Bhagavadgita !

Chapter 8

Akshara ParabrahmaYoga !

ભગવદ્ગીત
અષ્ટમાધ્યાયઃ
અક્ષરપરબ્રહ્મ યોગમુ

અર્જુન ઉવાચ:

કિં તદ્બ્રહ્મ કિમધ્યાત્મં કિં કર્મ પુરુષોત્તમ |
અધિભૂતં ચ કિં પ્રોક્તં અધિદૈવં કિમુચ્યતે ||
અધિયજ્ઞઃ કથં કો અત્ર દેહે અસ્મિન્ મધુસૂદન|
પ્રાયાણકાલે ચ ક્થં જ્ઞેયોsસિ નિયતાત્મભિઃ ||

સ|| હે પુરુષોત્તમ ! તત્ બ્રહ્મ કિં? અધ્યાત્મં કિં? કર્મ કિં? અધિભૂતં ચ કિં પ્રોક્તં? અધિદૈવં કિમુચ્યતે ? હે મધુસૂદન ! અસ્મિન્ દેહે અધિયજ્ઞઃ કઃ? અત્ર પ્રયાણકાલેચ નિયતાત્મભિઃ કથં (ત્વં) જ્ઞેયઃ અસિ ||

શ્રી ભગવાનુવાચ:

અક્ષરં બ્રહ્મ પરં સ્વભાવો અધ્યાત્મમુચ્યતે|
ભૂતભાવોદ્ભવકરો વિસર્ગઃ કર્મસંજ્ઞિતઃ ||

સ|| પરમં અક્ષરં બ્રહ્મ સ્વભાવં અધ્યાત્મં ઉચ્યતે | ભૂતભાવોદ્ભવકરઃ વિસર્ગઃ કર્મસંજ્ઞિતઃ||

અધિભૂતં ક્ષરો ભાવઃ પુરુષાશ્ચાધિદૈવતમ્ |
અધિયજ્ઞોsહમેવાત્ર દેહે દેહભૃતાં વર||

સ|| દેહભૃતાં વર ( હે અર્જુન) ક્ષરઃ ભાવઃ અધિભૂતં ( ઇતિ કથિતઃ)| પુરુષઃ ચ | અધિદૈવં ચ| અત્ર દેહે અહમેવ અધિયજ્ઞઃ ||

અન્તકાલેચ મામેવ સ્મરન્મુક્ત્વા કલેબરમ્|
યઃ પ્રયાતિ સ મદ્ભાવં યાતિ નાસ્ત્યત્ર સંશયઃ||

સ|| યઃ અન્તકાલેચ માં એવ સ્મરન્ કલેબરં મુક્ત્વા પ્રયાતિ સઃ મદ્ભાવં યાતિ | અત્ર અંશયઃ ન અસ્થિ||

યં યં વાપિ સ્મરન્ભાવં ત્યજત્યન્તે કલેબરં|
તં તમેવૈતિ કૌન્તેય સદા તદ્ભાવ ભાવિતઃ ||

સ|| હે કૌન્તેય ! અન્તે યં યં વાપિ ભાવમ્ સ્મરન્ કલેબરં ત્યજતિ (સઃ) સદા તદ્ભાવ ભાવિતઃ તં તં એવ એતિ ||

તસ્માત્ સર્વેષુકાલેષુ મામનુસ્મરયુધ્ય ચ |
મય્યર્પિત મનોબુદ્ધિઃ મામેવૈષ્યસ્યસંશયઃ ||

સ|| તસ્માત્ સર્વેષુ કાલેષુ માઅં અનુ સ્મર | યુધ્ય ચ | મયિ અર્પિત મનો બુદ્ધિઃ માં એવ એષ્યસિ | અસંશયઃ |

અભ્યાસયોગયુક્તેન ચેતસા નાન્યગામિના |
પરમં પુરુષં દિવ્યં યાતિ પાર્થાનુચિન્તયન્ ||

સ|| હે પાર્થ ! અભ્યાસ યોગ યુક્તેન અન્ય ગામિના ચેતસા દિવ્યં પરમમ્ પુરુષં અનુચિન્તયન્ ( તં બ્રહ્મં એવ) યાતિ ||

કવિં પુરાણમનુશાસિતાર
મનોરણીયાંસમનુસ્મરેદ્યઃ|
સર્વસ્યધાતારમચિન્ત્યરૂપં
આદિત્યવર્ણં તમસઃ પુરસ્તાત્ ||
પ્રાયાણકાલે મનસાsચલેન
ભક્ત્ય યુક્તો યોગબલેન ચૈવ|
ભ્રુવોર્મધ્યે પ્રાણમાવેસ્ય સમ્યક્
સ તં પરં પુરુષં ઉપેતિ દિવ્યં||

સ|| યઃ ભક્ત્યા યુક્તઃ પ્રયાણકાલે યોગબલેન પ્રાણં ભૃવોઃ મધ્યે સમ્યક્ આવેશ્ય ચ કવિં પુરાણં અનુશાસિતારં અણોઃ અણીયાંસમ્ સર્વસ્ય ધાતારમ્ અચિન્ત્ય રૂપમ્ આદિત્ય વર્ણં તમસં પરસ્તાત્ પુરુષં અચલેન મનસા અનુસ્મરેત્ સઃ દિવ્યં પરં તં એવ ઉપૈતિ ||

યદક્ષરં વેદ વિદો વદન્તિ
વિશન્તિ યદ્યતયો વીતરાગાઃ|
યદિચ્છન્તો બ્રહ્મચર્યં ચરન્તિ
તત્તેપદં સંગ્રહેણ પ્રવક્ષ્યે ||

સ|| વેદ વિદઃ યત્ અક્ષરં વદન્તિ વીતરાગાઃ યતયઃ યત્ વીસન્તિ યત્ ઇચ્છન્તઃ બ્રહ્મચર્યં ચરન્તિ તત્ પદં તે સંગ્રહેણ પ્રવક્ષ્યે ||

સર્વદ્વારાણિ સંયમ્ય મનો હૃદિનિરુધ્યચ |
મૂર્ધ્ન્યાધાયાત્મનઃ પ્રાણમાસ્થિતો યોગધારણામ્||
ઓમ્ ઇત્યેકાક્ષરં બ્રહ્મ વ્યાહરન્મામનુસ્મરન્ |
યઃ પ્રયાતિ ત્યજન્ દેહં સ યાતિ પરમાં ગતિમ્||

સ|| યઃ સર્વદ્વારાણિ સંયમ્ય મનઃ હૃદિ નિરુધ્ય ચ મૂર્ધ્નિ પ્રાણમ્ આધાય આત્મનઃ યોગધારિણામ્ આસ્થિતઃ બ્રહ્મ ઓં ઇતિ એકાક્ષરમ્ વ્યાહરન્ માં અનુસ્મરન્ દેહન્ ત્યજન્ પ્રયાતિ સઃ પરમાં ગતિં યાતિ ||

અનન્યચેતાઃ સતતં યોમાં સ્મરતિ નિત્યશઃ|
તસ્યાહં સુલભઃ પાર્થ નિત્યયુક્તસ્ય યોગિનઃ ||

સ|| પાર્થા | યઃ અનન્ય ચેતાઃ માં નિત્યશઃ સતતં સ્મરતિ નિત્યયુક્તસ્ય તસ્ય અહં સુલભઃ ||

મામુપેત્ય પુનર્જન્મ દુઃખાલયમશાશ્વતમ્ |
નાપ્નુવન્તિ માહાત્માનઃ સંસિદ્ધિં પરમાં ગતિમ્||

સ|| પરમાં સંસિદ્દિમ્ ( મોક્ષં ) ગતાઃ મહાત્મનઃ માં પુનઃ દુઃખાલયં અશાશ્વતં જન્મ ન આપ્નુવન્તિ ||

અબ્રહ્મભવનાલ્લોકાઃ પુનરાવર્તિનોsર્જુન |
મામુપેત્યતુ કૌન્તેય પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે ||

સ|| હે અર્જુન! આબ્રહ્મ ભુવનાલ્લોકાઃ પુનરાવર્તિનઃ માં ઉપેત્ય તુ કૌન્તેય પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે ||

સહસ્રયુગપર્યન્તં અહર્યદ્બ્રહ્મણો વિદુઃ|
રાત્રિં યુગસહસ્રાન્તાં તેsહોરાત્રવિદો જનાઃ ||

સ|| એ જનાઃ બ્રહ્મણઃ યત્ અહઃ (તં) સહસ્રયુગ પર્યન્તં વિદુઃ તે અહોરાત્રવિદઃ ||

અવ્યક્તાદ્વ્યક્તયઃ સર્વાઃ પ્રભવન્ત્યહરાગમે |
રાત્ર્યાગમે પ્રલીયન્તે તત્રૈવાવ્યક્ત સંજ્ઞકે ||

સ|| અહઃ આગમે અવ્યક્તાત્ સર્વાઃ વ્યક્તયઃ પ્રભવન્તિ | રાત્રિ આગમે અવ્યક્તસંજ્ઞકે તત્રૈવ પ્રલીયન્તે ||

ભૂતગ્રામઃ સ એવાયં ભૂત્વા ભૂત્વા પ્રલીયતે|
રાત્ર્યાગમે અવશઃ પાર્થ પ્રભવત્યહરાગમે ||

સ||હે પાર્થ ! સ એવ અયં ભૂતગ્રામઃ અવશઃ ભૂત્વા ભૂત્વા રાત્રિ આગમે પ્રલીયતે ( પુનઃ) અહઃ આગમે પ્રભવતિ ||

પરસ્તસ્માત્તુ ભાવોsન્યો અવ્યક્તોsવ્યકાત્સનાતનઃ |
યસ્સ સર્વેષુ ભૂતેષુ નશ્યત્સુ ન વિનશ્યતિ ||

સ|| યઃ ભાવઃ તસ્માત્ અવ્યક્તાત્તુ અન્યઃ પરઃ સનાતનઃ સઃ સર્વભૂતેષુ નશ્યત્સુ ન વિનશ્યતિ ||

અવ્યક્તોક્ષર ઇત્યુક્ત સમાહુઃ પરમાં ગતિમ્|
યં પ્રાપ્ય નનિવર્તન્તે તદ્ધામ પરમં મમ ||

સ|| (યઃ ) અવ્યક્તઃ અક્ષર ઇતિ ઉક્તઃ તંપરમાં ગતિં આહુઃ | યં પ્રાપ્ય ન નિવર્તન્તે તત્ મમ પરમં ધામ ||

પુરુષઃ સ પાર્થ ભક્ત્યા લભ્યસ્ત્વનન્યયા |
યસ્યાન્તઃસ્થાનિ ભૂતાનિ યેન સર્વમિદં તતમ્||

સ||હે પાર્થ ! ભૂતાનિ યસ્ય અન્તઃ સ્થાનિ યેન ઇદં સર્વં તતમ્ સઃપરઃ પુરુષઃ
અનન્યયા ભક્ત્યાતુ લભ્યઃ ||

યત્રકાલે ત્વનાવૃત્તિં આવૃત્તિં ચૈવ યોગિનઃ |
પ્રયાતા યાન્તિ તં કાલં વક્ષ્યામિ ભરતર્ષભ ||

સ|| હે ભરતર્ષભ ! યત્રકાલે પ્રયાતાઃ યોગિનઃ અનાવૃત્તિંતુ આવૃત્તિં ચ એવ પુનરાવૃત્તિં યાન્તિ તં કાલં વક્ષ્યામિ ||

અગ્નિજ્યોતિરહશ્શુક્લ ષ્ષણ્માસા ઉત્તરાયણમ્ |
તત્ર પ્રયાતા ગચ્છન્તિ બ્રહ્મ બ્રહ્મવિદો જનાઃ ||

સ|| અગ્નિઃ જ્યોતિઃ અહઃ શુક્લઃ ષણ્માસાઃ ઉત્તરાયણં ( યત્ર સન્તિ) તત્ર પ્રયાતાઃ બ્રહ્મવિદઃ જનાઃ બ્રહ્મ ગચ્છન્તિ ||

ધૂમોરાત્રિઃ તદા કૃષ્ણ ષ્ષણ્માસા દક્ષિણાયણમ્|
તત્ર ચાન્દ્રમસં જ્યોતિર્યોગી પ્રાપ્ય નિવર્તતે ||

સ|| ધૂમઃ રાત્રિઃ તથા ષણ્માસાઃ દક્ષિણાયનમ્ (યત્ર સન્તિ) તત્ર યોગી ચાન્દ્રમસં જ્યોતિઃ પ્રાપ્ય (પુનઃ) નિવર્તતે ||

શુક્લકૃષ્ણે ગતી હ્યેતે જગતઃ શાશ્વતે મતે |
એકયાયત્યનાવૃતિમન્યયા આવર્તતે પુનઃ ||

સ|| શુક્લ કૃષ્ણે એતે ગતી હિ જગતઃ શાશ્વતે મતે એકયા અનાવૃત્તિં યાતિ | અન્યયા પુનઃ આવર્તતે|

નૈતે સૃતી પાર્થ જાનન્યોગી મુહ્યતિ કશ્ચન |
તસ્માત્સર્વેષુ કાલેષુ યોગયુક્તોભવાર્જુન ||

સ|| હે અર્જુના! એતે સૃતી જાનન્ યોગી કશ્ચન ન મુહ્યતિ |તસ્માત્ અર્જુન સર્વેષુ કાલેષુ યોગયુક્તઃ ભવ ||

વેદેષુયજ્ઞેષુ તપસ્સુ ચૈવ
દાનેષુ યત્પુણ્યફલં પ્રદિષ્ઠં|
અત્યેતિ તત્સર્વમિદં વિદિત્વા
યોગી પરં સ્થાનમુપૈતિ ચાદ્યમ્||

સ|| યોગી ઇદં વિદિત્વા વેદેષુ યજ્ઞેષુ દાનેષુ તપઃસુ ચ યત્ પુણ્યફલમ્ પ્રદિષ્ટમ્ તત્ સર્વં અત્યેતિ ચ આદ્યં પરં સ્થાનમ્ ઉપૈતિ||

ઇતિ શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતાસૂપનિષત્સુ બ્રહ્મવિદ્યાયાં યોગશાસ્ત્રે
શ્રીકૃષ્ણાર્જુન સંવાદે અક્ષરપરબ્રહ્મયોગોનામ
અષ્ટમોsધ્યાયઃ
ઓં તત્ સત્

 

|| om tat sat ||