಸರ್ವಂ ಜ್ಞಾನಂ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್| ಯತ್ ಅತಃ ಅನ್ಯಥಾ ತತ್ ಅಜ್ಞಾನಂ ( ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಮ್)||

ಜ್ಞೇಯಂ ಯತ್ತತ್ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯತ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಅಮೃತಮಶ್ನುತೇ|
ಅನಾದಿಮತ್ಪರಮಂ ಬ್ರಹ್ಮ ನ ಸತ್ತನ್ನಾಸದುಚ್ಯತೇ||

ಸ|| ಯತ್ ಜ್ಞೇಯಂ ಯತ್ ಜ್ಞಾತ್ವಾಅಮೃತಂ ಅಶ್ನುತೇ ತತ (ಹಂ) ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ| ಅನಾದಿಮತ್ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ ಸತ್ (ಇತಿ) ನ ಉಚ್ಯತೇ| ಅಸತ್ ಇತಿ ನ ( ಉಚ್ಯತೇ)|

ಸರ್ವತಃ ಪಾಣೀಪಾದಂ ತತ್ಸರ್ವತೋsಕ್ಷಿ ಶಿರೋಮುಖಮ್|
ಸರ್ವತಃ ಶ್ರುತಿಮಲ್ಲೋಕೇ ಸರ್ವಮಾವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ||

ಸ|| ತತ್ ಸರ್ವತಃ ಪಾಣಿ ಪಾದಮ್ ಸರ್ವತಃ ಅಕ್ಷಿ ಶಿರೋ ಮುಖಂ ಸರ್ವತಃ ಶ್ರುತಿಮತ್ (ತತ್) ಸರ್ವಂ ಲೋಕೇ ಆವೃತ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ||

ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯ ಗುಣಾಭಾಸಂ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯವಿವರ್ಜಿತಮ್|
ಅಸಕ್ತಂ ಸರ್ವಭೃಚ್ಛೈವ ನಿರ್ಗುಣಂ ಗುಣಭೋಕ್ತೃ ಚ||

ಸ|| ತತ್ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯ ಗುಣಾಭಾಸಮ್ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯ ವಿವರ್ಜಿತಮ್ ಅಸಕ್ತಮ್ ಸರ್ವಭೃತ್ ಚ ಏವ ನಿರ್ಗುಣಮ್ ಗುಣಭೋಕ್ತೃ ಚ (ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ) ||

ಬಹಿರನ್ತಶ್ಚ ಭೂತಾನಾಂ ಅಚರಂ ಚರಮೇವಚ|
ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ದೂರಸ್ಥಂ ಚಾನ್ತಿಕೇಚ ತತ್ ||

ಸ|| (ತತ್) ಭೂತಾನಾಮ್ ಬಹಿಃ ಅನ್ತಃ ಚ ( ಸ್ಥಿತಮ್), ಅಚರಂ ಚರಮೇವ ಚ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ತತ್ ( ಬ್ರಹ್ಮಮ್) ದೂರಸ್ಥಮ್ ಅನ್ತಿಕೇಚ (ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ) ||

ಅವಿಭಕ್ತಂ ಚ ಭೂತೇಷು ವಿಭಕ್ತಮಿವ ಸ್ಥಿತಮ್|
ಭೂತಭರ್ತೃಚ ತತ್ ಜ್ಞೇಯಂ ಗ್ರಸಿಷ್ಣು ಪ್ರಭವಿಷ್ಣು ಚ||

ಸ|| (ತತ್) ಭೂತಾನಾಮ್ ಬಹಿಃ ಅನ್ತಃ ಚ ( ಸ್ಥಿತಮ್), ಅಚರಂ ಚರಮೇವ ಚ, ಸೂಕ್ಷ್ಮತ್ವಾತ್ ಅವಿಜ್ಞೇಯಂ ತತ್ ( ಬ್ರಹ್ಮಮ್) ದೂರಸ್ಥಮ್ ಅನ್ತಿಕೇಚ (ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ) || ಭೂತೇಷು ತತ್ ಅವಿಭಕ್ತಂ ಚ ವಿಭಕ್ತಂ ಇವ ಸ್ಥಿತಮ್ ||

ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಪಿ ತಜ್ಜ್ಯೋತಿಃ ತಮಸಃ ಪರಮುಚ್ಯತೇ|
ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯಂ ಹೃದಿ ಸರ್ವಸ್ಯ ವಿಷ್ಠಿತಮ್||

ಸ|| ತತ್ ಜ್ಯೋತಿಷಾಮಪಿ ಜ್ಯೋತಿಃ , ತಮಸಃ ಪರಮ್, ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯಂ | ಸರ್ವಸ್ಯ ಹೃದಿ ವಿಷ್ಟಿತಂ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ||

ಇತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತಥಾ ಜ್ಞಾನಂ ಜ್ಞೇಯಂ ಚೋಕ್ತಂ ಸಮಾಸತಃ|
ಮದ್ಭಕ್ತ ಏತದ್ವಿಜ್ಞಾಯ ಮದ್ಭಾವಾಯೋಪಪದ್ಯತೇ||

ಸ||ಇತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ತಥಾ ಜ್ಞಾನಂ ಚ ಜ್ಞೇಯಂ ಚ ಸಮಾಸತಃ ಉಕ್ತಮ್ | ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಏತತ್ ವಿಜ್ಞಾಯ ಮದ್ಭಾವಾಯ ಉಪಪದ್ಯತೇ||

ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪುರುಷಂ ಚೈವ ವಿದ್ಧ್ಯನಾದೀ ಉಭಾವಪಿ|
ವಿಕಾರಾಂಶ್ಚ ಗುಣಾಂಶ್ಚೈವ ವಿದ್ಧಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಭವಾನ್||

ಸ|| ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪುರುಷಂ ಚ ಏವ ಉಭೌ ಅಪಿ ಅನಾದೀ ವಿದ್ಧಿ |ವಿಕಾರಾಂ ಚ ಗುಣಾನ್ ಚ ಏವ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಭವಾನ್ ||

ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಕರ್ತೃತ್ವೇ ಹೇತುಃ ಪ್ರಕೃತಿ ರುಚ್ಯತೇ|
ಪುರುಷಃ ಸುಖದುಃಖಾನಾಂ ಭೋಕ್ತೃತ್ವೇ ಹೇತುರುಚ್ಯತೇ||

ಸ|| ಕಾರ್ಯಕಾರಣ ಕರ್ತೃತ್ವೇ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಹೇತುಃ ಇತಿ ) ಉಚ್ಯತೇ| ಸುಖದುಃಖಾನಾಂ ಭೋಕ್ತೃತ್ವೇ ಪುರುಷಃ ಹೇತುಃ (ಇತಿ) ಉಚ್ಯತೇ||

ಪುರುಷಃ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥೋ ಹಿ ಭುಂಕ್ತೇ ಪ್ರಕೃತಿಜಾನ್ ಗುಣಾನ್|
ಕಾರಣಂ ಗುಣಸಂಗೋsಸ್ಯ ಸದಸದ್ಯೋನಿಜನ್ಮಸು||

ಸ|| ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಃ ಪುರುಷಃ ಪ್ರಕೃತಿಜಾನ್ ಗುಣಾನ್ ಭುಂಕೇ ಹಿ | ಗುಣಸಂಗಃ ಅಸ್ಯ ಸದಸದ್ಯೋನಿ ಜನ್ಮಸು ಕಾರಣಮ್||

ಉಪದ್ರಷ್ಟಾನುಮನ್ತಾ ಚ ಭರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ|
ಪರಮಾತ್ಮೇತಿ ಚಾಪ್ಯುಕ್ತೋ ದೇಹೇsಸ್ಮಿನ್ ಪುರುಷಃ ಪರಃ||

ಸ||ಪುರುಷಃ ಅಸ್ಮಿನ್ ದೇಹೇ ಅಪಿ ಪರಃ ಉಪದ್ರಷ್ಠಾ ಅನುಮನ್ತಾ ಚ ಭರ್ತಾ ಭೋಕ್ತಾ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಇತಿ ಚ ಉಕ್ತಃ |

ಯ ಏವಂ ವೇತ್ತಿ ಪುರುಷಂ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಚ ಗುಣೈಃ ಸಹ|
ಸರ್ವಥಾ ವರ್ತಮಾನೋsಪಿ ನ ಸ ಭೂಯೋsಭಿಜಾಯತೇ||

ಸ|| ಯಃ ಏವಂ ಪುರುಷಃ ಗುಣೈಃ ಸಹ ಪ್ರಕೃತಿಂ ವೇತ್ತಿ ಸಃ ಸರ್ವಥಾ ವರ್ತಮಾನಃ ಅಪಿ ಭೂಯಃ ನ ಅಭಿಜಾಯತೇ ||

ಧ್ಯಾನೇನಾತ್ಮನಿ ಪಸ್ಯನ್ತಿ ಕೇಚಿದಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ|
ಅನ್ಯೇ ಸಾಂಖ್ಯೇನ ಯೋಗೇನ ಕರ್ಮಯೋಗೇನ ಚಾಪರೇ||

ಸ|| ಆತ್ಮಾನಂ ಕೇಚಿತ್ ಆತ್ಮನಾ ಧ್ಯಾನೇನ ಆತ್ಮನಿ ಪಶ್ಯನ್ತಿ | ಅನ್ಯೇ ಸಾಂಖ್ಯೇನ ಯೋಗೇನ (ಪಶ್ಯನ್ತಿ)| ಅಪರೇ ಕರ್ಮಯೊಗೇನ ಚ ( ಪಶ್ಯನ್ತಿ)||

ಅನ್ಯೇ ತ್ವೇವ ಮಜಾನನ್ತಃ ಶ್ರುತ್ವಾsನ್ಯೇಭ್ಯ ಉಪಾಸತೇ|
ತೇsಪಿ ಚಾತಿತರನ್ತ್ಯೇವ ಮೃತ್ಯುಂ ಶ್ರುತಿಪರಾಯಣಃ||

ಸ||ಅನ್ಯೇತು ಏವಮ್ ಅಜಾನನ್ತಃ ಅನ್ಯೇಭ್ಯಃ ಶ್ರುತ್ವಾ (ಬ್ರಹ್ಮನ್) ಉಪಾಸತೇ| ಶ್ರುತಿಪರಾಯಣಾಃ ತೇ ಅಪಿ ಮೃತ್ಯುಂ ಅತಿತರನ್ತಿ ಏವ||

ಯಾವತ್ಸಂಜಾಯತೇ ಕಿಂಚಿತ್ ಸತ್ವಂ ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್|
ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಸಂಯೋಗಾತ್ ತದ್ವಿದ್ಧಿ ಭತರ್ಷಭ||

ಸ|| ಹೇ ಭರತರ್ಷಭ ! ಸ್ಥಾವರ ಜಂಗಮಂ ಸತ್ತ್ವಮ್ ಯಾವತ್ ಕಿಂಚಿತ್ ಸಂಜಾಯತೇ ತತ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಸಂಯೋಗಾತ್ ವಿದ್ಧಿ ||

ಸಮಂ ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ಪರಮೇಶ್ವರಮ್|
ವಿನಶ್ಯತ್ಸ್ವವಿನಶ್ಯನ್ತಮ್ ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸ ಪಶ್ಯತಿ||

ಸ||ಸರ್ವೇಷು ಭೂತೇಷು ಸಮಂ ತಿಷ್ಟನ್ತಂ ಪರಮೇಶ್ವರಂ ವಿನಶ್ಯತ್ಸು ಅವಿನಶ್ಯನ್ತಂ (ಇತಿ) ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ಸಃ ( ಯದಾರ್ಥಂ ) ಪಶ್ಯತಿ||

ಸಮಂ ಪಶ್ಯನ್ ಹಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮವಸ್ಥಿತ ಮೀಶ್ವರಮ್|
ನ ಹಿನಸ್ತ್ಯಾತ್ಮನಾssತ್ಮಾನಂ ತತೋಯಾಂತಿ ಪರಾಂಗತಿಮ್||

ಸ|| ಹಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸಮವಸ್ಥಿತಮ್ ಈಶ್ವರಮ್ ಸಮಂ ಪಶ್ಯನ್ ಅತ್ಮನಾ ಆತ್ಮಾನಂ ನ ಹಿನಸ್ತಿ | ತತಃ ಪರಾಂ ಗತಿಂ ಯಾತಿ||

ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವ ಚ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿ ಸರ್ವಶಃ|
ಯಃ ಪಶ್ಯತಿ ತಥಾssತ್ಮಾನಂ ಅಕರ್ತಾರಂ ಸ ಪಶ್ಯತಿ||

ಸ|| ಯಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಏವ ಸರ್ವಸಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿ , ತಥಾ ಆತ್ಮಾನಂ ಅಕರ್ತಾರಂ ಚ ಪಶ್ಯತಿ ಸಃ (ಯದಾರ್ಥಂ) ಪಶ್ಯತಿ ||

ಯಥಾಭೂತಪೃಥಕ್ಭಾವಮೇಕಸ್ಥಮನುಪಶ್ಯತಿ|
ತತೇವ ಚ ವಿಸ್ತಾರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಪದ್ಯತೇ ತದಾ||

ಸ|| ಯದಾ ಭೂತಪೃಥಗ್ಭಾವಮ್ ಏಕಸ್ಥಂ ಚ ತತಃ ಏವ ವಿಸ್ತಾರಂ ಅನುಪಶ್ಯತಿ ತದಾ (ಸಃ) ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸಂಪದ್ಯತೇ||

ಅನಾದಿತ್ವಾನ್ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್ ಪರಮಾತ್ಮಾಯ ಮವ್ಯಯಃ|
ಶರೀರಸ್ಥೋsಪಿ ಕೌನ್ತೇಯ ನ ಕರೋತಿ ನಲಿಪ್ಯತೇ||

ಸ|| ಕೌನ್ತೇಯ ಅನಾದಿತ್ವಾತ್ ನಿರ್ಗುಣತ್ವಾತ್ ಅವ್ಯಯಃ ಅಯಂ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಶರೀರಸ್ಥಃ ಅಪಿ ನ ಕರೋತಿ ನಲಿಪ್ಯತೇ ||

ಯಥಾ ಸರ್ವಗತಂ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾದಾಕಾಶಂ ನೋಪಲಿಪ್ಯತೇ|
ಸರ್ವತ್ರಾವಸ್ಥಿತೋ ದೇಹೇ ತಥಾssತ್ಮಾ ನೋಪಲಿಪ್ಯತೇ||

ಸ|| ಸರ್ವಗತಮ್ ಆಕಾಶಮ್ ಸೌಕ್ಷ್ಮ್ಯಾತ್ ಯಥಾ ನ ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ ತಥಾ ಸರ್ವತ್ರದೇಹೇ ಅವಸ್ಥಿತಃ ಆತ್ಮಾ ನ ಉಪಲಿಪ್ಯತೇ ||

ಯಥಾ ಪ್ರಕಾಶಯತ್ಯೇಕಃ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಲೋಕಮಿಮಂ ರವಿಃ|
ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ತಥಾ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ಭಾರತ||

ಸ|| ಭಾರತ! ಏಕಃ ರವಿಃ ಇಮಮ್ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಲೋಕಮ್ ಯಥಾ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ ತಥಾ ಕ್ಷೇತ್ರೀ ( ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಃ) ಕೃತ್ಸ್ನಂ ಕ್ಷೇತ್ರಂ ಪ್ರಕಾಶಯತಿ||

ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋರೇವಂ ಅಂತರಂ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಾ|
ಭೂತಪ್ರಕೃತಿ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಯೇ ವಿದುರ್ಯಾನ್ತಿ ತೇ ಪರಮ್||

ಸ||ಯೇ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಸಾ ಏವಂ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞಯೋಃ ಅನ್ತರಮ್ ಭೂತಪ್ರಕೃತಿ ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ವಿದುಃ ತೇ ಪರಮಂ ( ಮೋಕ್ಷಂ) ಯಾನ್ತಿ||

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸೂಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೇ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ವಿಭಾಗ ಯೋಗೋನಾಮ
ತ್ರಯೋದಶೋsಧ್ಯಾಯಃ
ಓಂ ತತ್ ಸತ್

 

 

 

|| om tat sat||