Bhagavadgita !

Chapter 7

Gnyana Vignyana yoga !

ભગવદ્ગીત
એડવ અધ્યાયમુ
વિજ્ઞાનયોગમુ

શ્રી ભગવાનુવાચ

મય્યાસક્ત મનાઃ પાર્થ યોગં યુઞ્જન્મદાશ્રયઃ|
અસંશયં સમગ્રં માં યથા જ્ઞાસ્યસિ તત્ શૃણુ||

સ|| હે પાર્થ ! મયિ આસક્તમનાઃ મદાશ્રયઃ યોગં યુઞ્જન્ માં અસંશયમ્ સમગ્રં યથા જ્ઞાસ્યસિ તત્ શૃણુ ||

જ્ઞાનં તે અહં સવિજ્ઞાનં ઇદં વક્ષ્યામ્યશેષતઃ|
યત્ જ્ઞાત્વા નેહ ભૂયો ન્યજ્ઞાsતવ્યમવશિષ્યતે ||

સ|| યત્ જ્ઞાત્વા ઇહ ભૂયઃ જ્ઞાતવ્યં અન્યત્ ન અવશિષ્યતે ઇદં સવિજ્ઞાનમ્ જ્ઞાનમ્ અશેષતઃ તે વક્ષ્યામિ ||

મનુષ્યાણાં સહસ્રેષુ કશ્ચિદ્યતતિ સિદ્ધયે |
યતતામપિ સિદ્ધાનાં કશ્ચિન્માં વેત્તિ તત્ત્વતઃ||

સ|| મનુષ્યાણાં સહસ્રેષુ કશ્ચિત્ સિદ્ધયે યતતિ | યતતાનાં સિદ્ધાનાં અપિ કશ્ચિત્ માં તત્ત્વતઃ વેત્તિ ||

ભૂમિરાપોsનલો વાયુઃ ખં મનોબુદ્ધિરેવચ |
અહંકાર ઇતીયં મે ભિન્ના પ્રકૃતિરષ્ટધા ||

સ|| ભૂમિઃ આપઃ અનલઃ ખમ્ મનઃ બુદ્ધિઃ અહંકાર એવચ ઇતિ મે ઇયં પ્રકૃતિઃ અષ્ટધા ભિન્ના ||

અપરેયમિતસ્ત્વન્યાં પ્રકૃતિં વિદ્ધિ મે પરામ્|
જીવભૂતં મહાબાહો યયેદં ધાર્યતે જગત્ ||

સ|| મહાબાહો ઇયં અપરા ઇતઃ તુ અન્યાં યયા ઇદં જગત્ ધાર્યતે (તામ્) જીવભૂતામ્ મે પ્રકૃતિમ્ પરાં વિત્થિ ||

એતદ્યોનીનિ ભૂતાનિ સર્વાણીત્યુપધારય |
અહં કૃત્સ્નસ્ય જગતઃ પ્રભવઃ પ્રળયસ્તથા ||

સ|| સર્વાણિ ભૂતાનિ તદ્યોનીનિ ઇતિ ઉપધારય | અહમ્ કૃત્સ્નસ્ય જગતઃ પભવઃ તથા પ્રળયઃ ||

મત્તઃ પરતરં નાન્યત્કિંચિદસ્તિ ધનંજય |
મયિ સર્વમિદં પ્રોતં સૂત્રે મણિ ગણાઇવ||

સ|| હે ધનંજય ! મત્તઃ પરતરં કિંચિત્ અપિ ન અસ્તિ | સૂત્રે મણિગણાઇવ મયિ ઇદં સર્વં પ્રોતમ્ ||

રસોsહમપ્સુ કૌન્તેય પ્રભાસ્મિ શશિ સૂર્યયોઃ|
પ્રણવઃ સર્વ વેદેષુ શબ્દઃ ખે પૌરુષં નૃષુ||

સ|| હે કૌન્તેય ! અપ્સુ રસઃ| શશિ સૂર્યયોઃ પભા| સર્વવેદેષુ પ્રણવઃ |ખે શબ્દઃ | નૃષુ પૌરુષં અપિ |

પુણ્યો ગન્ધઃ પૃથિવ્યાં ચ તેજશાસ્મિ વિભાવસૌ |
જીવનં સર્વભૂતેષુ તપશ્ચાસ્મિ તપસ્વિષુ||

સ|| પૃથિવ્યાં પુણ્યઃ ગન્ધઃ ચ | વિભાવસૌ તેજઃ ચ અસ્મિ | સર્વભૂતેષુ જીવનમ્ ! તપસ્વિષુ તપઃ ચ અસ્મિ|

બીજં માં સર્વભૂતાનાં વિદ્ધિ પાર્થ સનાતનમ્|
બુદ્ધિર્બુદ્ધિ મતામસ્મિ તેજસ્તેજસ્વિનામહમ્ ||

સ|| હે પાર્થ ! મામ્ સર્વ ભૂતાનાં સનાતનમ્ બીજઃ વિદ્ધિ |હં બુદ્ધિમતાં બુદ્ધિઃ | તેજસ્વિનાં તેજઃ અસ્મિ |

બલં બલવતાં ચાહં કામરાગવિવર્જિતમ્|
ધર્નાવિરુદ્ધો ભૂતેષુ કામોsસ્મિ ભરતર્ષભ ||

સ|| ભરતર્ષભ ! અહં બલવતામ્ કામરાગ વિવર્જિતમ્ બલમ્ | ભૂતેષુ ધર્માવિરુદ્ધઃ કામઃ અસ્મિ ||

યે ચૈવ સાત્વિકા ભાવા રાજસા સ્તામસાશ્ચયે |
મત્ત એવેતિ તાન્વિદ્ધિ ન ત્વહં તેષુ તે મયિ ||

સ|| સાત્વિકાઃ ભાવાઃ યે રાજસાઃ ચ તામસાઃ ચ યે તાન્ મત્તઃ એવ ઇતિ વિદ્ધિ | તુ તેષુ અહમ્ ન |તે મયિ સન્તિ |

ત્રિભિર્ગુણમયૈર્ભાવૈભિઃ સર્વમિદં જગત્ |
મોહિતં નાભિજાનાતિ મામેભ્યઃ પરમવ્યયમ્ ||

સ|| એભિઃ ત્રિભિઃ ગુણમયૈઃભાવૈભિઃ સર્વં ઇદં જગત્ મોહિતં |એભ્યઃ પરં અવ્યયમ્ માં ન અભિજાનાતિ |

દેવી હ્યેષાગુણમયી મમ માય દુરત્યયા |
મામેવ યે પ્રપદ્યન્તે મયામેતાં તરન્તિ તે ||

સ|| હિ દેવી ગુણમયી એષા મમ માયા દુરત્યયા | માં એવ યે પ્રપદ્યન્તે તે એતામ્ માયાં તરન્તિ ||

ન માં દુષ્કૃતિનો મૂઢાઃ પ્રપદ્યન્તે નરાધમાઃ|
માયયાsપહૃત જ્ઞાના અસુરં ભાવમાશ્રિતાઃ ||

સ|| દુષ્કૃતિનં મૂઢાઃ માયયા અપહૃત જ્ઞાનાઃ |અસુરં ભાવં આશ્રિતાઃ |નરાધમાઃ મામ્ ન પ્રપદ્યન્તે ||

ચતુર્વિધા ભજન્તે માં જનાઃ સુકૃતિનોsર્જુન |
આર્તો જિજ્ઞાસુરર્થારી જ્ઞાની ચ ભરતર્ષભ ||

સ|| ભરતર્ષભ ! આર્તઃ જિજ્ઞાસુઃ અર્થાર્થી જ્ઞાની ચ ચતુર્વિધાઃ સુકૃતિનઃ જનાઃ મામ્ ભજન્તે ||

તેષાં જ્ઞાની નિત્યયુક્ત એકભક્તિર્વિશિષ્યતે |
પ્રિયો હિ જ્ઞાનિનોsત્યર્થમહં સ ચ મમ પ્રિયઃ ||

સ|| તેષાં નિત્યયુક્તઃ એક ભક્તઃ જ્ઞાની વિશિષ્યતે | જ્ઞાનિનઃ અહં અત્યર્થમ્પ્રિયઃ હિ ! સઃ ચ મમ પ્રિયઃ ||

ઉદારાઃ સર્વ એવૈતે જ્ઞાનીત્વાત્મૈવ મે મતમ્ |
આસ્થિતઃ સ હિયુક્તાત્મા મામેવાનુત્તમાં ગતિમ્ ||

સ|| એતે સર્વે ઉદારાઃ એવ | જ્ઞાનીતુ આત્મ એવ ઇતિ મે મતઃ|હિ સઃ યુક્તાત્મા (સન્) માંએવ અનુત્તમામ્ ગતિં આસ્થિતઃ ||

બહૂનાં જન્મનામન્તે જ્ઞાનવાન્માં પ્રપદ્યતે |
વાસુદેવઃ સર્વમિતિ સ મહાત્મા દુર્લભઃ ||

સ|| બહૂનાં જન્મનામ્ અન્તે જ્ઞાનવાન્ (સન્) સર્વં વાસુદેવઃ ઇતિ મામ્ પ્રપદ્યતે | સઃ મહાત્મા સુદુર્લભઃ |

કામૈસ્તેસ્તેર્હૃતજ્ઞાનાઃ પ્રપદ્યન્તેsન્યદેવતાઃ |
તં તં નિયમાસ્થાય પ્રકૃત્યા નિયતાસ્સ્વયા ||

સ|| સ્વયા પ્રકૃત્યા નિયતાઃ તૈઃ તૈઃ કામૈઃ હૃતજ્ઞાનાઃ તં તં નિયમમ્ અસ્થાય અન્યદેવતાઃ પ્રપદ્યન્તે ||

યો યો યાં યાં તનું ભક્તઃ શ્રદ્ધયાર્ચિતુમિચ્છતિ |
તસ્ય તસ્યચલાં શ્રદ્ધાં તામેવ વિદધામ્યહમ્ ||

સ|| યઃ યઃ ભક્તઃ યામ્ યામ્ તનું સ્રદ્ધયા અર્ચિતું ઇચ્છતિ તસ્ય તસ્ય શ્રદ્ધામ્ અચલામ્ વિદધામિ ||

સ તયા શ્રદ્ધયા યુક્તઃ તસ્યારાધન મીહતે |
લભતે ચ તતઃ કામાન્ મયૈવ વિહિતાન્ હિ તાન્ ||

સ|| સઃ તયા શ્રદ્ધયા તસ્ય આરાધનમ્ ઈહતે |મયા એવ વિહિતાન્ તાન્ કામાન્ હિ તતઃ લભતે ||

અન્તવત્તુ ફલં તેષાં તદ્ભવત્યલ્પમેધસામ્ |
દેવાન્ દેવયજો યાન્તિ મદ્ભક્તા યાન્તિ મામપિ ||

સ||| અલ્પમેધસામ્ તેષામ્ તત્ ફલમ્ તુ અન્તવત્ ભવતિ | દેવ યજઃ દેવાન્ યાન્તિ | મદ્ભક્તાઃ આમ્ અપિ યાન્તિ |

અવ્યક્તં વ્યક્તિ માપન્નં મન્યન્તે મામબુદ્ધયઃ |
પરં ભાવમજાનન્તો મમાવ્યયમનુત્તમમ્ ||

સ|| અવ્યયમ્ અનુત્તમમ્ પરં મમ ભાવં અજાનન્તઃ અબુદ્ધયઃ અવ્યક્તમ્ મામ્ વ્યક્તિં આપન્નમ્ મન્યતે ||

નાહં પ્રકાશઃ સર્વસ્ય યોગમાયાસમાવૃતઃ |
મૂઢોsયં નાભિજાનાતિ લોકો મામજમવ્યયમ્ ||

સ|| યોગમાયા સમાવૃતઃ અહં સર્વસ્ય પ્રકાશઃ ન| મૂઢઃ અયં લોકઃ મામ્ અજમ્ અવ્યયમ્ નાભિજાનાતિ ||

વેદાહં સમતીતાનિ વર્તમાનાનિ ચાર્જુન |
ભવિષ્યાણિ ચ ભૂતાનિ માં તુ વેદ ન કશ્ચન ||

સ|| હે અર્જુના! અહમ્ સમતીતાનિ વર્તમાનાનિ ચ ભવિષ્યાણિ ચ ભૂતાનિ વેદ | માંતુ કશ્ચન ન વેદ ||

ઇચ્છાદ્વેષસમુત્થેન દ્વન્દ્વમોહેન ભારત |
સર્વભૂતાનિ સમ્મોહં સર્ગે યાન્તિ પરંતપ ||

સ|| હે પરન્તપ ! ભારત ! સર્ગે ઇચ્છાદ્વેષસમુત્થેન દ્વન્દ્વ મોહેન સર્વભૂતાનિ સમ્મોહમ્ યાન્તિ ||

યેષામ્ ત્વન્તગતં પાપં જનાનાં પુણ્યકર્મણામ્ |
તે દ્વન્દ્વ મોહનિર્મુક્તા ભજન્તે માં દૃઢવ્રતાઃ ||

સ||પુણ્યકર્મણાં એષાં જનાનાં અન્તગતમ્ તે દ્વન્દ્વમોહ નિર્મુક્તા ધૃઢવ્રતાઃ માં ભજન્તે ||

જરામરણ મોક્ષાય મમાશ્રિત્ય યતન્તિ યે|
તે બ્રહ્મ તદ્વિદુઃ કૃત્સ્નમધ્યાત્મં કર્મ ચાખિલમ્ ||

સ|| યે જરામરણ મોક્ષાય મામ્ આશ્રિત્ય તે કૃત્સ્નમ્ અધ્યાત્મં અખિલં કર્મ ચ તત્ બ્રહ્મ વિદુઃ ||

સાધિભૂતાધિદૈવં માં સાધિયજ્ઞં ચ યે વિદુઃ |
પ્રયાણકાલેsપિ ચ માં તે વિદુર્યુક્તચેતસઃ ||

સ|| યે સ અધિભૂતાધિદૈવમ્ સ અધિયજ્ઞં ચ મામ્ વિદુઃ તે પ્રયાણકાલે અપિ ચ યુક્ત ચેતસઃ મામ્ વિદુઃ ||

ઓમ્
ઇતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદે વિજ્ઞાનયોગો નામ
સપ્તમોsધ્યાયઃ ||

 

|| om tat sat ||