Bhagavadgita !

Chapter 14

Guna Traya Vibhaaga Yoga !

શ્રીમદ્ભગવદ્ગીત
ગુણત્રય વિભાગ યોગઃ
પદુનાલુગવ અધ્યાયમુ

શ્રીભગવાનુવાચ:
પ્રં ભૂયઃ પ્રવક્ષ્યામિ જ્ઞાનાનાં જ્ઞાનમુત્તમમ્|
યત્ જ્ઞાત્વા મુનયઃ સર્વે પરાં સિદ્ધિમિતો ગતાઃ||1||

ઇદં જ્ઞાનમુપાશ્રિત્ય મમ સાધર્મ્યમાગતાઃ|
સર્ગેsપિ નોપજાયન્તે પ્રળયે ન વ્યધન્તિ ચ||2||

મમ યોનિર્મહદ્બ્રહ્મ તસ્મિન્ ગર્ભં દધામ્યહમ્|
સમ્ભવસ્સર્વ ભૂતાનાં તતો ભવતિ ભારત ||3||

સર્વયોનિષુ કૌન્તેય મૂર્તયઃ સંભવન્તિયાઃ|
તાસાં બ્રહ્મ મહદ્યોનિ રહં બીજપ્રદઃ પિતા||4||

સત્ત્વં રજસ્તમ ઇતિ ગુણાઃ પ્રકૃતિ સંભવાઃ |
નિબધ્નન્તિ મહાબાહો દેહે દેહિનમવ્યયમ્ ||5||

તત્ર સત્ત્વં નિર્મલત્વાત્ પ્રકાશકમ્ અનામયમ્ |
સુખસંગેન બધ્નાતિ જ્ઞાનસંગેન ચાનઘા||6||

રજો રાગાત્મકં વિદ્ધિ તૃષ્ણા સંગસમુદ્ભવમ્|
તન્નિબધ્નાતિ કૌન્તેય કર્મસંગેન દેહિનામ્ ||7||

તમ સ્ત્વજ્ઞાનજં વિદ્ધિ મોહનં સર્વદેહિનામ્ |
પ્રમદાલસ્યનિદ્રાભિઃ તન્નિબધ્નાતિ ભારત||8||

સત્ત્વં સુખે સંજયતિ રજઃ કર્મણિ ભારત|
જ્ઞાનમાવૃત્ય તુ તમઃ પ્રમાદે સંજયત્યુત||9||

રજસ્તમશ્ચાભિભૂય સત્ત્વં ભવતિ ભારત|
રજસ્સત્વં તમશ્ચૈવ તમસ્સત્ત્વં રજસ્તથા||10||

સર્વદ્વારેષુ દેહેsસ્મિન્ પ્રકાશ ઉપજાયતે|
જ્ઞાનં યદા તદા વિદ્યાત્ વિવૃદ્ધં સત્ત્વમિત્યુત||11||

લોભઃ પ્રવૃત્તિરારમ્ભઃ કર્મણામશમઃ સ્પૃહા|
રજસ્યેતાનિ જાયન્તે વિવૃદ્ધે ભરતર્ષભ||12||

અપ્રકાશોsપ્રવૃત્તિશ્ચ પ્રમાદો મોહ એવ ચ |
તમસ્યેતાનિ જાયન્તે વિરુદ્ધે કુરુનન્દન||13||

યદ સત્ત્વે પ્રવૃદ્ધેતુ પ્રળયં યાતિ દેહભૃત્ |
તદોત્તમવિદાં લોકાન્ અમલાન્પ્રતિપદ્યતે||14||

રજસિ પ્રળયં ગત્વા કર્મસંગિષુ જાયતે|
તથા પ્રલીનસ્તમસિ મૂઢયોનિષુ જાયતે||15||

કર્મણસુકૃતસ્યાહુ સાત્ત્વિકં નિર્મલં ફલમ્|
રજસસ્તુ ફલં દુઃખં અજ્ઞાનં તમસઃ ફલમ્||16||

સત્ત્વાત્સંજાયતે જ્ઞાનં રજસો લોભએવચ |
પ્રમાદમોહો તમસો ભવતોsજ્ઞાનમેવચ||17||

ઊર્ધ્વં ગચ્છન્તિ સત્ત્વસ્થા મધ્યે તિષ્ઠન્તિ રાજસાઃ|
જઘન્યગુણવૃત્તિસ્થા અથો ગચ્છન્તિ તામસાઃ||18||

નાન્યં ગુણેભ્યઃ કર્તારં યદા દ્રષ્ટાsનુપશ્યતિ|
ગુણેભ્યશ્ચ પરં વેત્તિ મદ્ભાવં સોsધિગચ્છતિ||19||

ગુણાનેતાનતીત્યત્રીન્ દેહી દેહસમુદ્ભવઃ|
જન્મમૃત્યુજરાદુઃખૈ ર્વિમુક્તોsમૃતમશ્નુતે||20||

અર્જુન ઉવાચ:
કૈર્લિંગૈસ્ત્રીન્ગુણાનેતાન્ અતીતો ભવતિ પ્રભો |
કિમાચારં કથં ચૈતાં સ્ત્રીન્ગુણાનતિવર્તતે ||21||

શ્રીભગવાનુવાચ:

પ્રકાશં ચ પ્રવૃત્તિં ચ મોહમેવ ચ પાણ્ડવ|
નદ્વેષ્ટિ સમ્પ્રવૃત્તાનિ ન નિવૃત્તાનિ કાંક્ષતિ||22||

ઉદાસીનવદાસીનો ગુણૈર્યો ન વિચાલ્યતે|
ગુણાવર્તન્ત ઇત્યેવ યોsવતિષ્ઠતિ નેંગતે||23||

સમદુઃખસુખસ્સ્વસ્થઃ સમલોષ્ટાશ્મકામ્ચનઃ|
તુલ્યપ્રિયાપ્રિયો ધીરઃ તુલ્યનિન્દાત્મ સંસ્તુતિઃ||24||

માનાવમાનયોઃ તુલ્યઃ તુલ્યો મિત્રારિપક્ષયોઃ|
સર્વારમ્ભપરિત્યાગી ગુણાતીતઃ સ ઉચ્યતે||25||

માં ચ યોsવ્યભિચારેણ ભક્તિ યોગેન સેવતે|
સ ગુણાન્સમતીતૈતાન્ બ્રહ્મ ભૂયાય કલ્પતે||26||

બ્રહ્મણો હિ પ્રતિષ્ટાsહમ્ અમૃતસ્યાવ્યયસ્ય ચ|
શાશ્વતસ્ય ચ ધર્મસ્ય સુખસ્યૈકાન્તિકસ્ય ચ||27||

ઇતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદે ગુણત્રય વિભાગ યોગોનામ
ચતુર્દશોsધ્યાયઃ
|| ઓં તત્ સત ||્