||Sundarakanda ||

|| Sarga 12||( Slokas in Kannada )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ

ಸ ತಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಭವನಸ್ಯ ಮಾರುತಿಃ ಲತಾಗೃಹಂ ಶ್ಚಿತ್ರಗಹಾನ್ನಿಶಾಗೃಹಾನ್|
ಜಗಾಮ ಸೀತಾಂ ಪ್ರತಿದರ್ಶನೋತ್ಸುಕೋ ನ ಚೈವ ತಾಂ ಪಶ್ಯತಿ ಚಾರುದರ್ಶನಾಮ್||1||

ಸ|| ಸಃ ಮಾರುತಿಃ ತಸ್ಯ ಭವನಸ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ಸೀತಾಂ ಪ್ರತಿ ದರ್ಶನೋತ್ಸುಕಃ ಲತಾ ಗೃಹಾನ್ ಚಿತ್ರಗೃಹಾನ್ ನಿಶಾಗೃಹಾನ್ ಜಗಾಮ| ಚಾರುದರ್ಶನಾಮ್ ತಾಂ ನ ಪಶ್ಯತಿ ಏವ ||

That Maruti anxious to see Sita went to the houses of creepers, picture galleries, night places in the middle of those palace complex. But he could not find the beautiful lady Sita.

ಸ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ತತೋ ಮಹಾಕಪಿಃ ಪ್ರಿಯಾಮಪಶ್ಯನ್ ರಘುನಂದನಸ್ಯ ತಾಮ್|
ಧ್ರುವಂ ಹಿ ಸೀತಾ ಮ್ರಿಯತೇ ಯಥಾ ನಮೇ ವಿಚಿನ್ವತೋದರ್ಶನ ಮೇತಿ ಮೈಥಿಲೀ||2||
ಸಾ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪ್ರವರೇಣ ಜಾನಕೀ ಸ್ವಶೀಲಸಂರಕ್ಷಣ ತತ್ಪರಾ ಸತೀ|
ಅನೇನ ನೂನಂ ಪ್ರತಿ ದುಷ್ಟ ಕರ್ಮಣಾ ಹತಾ ಭವೇತ್ ಆರ್ಯಪಥೇ ಪರೇ ಸ್ಥಿತಾ||3||
ವಿರೂಪ ರೂಪಾ ವಿಕೃತಾ ವಿವರ್ಚಸೋ ಮಹಾನನಾ ದೀರ್ಘವಿರೂಪ ದರ್ಶನಾಃ|
ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಸಾ ರಾಕ್ಷಸರಾಜಯೋಷಿತೋ ಭಯಾದ್ವಿನಷ್ಟಾ ಜನಕೇಶ್ವರಾತ್ಮಜಾ||4||

ಸ|| ತತಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ರಘುನನ್ದನಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾಮ್ ತಾಮ್ ಅಪಸ್ಯನ್ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ | ಮೈಥಿಲೀ ವಿಚಿನ್ವತಃ ಮೇ ಯಥಾ ದರ್ಶನಮ್ ನ ಉಪೈತಿ ಸೀತಾ ಧ್ರುವಮ್ ಮ್ರಿಯತೇ|| ಸಾ ಜಾನಕೀ ಪರೇ ಆರ್ಯಪಥೇ ಸ್ಥಿತಾ ಸ್ವಶೀಲಸಂರಕ್ಷಣತತ್ಪರಾ ಸತೀ ಪ್ರತಿ ದುಷ್ಟಕರ್ಮಣಾ ಅನೇನ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಂ ಪ್ರವರೇಣ ಹತಾ ಭವೇತ್ ನೂನಂ|| ಸಾ ಜನಕೇಶ್ವರಾತ್ಮಜಾ ಭಯಾತ್ ವಿರೂಪರೂಪಾಃ ವಿಕೃತಾಃ ವಿವರ್ಚಸಃ ಮಹಾನನಾಃ ದೀರ್ಘವಿರೂಪ ದರ್ಶನಾಃ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ಯೋಷಿತಃ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ವಿನಷ್ಟಾ||

Then the great Vanara unable to see the beloved of Rama started thinking. "While searching for Mythili I am unable to find her. She might surey be dead. That Janaki the follower of noble path who wishes to protect her chastity surely must have been killed by him the evil mind the king of Rakshasas. That daughter of king Janaka looking at the ugly distorted dull women with huge faces, the tall and deformed women of the Rakshasa King may have died out of fear."

ಸೀತಾಂ ಅದೃಷ್ಟ್ವಾಹ್ಯನವಾಪ್ಯ ಪೌರುಷಮ್ ವಿಹೃತ್ಯ ಕಾಲಂ ಸಹ ವಾನರೈಶ್ಚಿರಮ್|
ನ ಮೇsಸ್ತಿ ಸುಗ್ರೀವ ಸಮೀಪಗಾ ಗತಿಃ ಸುತೀಕ್ಷ್ಣ ದಂಡೋ ಬಲವಾಂಶ್ಚ ವಾನರಃ||5||

ಸ|| ಸೀತಾಂ ಅದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪೌರುಷಂ ಅನವಾಪ್ಯ ವಾನರೈಃ ಸಹ ಚಿರಂ ಕಾಲಂ ವಿಹೃತ್ಯ ಸುಗ್ರೀವ ಸಮೀಪಗಾ ಗತಿಃ ನಾಸ್ತಿ | ವಾನರಃ (ಸುಗ್ರೀವಃ) ಸುತೀಕ್ಷ್ಣದಣ್ಡಃ ಬಲವಾಂಶ್ಚ||

Without seeing Sita , searching for whom is the pride of achievment, having passed the time limit it is not possible to go to Sugriva. That Sugriva punishes severely and is powerful.

ದೃಷ್ಟಮಂತಃ ಪುರಂ ಸರ್ವಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾವಣಯೋಷಿತಾಃ |
ನ ಸೀತಾ ದೃಶ್ಯತೇ ಸಾಧ್ವೀ ವೃಥಾಜಾತೋ ಮಮ ಶ್ರಮಃ||6||
ಕಿಂನು ಮಾಂ ವಾನರಾಸ್ಸರ್ವೇ ಗತಂ ವಕ್ಷ್ಯಂತಿ ಸಂಗತಾಃ|
ಗತ್ವಾ ತತ್ರ ತ್ವಯಾ ವೀರ ಕಿಂ ಕೃತಂ ತದ್ವದಸ್ಯ ನಃ ||7||

ಸ|| ಸರ್ವಂ ಅಂತಃ ಪುರಂ ದೃಷ್ಟಂ| ರಾವಣಯೋಷಿತಾಃ ದೃಷ್ಟಾ| ಸಾಧ್ವೀ ಸೀತಾ ನದೃಶ್ಯತೇ|ಮಮ ಶ್ರಮಃ ವೃಥಾ ಜಾತಃ|| ಗತಂ ಮಾಂ ಸಂಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ವಾನರಾಃ ಕಿಂ ನು ವಕ್ಷ್ಯಂತಿ |ವೀರ ತತ್ರ ಗತ್ವಾ ತ್ವಯಾ ಕಿಂ ಕೃತಂ | ತತ್ ನಃ ವದಸ್ವ||

All the harem has been seen. All the Ravana women were seen. The pious Sita is not seen. My effort has gone waste. Once I go back what will the Vanaras say ? 'Valiant one ! what have you done after going there? That you tell us.'

ಅದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ತಾಂ ಅಹಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಮ್|
ಧ್ರುವಂ ಪ್ರಾಯಮುಪೈಷ್ಯಂತಿ ಕಾಲಸ್ಯ ವ್ಯತಿವರ್ತನೇ||8||
ಕಿಂ ವಾ ವಕ್ಷ್ಯತಿ ವೃದ್ಧಶ್ಚ ಜಾಂಬವಾನ್ ಅಂಗದಶ್ಚ ಸಃ|
ಗತಂ ಪಾರಂ ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ವಾನರಾಶ್ಚ ಸಮಾಗತಾಃ||9||

ಸ|| ಕಾಲಸ್ಯ ವ್ಯತಿವರ್ತನೇ ತಾಂ ಜನಕಾತ್ಮಜಾಂ ಅದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕಿಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ | ಧೃವಂ ಪ್ರಾಯಂ ಉಪೈಷ್ಯಂತಿ|| ಸಮುದ್ರಸ್ಯ ಪಾರಂ ಗತಂ ವೃದ್ಧಃ ಜಾಮ್ಬವಾನ್ ಕಿಂ ವಾ ವಕ್ಷ್ಯತಿ | ಸಃ ಅಂಗದಃ ಚ | ಸಮಾಗತಃ ವಾನರಾಶ್ಚ|

Having exceeded the time limit and not having seen the daughter of Janaka what can I say?They will surely sit and wait unto death. Once I cross the sea what will the elder Jambavan say. What will Angada and other Vanaras who gather say.

ಅನಿರ್ವೇದ ಶ್ಶ್ರಿಯೋಮೂಲಂ ಅನಿರ್ವೇದಃ ಪರಂ ಸುಖಮ್|
ಅನಿರ್ವೇದೋ ಹಿ ಸತತಂ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ಪ್ರವರ್ತಕಃ||10||
ಕರೋತಿಸಫಲಂ ಜಂತೋಃ ಕರ್ಮ ಯತ್ ತತ್ ಕರೋತಿ ಸಃ|
ತಸ್ಮಾತ್ ಅನಿರ್ವೇದಕೃತಂ ಯತ್ನಂ ಚೇಷ್ಟೇsಹಮುತ್ತಮಮ್||11||
ಭೂಯಸ್ತಾವತ್ ವಿಚೇಷ್ಯಾಮಿ ದೇಶಾನ್ ರಾವಣಪಾಲಿತಾನ್|

ಸ|| ಅನಿರ್ವೇದಃ ಶ್ರಿಯಃ ಮೂಲಂ ಅನಿರ್ವೇದಃ ಪರಂ ಸುಖಂ ಅನಿರ್ವೇದಃ ಸತತಾಮ್ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ಪ್ರವರ್ತಕಃ ಹಿ ||ಯತ್ ಕರ್ಮ ಕರೋತಿ ಜಂತೋಃ ತತ್ ಸಫಲಂ ಕರೋತಿ ಸಃ| ತಸ್ಮಾತ್ ಅಹಂ ಅನಿರ್ವೇದಕೃತಂ ಉತ್ತಮಮ್ ಪ್ರಯತ್ನಂ ಚೇಷ್ಟೇ | ಅದೃಷ್ಟವಾನ್ ರಾವಣಪಾಲಿತಾನ್ ದೇಶಾನ್ ವಿಚೇಷ್ಟಾಮಿ ತಾವತ್||

Being free from despair is the cause of prosperity. Being free from despair leads to ultimate happiness and leads to achieving all objectives. The effort of living beings always bears fruit. Therefore without despairing I will renew my efforts. I will look at all places not seen in this country ruled by Ravana.

ಅಪಾನಶಾಲಾ ವಿಚಿತಾಃ ತಥಾ ಪುಷ್ಪಗೃಹಾಣಿ ಚ||12||
ಚಿತ್ರಶಾಲಾಶ್ಚ ವಿಚಿತಾ ಭೂಯಃ ಕ್ರೀಡಾ ಗೃಹಾಣಿ ಚ|
ನಿಷ್ಕುಟಾನ್ತರ ರಥ್ಯಾಶ್ಚ ವಿಮಾನಾನಿ ಚ ಸರ್ವಶಃ||13||

ಸ||ಪಾನಶಾಲಾಃ ವಿಚಿತಾಃ |ತಥಾ ಪುಷ್ಫಗೃಹಾಣಿ ಚ | ಚಿತ್ರಶಾಲಾಶ್ಚ ವಿಚಿತಾಃ |ಭೂಯಃ ಕ್ರೀಡಾಗೃಹಾಣಿ ಚ|ನಿಷ್ಕುಟಾನ್ತರ ರಥ್ಯಾಶ್ಚ| ವಿಮಾನಾನಿ ಚ| ಸರ್ವಶಃ||

The drinking places are visited. The garden houses too. The picture galleries too. Again all the play houses too. The paths through the gardens and mansions were searched. Everywhere including the chariot Pushpaka were searched.

ಇತಿ ಸಂಚಿತ್ಯ ಭೂಯೋsಪಿ ವಿಚೇತು ಮುಪಚಕ್ರಮೇ|
ಭೂಮಿಗೃಹಾಂ ಶ್ಚೈತ್ಯ ಗೃಹಾನ್ ಗೃಹಾತಿಗೃಹಕಾನಪಿ||14||
ಉತ್ಪತನ್ ನಿಷ್ಪತಂ ಶ್ಚಾಪಿ ತಿಷ್ಠನ್ ಗಚ್ಚನ್ ಪುನಃ ಪುನಃ|
ಅಪಾವೃಣ್ವಂಶ್ಚ ದ್ವಾರಾಣಿ ಕವಾಟಾನ್ಯವಘಾಟಯನ್||15||
ಪ್ರವಿಶನ್ ನಿಷ್ಪತಂ ಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಪತನ್ ಉತ್ಪತತನ್ ಅಪಿ|
ಸರ್ವಮಪ್ಯವಕಾಶಂ ಸ ವಿಚಚಾರ ಮಹಾಕಪಿಃ||16||

ಸ|| ಇತಿ ಸಂಚಿತ್ಯ ಭೂಮಿ ಗೃಹಾನ್ ಚೈತ್ಯ ಗೃಹಾನ್ ಗೃಹಾತಿಗೃಹಕಾನಪಿ ಭೂಯಃ ಅಪಿ ವಿಚೇತುಂ ಉಪಚಕ್ರಮೇ||ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ಉತ್ಪತನ್ ನಿಷ್ಪತಂಶ್ಚಾಪಿ ತಿಷ್ಠನ್ ಗಚ್ಛನ್ ದ್ವಾರಾಣಿ ಅಪಾವೃಣ್ವನ್ ಕವಾಟಾನಿ ಅವಘಾಟಯನ್ ಪ್ರವಿಶನ್ ನಿಷ್ಪತಂಶ್ಚಾಪಿ ಪ್ರಪತನ್ ಉತ್ಪತನ್ನಪಿ ಸರ್ವಂ ಅಪಿ ಅವಕಾಶಮ್ ವಿಚಚಾರ||

Having thought as above he again started searching the underground houses, temples, the houses within houses The great Vanara searched again going up and down, stopping for some time and moving, opening and closing doors by crossing, entering, and exiting , jumping up and down. He searched wherever there was scope for search.

ಚತುರಂಗುಳಮಾತ್ರೋsಪಿ ನಾವಕಾಶ ಸ್ಸವಿದ್ಯತೇ|
ರಾವಣಾಂತಃಪುರೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಯಂ ಕಪಿರ್ನಜಗಾಮ ಸಃ||17||
ಪ್ರಾಕಾರಾನ್ತರರಥ್ಯಾಶ್ಚ ವೇದಿಕಾಶ್ಚೈತ್ಯ ಸಂಶ್ರಯಾಃ|
ದೀರ್ಘಿಕಾಃ ಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ತೇ ನಾವಲೋಕಿತಮ್||18||

ಸ|| ತಸ್ಮಿನ್ ರಾವಣಾಂತಃ ಪುರೇ ಸ ಕಪಿಃ ಯಮ್ ನ ಜಗಾಮ ಸಃ ಅವಕಾಶಃ ಚತುರಂಗುಳಮಾತಃ ಅಪಿ ನ ವಿದ್ಯತೇ| ಪ್ರಾಕಾರಾನ್ತರರಥ್ಯಾಶ್ಚ ಚೈತ್ಯಸಂಶ್ರಯಾಃ ವೇದಿಕಾಃ ದೀರ್ಘಿಕಾಃ ಪುಷ್ಕರಿಣಶ್ಚ ಸರ್ವಮ್ ತೇನ ಅವಲೋಕಿತಮ್||

In that inner palaces of Ravana's harem he did not leave space of even four fingers. He went through the lanes inside the boundaries, around the temples, the pandals, the wells and ponds. He searched all of them.

ರಾಕ್ಷಸ್ಯೋ ವಿವಿಧಾಕಾರಾ ವಿರೂಪಾ ವಿಕೃತಾಸ್ತಥಾ|
ದೃಷ್ಟಾ ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ನತು ಸಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ||19||
ರೂಪೇಣಾ ಪ್ರತಿಮಾ ಲೋಕೇ ವರಾ ವಿಧ್ಯಾಧರಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ದೃಷ್ಟಾ ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ನತು ರಾಘವನನ್ದಿನೀ||20||

ಸ|| ತತ್ರ ಹನುಮತಾ ವಿವಿಧಾಕಾರಾಃ ವಿಕೃತಾಃ ವಿರೂಪಾಃ ರಾಕ್ಷಸ್ಯಃ ದೃಷ್ಟಾ | ಸಾ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ನ ತು|| ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ಲೋಕೇ ರೂಪೇಣ ಅಪ್ರತಿಮಾ ವರಾಃ ವಿಧ್ಯಾಧರಸ್ತ್ರಿಯಃ ದೃಷ್ಟಾ| ನ ತು ರಾಘವನನ್ದಿನೀ|

There Hanuman saw Rakshasas of different types ugly and deformed. But he did not see the daughter of Janaka. Hanuman saw Vidhyadhara women who are of matcheless beauty . But he did not see the daughter of Janaka.

ನಾಗಕನ್ಯಾ ವರಾರೋಹಾಃ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರನಿಭಾನನಾಃ|
ದೃಷ್ಟಾ ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ನತು ಸೀತಾ ಸುಮಧ್ಯಮಾ||21||
ಪ್ರಮಧ್ಯ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರೇಣ ದೇವಕನ್ಯಾ ಬಲಾದ್ದೃತಾಃ|
ದೃಷ್ಟಾ ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ನತು ಸಾ ಜನಕನನ್ದಿನೀ||22||

ಸ|| ಹನುಮತಾ ತತ್ರ ವರಾರೋಹಾಃ ನಾಗಕನ್ಯಾಃ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ನಿಭಾನನಾಃ ದೃಷ್ಟಾ| ನ ತು ಸುಮಧ್ಯಮಾ ಸೀತಾ|| ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರೇಣ ಪ್ರಮಥ್ಯ ಬಲಾತ್ ಹೃತಾಃ ನಾಗಕನ್ಯಾಃ ತತ್ರ ಹನುಮತಾ ದೃಷ್ಟಾ| ನ ತು ಸಾ ಜನಕನಂದಿನೀ||

Hanuman saw Naga women with moon like faces , but he did not see Sita with slender waist. Hanuman saw the Naga women forcibly taken away after defeating them. But not Sita.

ಸೋsಪಶ್ಯಂ ಸ್ತಾಂ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಪಶ್ಯಂ ಶ್ಚಾನ್ಯಾ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ|
ವಿಷಸಾದ ಮುಹುರ್ಥೀಮಾನ್ ಹನುಮಾನ್ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ||23||
ಉದ್ಯೋಗಂ ವಾನರೇಂದ್ರಾಣಾಂ ಪ್ಲವನಂ ಸಾಗರಸ್ಯ ಚ|
ವ್ಯರ್ಥಂ ವೀಕ್ಷ್ಯಾನಿಲಸುತಃ ಚಿಂತಾಂ ಪುನರುಪಾಗಮತ್||24||

ಸ|| ಮಹಾಬಾಹುಃ ಧೀಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ತಾಮ್ ( ಸೀತಾಂ ) ಅಪಶ್ಯನ್ ಅನ್ಯಾಃ ವರಸ್ತ್ರಿಯಃ ಪಶ್ಯನ್ ಮುಹುಃ ವಿಷಸಾದ|| ಅನಿಲಸುತಃ ತಾಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ವಾನರೇಂದ್ರಾಣಾಮ್ ಉದ್ಯೋಗಮ್ ಸಾಗರಸ್ಯ ಚ ಪ್ಲವನಂ ಚ ವ್ಯರ್ಥಮ್ (ಇತಿ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ)| ಸಃ ಪುನಃ ಚಿನ್ತಾಮ್ ಉಪಾಗಮತ್||

Hanuman, the great armed Vanara not being able to see Sita while seeing other great women was again despondent. Looking at them, the son of wind god felt that the effort of crossing the sea is wasted. Again he started to brood.

ಅವತೀರ್ಯ ವಿಮಾನಾಚ್ಚ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ |
ಚಿಂತಾಮುಪಜಗಾಮಾ ಥ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಃ||25||

ಸ|| ಅಥ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಹನುಮಾನ್ ವಿಮಾನಾತ್ ಅವತೀರ್ಯ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಃ ಚಿಂತಾಂ ಉಪಜಗಾಮ||

Then with a mind stricken with grief, the Hanuman got down from the chariot and started to think.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ದ್ವಾದಶಸ್ಸರ್ಗಃ||


Thus ends the twelfth Sarga of Sundarakanda in Ramayan , the first ever poem in Sanskrit written by Valmiki||

|| Om tat sat ||