||భగవద్గీత ||

|| పదునేడవ అధ్యాయము||

|| శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగము- శ్లోకములు ||

|| Om tat sat ||

శ్రీమద్భగవద్గీత
శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగః
పదునేడవ అధ్యాయము

అర్జున వాచ:
యే శాస్త్రవిధి ముత్సృజ్య యజన్తే శ్రద్ధయాsన్వితాః|
తేషాం నిష్ఠాతు కా కృష్ణ సత్త్వమాహో రజస్తమః||1||

స|| హే కృష్ణ ! యే శాస్త్ర విథమ్ ఉత్సృజ్య శ్రద్ధయా అన్వితాః యజన్తే తేషాం నిష్టాతు కా ? సత్త్వం అహో రజః అథవా తమః |

శ్రీభగవానువాచ:

త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా దేహినాం సా స్వభావజా|
సాత్త్వికీ రాజసీ చైవ తామసీ చేతి తాం శృణు||2||

స|| దేహినాం స్వభావజా సా శ్రద్ధా సాత్వికీ రాజసీ చ ఏవ తామసీ చ ఇతి త్రివిథా భవతి | తాం శృణు||

సర్వానురూపా సర్వస్య శ్రద్ధా భవతి భారత|
శ్రద్ధామయోsయంపురుషో యో యత్ శ్రద్ధస్య ఏవ సః||3||

స|| హే భారతసర్వస్య సత్త్వానురూపా శ్రద్ధా భవతి| అయమ్ పురుషః శ్రద్ధామయః | యః యత్ శ్రద్ధః సః స ఏవ (భవతు)

యజన్తే సాత్త్వికా దేవాన్ యక్షరక్షాంసి రాజసాః|
ప్రేతాన్ భూతగణాంశ్చాన్యే యజన్తే తామసా జనాః||4||

స||సాత్త్వికాః దేవాన్ యజన్తే| రాజసాః యక్ష రక్షాంసి (యజన్తే) | అన్యే తామసాః జనాః ప్రేతాన్ భూతగణాన్ చ యజన్తే||

అశాస్త్రవిహితం ఘోరం తప్యన్తే యే తపోజనాః|
దమ్భాహంకారసంయుక్తాః కామరాగ బలాన్వితాః||5||
కర్శయన్తః శరీరస్థం భూతగ్రామచేతసః|
మాం చైవాన్తః శరీరస్థం తాన్విధ్యాసుర నిశ్చయాన్||6||

స|| యేజనాః శరీస్థమ్ భూతగ్రామమ్ కర్శయన్తః అన్తః శరీరస్థమ్ మామ్ చ ఏవ కర్శయన్తః దమ్బాహాంకార సంయుక్తాః కామరాగబలాన్వితాః అచేతసః అశాస్త్ర విహితమ్ ఘోరమ్ తపః తప్యన్తే తాన్ అసురనిశ్చయాన్ విద్ధి||

ఆహారస్త్వపి సర్వస్య త్రివిధో భవతి ప్రియః|
యజ్ఞస్తపః తథా దానం తేషాం భేదం ఇమం శృణు||7||

స||ఆహారః తు అపి సర్వస్య త్రివిధః ప్రియః భవతి| తథా యజ్ఞః తపః దానమ్ త్రివిధః ప్రియః భవతి | తేషామ్ ఇమమ భేదమ్ శృణు||

ఆయుః సత్త్వబలారోగ్య సుఖప్రీతివివర్ధనాః|
రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యా ఆహారాః సాత్విక ప్రియాః||8||

ఆయుః సత్త్వ బల ఆరోగ్య సుఖ ప్రీతి వర్థనాః రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరాః హృద్యాః ఆహారాః సాత్త్విక ప్రియాః||

కట్వామ్ల లవణాత్యుష్ణ తీక్ష్ణ రూక్షవిదాహినః|
అహారా రాజసస్యేష్టా దుఃఖశోకామయప్రదాః||9||

స||కటు ఆమ్ల లవణ అత్యుష్ణ తీక్ష్ణ రూక్ష విదాహినః దుఃఖశోకామయప్రదాః ఆహారాః రాజసస్య ఇష్టాః||

యాతయామం గతరసం పూతి పర్యుషితం చ యత్|
ఉచ్ఛిష్టమపి చామేధ్యం భోజనం తామసప్రియమ్||10||

స|| యాతాయామమ్ గతరసమ్ పూతి పర్యుషితం చ ఉచ్ఛిష్టం అపి అమేధ్యం చ యత్ భోజనమ్ అస్తి తత్ తామస ప్రియమ్||

అఫలాకాంక్షీభిర్యజ్ఞో విధి దృష్టో య ఇజ్యతే|
యష్టవ్యమేతి మనః సమాధాయ స సాత్వికః||11||

స|| యష్టవ్యం ఏవ ఇతి మనః సమాధాయ విధి దృష్టః యః యజ్ఞః అఫలాకాంక్షిభిః ఇజ్యతే సః ( యజ్ఞః) సాత్త్వికః||

అభిసన్ధాయ తు ఫలం దమ్భార్థమపి చైవయత్|
ఇజ్యతే భరతశ్రేష్ఠ తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్||12||

స|| హే భరతశ్రేష్ట ! ఫలం అభిసన్ధాయ తు దమ్బార్థం అపి చ ఏవ యత్ (యజ్ఞః) ఇజ్యతే తం యజ్ఞం రాజసమ్ విద్ధి||

విధిహీనమసృష్టాన్నం మన్త్రహీనమదక్షిణమ్|
శ్రద్ధారహితం యజ్ఞం తామసం పరిచక్షతే||13||

స||విధిహీనమ్ అసృష్టాన్నమ్ మన్త్రహీనం అదక్షిణమ్ శ్రద్ధావిరహితమ్ యజ్ఞమ్ తామసమ్ పరిచక్షతే||

దేవద్విజ గురుప్రాజ్ఞ పూజనం శౌచమార్జవమ్|
బ్రహ్మచర్యమహింసా చ శారీరం తప ఉచ్యతే||14||

స||దేవ ద్విజ ప్రాజ్ఞ పూజనం శౌచమ్ ఆర్జవమ్ బ్రహ్మచర్యమ్ అహింశా చ శారీరమ్ తప ఉచ్యతే||

అనుద్వేగకరం వాక్యం సత్యం ప్రియహితం చ యత్|
స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ వాఙ్మయం తప ఉచ్యతే||15||

స|| అనుద్వేగకరమ్ సత్యం ప్రియహితం చ స్వాధ్యాయాభ్యసనమ్ చ ఏవ యత్ తత్ వాఙ్మయం తపః||

మనః ప్రసాదస్సౌమ్యత్వం మౌనమాత్మవినిగ్రహః|
భావసంశుద్ధిరిత్యేతత్ తపో మానసముచ్యతే||16||

స|| మనః ప్రసాదః సౌమ్యత్వం మౌనమ్ ఆత్మవినిగ్రహః భావసంశుద్ధిః ఇతి ఏతత్ మానసమ్ తపః ఉచ్యతే||

శ్రద్ధయా పరయా తప్తం తపస్తత్త్రివిధం నరైః|
అఫలాకాంక్షిభిర్యుక్తైః సాత్వికం పరిచక్షతే||17||

స|| అఫలాకాంక్షిభిః యుక్తైః నరైః పరయా శ్రద్ధయా తప్తమ్ తత్ త్రివిధం ( శారీరక, మానసిక వాచిక) తపః సాత్త్వికం పరిచక్షతే||

సత్కారపూజమానార్థం తపో దమ్బేన చైవ యత్|
క్రియతే తదిహప్రోక్తం రాజసం చలమధ్రువమ్||18||

స||సత్కారమాన పూజార్థమ్ దమ్భేన చ ఏవ యత్ తపః క్రియతే తత్ అధ్రువమ్ రాజసమ్ (తపః) ఇహ ప్రోక్తమ్||

మూఢగ్రాహేణాత్మనో యత్పీడయా క్రియతే తపః|
పరస్యోత్సాదనార్థం వా తత్తామసముదాహృతమ్||19||

స|| యత్ తపః మూఢగ్రాహేణ ఆత్మనః పీడయా పరస్య ఉత్సాదనార్థమ్ వా క్రియతే తత్ ( తపః) తామసమ్ ఉదాహృతే||

దాతవ్యమితి యద్దానం దీయతేsనుపకారిణే|
దేశేకాలేచ పాత్రేచ తద్దానం సాత్త్వికం స్మృతమ్||20||

స|| దాతవ్యం ఇతి యత్ దానమ్ దేశే కాలే చ పాత్రే చ అనుపకారిణే దీయతే తత్ దానం సాత్త్వికమ్ స్మృతమ్||

యత్తుప్రత్యుపకారార్థం ఫలముద్దిస్య వా పునః|
దీయతే చ పరిక్లిష్టం తద్దానం రాజసస్మృతమ్||21||

స|| ప్రత్యుపకారార్థమ్ పునః ఫలమ్ ఉద్ధిశ్య వా పరిక్లిష్టం చ యత్ తు దీయతే తత్ దానమ్ రాజసమ్ స్మృతమ్||

అదేశకాలే యద్దానమపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే|
అసత్కృత మవజ్ఞాతం తత్ తామసముదాహృతమ్||22||

స|| అదేశకాలే అపాత్రేభ్యః చ అసత్కృతమ్ అవజ్ఞాతమ్ యత్ దానమ్ దీయతే తత దానమ్ తామసమ్ ఇతి ఉదాహృతమ్||

ఓం తత్సదితి నిర్దేశో బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః|
బ్రాహ్మణాః తేన వేదాశ్చ యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా||23||

స||బ్రహ్మణః ఓమ్ ఇతి తత్ ఇతి సత్ ఇతి త్రివిధః నిర్దేశః స్మృతః | తేన బ్రాహ్మణాః వేదాః చ యజ్ఞాః చ పురా విహితాః |

తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య యజ్ఞాదానతపః క్రియాః|
ప్రవర్తన్తే విధానోక్తాః సతతం బ్రహ్మవాదినామ్||24||

స|| తస్మాత్ బ్రహ్మవాదినామ్ విధానోక్తాః యజ్ఞదాన తపః క్రియాః సతతమ్ ఓమ్ ఇతి ఉదాహృత్య ప్రవర్తన్తే||

తదిత్య నభిసన్ధాయ ఫలం యజ్ఞతపః క్రియాః|
దానక్రియాశ్చ వివిధాః క్రియన్తే మోక్షకాంక్షిభిః||25||

స|| మోక్ష కాంక్షిభిః తత్ ఇతి (ఉదాహృత్య) ఫలమ్ అనభిసన్ధాయ వివిధాః యజ్ఞ తపః క్రియాః దాన క్రియాః చ క్రియన్తే ||

సద్భావే సాధుభావేచ సదిత్యేతత్ ప్రయుజ్యతే|
ప్రశస్తే కర్మణి తథా సచ్ఛబ్దః పార్థ యుజ్యతే||26||

స|| హే పార్థ సత్ భావే సాధు భావే చ సత్ ఇతి ఏతత్ ప్రయుజ్యతే | తథా ప్రశస్తే కర్మణి సత్ శబ్దః యుజ్యతే||

యజ్ఞే తపసి దానేచ స్థితిస్సదితి చోచ్యతే|
కర్మచైవ తదర్థీయం సదిత్యేవాభిదీయతే||27||

స|| యజ్ఞే తపసి చ దానే చ స్థితిః సత్ ఇతి ఉచ్యతే | తదర్థీయం కర్మ చ ఏవ సత్ ఇతి ఏవ అభిదీయతే ||

అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం తపస్తప్తం కృతం చ యత్|
అసదిత్యుచ్యతే పార్థ న చ తత్ప్రేత్య నో ఇహ||28||

స|| హే పార్థ అశ్రద్ధయా హుతమ్ దత్తమ్ తప్తం తపః చ కృతం చ యత్ ( అస్తి) తత్ అసత్ ఇతి ఉచ్యతే | తత్ ప్రేత్య న | ఇహ చ న||

ఇతి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే శ్రద్ధాత్రయ విభాగ యోగో నామ
సప్తదశోsధ్యాయః
||ఓం తత్ సత్||

 

 


|| ఓం తత్ సత్||