Bhagavadgita

Chapter 2 !

Sankhya Yoga ! Slokas in Kannada with prose order

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತ
ಸಾಂಖ್ಯ ಯೋಗಮು
ದ್ವಿತೀಯೋಧ್ಯಾಯಃ

ತಂ ತಥಾ ಕೃಪಯಾ ವಿಷ್ಟಂ ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಮ್ |
ವಿಷೀದಂತ ಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಂ ಉವಾಚ ಮಥುಸೂದನಃ ||1||

ಸ|| ತಥಾ ಕೃಪಯಾ ಅವಿಷ್ಟಂ ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಾಕುಲೇಕ್ಷಣಂ ವಿಷೀದಂತಂ ತಂ ( ಅರ್ಜುನಂ) ಮಧುಸೂದನಃ ಉವಾಚ ||

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ:
ಕುತಸ್ತ್ವಾ ಕಶ್ಮಲಮಿದಂ ವಿಷಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಮ್ |
ಅನಾರ್ಯ ಜುಷ್ಟಂ ಅಸ್ವರ್ಗ್ಯಂ ಅಕೀರ್ತಿಕರಂ ಅರ್ಜುನ ||2||

ಸ|| ಹೇ ಅರ್ಜುನ ! ಅನಾರ್ಯ ಜುಷ್ಟಂ ಅಸ್ವರ್ಗ್ಯಂ ಅಕೀರ್ತಿಕರಂ ಇದಂ ಕಶ್ಮಲಂ ವಿಷಮೇ ತ್ವಾಂ ಕುತಃ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಂ ?

ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಮಾಸ್ಮಗಮಃ ಪಾರ್ಥ ನೈತತ್ ತ್ವ ಯ್ಯುಪಪದ್ಯತೇ |
ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಯೋತ್ತಿಷ್ಟ ಪರಂತಪ ||3||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಮಾಸ್ಮ ಗಮಃ ಏತತ್ ತ್ವಯಿ ನ ಉಪಪದ್ಯತೇ | ಹೇ ಪರಂತಪ ! ಕ್ಷುದ್ರಂ ಹೃದಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಉತ್ತಿಷ್ಠ ||

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ:
ಕಥಂ ಭೀಷ್ಮ ಮಹಂ ಸಂಖ್ಯೇ ದ್ರೋಣಂ ಚ ಮಥುಸೂಧನ |
ಇಷುಭಿಃ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ ಪೂಜಾರ್ಹಾವರಿಸೂದನ ||4||

ಸ|| ಹೇ ಮಧುಸೂದನ ! ಪೂಜಾರ್ಹೌ ಭೀಷ್ಮಂ ದ್ರೋಣಂ ಚ ಸಂಖ್ಯೇ( ಯುದ್ಧೇ) ಅಹಂ ಇಷುಭ್ಃ ಕಥಂ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮಿ ||

ಗುರೂ ನಹತ್ವಾಪಿ ಮಹಾನುಭಾವಾನ್
ಶ್ರೇಯೋಭೋಕ್ತುಂ ಬೈಕ್ಷಮಪೀಹಲೋಕೇ |
ಹತ್ವಾ ಅರ್ಥಕಾಮಾಂಸ್ತು ಗುರೂನಿಹೈವ
ಭುಂಜಿಯ ಭೋಗಾನ್ ರುಥಿರ ಪ್ರದಿಗ್ಥಾನ್ ||5||

ಸ||ಮಹಾನುಭಾವಾನ್ ಗುರೂನ್ ಅಹತ್ವಾ ಇಹಲೋಕೇ ಭೈಕ್ಷ್ಯಂ ಅಪಿ ಭೋಕ್ತುಂ ಶ್ರೇಯಃ ಹಿ | ಗುರೂನ್ ಹತ್ವಾತು ಇಹೈವ ರುಧಿರ ಪ್ರದಗ್ಧಾನ್ ಅರ್ಥಕಾಮಾನ್ ಭೋಗಾನ್ ಭುಂಜೀಯ |

ನ ಚೈತದ್ವಿದ್ಮಃ ಕತರನ್ನೋ ಗರೀಯೋ
ಯದ್ವಾ ಜಯೇಮ ಯದಿ ವಾನೋ ಜಯೇಯುಃ|
ಯಾನೇವ ಹತ್ವಾ ನ ಜಿಜೀವಿಷಾಮಃ
ತೇವsಸ್ಥಿತಾಃ ಪ್ರಮುಖೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾಃ||6||

ಸ|| ನಃ ಕತರತ್ ಗರೀಯಃ ಏತತ್ ಚ ನ ವಿದ್ಮಃ | ಜಯೇಮ ಯದಿ ವಾ ನಃ ಜಯೇಯುಃ ಯದಿ ವಾ ( ನ ವಿದ್ಮಃ) |
ಯಾನ್ ಹತ್ವಾ ನ ಜಿಜೀವಿಷಾಮಃ ತೇ ಧಾರ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಾ ಏವ ಪ್ರಮುಖೇ ( ಸಮ್ಮುಖೇ) ಅವಸ್ಥಿತಾಃ |

ಕಾರ್ಪಣ್ಯದೋಷೋsಪಹತಸ್ವಭಾವಃ
ಪೃಚ್ಚಾಮಿ ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೂಢಚೇತಾಃ |
ಯತ್ ಶ್ರೇಯಸ್ಸ್ಯಾನ್ನಿಶ್ಚಿತಂ ಬ್ರೂಹಿತನ್ಮೇ
ಶಿಷ್ಯಸ್ತೇ ಅಹಂ ಶಾಧಿ ಮಾಂ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಮ್||7||

ಸ|| ಕಾರ್ಪಣ್ಯದೋಷೋಪಹತಸ್ವಭಾವಃ (ಅಹಂ) ಧರ್ಮ ಸಮ್ಮೂಢ ಚೇತಾಃ ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪಚ್ಛಾಮಿ | ಯತ್ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಶ್ರೇಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ತತ್ ಬ್ರೂಹಿ | ಅಹಂ ತೇ ಶಿಷ್ಯಃ | ತ್ವಾಂ ಪ್ರಪನ್ನಂ( ಶರಣಾಗತಂ) ಮಾಂ ಶಾಧಿ |

ನ ಹಿ ಪ್ರಪಶ್ಯಾಮಿ ಮಮಾಪನುದ್ಯಾತ್
ಯಚ್ಚೋಕ ಮುಚ್ಛೋಷಣ ಮಿಂದ್ರಿಯಾಣಾಮ್|
ಅವಾಪ್ಯ ಭೂಮಾ ವಸಪತ್ನ ಮೃದ್ಧಂ
ರಾಜ್ಯಂ ಸುರಾಣಾಮಪಿ ಚಾಧಿಪತ್ಯಮ್ ||8||

ಸ|| ಭೂಮೌ ಅಸಪತ್ನಂ ಬುದ್ಧಂ ರಾಜ್ಯಂ ಅವಾಪ್ಯ( ವಾ) ಸುರಾಣಾಂ ಅಧಿಪತ್ಯಂ ಚ (ಅವಾಪ್ಯ) ಅಪಿ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಾಮ್ ಉಚ್ಛೋಷಣಮ್ ಮಮ ಶೋಕಂ ಯತ್ ಅಪನುದ್ಯಾತ್ ತತ್ ನ ಪ್ರಪಸ್ಯಾಮಿ (ಪಶ್ಯಾಮಿ) ಹಿ ||

ಸಂಜಯ ಉವಾಚ:
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಹೃಷೀಕೇಶಂ ಗುಡಾಕೇಶಃ ಪರಂತಪಃ|
ನ ಯೋತ್ಸ್ಯೇ ಇತಿ ಗೋವಿಂದಂ ಉಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ ||9||

ಸ|| ಪರಂತಪಃ ಗುಡಾಕೇಶಃ ಹೃಷೀಕೇಶಂ ಏವಂ ಉಕ್ತ್ವಾ ನಯೋತ್ಸ್ಯೇ ಇತಿ ಗೋವಿಂದಂ ಉಕ್ತ್ವಾ ತೂಷ್ಣೀಂ ಬಭೂವ ಹ ||

ತಂ ಉವಾಚ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಭಾರತ |
ಸೇನಯೋರುಭಯೋರ್ಮಧ್ಯೇ ವಿಷೀದಂತಂ ಇದಂ ವಚಃ||10||

ಸ|| ಹೇ ಭಾರತ ! ಉಭಯೋಃ ಸೇನಯೋಃ ಮಧ್ಯೇ ವಿಷೀದಂತಂ ತಂ ( ಅರ್ಜುನಮ್) ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಪ್ರಹಸನ್ನಿವ ಇದಂ ವಚಃ ಉವಾಚ ||

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ

ಅಶೋಚ್ಯಾ ನನ್ವಶೋಚಸ್ತ್ವಂ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾಂಶ್ಚ ಭಾಷಸೇ |
ಗತಾಸೂ ನಗತಾಸೂಂಶ್ಚ ನಾನು ಶೋಚಂತಿ ಪಂಡಿತಾಃ ||11||

ಸ|| ತ್ವಂ ಅಶೋಚ್ಯಾನ್ ಅನ್ವಶೋಚಃ | ಪ್ರಜ್ಞಾವಾದಾಂಶ್ಚ ಭಾಷಸೇ | ಪಂಡಿತಾಃ ಗತಸೂನ್ ಅಗತಸೂನ್ ಚ ನ ಅನುಶೋಚಂತಿ||

ನತ್ವೇವಾಹಂ ಜಾತು ನಾಸಂ ನತ್ವಂ ನೇಮೇ ಜನಾಧಿಪಾಃ |
ನ ಚೈವ ನ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ ಸರ್ವೇ ವಯಮತಃ ಪರಮ್ || 12||

ಸ|| ಅಹಂ ಜಾತು ನಾಸಂ (ಇತಿ) ನ ತು ಏವ | ತ್ವಂ ನ ಅಸೀಃ ಇತಿ ನ | ಇಮೇ ಜನಾಧಿಪಃ ( ನ ಆಸನ್ ಇತಿ) ನ | ಅತಃ ಪರಂ ವಯಂ ಸರ್ವೇ ನ ಭವಿಷ್ಯಾಮಃ (ಇತಿ) ಚ ನ ಏವ ||

ದೇಹಿನೋ ಅಸ್ಮಿನ್ ಯಥಾ ದೇಹೇ ಕೌಮಾರಂ ಯೌವನಂ ಜರಾ |
ತಥಾ ದೇಹಾಂತರಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ಧೀರಃ ತತ್ರ ನಮುಹ್ಯತಿ ||13||

ಸ|| ದೇಹಿನಃ ಅಸ್ಮಿನ್ ದೇಹೇ ಕೌಮಾರಂ ಯೌವನಂ ಜರಾ ಯಥಾ ( ಭವತಿ) ತಥಾ ದೇಹಾಂತರ ಪ್ರಾಪ್ತಿಃ ( ಭವತಿ) | ತತ್ರ ಧೀರಃ ನ ಮುಹ್ಯತಿ ||

ಮಾತ್ರಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತು ಕೌಂತೇಯ ಶೀತೋಷ್ಣ ಸುಖದುಃಖದಾಃ |
ಅಗಮಾಪಾಯಿನೋ ಅನಿತ್ಯಾಃ ತಾಂ ಸ್ತಿತಿಕ್ಷಸ್ವ ಭಾರತ ||14||

ಸ|| ಹೇ ಕೌನ್ತೇಯ ! ಮಾತ್ರಾ ಸ್ಪರ್ಶಾಸ್ತು ಶೀತೋಷ್ಣ ಸುಖ ದುಃಖದಾಃ ಅಗಮಾಪಾಯಿನಃ | ಅನಿತ್ಯಾಃ |ಹೇ ಭಾರತ ! ತಾನ್ ತಿತೀಕ್ಷಸ್ವ ||

ಯಂ ಹಿ ನ ವ್ಯಧಯಂ ತ್ಯೇತೇ ಪುರುಷಂ ಪುರುಷರ್ಷಭ|
ಸಮ ದುಃಖ ಸುಖಂ ಧೀರಂ ಸಃ ಅಮೃತತ್ವಾಯ ಕಲ್ಪತೇ ||15||

ಸ|| ಹೇ ಪುರುಷರ್ಷಭ ! ಏತೇ ಸಮ ದುಃಖಂ ಸುಖಂ ಧೀರಂ ಯಂ ಪುರುಷಂ ನ ವ್ಯಧಯಂತಿ ಸಃ ( ಪುರುಷಃ ) ಅಮೃತತ್ವಾಯ ( ಮೋಕ್ಷಾಯ) ಕಲ್ಪತೇ |

ನ ಅಸತೋ ವಿದ್ಯತೇ ಭಾವೋ ನ ಅಭಾವೋ ವಿದ್ಯತೇ ಸತಃ |
ಉಭಯೋರಪಿ ದೃಷ್ಟಃ ಅಂತಸ್ತ್ವನಯೋಃ ತತ್ವ ದರ್ಶಿಭಿಃ ||16||

ಸ|| ಅಸತಃ ಭಾವಃ ನ ವಿದ್ಯತೇ | ಸತಃ ಅಭಾವಃ ನ ವಿದ್ಯತೇ |ಅನಯೋಃ ಉಭಯೋಃ ಅಪಿ ಅಂತಃ ತು ತತ್ವ ದರ್ಶಿಭಿಃ ದೃಷ್ಠಃ ||

ಅವಿನಾಶಿತು ತದ್ವಿದ್ಧಿ ಯೇನ ಸರ್ವ ಮಿದಂ ತತಂ |
ವಿನಾಶ ಮವ್ಯಯ ಸ್ಯಾಸ್ಯ ನಕಶ್ಚಿತ್ ಕರ್ತುಮರ್ಹತಿ ||17||

ಸ|| ಇದಂ ಸರ್ವಂ ಯೇನ ತತಮ್( ವ್ಯಾಪಿತಂ) ತತ್ ತು ಅವಿನಾಶಿ (ಇತಿ) ವಿದ್ಧಿ |ಅಸ್ಯ ಅವ್ಯಯಸ್ಯ ವಿನಾಶಮ್ ಕರ್ತುಂ ನ ಅರ್ಹತಿ ||

ಅಂತವಂತ ಇಮೇ ದೇಹಾಃ ನಿತ್ಯಸ್ಸ್ಯೋಕ್ತಾ ಶ್ಶರೀರಿಣಃ|
ಅನಾಶಿನೋ ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ತಸ್ಮಾದ್ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಭಾರತ ||18||

ಸ|| ನಿತ್ಯಸ್ಯ ಅನಾಶಿನಃ ಅಪ್ರಮೇಯಸ್ಯ ಶರೀರಿಣಃ ( ಆತ್ಮಸ್ಯ) ಇಮೇ ದೇಹಾಃ ಅನ್ತ ವನ್ತಃ (ಇತಿ) ಉಕ್ತಾಃ | ತಸ್ಮಾತ್ ಯುಧ್ಯಸ್ವ ||

ಯ ಏನಂ ವೇತ್ತಿ ಹಂತಾರಮ್ ಯಶ್ಚೈನಂ ಮನ್ಯತೇ ಹತಂ |
ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತೋ ನಾಯಂ ಹಂತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ ||19||

ಸ||ಯಃ ಏನಂ (ಅತ್ಮನ್) ಹಂತಾರಂ ವೇತ್ತಿ ಯಃ ಏನಂ( ಅತ್ಮನ್) ಹತಂ ಮನ್ಯತೇ ತೌ ಉಭೌ ನ ವಿಜಾನೀತಃ |ಅಯಂ ( ಅತ್ಮ) ನ ಹಂತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ ಚ |

ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ಕದಾಚಿತ್
ನಾಯಂ ಭೂತ್ವಾ ಭವಿತಾ ವಾ ನ ಭೂಯಃ |
ಅಜೋ ನಿತ್ಯ ಶ್ಶಾಶ್ವತಃ ಅಯಂ ಪುರಾಣೋ
ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ ||20||

ಸ|| ಅಯಮ್ ( ಆತ್ಮಾ) ಕದಾಚಿತ್ ನ ಜಾಯತೇ | ನ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ | ನ ಭೂತ್ವಾ ಭೂಯಃ ನ ಭವಿತಾನ | ಅಯಂ ಅಜಃ ನಿತ್ಯಃ | ಶಾಶ್ವತಃ | ಪುರಾಣಃ |ಶರೀರೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ (ಸತಿ) ನ ಹನ್ಯತೇ |

ವೇದ ವಿನಾಶಿನಂ ನಿತ್ಯಂ ಯ ಏನ ಮಜ ಮವ್ಯಯಮ್|
ಕಥಂ ಸ ಪುರುಷಃ ಪಾರ್ಥ ಕಂ ಘಾತಯತಿ ಹಂತಿ ಕಂ ||21||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ಯಃ ಯೇನಂ ( ಆತ್ಮನ್) ಅಜಮ್ ಅವ್ಯಯಂ (ವೇದ) ಅವಿನಾಶಿನಂ (ವೇದ) ನಿತ್ಯಂ ವೇದ ಸಃ ಪುರುಷಃ ಕಥಂ (ಘಾತಯತಿ) ಕಂ ಘಾತಯತಿ ಕಂ ಹನ್ತಿ |

ವಾಸಾಂಸಿ ಜೀರ್ಣಾನಿ ಯಥಾ ವಿಹಾಯ
ನವಾನಿ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ನರೋ ಅಪರಾಣಿ|
ತಥಾ ಸರೀರಾನಿ ವಿಹಾಯ ಜೀರ್ಣಾನಿ
ಅನ್ಯಾನಿ ಸಂಯಾತಿ ನವಾನಿ ದೇಹೇ||22||

ಸ|| ಯಥಾ ನರಃ ಜೀರ್ಣಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ವಿಹಾಯ ಅಪರಾಣಿ ನವಾನಿ ವಾಸಾಂಸಿ ಗೃಹ್ಣಾತಿ ತಥಾ ದೇಹೀ ( ಆತ್ಮನ್) ಶರೀರಾಣಿ ವಿಹಾಯ ಅನ್ಯಾನಿ ನವಾನಿ ಶರೀರಾಣಿ ಸಂಯಾತಿ ||

ನೈನಂ ಚಿಂದಂತಿ ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ನೈನಂ ದಹತಿ ಪಾವಕಃ |
ನ ಚೈನಂ ಕ್ಲೇದಯಂತ್ಯಾಪೋ ನ ಶೋಷಯತಿ ಮಾರುತಃ ||23||

ಸ|| ಏನಂ( ಆತ್ಮನ್) ಶಸ್ತ್ರಾಣಿ ನ ಚಿನ್ದನ್ತಿ | ಪಾವಕಃ ಏನಂ( ಅತ್ಮನ್) ನ ದಹತಿ | ಆಪಃ ಚ ಏನಂ( ಆತ್ಮನ್) ನ ಕ್ಲೇದಯಂತಿ | ಏನಂ ಆತ್ಮನ್ ಮಾರುತಃ ನ ಶೋಷಯತಿ |

ಅಚ್ಛೇದ್ಯೋ ಅಯಂ ಅದಾಹ್ಯೋ ಅಯಂ ಅಕ್ಲೇದ್ಯೋ ಅಶೋಷ್ಯ ಏವಚ |
ನಿತ್ಯ ಸರ್ವ ಗತಃ ಸ್ಥಾಣುಃ ಅಚಲೋಯಂ ಸನಾತನಃ ||24||

ಸ|| ಅಯಂ( ಅತ್ಮಾ) ಅಚ್ಛೇದ್ಯಃ | ಅಯಮ್ ( ಅತ್ಮಾ) ಅದಾಹ್ಯಃ | (ಅಯಂ ಅತ್ಮಾ) ಅಕ್ಲೇದ್ಯಃ| ( ಅಯಂ ಅತ್ಮಾ) ಅಶೋಷ್ಯಃ ಏವ ಚ |ಅಯಂ ನಿತ್ಯಃ | ಅಯಂ ಸರ್ವಗತಃ | ಅಯಂ ಸ್ಥಾಣುಃ | ಅಯಂ ಅಚಲಃ | ಅಯಂ ಸನಾತನಃ |

ಅವ್ಯಕ್ತೋ ಅಯಂ ಅಚಿಂತ್ಯೋ ಅಯಂ ಅವಿಕಾರ್ಯೋ ಅಯಂ ಉಚ್ಯತೇ|
ತಸ್ಮಾತ್ ಏವಂ ವಿಚಿತ್ವೈನಂ ನಾನು ಶೋಚಿತು ಮರ್ಹಸಿ ||25||

ಸ|| ಅಯಂ ಅತ್ಮಾ ಅವ್ಯಕ್ತಃ ಅಯಂ ಅಚಿನ್ತ್ಯಃ ಅಯಂ ಅವಿಕಾರ್ಯಃ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ | ತಸ್ಮಾತ್ ಏನಂ (ಅತ್ಮನ್) ಏವಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅನುಶೋಚಿತುಂ ನ ಅರ್ಹಸಿ |

ಅಥ ಚೈನಂ ನಿತ್ಯ ಜಾತಂ ನಿತ್ಯಂ ವಾ ಮನ್ಯಸೇ ಮೃತಂ|
ತಥಾಪಿ ತ್ವಮ್ ಮಹಾಬಾಹೋ ನ ಏವಂ ಶೋಚಿತು ಮರ್ಹಸಿ ||26||

ಸ|| ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ ! ಅಥ ಚ ಏನಂ (ಅತ್ಮನ್) ನಿತ್ಯ ಜಾತಂ ವಾ ನಿತ್ಯಂ ಮೃತಂ ವಾ ಮನ್ಯಸೇ ತಥಾ ಅಪಿ ಏವಮ್ ಶೋಚಿತುಮ್ ತ್ವಂ ನ ಅರ್ಹಸಿ |

ಜಾತಸ್ಯ ಹಿ ಧ್ರುವೋಮೃತ್ಯುಃ ಧ್ರುವಂ ಜನ್ಮ ಮೃತಸ್ಯ ಚ |
ತಸ್ಮಾದಪರಿಹಾರ್ಯಾರ್ಥೇ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತು ಮರ್ಹಸಿ ||27||

ಸ|| ಜಾತಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಧೃವಃ ಹಿ | ಮೃತಸ್ಯ ಜನ್ಮ ಚ ಧೃವಂ | ತಸ್ಮಾತ್ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮ್ ನ ಅರ್ಹಸಿ |

ಅವ್ಯಕ್ತಾದೀನಿ ಭೂತಾನಿ ವ್ಯಕ್ತ ಮಧ್ಯಾನಿ ಭಾರತ |
ಅವ್ಯಕ್ತ ನಿಧನಾನ್ಯೇನ ತತ್ರ ಕಾ ಪರಿದೇವನಾ ||28||

ಸ|| ಹೇ ಭಾರತ ! ಭೂತಾನಿ ಅವ್ಯಕ್ತಾದೀನಿ ವ್ಯಕ್ತ ಮಧ್ಯಾನಿ ಅವ್ಯಕ್ತ ನಿಧನಾನ್ಯೇವ ( ಭವಂತಿ) | ತತ್ರ ಪರಿದೇವನಾ ಕಾ |

ಅಶ್ಚರ್ಯವತ್ ಪಶ್ಯತಿ ಕಶ್ಚಿದೇನಂ
ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ ವದತಿ ತಥೈವ ಚಾನ್ಯಃ|
ಆಶ್ಚರ್ಯವಚ್ಚೈನ ಮನ್ಯ ಶ್ರುಣೋತಿ
ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ಯೇನಂ ವೇದ ನ ಚೈವ ಕಶ್ಚಿತ್ ||29||

ಸ||ಕಶ್ಚಿತ್ ಏನಂ (ಆತ್ಮನ್) ಅಶ್ಚರ್ಯವತ್ ಪಶ್ಯತಿ | ತಥೈವ ಕಶ್ಚಿತ್ ಏನಂ (ಆತ್ಮನ್) ಅಶ್ಚರ್ಯವತ್ ವದತಿ | ಅನ್ಯಃ ಚ ಏನಂ (ಆತ್ಮನ್) ಆಶ್ಚರ್ಯವತ್ ಶೃಣೋತಿ | ಶ್ರುತ್ವಾ ಅಪಿ ಏನಂ ಕಶ್ಚಿತ್ ಚ ನ ವೇದ ಏವ |

ದೇಹೇ ನಿತ್ಯಮವಧ್ಯೋ ಅಯಂ ದೇಹೇ ಸರ್ವಸ್ಯ ಭಾರತ |
ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ನ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಮರ್ಹಸಿ || 30||

ಸ|| ಹೇ ಭಾರತ ! ಸರ್ವಸ್ಯ ದೇಹೇ ಯಂ ದೇಹೀ ( ಅತ್ಮಾ) ನಿತ್ಯಂ ಅವಧ್ಯಃ | ತಸ್ಮಾತ್ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ತ್ವಂ ಶೋಚಿತುಂ ನ ಅರ್ಹಸಿ |

ಸ್ವಧರ್ಮಪಿ ಚಾವೇಕ್ಷ್ಯ ನ ವಿಕಂಪಿತು ಮರ್ಹಸಿ |
ಧರ್ಮ್ಯಾದ್ಧಿ ಯುದ್ಧಾತ್ ಶ್ರೇಯಃ ಅನ್ಯತ್ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ನವಿದ್ಯತೇ ||31||

ಸ|| ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಅವೇಕ್ಷ್ಯ ವಿಕಂಪಿತುಂ ನ ಅರ್ಹಸಿ ಚ | ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ಧರ್ಮ್ಯಾತ್ ಯುದ್ಧಾತ್ ಅನ್ಯತ್ ಶ್ರೇಯಃ ನ ವಿದ್ಯತೇ |

ಯದೃಚ್ಚಯಾ ಚೋಪಪನ್ನಂ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಮಪಾವೃತಮ್|
ಸುಖಿನಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಪಾರ್ಥ ಲಭಂತೇ ಯುದ್ಧ ಮೀದೃಶಮ್ ||32||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ! ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಉಪಪನ್ನಮ್ ಅಪಾವೃತಂ ಸ್ವರ್ಗದ್ವಾರಂ ಈದೃಶಮ್ ಯುದ್ಧಂ (ಯೇ) ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಃ ಲಭನ್ತೇ ತೇ ಸುಖಿನಃ ||

ಅಥ ಚೇತ್ತ್ವಂ ಧರ್ಮ್ಯ ಮಿಮಂ ಸಂಗ್ರಾಮಂ ನ ಕರಿಷ್ಯಸಿ |
ತತಃ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಕೀರ್ತಿಂಚ ಹಿತ್ವಾ ಪಾಪ ಮವಾಪ್ಸಸಿ ||33||

ಸ|| ಅಥ ತ್ವಂ ಇಮಮ್ ಧರ್ಮ್ಯಂ ಸಂಗ್ರಾಮಮ್ ನ ಕರಿಷ್ಯತಿ ಚೇತ್ ತತಃ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಕೀರ್ತಿಂಚ ಹಿತ್ವಾ ಪಾಪಂ ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ||

ಅಕೀರ್ತಿಂ ಚಾಪಿ ಭೂತಾನಿ ಕಥಯಿಷ್ಯಂತಿ ತೇSವ್ಯಯಾಮ್ |
ಸಂಭಾವಿತಸ್ಯ ಚಾ ಕೀರ್ತಿಃ ಮರಣಾದತಿರಿತ್ಯತೇ ||34||

ಸ|| ಭೂತಾನಿ ತೇ ಅವ್ಯಯಾಂ ಅಕೀರ್ತಿಂ ಕಥಯಿಷ್ಯಂತಿ ಅಪಿ ಚ | ಸಂಭಾವಿತಸ್ಯ ಅಕೀರ್ತಿಃ ಮರಣಾತ್ ಚ ಅತಿರಿಚ್ಯತೇ (ಅಧಿಕಂ ಭವತಿ) ||

ಭಯಾದ್ರಣಾ ದುಪರತಂಮನ್ಯಂತೇ ತ್ವಾಂ ಮಹರಥಾಃ|
ಯೇಷಾಂ ಚ ತ್ವಂ ಬಹುಮತೋ ಭೂತ್ವಾ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಲಾಘವಮ್||35||

ಸ|| ಯೇಷಾಮ್ ತ್ವಂ ಬಹುಮತಃ ಭೂತ್ವಾ ಲಾಘವಂ ಯಾಸ್ಯಸಿ (ತೇ) ಮಹಾರಥಾಃ ತ್ವಾಮ್ ರಣಾತ್ ಭಯಾತ್ ಉಪರತಂ ಮನ್ಯಂತೇ ಚ |

ಅವಾಚ್ಯ ವಾದಾಂಶ್ಚ ಬಹೂನ್ ವದಿಷ್ಯಂತಿ ತವಾಹಿತಾಃ |
ನಿಂದಂತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ತತೋ ದುಃಖತರಂ ನು ಕಿಮ್||36||

ಸ|| ತವ ಅವಹಿತಾಃ ( ಶತ್ರುಃ) ತವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಂ ನಿಂದತಃ ಬಹೂನ್ ಅವಾಚ್ಯ ವಾದಾಂಶ್ಚ ವದಿಷ್ಯಂತಿ | ತತಃ ದುಃಖತರಂ ಕಿಮ್?

ಹತೋ ವಾ ಪ್ರಾಪ್ಸ್ಯಸೇ ಸ್ವರ್ಗಂ ಜಿತ್ವಾ ವಾ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ ಮಹೀಮ್|
ತಸ್ಮಾದುತ್ತಿಷ್ಟ ಕೌಂತೇಯ ಯುದ್ಧಾಯ ಕೃತ ನಿಶ್ಚಯಃ ||37||

ಸ|| ಹೇ ಕೌನ್ತೇಯ ! ಹತೋ ವಾ ಸ್ವರ್ಗಂ ಪ್ರಾಪ್ಯಸೇ | ಜಿತ್ವಾ ವಾ ಮಹೀಮ್ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸೇ | ತಸ್ಮಾತ್ ಯುದ್ಧಾಯ ಕೃತ ನಿಶ್ಚಯಃ ಉತ್ತಿಷ್ಠ |

ಸುಖದುಃಖೇ ಸಮೇ ಕೃತ್ವಾ ಲಾಭಾಲಾಭೌ ಜಯಾಜಯೌ |
ತತೋ ಯುದ್ಧಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ ನೈವಂ ಪಾಪಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ||38||

ಸ|| ಸುಖ ದುಃಖೇ ಲಾಭಾ ಲಾಭೌ ಜಯಾ ಜಯೌ ಸಮೇಕೃತ್ವಾ ತತಃ ಯುದ್ಧಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ| ಏವಮ್ ( ಚೇತ್) ಪಾಪಂ ನ ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ|

ಏಷಾ ತೇ ಅಭಿಹಿತೇ ಸಾಂಖ್ಯೇ ಬುದ್ಧಿ ರ್ಯೋಗೇ ತ್ವಮಾಂ ಶ್ರುಣು |
ಬುದ್ಧ್ಯಾಯುಕ್ತೋ ಯಯಾ ಪಾರ್ಥ ಕರ್ಮಬಂಧಂ ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ ||39||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ಸಾಂಖ್ಯೇ ಏಷಾ ಬುದ್ಧಿಃ ತೇ ಅಭಿಹಿತಾ | ಯಯಾ ಬುದ್ಧ್ಯಾ ಯುಕ್ತಃ ಕರ್ಮಬಂಧಂ ಪ್ರಹಾಸ್ಯಸಿ ತಾಂ ಯೋಗೇತು ಇಮಾಂ ಶೃಣು|

ನೇಹಾಭಿ ಕ್ರಮನಾಶೋ ಅಸ್ತಿ ಪ್ರತ್ಯವಾಯೋ ನವಿದ್ಯತೇ |
ಸ್ವಲ್ಪಮಪ್ಯಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ತ್ರಾಯತೋ ಮಹತೇ ಭಯಾತ್ ||40||

ಸ|| ಇಹ ( ಕರ್ಮಯೋಗೇ) ಅಭಿಕ್ರಮ ನಾಶಃ ನ ಅಸ್ತಿ | ಪ್ರತ್ಯವಾಯಃ ನ ವಿದ್ಯತೇ | ಅಸ್ಯ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸ್ವಲ್ಪಮಪಿ ಮಹತಃ ಭಯಾತ್ ತ್ರಾಯತೇ ||

ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಏಕೇಹ ಕುರುನಂದನ |
ಬಹುಶಾಖಾಃ ಅನಂತಾಶ್ಚ ಬುದ್ಧಯೋ ವ್ಯವಸಾಯಿನಾಮ್||41|

ಸ|| ಹೇ ಕುರುನಂದನ !ಇಹ ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಏಕಾ (ಏವ) | ಅವ್ಯವಸಾಯಿನಾಮ್ ಬುದ್ಧಯಃ ಬಹುಶಾಖಾಃ ಅನನ್ತಾಶ್ಚ ಹಿ||

ಯಾಮಿಮಾಂ ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ವಾಚಮ್ ಪ್ರವದಂತ್ಯ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ|
ವೇದವಾದರತಾಃ ಪಾರ್ಥ ನಾನ್ಯದಸ್ತೀತಿ ವಾದಿನಃ ||42||
ಕಾಮಾತ್ಮಾನಃ ಸ್ವರ್ಗಪರಾಃ ಜನ್ಮಕರ್ಮ ಫಲಪ್ರದಾಮ್ |
ಕಿಯಾ ವಿಶೇಷ ಬಹುಳಾಂ ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯ ಗತಿಂ ಪ್ರತಿ ||43||
ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯ ಪ್ರಸಕ್ತಾನಾಂ ತಯಾsಪಹೃತಚೇತಸಾಮ್ |
ವ್ಯವಸಾಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಮಧೌ ನ ವಿಧೀಯತೇ ||44||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ( ಸರ್ವೇಷಾಂ) ವ್ಯವಸಾಯಿತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ( ಏಕಾಅಗ್ರಬುದ್ಧಿಃ) ಸಮಾಧೌ ನವಿಧೀಯತೇ | ವೇದ ವಾದ ರತಾಃ, ನ ಅನ್ಯದ್ ಅಸ್ತಿ ಇತಿ ವಾದಿನಃ , ಕಾಮಾತ್ಮಾನಃ , ಸ್ವರ್ಗ ಪರಾಃ , ಅವಿಪಶ್ಚಿತಃ ( ಅವಿವೇಕಃ) ಜನ್ಮಕರ್ಮ ಪ್ರದಾಂ ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯ ಗತಿಂ ಪ್ರತಿ ಕ್ರಿಯಾ ವಿಶೇಷ ಬಹುಳಾಂ ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ಯಾಮ್ ಇಮಾಮ್ ವಾಚಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ತಯಾ ಅಪಹೃತ ಚೇತಸಾಂ ಭೋಗೈಶ್ವರ್ಯ ಪ್ರಸಕ್ತಾನಾಮ್ (ಇಮೇ) ವ್ಯವಸಾಯಿತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಸಮಾಧೌ ನವಿಧೀಯತೇ |

ತ್ರೈಗುಣ್ಯ ವಿಷ ಯಾವೇದಾಃ ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯೋ ಭವಾರ್ಜುನ |
ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವೋ ನಿತ್ಯ ಸತ್ತ್ವೋಸ್ಥೋ ನಿರ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇಮ ಆತ್ಮವಾನ್ ||45||

ಸ|| ಹೇ ಅರ್ಜುನಾ ! ವೇದಾಃ ತ್ರೈಗುಣ್ಯ ವಿಷಯಾಃ | ತ್ವಂ ನಿಸ್ತ್ರೈಗುಣ್ಯಃ ಭವ | ನಿರ್ದ್ವಂದ್ವಃ ಭವ| ನಿತ್ಯ ಸತ್ವಸ್ಥಃ ಭವ| ನಿರ್ಯೋಗಕ್ಷೇಮಃ ಭವ | ಆತ್ಮ ಜ್ಞಾನೀ ಭವ |

ಯಾವಾನರ್ಥ ಉದಪಾನೇ ಸರ್ವತಃ ಸಂಪ್ಲುತೋದಕೇ |
ತಾವಾನ್ ಸರ್ವೇಷು ವೇದೇಷು ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ವಿಜಾನತಃ ||46||

ಸ|| ಉದಪಾನೇ ಯಾವಾನರ್ಥಃ ಸರ್ವತ ಸಂಪ್ಲುತೋದಕೇ ತಾವಾನ್ ( ಅರ್ಥಃ) ಯಥಾ ಭವತಿ, ( ತಥೈವ) ಸರ್ವವೇದೇಷು ಯಾವಾನರ್ಥಃ ತಾವಾನ್ ಅರ್ಥಃ ವಿಜಾನತಃ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಯ ಭವತಿ ||

ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ ಮಾಫಲೇಷು ಕದಾಚನ |
ಮಾಕರ್ಮಫಲ ಹೇತುರ್ಭೂಃ ಮಾತೇ ಸಂಗೋsಸ್ತ್ವಕರ್ಮಣಿ || 47||

ಸ|| ತೇ ಕರ್ಮಣ್ಯೇನ ಅಧಿಕಾರಃ | ಕದಾಚನ ಫಲೇಶು ಅಧಿಕಾರಃ ಮಾ | ಕರ್ಮ ಫಲಹೇತುಃ ಮಾಭೂಃ | ಅಕರ್ಮಣಿ ತೇ ಸಂಗಃ ಮಾ ಅಸ್ತು |

ಯೋಗಸ್ತಃ ಕುರು ಕರ್ಮಾಣಿ ಸಂಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಧನಂಜಯ |
ಸಿಧ್ಯ ಸಿಧ್ಯೋಃ ಸಮೋಭೂತ್ವಾ ಸಮತ್ವಂ ಯೋಗ ಉಚ್ಯತೇ ||48||

ಸ|| ಹೇ ಧನಂಜಯ ! (ತ್ವಂ) ಯೋಗಸ್ಥಃ ಸಂಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಸಿಧ್ಯಸಿಧ್ಯೋಃ ಸಮೋ ಭೂತ್ವಾ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕುರು | ಸಮತ್ವಂ ಯೋಗಮ್ (ಇತಿ) ಉಚ್ಯತೇ ||

ದೂರೇಣಾಹ್ಯವರಂ ಕರ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾತ್ ಧನಂಜಯ |
ಬುದ್ಧೌ ಶರಣ ಮನ್ವಿಛ್ಛ ಕೃಪಣಾಃ ಫಲಹೇತವಃ ||49||

ಸ|| ಹೇ ಧನಂಜಯ ! ಬುದ್ಧಿಯೋಗಾತ್ ಕರ್ಮ ದೂರೇಣ ಅವರಂ ಹಿ ( ಹೀನಂ ಭವತಿ) ! (ತದೇವ ಸಮತ್ವ) ಬುದ್ಧೌ ಶರಣಂ ಅನ್ವಿಚ್ಛ | ಫಲಹೇತವಃ ಕೃಪಣಾಃ ( ದೀನಾಃ) |

ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತೋ ಜಹಾತಿಹ ಉಭೇ ಸುಕೃತ ದುಷ್ಕೃತೇ |
ತಸ್ಮಾದ್ಯೋಗಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ ಯೋಗಃ ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಮ್||50||

ಸ|| ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಃ ಉಭೇ ಸುಕೃತ ದುಷ್ಕೃತೇ ಇಹ ( ಲೋಕೇ) ಜಹಾತಿ ( ತ್ಯಜತಿ) |ತಸ್ಮಾತ್ ಯೋಗಾಯ ಯುಜ್ಯಸ್ವ | ಕರ್ಮಸು ಕೌಶಲಂ ಯೋಗಃ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ |

ಕರ್ಮಜಂ ಬುದ್ಧಿಯುಕ್ತಾ ಹಿ ಫಲಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮನೀಷಿಣಃ |
ಜನ್ಮ ಬಂಧ ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ ಪದಂ ಗಚ್ಚಂತ್ಯನಾಮಯಮ್||51||

ಸ|| ಬುದ್ಧಿ ಯುಕ್ತಾಃ ಮನೀಷಿಣಃ ಕರ್ಮಜಮ್ ಫಲಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಜನ್ಮ ಬಂಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ ( ಭವನ್ತಿ) | ಅನಾಮಯಂ ಪದಂ ಗಚ್ಚನ್ತೀ ಹಿ (ಚ) ||

ಯದಾತೇ ಮೋಹಕಲಿಲಂ ಬುದ್ಧಿರ್ವ್ಯತಿರಿಷ್ಯತಿ |
ತದಾ ಗತಾಂಸಿ ನಿರ್ವೇದಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ||52||

ಸ|| ಯದಾ ತೇ ಬುದ್ಧಿಃ ಮೋಹಕಲಿಲಂ ವ್ಯತಿರಿಷ್ಯತಿ ತದಾ ಶ್ರೋತವ್ಯಸ್ಯ ಚ ಶ್ರುತಸ್ಯ ಚ ನಿರ್ವೇದಂ ಗನ್ತಾಸಿ ( ಆಪ್ನೋಸಿ) ||

ಶ್ರುತಿ ವಿಪ್ರತಿ ಪನ್ನಾತೇ ಯದಾ ಸ್ಥಾಸ್ಯತಿ ನಿಶ್ಚಲಾ |
ಸಮಾಧಾ ವಚಲಾ ಬುದ್ಧಿಃ ತದಾ ಯೋಗ ಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ||53||

ಸ|| ಶೃತಿ ವಿಪ್ರತಿ ಪನ್ನಾ ತೇ ಬುದ್ಧಿಃ ಯದಾ ನಿಶ್ಚಲಾ ( ಭವತಿ) ಸಮಾಧೌ ಅಚಲಾ ಸ್ಥಾಸ್ಯತಿ ( ಭವತಿ) ತದಾ (ತ್ವಂ)ಯೋಗಮ್ ಅವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ||

ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ:

ಸ್ಥಿತ ಪ್ರಜ್ಞಸ್ಯ ಕಾ ಭಾಷಾ ಸಮಾಧಿಸ್ತಸ್ಯ ಕೇಶವ |
ಸ್ಥಿತಧೀಃ ಕೀಮ್ ಪ್ರಭಾಷೇತ ಕಿಮಾಸೀತ ವ್ರಜೇತ ಕಿಮ್||54||

ಸ||ಹೇ ಕೇಶವಾ| ಸಮಾಧಿಸ್ಥಸ್ಯ ಸ್ಥಿತ ಪ್ರಜ್ಞಸ್ಯಬಾಷಾ ಕಾ ? ಸ್ಥಿತ ಧೀಃ ಕಿಂ ಪ್ರಭಾಷೇತ ? ಕಿಮ್ ಆಸೀತ ? ಕಿಮ್ ವ್ರಜೇತ?

ಶ್ರೀ ಭಗವಾನುವಾಚ :
ವ್ರಜಹಾತಿ ಯದಾ ಕಾಮಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಪಾರ್ಥ ಮನೋಗತಾನ್ |
ಆತ್ನ್ಮನ್ಯೇವಾತ್ಮನಾ ತುಷ್ಟಃ ಸ್ಥಿತ ಪ್ರಜ್ಞಃ ತದೋಚ್ಯತೇ ||55||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ಯದಾ ಮನೋಗತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನ್ ವ್ರಜಹಾತಿ ಆತ್ಮನ್ಯೇವ ಆತ್ಮನಾ ತುಷ್ಠಃ ( ಸಂತುಷ್ಠಃ) ಭವತಿ (ತಂ) ಸ್ಥಿತ ಪ್ರಜ್ಞ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ |

ದುಃಖೇಷ್ವನುದಿಗ್ನ ಮನಾಃ ಸುಖೇಷು ವಿಗತ ಸ್ಪೃಹಾಃ |
ವೀತರಾಗ ಭಯಕ್ರೋಥಃ ಸ್ಥಿತಧೀಃ ಮುನಿರುಚ್ಯತೇ ||56||

ಸ|| (ಯಃ) ದುಃಖೇಷು ಅನುದ್ವಿಗ್ನ ಮನಾಃ (ಯಃ) ಸುಖೇಷು ವಿಗತ ಸ್ಪೃಹಾಃ (ಯಃ) ವೀತರಾಗ ಭಯಕ್ರೋಧಃ (ಸಃ) ಮುನಿಃ ಸ್ಥಿತಧೀಃ ಇತಿ ಉಚ್ಯತೇ |

ಯಸ್ಸರ್ವತ್ರಾನಭಿಸ್ನೇಹಃ ತತ್ತತ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಶುಭಾಶುಭಂ |
ನಾಭಿ ನಂದತಿ ನದ್ವೇಷ್ಟಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಾ||57||

ಸ|| ಯಃ ಸರ್ವತ್ರ ಅನಭಿಸ್ನೇಹಃ ತತ್ ತತ್ ಶುಭಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ಅಭಿನಂದತಿ ಅಶುಭಮ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ದ್ವೇಷ್ಠಿ ( ಭವತಿ) ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ||

ಯದಾ ಸಂಹಾರಯತೇ ಚಾಯಮ್ ಕೂರ್ಮಃ ಅಂಗಾನಿನೀವ ಸರ್ವಶಃ |
ಇಂದ್ರಿಯಾಣೀಂದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಾ||58||

ಸ|| ಯಥಾ ಕೂರ್ಮಃ ಅಂಗಾನಿ ಸಂಹರಯತಿ ತಥೈವ ಯದಾ ಅಯಂ (ಯೋಗೀ) ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ ಸಂಹರತೇ ತದಾ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ||

ವಿಷಯಾ ವಿನಿವರ್ತಂತೇ ನಿರಾಹಾರಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ |
ರಸವರ್ಜಂ ರಸೋs ಪ್ಯಸ್ಯ ಪರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿವರ್ತತೇ ||59||

ಸ|| ನಿರಾಹರಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ ರಸವರ್ಜಂ ವಿಷಯಾಃ ವಿನಿವರ್ತನ್ತೇ ( ನಿವರ್ತನ್ತೇ೦| ಪರಮ್ ( ಪರಮಾತ್ಮನ್) ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಸೋ ಅಪಿ ಅಸ್ಯ ನಿವರ್ತತೇ ||

ಯತತೋಹ್ಯಪಿ ಕೌಂತೇಯ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ |
ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಮಾಧೀನಿ ಹರಂತಿ ಪ್ರಸಭಂ ಮನಃ ||60||

ಸ|| ಹೇ ಕೌನ್ತೇಯ ! ಯತತಃ ( ಪ್ರಯತ್ನಂ ಕುರ್ವನ್) ಅಪಿ ವಿಪಶ್ಚಿತಃ ಪುರುಷಸ್ಯ ಮನಃ ಪ್ರಮಾಧೀನಿ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪ್ರಸಭಂ ಹರಂತಿ |

ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಯುಕ್ತ ಆಸೀತ ಮತ್ಪರಃ|
ವಶೇ ಹಿ ಯಸ್ಯೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಾ ||61||

ಸ|| ತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಯುಕ್ತಃ ಮತ್ಪರಃ ಆಸೀತ | ಹಿ ( ಯತಃ) ಯಸ್ಯಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ವಶೇ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ||

ಧ್ಯಾಯತೋ ವಿಷಯಾನ್ ಪುಂಸಃ ಸಂಗಸ್ತೇಷೂಪಜಾಯತೇ |
ಸಂಗಾತ್ ಸಂಜಾಯತೇ ಕಾಮಃ ಕಾಮಾತ್ ಕ್ರೋಧೋಭಿಜಾಯತೇ ||62||
ಕ್ರೋಧಾತ್ ಭವತಿ ಸಮ್ಮೋಹಃ ಸಮ್ಮೋಹಾತ್ ಸ್ಮೃತಿ ವಿಭ್ರಮಃ |
ಸ್ಮೃತಿ ಭ್ರಂಶಾತ್ ಬುದ್ಧಿನಾಶೋ ಬುದ್ಧಿನಾಶಾತ್ ಪ್ರಣಸ್ಯತಿ ||63||

ಸ|| ವಿಷಯಾನ್ ಧ್ಯಾಯತಃ ಪುಂಸಃ ತೇಷು ಸಂಗಃ ಉಪಜಾಯತೇ | ಸಂಗಾತ್ ಕಾಮಃ ಸಂಜಾಯತೇ| ಕಾಮಾತ್ ಕ್ರೋಧಃ ಅಭಿಜಾಯತೇ |ಕ್ರೋಧಾತ್ ಸಮ್ಮೋಹಃ ಭವತಿ | ಸಮ್ಮೋಹಾತ್ ಸ್ಮೃತಿ ವಿಭ್ರಮಃ ಭವತಿ | ಸ್ಮೃತಿ ಭ್ರಂಶಾತ್ ಬುದ್ಧಿ ನಾಶಃ ಭವತಿ | ಬುದ್ಧಿ ನಾಶಾತ್ ಪ್ರಣಸ್ಯತಿ ||

ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಸ್ತು ವಿಷಯಾನಿಂದ್ರಿಯೈಶ್ಚರನ್ |
ಅತ್ಮವಶ್ಯೈರ್ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ ಪ್ರಸಾದಮಧಿ ಗಚ್ಛತಿ ||64||

ಸ|| (ಸಃ) ವಿಧೇಯಾತ್ಮಾ ರಾಗದ್ವೇಷವಿಯುಕ್ತೈಃ ಆತ್ಮವಶ್ಯೈಃ ಇಂದ್ರಿಯೈಃ ವಿಷಯಾನ್ ಚರನ್ ಪ್ರಸಾದಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ |

ಪ್ರಸಾದೇ ಸರ್ವದುಃಖಾನಾಂ ಹಾನಿರಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ |
ಪ್ರಸನ್ನ ಚೇತಸೋ ಹ್ಯಾಶು ಬುದ್ಧಿಃ ಪರ್ಯವತಿಷ್ಟತಿ||65||

ಸ|| ಪ್ರಸಾದೇ ಅಸ್ಯ ಸರ್ವ ದುಃಖಾನಾಂ ಹಾನಿಃ( ವಿನಾಶಃ) ಉಪಜಾಯತೇ | (ತತಃ) ಪ್ರಸನ್ನ ಚೇತಸಃ ಬುದ್ಧಿಃ ಅಶು ಪರ್ಯವತಿಷ್ಠತಿ ( ಪರಮಾತ್ಮನ್ ಅಧಿ ತಿಷ್ಠತಿ) || .

ನಾಸ್ತಿ ಬುದ್ಧಿ ರಯುಕ್ತಸ್ಯ ನ ಚಾಯುಕ್ತಸ್ಯ ಭಾವನಾ |
ನಚಾ ಭಾವಯತಶ್ಶಾಂತಿಃ ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಕುತಃ ಸುಖಮ್ ||66||

ಸ|| ಅಯುಕ್ತಸ್ಯ ಬುದ್ಧಿಃ ನಾಸ್ತಿ | ಅಯುಕ್ತಸ್ಯ ಭಾವನಾಚ ( ಆತ್ಮ ಚಿಂತನ) ನ ( ಭವತಿ) | ಅಭಾವಯತಃ ಶಾಂತಿಃ ಚ ನ ( ಭವತಿ) | ಅಶಾಂತಸ್ಯ ಸುಖಃ ಕುತಃ ||

ಇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಹಿ ಚರತಾಂ ಯನ್ಮನೋsನು ವಿಧೀಯತೇ |
ತದಸ್ಯ ಹರತಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ವಾಯುರ್ನ್ವಾಮಿವಾಂಭಸಿ ||67||

ಸ|| ಚರತಾಂ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಯತ್ ( ಇಂದ್ರಿಯಃ) ಮನಃ ಅನುವಿಧೀಯತೇ ತತ್ ( ಇಂದ್ರಿಯಃ) ಅಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾಂ ( ಬುದ್ಧಿಂ) ಹರತಿ ಹಿ - ( ಯಥಾ ) ಅಂಭಸೇ ನಾವಂ ವಾಯುರಿವ ಹರತಿ ಹಿ ||

ತಸ್ಮಾದ್ಯಸ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ ನಿಗೃಹೀತಾನಿ ಸರ್ವಶಃ|
ಇಂದ್ರಿಯಾಣೀಂದ್ರಿಯಾರ್ಥೇಭ್ಯಃ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತಾ ||68||

ಸ|| ಹೇ ಮಹಾಬಾಹೋ! ತಸ್ಮಾತ್ ಯಸ್ಯ ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ದೇಭ್ಯಃ ಸರ್ವಶಃ ನಿಗೃಹೀತಾನಿ ತಸ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞಾ ( ಬುದ್ಧಿಃ, ವಿವೇಕಃ) ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ ||

ಯಾನಿಶಾ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ತಸ್ಯಾಂ ಜಾಗರ್ತಿ ಸಂಯಮೀ |
ಯಸ್ಯಾಂ ಜಾಗ್ರತಿ ಭೂತಾನಿ ಸ ನಿಶಾ ಪಶ್ಯತೇ ಮುನೇಃ ||69||

ಸ|| ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಯಾ ನಿಶಾ ತಸ್ಯಾಂ ಸಂಯಮೀ( ಯೋಗೀ) ಜಾಗರ್ತಿ | ಯಸ್ಯಾಂ ಭೂತಾನಿ ಜಾಗ್ರತಿ ಸಾ ಪಶ್ಯತಃ ಮುನೇಃ ನಿಶಾ (ಭವತಿ) ||

ಅಪೂರ್ವಮಾಣಂ ಅಚಲ ಪ್ರತಿಷ್ಟಂ
ಸಮುದ್ರಮಾಪಃ ಪ್ರವಿಶಂತಿ ಯದ್ವತ್ |
ತದ್ವತ್ ಕಾಮಾಃ ಯಂ ಪ್ರವಿಶಂತಿ ಸರ್ವೇ
ಸಶಾಂತಿ ಮಾಪ್ನೋತಿ ನ ಕಾಮ ಕಾಮೀ||70||

ಸ|| ಅಪೂರ್ವಮಾಣಂ ಅಚಲಪ್ರತಿಷ್ಠಂ ಸಮುದ್ರಂ ಆಪಃ( ನದೀ) ಯದ್ವತ್ ಪ್ರವಿಶಂತಿ ತದ್ವತ್ ಸರ್ವೇ ಕಾಮಾಃ ಯಂ ( ಬ್ರಹ್ಮನಿಷ್ಟಾಪರ ಯೋಗೀ) ಪ್ರವಿಶಂತಿ | ಸಃ ಶಾಂತಿಂ ಆಪ್ನೋತಿ | ಕಾಮ ಕಾಮೀ (ಶಾಂತಿಂ) ನ ಆಪ್ನೋತಿ |

ವಿಹಾಯ ಕಾಮಾನ್ ಯಸ್ಸರ್ವಾನ್ ಪುಮಾಂಶ್ಚರತಿ ನಿಸ್ಪೃಹಾಃ|
ನಿರ್ಮಮೋ ನಿರಹಂಕಾರಃ ಸಶಾಂತಿಮಧಿಗಚ್ಚತಿ || 71||

ಸ|| ಯಃ ಪುಮಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾನ್ ವಿಹಾಯ ನಿಸ್ಪೃಹಃ ಭವತಿ ನಿರ್ಮಮಃ ಭವತಿ ನಿರಹಂಕಾರಃ ಚರತಿ ಸಃ ಶಾಂತಿಂ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ||

ಏಷಾ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಸ್ಥಿತಿಃ ಪಾರ್ಥ ನೈನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ವಿಮುಹ್ಯತಿ|
ಸ್ಥಿತ್ವಾs ಸ್ಯಾಮಂತಕಾಲೇsಪಿ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ವಾಣ ಮೃಚ್ಚತಿ ||72||

ಸ|| ಹೇ ಪಾರ್ಥ ! ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸ್ಥಿತಿಃ ಏನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನ ವಿಮುಹ್ಯತಿ ಅಂತಕಾಲೇ ಅಪಿ ಅಸ್ಯಾಂ ( ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸ್ಥಿತಿಂ) ಸ್ಥಿತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ವಾಣಂ ಋಚ್ಛತಿ ( ಅಪ್ನೋತಿ) ||

ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾಸು ಉಪನಿಷತ್ಸು
ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಯಾಂ ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರೇ
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾರ್ಜುನ ಸಂವಾದೇ
ಸಾಂಖ್ಯ ಯೋಗೋನಾಮ
ದ್ವಿತೀಯೋsಧ್ಯಾಯಃ ||

||ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್ ||

|| Om tat sat ||

|| Om tat sat ||