Bhagavadgita !

Chapter 15

Purushottama Prapti Yoga !

||om tat sat||

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತ
ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಯೋಗಃ
ಪದುನೈದುವ ಅಧ್ಯಾಯಮು

ಶ್ರೀಭಗವಾನುವಾಚ:
ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಮಧಶ್ಶಾಖಂ ಅಶ್ವತ್ಥಂ ಪ್ರಾಹುರವ್ಯಯಮ್|
ಛನ್ದಾಂಸಿ ಯಸ್ಯಪರ್ಣಾನಿ ಯಸ್ತಂ ವೇದ ಸ ವೇದವಿತ್ ||1||

ಸ|| ಯಸ್ಯ ಪರ್ಣಾನಿ ಚನ್ದಾಂಸಿ (ತತ್) ಅಶ್ವತ್ಥಂ ಊರ್ಧ್ವಮೂಲಂ ಅಥಶ್ಶಾಖಮ್ ಅವ್ಯಯಂ (ಇತಿ) ಪ್ರಾಹುಃ| ತತ್ ಯಃ ವೇದ ಸಃ ವೇದವಿತ್ (ಭವತಿ)

ಅಥಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಶೃತಾಸ್ತಸ್ಯಶಾಖಾ
ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ|
ಅಧಶ್ಚಮೂಲಾನ್ಯನುಸನ್ತತಾನಿ
ಕರ್ಮಾನುಬನ್ಧೀನ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ||2||

ಸ|| ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ ( ಸತ್ತ್ವ ರಜೋ ತಮೋ) ಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾಃ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ ಅಥಃ ಚ ಊರ್ಧ್ವಂ ಚ ಪ್ರಸೃತಾಃ | ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕೇ ಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ ಮೂಲಾನಿ ಅಥಃ ಚ ಅನುಸನ್ತತಾನಿ ||

ನರೂಪಮಸ್ಯೇಹ ತಥೋಪಲಭ್ಯತೇ
ನಾನ್ತೋ ನಚಾದಿರ್ನ ಚ ಸಂಪ್ರತಿಷ್ಠಾ|
ಅಶ್ವತ್ಥಮೇನಂ ಸುವಿರೂಢಮೂಲಾ
ಮಸಂಗಶಸ್ತ್ರೇಣ ದೃಢೇನ ಛಿತ್ವಾ||3||

ಸ|| ಅಸ್ಯ ರೂಪಂ ಇಹ ನ ಉಪಲಭ್ಯತೇ | ಅನ್ತಃ ನ | ಆದಿಃ ಚ ನ| ಸಂಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಚ ನ |ಏನಂ ಅಶ್ವತ್ಥಂ ಧೃಢೇನ ಅಸಂಗ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಛಿತ್ವಾ ( ತತ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಪದಂ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಂ)

ತತಃ ಪದಂ ತತ್ಪರಿಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಂ
ಯಸ್ಮಿನ್ ಗತಾ ನನಿವರ್ತನ್ತಿ ಭೂಯಃ|
ತಮೇವ ಚಾದ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ
ಯತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಶ್ರುತಾ ಪುರಾಣೀ||4||

ಸ|| ತತಃ ಯಸ್ಮಿನ್ ಗತಾಃ ಭೂಯಃ ನ ನಿವರ್ತನ್ತಿ ಯತಃ ಪುರಾಣೀ ಪ್ತವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಸೃತಾ ತಂ ಆದ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ಏವ ಚ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ( ಇತಿ ಮತ್ವಾ) ತತ್ ( ಬ್ರಹ್ಮ ) ಪದಂ ಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಮ್||

ನಿರ್ಮಾನಮೋಹಾ ಜಿತಸಂಗದೋಷಾ
ಅಧ್ಯಾತ್ಮನಿತ್ಯಾ ವಿನಿವೃತ್ತಕಾಮಾಃ|
ದ್ವನ್ದ್ವೈರ್ವಿಮುಕ್ತಾ ಸುಖದುಃಖಸಂಜ್ಞೈಃ
ಗಚ್ಛನ್ತ್ಯ ಮೂಢಾಃ ಪದಮವ್ಯಯಂ ತತ್ ||5||

ಸ|| ನಿರ್ಮಾನಮೋಹಾಃ ಜಿತಸಂಗ ದೋಷಾಃ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ನಿತ್ಯಾಃ ವಿನಿವೃತ್ತ ಕಾಮಾಃ ಸುಖದುಃಖ ಸಂಜ್ಞೈಃ ದ್ವಂದ್ವೈಃ ವಿಮುಕ್ತಾಃ ಅ ಮೂಢಾಃ ತತ್ ಅವ್ಯಯಮ್ ಪದಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ||

ನತತ್ ಭಾಸಯತೇ ಸೂರ್ಯೋ ನ ಶಶಾಜ್ಞ್ಕೋ ನ ಪಾವಕಃ|
ಯದ್ಗತ್ವಾ ನನಿವರ್ತನ್ತೇ ತದ್ಧಾಮ ಪರಮಂ ಮಮ ||6||

ಸ|| ತತ್ ( ಸ್ಥಾನಮ್) ಸೂರ್ಯಃ ನ ಭಾಸಯತೇ | ಶಶಾಂಕಃ ( ನಭಾಸಯತೇ)| ಪಾವಕಃ (ಅಪಿ) ನ ( ಭಾಸಯತೇ)| ಯತ್ ಗತ್ವಾ ನ ನಿವರ್ತನ್ತೇ ತತ್ ಮಮ್ ಪರಮಂ ಸ್ಥಾನಮ್||

ಮಮೈವಾಂಶೋ ಜೀವಲೋಕೇ ಜೀವಭೂತಸ್ಸನಾತನಃ|
ಮನಷ್ಷಷ್ಠಾನೀನ್ದ್ರಿಯಾಣೀ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾನಿ ಕರ್ಷತಿ ||7||

ಸ|| ಮಮ ಏವ ಸನಾತನಃ ಅಂಶಃ ಜೀವಲೋಕೇ ಜೀವ ಭೂತಃ ಪ್ರಕೃತಿಸ್ಥಾನಿ ಮನಃ ಷಷ್ಠಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಕರ್ಷತಿ||

ಶರೀರಂ ಯದವಾಪ್ನೋತಿ ಯಚ್ಚಾಪ್ಯುತ್ಕ್ರಾಮತೀಶ್ವರಃ|
ಗೃಹೀತ್ವೈತಾನಿ ಸಂಯಾತಿ ವಾಯುರ್ಗನ್ಧಾನಿವಾಶಯತ್||8||

ಸ|| ಈಶ್ವರಃ ಯತ್ ಚ(ಯದಾ) ಅಪಿ ( ಶರೀರಂ) ಉತ್ಕ್ರಾಮತಿ ಯತ್ ಶರೀರಂ ಅವಾಪ್ನೋತಿ (ತದಾ) ( ಯಥಾ) ವಾಯುಃ ಆಶಯಾತ್ ಗನ್ಧಾನ್ ಸಂಯಾತಿ ತಥೈವ ಏತಾನಿ ( ಷಷ್ಟಾನಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ) ಗೃಹೀತ್ವಾ ಸಂಯಾತಿ ||

ಶ್ರೋತ್ರಂ ಚಕ್ಷುಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಚ ರಸನಂ ಘ್ರಾಣಮೇವ ಚ |
ಅಧಿಷ್ಠಾಯ ಮನಶ್ಚಾಯಂ ವಿಷಯಾನುಪಸೇವತೇ||9||

ಸ|| ಅಯಂ ( ಜೀವಃ) ಶ್ರೋತ್ರಮ್ ಚಕ್ಷುಃ ಸ್ಪರ್ಶನಂ ಚ ರಶನಂ ಘ್ರಾಣಂ ಏವ ಚ ಮನಃ ಚ ಅಧಿಷ್ಠಾಯ ವಿಷಯಾನ್ ಉಪಸೇವತೇ||

ಉತ್ಕ್ರಾಮನ್ತಂ ಸ್ಥಿತಂ ವಾsಪಿ ಭುಂಜಾನಂವಾ ಗುಣಾನ್ವಿತಮ್ |
ವಿಮೂಢಾನಾನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಜ್ಞಾನಚಕ್ಷುಷಃ||10||

ಸ|| ಉತ್ಕ್ರಾಮನ್ತಂ ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ವಾ ಭುಂಜಾನಂ ಗುಣಾನ್ವಿತಾನ್ ಅಪಿ ವಿಮೂಢಾಃ ನ ಅನುಪಶ್ಯನ್ತಿ | ಜ್ಞಾನ ಚಕ್ಷುಃ ಪಶ್ಯನ್ತಿ ||

ಯತನ್ತೋ ಯೋಗಿನಶ್ಚೈನಂ ಪಸ್ಯನ್ತ್ಯಾತ್ಮನ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್|
ಯತನ್ತೋsಪ್ಯಕೃತಾತ್ಮಾನೋ ನೈನಂ ಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಚೇತಸಃ||11||

ಸ|| ಯತನ್ತಃ ಯೋಗಿನಃ ಆತ್ಮನಿ ಅವಸ್ಥಿತಮ್ ಏನಂ (ಆತ್ಮನ್) ಪಶ್ಯನ್ತಿ| ಯತನ್ತಃ ಅಪಿ ಅಕೃತಾತ್ಮನಃ ಅಚೇತಸಃ ಏನಂ ( ಆತ್ಮನ್) ನ ಪಶ್ಯನ್ತಿ||

ಯದಾದಿತ್ಯಗತಂ ತೇಜೋ ಜಗದ್ಭಾಸಯತೇsಖಿಲಮ್|
ಯಚ್ಚನ್ದ್ರಮಸಿ ಯಚ್ಚಾಗ್ನೌ ತತ್ತೇಜೋ ವಿದ್ಧಿ ಮಾಮಕಮ್ ||12||

ಸ|| ಆದಿತ್ಯ ಗತಂ ಯತ್ ತೇಜಃ ಅಖಿಲಂ ಜಗತ್ ಭಾಸಯತೇ , (ತಥೈವ) ಚಂದ್ರಮಸಿ ಯತ್ (ತೇಜಃ ಅಸ್ತಿ) ಅಗ್ನೌಚ ಯತ್ ( ತೇಜಃ ಅಸಿ) ತತ್ ತೇಜಃ ಮಾಮಕಮ್ ವಿದ್ಧಿ||

ಗಾಮಾವಿಶ್ಯ ಚ ಭೂತಾನಿ ಧಾರಮ್ಯಹ ಮೋಜಸಾ|
ಪುಷ್ಣಾಮಿ ಚೌಷಧೀಸ್ಸರ್ವಾ ಸ್ಸೋಮೋ ಭೂತ್ವಾ ರಸಾತ್ಮಕಃ||13||

ಸ|| ಚ ಅಹಂ ಗಾಮ್ ಆವಿಶ್ಯ ಓಜಸಾ ಭೂತಾನಿ ಧಾರಯಾಮಿ | ರಸಾತ್ಮಕಃ ಸೋಮಃ ಭೂತ್ವಾ ಸರ್ವಾಃ ಓಷಧೀಃ ಪುಷ್ಣಾಮಿ||

ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರೋಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ ದೇಹಮಾಶ್ರಿತಃ|
ಪ್ರಾಣಾಪಾನ ಸಮಾಯುಕ್ತಃ ಪಚಾಮ್ಯನ್ನಂ ಚತುರ್ವಿಧಮ್||14||

ಸ|| ಅಹಂ ವೈಶ್ವಾನರಃ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಾಣಿನಾಮ್ ದೇಹಂ ಆಶ್ರಿತಃ ಪ್ರಾಣಾಪಾನಸಮಾಯುಕ್ತಃ ಚತುರ್ವಿಧಂ ಅನ್ನಂ ಪಚಾಮಿ ||

ಸರ್ವಸ್ಯ ಚಾಹಂ ಹೃಧಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟೋ
ಮತ್ತಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಜ್ಞಾನಮಪೋಹನಂ ಚ|
ವೈದೈಶ್ಚ ಸರ್ವೈರಹಮೇವ ವೇದ್ಯೋ
ವೇದಾನ್ತಕೃದ್ವೇದವಿದೇವ ಚಾಹಮ್||15||

ಸ|| ಅಹಂ ಸರ್ವಸ್ಯ ಚ ಹೃದಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಠಃ | ಮತ್ತಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ಜ್ಞಾನಂ ಆಪೋಹನಂ ಚ (ಭವನ್ತಿ)| ಸರ್ವೈಃ ವೇದೈಃ ಚ ಅಹಂ ಏವ ವೇದ್ಯಃ| ಅಹಂ ಏವ ವೇದಾನ್ತಕೃತ್| ಅಹಂ ಏವ ವೇದವಿತ್ ಚ|

ದ್ವಾವಿಮೌ ಪುರುಷೋಲೋಕೇ ಕ್ಷರಶ್ಚಾಕ್ಷರ ಏವಚ |
ಕ್ಷರಸ್ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಕೂಟಸ್ಥೋsಕ್ಷರ ಉಚ್ಯತೇ||16||

ಸ|| ಲೋಕೇ ಕ್ಷರಃ ಚ ಅಕ್ಷರಃ ಏವ ಚ ದ್ವೌ ಇಮೌ ಪುರುಷೌ (ಸ್ತಃ) | ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ಕ್ಷರಃ (ಉಚ್ಯತೇ)| ಕೂಟಸ್ಥಃ ಅಕ್ಷರಃ ಉಚ್ಯತೇ||

ಉತ್ತಮಃ ಪುರುಷಸ್ತ್ವನ್ಯಃ ಪರಮಾತ್ಮೇತ್ಯುದಾಹೃತಃ|
ಯೋ ಲೋಕತ್ರಯಮಾವಿಶ್ಯ ಬಿಭರ್ತ್ಯವ್ಯಯ ಈಶ್ವರಃ||17||

ಸ|| ಯಃ ಲೋಕತ್ರಯಂ ಆವಿಶ್ಯ ಬಿಭರ್ತಿ (ತತ್) ಅವ್ಯಯಃ ಈಶ್ವರಃ ಅನ್ಯಃ ಉತ್ತಮಃ ಪುರುಷಃ ಉದಾಹೃತಃ| ಪರಮಾತ್ಮ ಇತಿ (ಚ ) ಉದಾಹೃತಃ|

ಯಸ್ಮಾತ್ ಕ್ಷರಮತೀತೋsಹಮ್ ಅಕ್ಷರಾದಪಿ ಚೋತ್ತಮಃ|
ಅತೋsಸ್ಮಿ ಲೋಕೇವೇದೇ ಚ ಪ್ರಥಿತಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ||18||

ಸ|| ಯಸ್ಮಾತ್ ಅಹಂ ಕ್ಷರಂ ಅತೀತಃ ಅಕ್ಷರಾತ್ ಅಪಿ ಉತ್ತಮಃ ಚ ಅತಃ ಲೋಕೇ ವೇದೇಚ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ಪ್ರಥಿತಃ ಅಸ್ತಿ||

ಯೋಮಾಮೇವಮಸಮ್ಮೂಢೋ ಜಾನಾತಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್|
ಸ ಸರ್ವಭಜತಿ ಮಾಂ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಭಾರತ||19||

ಸ|| ಹೇ ಭಾರತ ! ಯಃ ಅಸಮ್ಮೂಢಃ ಏವಂ ಮಾಮ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್ ಜಾನಾತಿ ಸಃ ಸರ್ವವಿತ್ ಸರ್ವಭಾವೇನ ಮಾಮ್ ಭಜತಿ||

ಇತಿ ಗುಹ್ಯತಮಂ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮಿದಮುಕ್ತಂ ಮಯಾsನಘ|
ಏತದ್ಭುದ್ಧ್ವಾ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಸ್ಯಾತ್ಕೃತಕೃತ್ಯಶ್ಚ ಭಾರತ||20||

ಸ|| ಹೇ ಅನಘ ! ಇತಿ ಗುಹ್ಯತಮಂ ಇದಂ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಮಯಾ ಉಕ್ತಂ ಏತತ್ ಬುದ್ಧ್ವಾ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ ಕೃತಕೃತ್ಯಃ ಚ ಸ್ಯಾತ್||

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸೂಪನಿಷತ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೇ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಯೋಗೋ ನಾಮ
ಪಂಚದಶೋಧ್ಯಾಯಃ
||ಓಂ ತತ್ ಸತ್||

 

 

 

||ओम् तत् सत्||