||భగవద్గీత ||

|| పదునెనిమిదవ అధ్యాయము ||

|| మోక్షసన్న్యాస యోగము- శ్లోకములు ||

|| Om tat sat ||

శ్రీమద్భగవద్గీత
మోక్షసన్న్యాస యోగము
పదునెనిమిదవ అధ్యాయము

అర్జున ఉవాచ:
సన్న్యాసస్య మహాబాహో తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్|
త్యాగస్య చ హృషీకేశ పృథక్కేశి నిషూదన ||1||

స|| హే మహాబాహో !హే హృషీకేశ ! హే కేశి నిషూదన! సన్న్యాసస్య త్యాగస్య తత్త్వం పృథక్ వేదితుం ఇచ్ఛామి||

శ్రీభగవానువాచ:
కామ్యానాం కర్మణం న్యాసం సన్న్యాసం కవయో విదుః|
సర్వకర్మఫలత్యాగం ప్రాహుః త్యాగం విచక్షణాః||2||

స|| కామ్యానామ్ కర్మణామ్ న్యాసం సన్న్యాసం కవయః విదుః| సర్వకర్మఫలత్యాగమ్ త్యాగమ్ విచక్షణాః ప్రాహుః||

త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే కర్మ ప్రాహుః మనీషిణః|
యజ్ఞదాన తపః కర్మ న త్యాజ్యమితి చాపరే||3||

స|| ఏకే మనీషిణః దోషవత్ కర్మ త్యాజ్యమ్ ఇతి ప్రాహుః|అపరే యజ్ఞ దాన తపః కర్మ న త్యాజ్యం ఇతి చ||

నిశ్చయం శృణుమే తత్ర త్యాగే భరతసత్తమ|
త్యాగోహి పురుషవ్యాఘ్ర త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః||4||

స|| హే భరత సత్తమ! తత్ర త్యాగే మే నిశ్చయమ్ శృణు | హే పురుషవ్యాఘ్ర త్యాగః త్రివిధః సంప్రకీర్తితః||

యజ్ఞదాన తపః కర్మ న త్యాజ్యం కార్యమేవతత్ |
యజ్ఞోదానం తపశ్చైవ పావనాని మనీషిణామ్||5||

స|| యజ్ఞ దాన తపః కర్మ న త్యాజ్యం | (సా) కార్యం ఏవ చ| యజ్ఞః తపః దానం ( అఫలాభిసక్త) మనీషిణామ్ పావనాని ( భవన్తి)||

ఏతాన్యపి తు కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా ఫలాని చ|
కర్తవ్యానీతి మే పార్థ నిశ్చితం మతముత్తమమ్||6||

స|| హే పార్థ! ఏతాని కర్మాణి అపి సఙ్గమ్ త్యక్త్వా ఫలాని చ త్యక్త్వా కర్తవ్యాని ఇతి మే నిశ్చితమ్ ఉత్తమమ్ మతమ్||

నియతస్య తు సన్న్యాసః కర్మణో నోపపద్యతే|
మోహాత్తస్య పరిత్యాగః తామసః పరికీర్తితః||7||

స|| నియతస్య ( వేదోక్త) కర్మణః సన్న్యసః తు న ఉపపద్యతే| మోహాత్ తస్య పరిగ్రహఃతామసః ( తామసత్యాగః) ఇతి పరికీర్తితః||

దుఃఖమిత్యేవ యత్కర్మ కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్|
సకృత్వా రాజసం త్యాగం నైవ త్యాగఫలం లభేత్||8||

స|| యః యత్ కర్మ కాయ క్లేశ భయాత్ దుఃఖం ఇతి ఏవ ( మత్వా) త్యజేత్ , సః రాజసమ్ త్యాగం కృత్వా త్యాగఫలమ్ న లభేత్ ఏవ||

కార్యమిత్యేవ యత్కర్మ నియతం క్రియతేsర్జున|
సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం చైవ త్యాగః సాత్త్వికోమతః||9||

స|| హే అర్జున! నియతమ్ యత్ కర్మ కార్యం ఇతి ఏవ సఙ్గం త్యక్త్వా ఫలం ఏవ చ త్యక్త్వా క్రియతే సః త్యాగః సాత్త్వికః ఇతి మతః||

న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ కుశలేనానుసజ్జతే|
త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టో మేధావీ చ్ఛిన్నసంశయః||10||

స|| సత్త్వ సమావిష్టః మేధావీ ఛిన్న సంశయః త్యాగీ అకుశలమ్ కర్మ నద్వేష్టి | కుశలే (కర్మే) న అనుషజ్జతే ( అనాసక్తః భవతి)||

నహి దేహభృతా శక్యం త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః|
యస్తు కర్మఫలత్యాగీ స త్యాగీత్యభిదీయతే||11||

స|| కర్మాణి అశేషతః ( సంపూర్ణరూపేణ) త్యక్తుమ్ దేహభృతా న శక్యం హి | యః తు కర్మ ఫల త్యాగీ ( భవతి) సః త్యాగీ ఇతి అభిదీయతే||

అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ త్రివిధః కర్మణః ఫలమ్|
భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య న తు సన్న్యాసినాం క్వచిత్||12||

స|| అనిష్టం ఇష్టమ్ మిశ్రం చ త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ అత్యాగినామ్ ప్రేత్య భవతి |( కర్మఫలత్యాగినాం) సన్న్యాసినాం తు క్వచిత్ న||

పఞ్చైతాని మహాబాహో కారణాని నిబోధమే|
సాఙ్ఖ్యే కృతాన్తే ప్రోక్తాని సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్||13||

స|| హే మహాబాహో ! సర్వకర్మణాం సిద్ధయే కృతాన్తే సాంఖ్యే ప్రోక్తాని ఏతాని పఞ్చకారణాని మే వచనాత్ నిబోధ|

అధిష్టానం తథా కర్తా కరణం చ పృథగ్విధమ్ |
వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టా దైవం చైవాత్ర పఞ్చమమ్||14||

స|| అత్ర అధిష్టానమ్ తథా కర్తా పృథక్ విధం కరణం చ వివిధాః చేష్టాః( క్రియాః) చ పఞ్చమమ్ దైవం చ ( కారణాని భవన్తి)|

శరీరవాఙ్మనోభిర్యత్ కర్మ ప్రారభతే నరః|
న్యాయం వా విపరీతం వా పఞ్చైతే తస్య హేతవః||15||

స|| నరః శరీరవాఙ్మనోభిః న్యాయం వా విపరీతం వా యత్ కర్మ ప్రారభతే తస్య ఏతే పఞ్చ హేతవః (అస్తి)||

తత్రైవం సతి కర్తారం ఆత్మానం కేవలం తు యః|
పశ్యత్యకృత బుద్ధిత్వాన్ న స పశ్యతి దుర్మతిః||16||

స|| తత్ర ఏవం సతి యః అకృత బుద్ధిత్వాత్ కేవలం ఆత్మానం తు కర్తారమ్ పశ్యతి సః దుర్మతిః ( ఆత్మ స్వరూపం వా కర్మ స్వరూపం) న పశ్యతి||

యస్య నాహఙ్కృతో భావో బుద్ధిర్యస్య న లిప్యతే|
హత్వాsపి స ఇమాంల్లోకాన్ న హన్తి న నిబధ్యతే||17||

స|| యస్య అహం కృతః భావః న ( భవతి) , యస్య బుద్ధిః ( కర్మణాం) న లిప్యతే సః ఇమాన్ లోకాన్ హత్వా అపి న హన్తి | సః (కర్మాత్ ) న నిబధ్యతే||

జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా త్రివిధా కర్మ చోదనా|
కరణం కర్మ కర్తేతి త్రివిధః కర్మసఙ్గ్రహః||18||

స|| కర్మ చోదనా జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా ఇతి త్రివిధా | కర్మ సంగ్రహః కరణమ్ ఆ ఇతి త్రివిధః||

జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ త్రిధైవ గుణభేదతః|
ప్రోచ్యతే గుణసఙ్ఖ్యానే యథావత్ శృణుతాన్యపి||19||

స|| గుణసంఖ్యానే జ్ఞానమ్ కర్మ చ కర్తా చ గుణభేదతః త్రిధా ఏవ ప్రోచ్యతే | తాని అపి యథావత్ శృణు||

సర్వభూతేషు యైనైకం భావమవ్యయమీక్షతే|
అవిభక్తం విభక్తేషు తత్ జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్||20||

స|| విభక్తేషు సర్వభూతేషు ఏకమ్అవ్యయమ్ భావమ్ యేన అవిభక్తమ్ ఈక్షతే తత్ జ్ఞానమ్ సాత్వికమ్ విద్ధి||

పృథక్త్వేనతు యజ్ఞానం నానాభావాన్పృథగ్విధాన్|
వేత్తి సర్వేషు భూతేషు తత్ జ్ఞానం విద్ధి రాజసమ్||21||

స|| యత్ జ్ఞానం సర్వేషు భూతేషు పృథక్ విధాన్ నానాభావాన్ పృథక్త్వేనతు వేత్తి తత్ జ్ఞానం రాజసమ్ విద్ధి||

యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్ కార్యేసక్తమహైతుకమ్|
అతత్త్వార్థవదల్పం చ తత్తామసముదాహృతమ్||22||

స|| యత్ తు ఏకస్మిన్ కార్యే కృత్స్నవత్ సక్తమ్ అహైతుకమ్ అతత్త్వార్థవత్ అల్పం చ తత్ జ్ఞానం తామసం ఉదాహృతమ్||

నియతం సఙ్గరహితమ్ అరాగద్వేషతః కృతమ్|
అఫలప్రేప్సునా కర్మయత్ తత్ సాత్త్వికముచ్యతే||23||

స|| నియతమ్ యత్ కర్మ అఫలప్రేప్సునా సఙ్గరహితమ్ అరాగద్వేషతః కృతమ్ తత్ సాత్వికమ్ కర్మ ఇతి ఉచ్యతే||

యత్తుకామేప్సునా కర్మ సాహఙ్కారేణ వాపునః|
క్రియతే బహుళాయాసం తద్రాజసముదాహృతమ్||24||

స|| కామేప్సునా పునః సాహంకారేణ వా బహుళాయాసం యత్ కర్మ తు క్రియతే తత్ కర్మ రాజసమ్ ఉదాహృతమ్||

అనుబన్ధం క్షయం హింసా మనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్|
మోహాదారభ్యతే కర్మ యత్ తత్ తామసముచ్యతే||25||

స|| అనుబన్ధమ్ క్షయమ్ హింసాం పౌరుషం అనపేక్ష్య మోహాత్ యత్ కర్మ ఆరభ్యతే తత్ తామసం ఉచ్యతే||

ముక్తసఙ్గోsనహం వాదీ ధృత్సాహసమన్వితః|
సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నివికారః కర్తా సాత్త్విక ముచ్యతే||26||

స|| ముక్త సఙ్గః అనహం వాదీ ధృత్యుత్సాహ సమన్వితః సద్ధ్యసిద్ధోః నిర్వికారః కర్తా సాత్వికః కర్తా ఇతి ఉచ్యతే||

రాగీ కర్మ ఫలప్రేప్సుః లుబ్ధో హింసాత్మకోsశుచిః|
హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః పరికీర్తితః||27||

స|| రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుః లుబ్ధః హింసాత్మకః హర్షశోకాన్వితః కర్తా రాజసః కర్తా ఇతి పరికీర్తితః||

అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠో నైష్కృతికోsలసః|
విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస ఉచ్యతే||28||

స|| అయుక్తః ప్రాకృతః స్తబ్ధః శఠః నైష్కృతికః ఆలసః విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ కర్తా తామస కర్తా ఇతి ఉచ్యతే||

బుద్ధేర్భేదం ధృతేశ్చైవ గుణతః త్రివిధం శృణు|
ప్రోచ్యమానమశేషేణ పృథక్త్వేన ధనంజయ||29||

స||హే ధనంజయ ! బుద్ధేః ధృతేః చ ఏవ భేదమ్ గుణతః త్రివిధమ్ పృథక్త్వేన అశేషేణ ( సంపూర్ణ స్వరూపేన) ప్రోచయ్మానమ్ శృణు||

ప్రవృత్తించ నివృత్తించ కార్యాకార్యే భయాభయే|
బన్ధం మోక్షం చ యా వేత్తి బుద్ధిః సా పార్థ సాత్త్వికీ||30||

స||హే పార్థ| యా బుద్ధేః ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ కార్యా కార్యే భయా భయే బంధమ్ మోక్షం చ వేత్తి సా బుద్ధి సాత్వికీ ||

యయా ధర్మమధర్మం చ కార్యం చ అకార్యమేవ చ|
అయథావత్ప్రజానాతి బుద్ధిః సా పార్థ రాజసీ||31||

స||హే పార్థ ! యయా ధర్మం అధర్మం చ కార్యం చ అకార్యమేవ చ అ యథావత్ ప్రజానాతి సాబుద్ధిః రాజసీ||

అధర్మం ధర్మమితి యా మన్యతే తమసాssవృతా|
సర్వార్థాన్ విపరీతాంశ్చ బుద్ధిః సా పార్థ తామసీ||32||

స|| హే పార్థ ! యా బుద్ధి తమసా ఆవృతా అధర్మం ధర్మం ఇతి సర్వార్థాన్ విపరీతాన్ చ మన్యతే సా బుద్ధిః తమాసీ ||

ధృత్యా యయా ధారయతే మనః ప్రాణేన్ద్రియక్రియాః|
యోగేనావ్యభిచారిణ్యా ధృతిః సా పార్థ సాత్త్వికీ||33||

స|| హే పార్థ! అవ్యభిచారిణ్యా యయా ధృత్యా (యుక్తః) మనః ప్రాణేన్ద్రియ క్రియాః యోగేనధారయతే సాధృతిః సాత్వికీ ధృతిః||

యయాతు ధర్మకామార్థాన్ ధృత్యా ధారయతేsర్జున|
ప్రసఙ్గేన ఫలాకాంక్షీ ధృతిః సా పార్థ రాజసీ||34||

స|| హే పార్థ యయా ధృత్యా తు ఫలాకాంక్షీ ధర్మ కామార్థాన్ ప్రసఙ్గేన ధారయతే సా ధృతిః (విద్ధి) రాజసీ||

యయా స్వప్నం భయం శోకం విషాదం మదమేవ చ|
న విముఞ్చతి దుర్మేధా ధృతిః సా పార్థ తామసీ||35||

స|| హే పార్య్హ యయా దుర్మేధాః స్వప్నం భయమ్ శోకమ్ విషాదమ్ మదం ఏవ చ న విముఞ్చతి సాధృతిః (విద్ధి ) తామసీ||

సుఖం త్విదానీం త్రివిధం శృణుమే భరతర్షభ|
అభ్యాసాద్రమతే యత్ర దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి||36||

స|| హే భరతర్షభ ! యత్ర అభ్యాసాత్ రమతే దుఃఖాన్తం చ నిగచ్ఛతి సుఖమ్ తు | ఇదానీమ్ త్రివిధమ్ మే వచనాత్ శృణు||

యత్తదగ్రే విషమివ పరిణామేsమృతోపమమ్|
తత్ సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తం ఆత్మబుద్ధి ప్రసాదజమ్||37||

స|| యత్ తత్ అగ్రే విషమివ పరిణామే అమృతోపమమ్ ఆత్మబుద్ధి ప్రసాదజమ్ తత్ సుఖం సాత్త్వికంప్రోక్తమ్||

విషయేన్ద్రియ సంయోగా ద్యత్త దగ్రేsమృతోపమమ్|
పరిణామే విషమివ తత్ సుఖం రాజసం స్మృతం||38||

స|| యత్ తత్ విషయేన్ద్రియ సంయోగాత్ అగ్రే అమృతోపమమ్ పరిణామే విషమ్ ఇవ భవతి తత్ సుఖమ్ రాజసమ్ స్మృతమ్||

యదగ్రే చానుబన్దే చ సుఖం మోహనమాత్మనః|
నిద్రాలస్య ప్రమాదోత్థం తత్ తామసముదాహృతమ్||39||

స|| నిద్ర ఆలస్య పరామాదోత్థమ్ యత్ సుఖమ్ అగ్రేచ అనుబన్ధే చ ఆత్మనః మోహనమ్ ( కరోతి) తత్ తామసమ్ ఉదాహృతమ్||

న తదస్తి పృథివ్యాం వా దివి దేవేషు వాపునః|
సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తం యథేభిస్స్యాత్రిభిర్గుణైః||40||

స|| ప్రకృతిజైః ఏభిః త్రిభిః గుణైః ముక్తమ్ సత్త్వమ్ యత్ స్యాత్ తత పృథివ్యాం వా పునః దివి దేవేషు న అస్తి||

బ్రాహ్మణ క్షత్రియవిశాం శూద్రాణాం చ పరన్తప|
కర్మాణీ ప్రవిభక్తాని స్వభావ ప్రభావప్రభవైర్గుణైః||41||

స|| హే పరన్తప! బ్రాహ్మణ క్షత్రియ విశామ్ శూద్రాణాం చ కర్మాణి స్వభావప్రభవైః గుణైః ప్రవిభక్తాని||

శమో దమః తపః శౌచం క్షాన్తిరార్జవమేవ చ |
జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రాహ్మం కర్మ స్వభావజమ్||42||

స|| శమః దమః తపః శౌచమ్ క్షాన్తిః ఆర్జవమ్ ఏవ చ జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం స్వభావజమ్ బ్రాహ్మం కర్మ ||

శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధేచాప్య పలాయనమ్|
దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్||43||

స|| శౌర్యం తేజః ధృతిః దాక్ష్యమ్ యుద్ధే అపలాయనమ్ అపి చ దానం ఈశ్వరభావః చ స్వభావజమ్ క్షాత్ర కర్మ||

కృషి గోరక్షవాణిజ్యం వైశ్యం కర్మ స్వభావజమ్|
పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్||44||

స|| కృషి గోరక్ష వాణిజ్యం స్వభావజమ్ వైశ్య కర్మ ( భవతి)| అపి పరిచర్యాత్మకం కర్మ శూద్రస్య స్వభావజమ్ ||

స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః సంసిద్ధిం లభతే నరః|
స్వకర్మ నిరతః సిద్ధిం యథా విన్దతి తత్ శృణు||45||

స|| స్వే స్వే కర్మణి అభిరతః నరః సంసిద్ధిం లభతే స్వకర్మనిరతః యథా సిద్ధిం విన్దతి తత్ శృణు||

యతః ప్రవృతిర్భూతానాం యేన సర్వమిదం తతమ్|
స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః||46||

స|| యతః భూతానాం ప్రవృత్తిః యేన ఇదమ్ సర్వం తతమ్ తం మానవః స్వకర్మణా అభ్యర్చ్య సిద్ధిం విన్దతి||

శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్|
స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్||47||

స|| స్వధర్మః విగుణః అపి అనుష్ఠితాత్ పరధర్మాత్ శ్రేయాన్ | స్వభావ నియతమ్ కర్మ కుర్వన్ కిల్బిషమ్( పాపమ్) న ఆప్నోతి||

సహజం కర్మ కౌన్తేయ సదోషమపి న త్యజేత్|
సర్వారమ్భహి దోషేణ ధూమేనాగ్నిరివావృతాః||48||

స|| కౌన్తేయ ! సహజమ్ కర్మ సదోషమపి న త్యజేత్ | ధూమేన అగ్నిః ఇవ సర్వారమ్భాః దోషేణ ఆవృతాః హి ||

అసక్తి బుద్ధిః సర్వత్ర జితాత్మా విగతస్పృహః|
నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమాం సన్న్యాసేనాధి గచ్ఛతి||49||

స|| సర్వత్ర అసక్త బుద్ధిః జితాత్మ విగతస్పృహః సన్న్యాసేన పరమామ్ నైష్కర్మ్య సిద్ధిం అధిగచ్ఛతి||

సిద్ధిం ప్రాప్తో యథా బ్రహ్మ తథాssప్నోతి నిబోధమే|
సమాసేనైవ కౌన్తేయ నిష్ఠా జ్ఞానస్య యా పరా|| 50||

స|| హే కౌన్తేయ! సిద్ధిం ప్రాప్తః యథా బ్రహ్మమాప్నోతి తథా జ్ఞానస్య పరా నిష్ఠాయా యద్ అస్తి తత్ సమాసేన ఏవ మే నిబోధ||

బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తో ధృత్యాssత్మానం నియమ్య చ|
శబ్దాదీన్ విషయాం స్త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ||51||
వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః|
ధ్యానయోగపరో నిత్యం వైరాగ్యం సముపాశ్రితః||52||
అహఙ్కారం బలం దర్పం కామం క్రోధం పరిగ్రహమ్|
విముచ్య నిర్మమః శాన్తో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే||53||

స|| విశుద్ధయా బుద్ధ్యా యుక్తః ధృత్యా ఆత్మానమ్ నియమ్యచ శబ్దాదీన్ విషయాన్ త్యక్త్వా రాగద్వేషౌ వ్యుదస్య చ వివిక్తసేవీ లఘ్వాశీ యతవాక్కాయమానసః నిత్యం ధ్యాన యోగ పరః వైరాగ్యం సముపాశ్రితః అహంకారం బలం దర్పం కామమ్ క్రోధమ్ పరిగ్రహమ్ విముచ్య నిర్ మమః శాంతః బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే||

బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి నాకాంక్షతి|
సమః సర్వేషు భూతేషు మద్భక్తిం లభతే పరామ్||54||

స|| బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా న శోచతి న కాంక్షతి | సర్వేషు భూతేషు సమః పరాం మద్భక్తిం లభతే||

భక్త్యామామభిజానాతి యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః|
తతో మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా విశతే తదనన్తరమ్||55||

స|| భక్త్యా మామ్ తత్త్వతః యావాన్ యః చ అస్మి తతః మామ్ తత్త్వతః జ్ఞాత్వా తదన్తరమ్ విశతే||

సర్వకర్మాణ్యపి సదా కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః|
మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి శాశ్వతం పదమవ్యయమ్||56||

స||సర్వకర్మాణి సదా కుర్వాణః అపి మద్వ్యాపాశ్రయః మత్ప్రాసాదాత్ అవ్యయమ్ శాశ్వతమ్ పదమ్ ఆప్నోతి||

చేతసా సర్వ కర్మాణి మయి సన్న్యస్య మత్పరః|
బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య మచ్చిత్తః సతతం భవ||57||

స|| సర్వకర్మాణి చేతసా మయి సన్న్యస్య మత్పరః బుద్ధియోగమ్ ఉపాశ్రిత్య సతతమ్ మచ్చిత్తః భవ||

మచ్చిత్తసర్వదుర్గాణి మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి|
అథ చేత్త్వమహఙ్కారాన్ న శ్రోష్యసి వినంక్ష్యసి||58||

స|| మచ్చిత్తః మత్ప్రసాదాత్ సర్వదుర్గాణి తరిష్యసి| అథ త్వమ్ అహంకారాత్ న సొష్యసి చేత్ వినంక్ష్యసి||

యద్యహఙ్కారమాశ్రిత్య నయోత్స్య ఇతి మన్యసే|
మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్షయతి||59||

స|| యది అహంకారమ్ ఆశ్రిత్య న యోత్స్యే ఇతి మన్యసే చేత్ ఏషః తే వ్యవసాయః మిథ్యా ప్రకృతిః త్వామ్ నియోక్ష్యతి ||

స్వభావజేన కౌన్తేయ నిబద్ధస్స్వేన కర్మణా|
కర్తుం నేచ్ఛసి మన్మోహాత్ కరిష్యస్యవశోsతత్||60||

స|| కౌన్తేయ స్వభావజేన స్వేన కర్మణా నిబద్ధః మోహాత్ యత్ కర్తుమ్ న ఇచ్ఛసి తత్ అపి అవశః అపి కరిష్యసి||

ఈశ్వరః సర్వభూతానాం హృద్దేశేsర్జున తిష్టతి|
భ్రామయన్సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని మాయయా||61||

స|| హే అర్జున! ఈశ్వరః మాయయా సర్వభూతాని యన్త్రారూఢాని ఇవ భ్రామయన్ సర్వభూతానాం హృద్దేశే తిష్ఠతి||

తమేవ శరణం గచ్ఛ సర్వభావేన భారత|
తత్ ప్రాసాదాత్పరం శాన్తిం స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్||62||

స|| హే భారత! సర్వభావేన తమ్ ( హృదయత్స్థం) ఏవ శరణం గచ్ఛ | తత్ ప్రసాదాత్ పరామ్ శాన్తిమ్ శాశ్వతమ్ స్థానమ్ ప్రాప్స్యసి||

ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతంగుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా|
విమృశ్యైతత్ అశేషేణ యథేచ్ఛసి తథా కురు||63||

స||ఇతి గుహ్యాత్ గుహ్యతరమ్ జ్ఞానమ్ మయా తే ఆఖ్యాతమ్ | ఏతత్ అశేషేణ విమృశ్య యథా ఇచ్ఛసి తథా కురు||

సర్వగుహ్యతమం భూయః శృణుమే పరమం వచః|
ఇష్టోsసి మే దృఢమితి తతో వక్ష్యామితే హితమ్||64||

స|| సర్వగుహ్యతమమ్ పరమమ్ మే వచః భూయః శృణు| (త్వం) మే దృఢం ఇష్టః అసి ఇతి | తతః తే హితమ్ వక్ష్యామి||

మన్మనాభవ మద్భక్తో మద్యాజీమాం నమస్కురు|
మామే వైష్యసి సత్యం తే ప్రతిజానే ప్రియోsసి మే||65||

స|| మన్ మనాః మద్భక్తః మద్యాజీ భవ| మామ్ నమస్కురు| మామ్ ఏవ ఏష్యసి |(త్వం) మే ప్రియః అసి| తే సత్యం ప్రతిజానే ||

సర్వధర్మాన్ పరిత్యజ్య మామేకం శరణం వ్రజ|
అహం త్వా సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి మా శుచః||66||

స|| సర్వధర్మాన్ పరిత్యజ్య మామ్ ఏకం శరణం వ్రజ || అహమ్ త్వాం సర్వపాపేభ్యో మోక్షయిష్యామి | మాశుచః||

ఇదం తే నా తపస్కాయ నా భక్తాయ కదాచన|
న చాsశుశ్రూషవే వాచ్యం న చ మాం యోsభ్యసూయతి||67||

స||తే ( అభిహితమ్) ఇదం ( గీతాశాస్త్రమ్) కదాచన అ తపస్కాయ న వాచ్యమ్| అభక్తాయా అశుశ్రూషవే చ న వాచ్యమ్| యః మామ్ అభ్యసూయతి తస్మై చ న వాచ్యం||

య ఇమం పరమం గుహ్యం మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి|
భక్తిం మయి పరాం కృత్వా మామేవైష్యత్యసంశయః||68||

స||యః పరమం గుహ్యం ఇమమ్ గీతాశాస్త్రం మద్భక్తేషు అభిదాస్యతి మయి పరామ్ భక్తిం కృత్వా అశంసయహః మామ్ ఏవ ఏష్యతి||

న చ తస్మాన్ మనుష్యేషు కశ్చిన్మే ప్రియకృత్తమః|
భవితా న చ మే తస్మాత్ అన్యః ప్రియతరో భువి||69||

స||మనుష్యేషు తస్మాత్ మే ప్రియకృత్తమః కశ్చిత్ న చ |తస్మాత్ మే ప్రియతరః భువి భవితా న చ ||

అధ్యేష్యతే చ య ఇమం ధర్మ్యం సంవాదమావయోః|
జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహ మిష్టఃస్యామితి మే మతిః||70||

స|| యః చ ధర్మ్యమ్ ఆవయోః ఇమం సంవాదమ్ అధ్వేష్యతే ( అధ్యయనం కరోతి ఇతి) తేన జ్ఞానయజ్ఞేన అహం ఇష్టః స్యామ్ ఇతి మే మతిః||

శ్రద్ధవాన్ అనసూయశ్చ శృణుయాదపి యో నరః|
సోsపి ముక్తః శుభాన్ లోకాన్ ఆప్నుయాత్పుణ్యకర్మణామ్||71||

స|| యః నరః శ్రద్ధవాన్ అనసూయః చ శృణుయాత్ అపి - సః అపి - ( పాపకర్మణాం)ముక్తః పుణ్యకర్మణాన్ లోకాన్ ఆప్నోతి||

కచ్ఛిదేతత్ శ్రుతం పార్థ త్వయైకాగ్రేణచేతసా|
కచ్చిదజ్ఞానసమ్మోహః ప్రణష్టస్తే ధనంజయ||72||

స|| హే పార్థ ఏతత్ త్వయా ఏకాగ్రేణ చేతసా శ్రుతం కశ్చిత్ | హే ధనంజయ తే అజ్ఞానసమ్మోహః ప్రణష్టః కశ్చిత్ ?||

అర్జున ఉవాచ:

నష్టోమోహః స్మృతిర్లబ్ధా త్వత్ ప్రాసాదాన్మయాsచ్యుత|
స్థితోsస్మి గతసన్దేహః కరిష్యే వచనం తవ||73||

స|| హే అచ్యుత! త్వత్ప్రాసాదాత్ మోహః నష్టః| మయా స్మృతిః లబ్ధా |గతసందేహః స్థితః అస్మి| తవ వచనం కరిష్యే||

సంజయ ఉవాచ:

ఇత్యాహం వాసుదేవస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః|
సంవాదమిమమశ్రౌషం అద్భుతం రోమహర్షణమ్||74||

స||ఇతి అహం వాసుదేవస్య మహాత్మనః పార్థస్య ఇమమ్ అద్భుతమ్ రోమహర్షనమ్ సంవాదమ్ అశ్రౌషమ్||

వ్యాసప్రాసాదాత్ శ్రుతవానేతత్ గుహ్యతమం పరమ్|
యోగం యోగేశ్వరాత్ కృష్ణాత్ సాక్షాత్ కథయతః స్వయమ్||75||

స|| వ్యాస ప్రసాదాత్ అహమ్ గుహ్యమ్ పరమ్ ఏతత్ యోగమ్ స్వయమ్ కథయతః యోగేశ్వరాత్ కృష్ణాత్ సాక్షాత్ శ్రుతవాన్||

రాజన్ సంస్మృత్య సంస్మృత్య సంవాదమిమమద్భుతమ్|
కేశవార్జునయోః పుణ్యం హృష్యామి చ ముహుర్ముహుః||76||

స|| హే రాజన్ ! అద్భుతం పుణ్యమ్కేశవార్జునయోః ఇమం సంవాదం సంస్మృత్య సంస్మృత్య ముహుముహుః హృష్యామి||

తచ్చ సంస్మృత్య సంస్మృత్య రూపమత్యద్భుతం హరేః|
విస్మయో మే మహాన్ రాజన్ హృష్యామి చ పునః పునః||77||

స|| రాజన్ హరేః అత్యద్భుతమ్ తత్ చ రూపమ్ సంస్మృత్య సంస్మృత్య మే మహాన్ విస్మయః భవతి | పునః పునః చ హృష్యామి||

యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణో యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః |
తత్రశ్రీర్విజయో భూతిర్ధ్రువాన్ ఇతి మతిర్మమ||78||

స|| యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణః (తిష్టతి) యత్ర ధౌర్ధరః పార్థః (తిష్టతి) తత్ర శ్రీః విజయః భూతిఇః ధ్రువా నీతిః సన్తి ఇతి మమ మతిః||

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శతసహస్రికాయాం సంహితాయాం వైసిక్యాం
శ్రీమద్భీష్మపర్వణి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే మోక్షసన్న్యాస యోగో నామ
అష్టాదశోsధ్యాయః
||ఓం తత్ సత్||