||Sundarakanda ||

|| Sarga 13||( Slokas text in Telugu )

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

సుందరకాండ.
అథ త్రయోదశస్సర్గః

విమానుత్తు సుసంక్రమ్య ప్రాకారం హరియూథపః|
హనుమాన్వేగవానాసీత్ యథా విద్యుద్ఘనాంతరే||1||

స|| హరియూథపః విమానాత్ సుసంక్రమ్య ప్రాకారం వేగవాన్ యథా విద్యుత్ ఘనాంతరే ఆసీత్||

The Vanara leader speedily jumped from the aerial chariot to the boundary wall in a flash like a lightning.

సంపరిక్రమ్య హనుమాన్ రావణస్య నివేశనాత్|
అదృష్ట్వా జానకీం సీతాం అబ్రవీత్ వచనం కపిః||2||
భూయిష్టం లోళితా లంకా రామస్య చరతా ప్రియమ్|
న హి పశ్యామి వైదేహీం సీతాం సర్వాంగశోభనామ్||3||

స|| సీతాం జానకీం అదృష్ట్వా హనుమాన్ రావణస్య నివేశనాత్ సంపరిక్రమ్య కపిః (ఇదం) వచనం అబ్రవీత్ || రామస్య ప్రియం (కర్తుమ్) చరతా లంకా భూయిష్ఠం లోళితా అపి సర్వాంగసోభనామ్ వైదేహీం సీతాం న హి పశ్యామి||

Not having been able to see Sita, going around the palace of Ravana Hanuman said the following ( to himself). 'To do what pleases Rama I went around Lanka (searching) thoroughly. Still I could not see Vaidehi of beautiful limbs.

ప్లవనాని తటాకాని సరాంసి సరితస్తథా|
నద్యోsనూపవనాంతాశ్చ దుర్గాశ్చ ధరిణీధరాః||4||
లోళితా వసుధా సర్వా న తు పశ్యామి జానకీమ్|
ఇహ సంపాతినా సీతా రావణస్య నివేశనే ||5||
ఆఖ్యాతా గృథ రాజేన న చ పశ్యామి తా మహమ్|

స|| లోళితా ప్లవనాని తటాకాని సరాంసి సరితః తథా నద్యాః అనూపవనానాంతాశ్చ దుర్గాః ధరణీ ధరాః వసుధా సర్వాః (లోళితా) జానకీం న పశ్యామి తు || సీతా రావణస్య నివేశనే ఇహ ( అస్తి ఇతి) గృథరాజేన సంపాతినా ఆఖ్యాతా | (పరంతు) తాం (సీతాం) న హి పశ్యామి ||

' I searched water bodies, tanks, lakes, similarly streams rivers along the woods, all places difficult to reach, mountains and all over Lanka , but I could not see Sita. The king of birds Sampati told that Sita is in Ravana's palace. But I cannot find her'.

కిం ను సీతాsథ వైదేహీ మైథిలీ జనకాత్మజా||6||
ఉపతిష్టేత వివశా రావణం దుష్టచారిణమ్|
క్షిప్ర ముత్పతతో మన్యే సీతామాదాయ రక్షసః||7||
బిభ్యతో రామబాణానాం అంతరా పతితా భవేత్ |
అథవా హ్రియమాణాయాః పథి సిద్ధనిషేవితే||8||
మన్యే పతితా మార్యాయా హృదయం ప్రేక్ష్య సాగరమ్|

స|| జనకాత్మజా వైదేహీ మైథిలీ వివశం దుష్టచారిణం రావణం కిం ను ఉపతిష్ఠేత ?సీతామ్ ఆదాయ రామబాణానాం బిభ్యతః క్షిప్రం ఉత్పతతః రక్షసః అంతరః (సీతా) పతితా భవేత్ మన్యే|| || అథవా సిద్ధనిషేవితే పథి హ్రియమాణః ఆర్యాయాః హృదయం సాగరం ప్రేక్ష్య పతితా (ఇతి) మన్యే||

Could it be that Sita, the daughter of Janaka dejected and helpless succumbed to the evil intentions of Ravana? (When Ravana was) flying at high speed out of fear of Rama's arrows while bringing Sita, could she have been dropped in the middle? While being carried away on the path travelled by Siddhas, I think the noble lady with broken heart seeing the ocean fell down ( out of fear).

రావణ స్యోరువేగేన భుజాభ్యాం పీడితేన చ||9||
తయా మన్యే విశాలాక్ష్యా త్యక్తం జీవిత మార్యయా|
ఉపర్యుపరి వా నూనం సాగరం క్రమతస్తదా||10||
వివేష్టమానా పతితా సముద్రే జనకాత్మజా|

స|| రావణస్య ఉరువేగేన భుజాభ్యాం పీడితేన చ వీశాలాక్షీ తయా జీవితా త్యక్తం మన్యే||స|| తదా సాగరం ఉపరి ఉపరి క్రమతః వివేష్టమానా జనకాత్మజా సముద్రే నూనం పతితా (ఏవ)||

With Ravana's speedy flight and (being held by) the pressure of his arms I think she might have given up her life. As he was flying higher and higher, the daughter of Janaka r wriggling hard to extricate herself might have fallen in the ocean.

అహోక్షుద్రేణ వాsనేన రంక్షంతీ శీల మాత్మనః||11||
అబంధుర్భక్షితా సీతా రావణేన తపస్వినీ|
అథవా రాక్షసేంద్రస్య పత్నీభి రసితేక్షణా||12||
అదుష్టా దుష్టభావాభిర్భక్షితా సా భవిష్యతి|

స|| అహో ఆత్మనః శీలం రక్షంతీ తపస్వినీ సీతా అబంధుః అనేన క్షుద్రేణ రావణేన భక్షితా ? అథవా అదుష్టా అసితేక్షణా సా (సీతా) రాక్షసేంద్రస్య పత్నీభిః దుష్టభావాభిః భక్షితా భవిష్యతి||

While protecting her chastity , the pious Sita distanced from close ones might have been eaten up by Ravana. Or else Sita the pious lady with black eyes might have been eaten up by the cruel wives of Ravana.

సంపూర్ణచంద్ర ప్రతిమం పద్మపత్రనిభేక్షణమ్||13||
రామస్య ధ్యాయతీ వక్త్రం పంచత్వం కృపణా గతా|
హా రామ లక్ష్మణేత్యేవం హాsయోధ్యే చేతి మైథిలీ||14||
విలప్య బహు వైదేహీ న్యస్త దేహా భవిష్యతి|

స|| కృపణా వక్త్రం సంపూర్ణచంద్ర ప్రతిమం పద్మపత్రనిభేక్షణం రామస్య ధ్యాయతీ పంచత్వం గతా|| వైదేహీ మైథిలీ హా రామ హా లక్ష్మణా హా అయోధ్యా చ ఇతి ఏవం బహు విలప్య న్యస్త దేహా భవిష్యతి||

The poor lady with face like a full moon, with eyes like lotus petals always meditating on Rama may have attained death. Vaidehi, the princess of Mithila while crying 'Oh Rama O Lakshmana O Ayodhya " might have given up her life.

అథవా నిహితా మన్యే రావణస్య నివేశనే||15||
నూనం లాలప్యతే సీతా పంజరస్థేన శారికా|
జనకస్య సుతా సీతా రామపత్నీ సుమధ్యమా||16||
కథముత్పల పత్రాక్షీ రావణస్య వశం వ్రజేత్|

స|| అథవా రావణస్య నివేశనే నిహితా సీతా పంజరస్థా శారికా ఇవ నూనం లాలప్యతే మన్యే||స|| జనకస్య సుతా రామపత్నీ సుమధ్యమా ఉత్పలపత్రాక్షీ సీతా రావణస్య వశం కథం వ్రజేత్?

Or else I think in Ravana's palace she might have been imprisoned like a bird myna in the cage and surely crying. The daughter of Janaka, wife of Rama, the lady with beautiful waist and eyes like lotus petals , how could she come under Ravana's control?

వినష్టా వా ప్రణష్టా వా మృతా వా జనకాత్మజా||17||
రామస్య ప్రియ భార్యస్య న నివేదయితుం క్షమమ్|
నివేద్యమానే దోష స్యాద్దోష స్స్యా దనివేదనే||18||
కథం ఖలు కర్తవ్యం విషమం ప్రతిభాతి మే |
అస్మిన్నేవం గతే కార్యే ప్రాప్తకాలం క్షమం చ కిమ్||19||
భవేదితి మతం భూయో హనుమాన్ ప్రవిచారయత్|

స|| రామస్య ప్రియభార్యస్య జనకాత్మజా వినష్టా వా ప్రణష్టా వా మృతా వా నివేదయితుం న క్షమమ్|| నివేద్యమానే దోషః స్యాత్| అనివేదనే దోషః స్యాత్ | కథం కర్తవ్యం ను ఖలు మే విషమం ప్రతిభాతి || అస్మిన్ కార్యే ఏవం గతే ప్రాప్తకాలం క్షమమ్ కిం భవేత్ ఇతి మతం భూయః హనుమాన్ ప్రవిచారయత్||

Whether Rama's dear wife , the daughter of Janaka , is lost or irrecoverable or dead , reporting the same to Rama is not proper. Informing the same is improper. Not informing is also not proper. What to do for me is difficult. In this regard when the things take such a turn what is proper ? Hanuman deliberated once again.

యది సీతా మదృష్ట్వాsహం వానరేంద్రపురీ మితః||20||
గమిష్యామి తతః కోమే పురుషార్థో భవిష్యతి |
మమేదం లంఘనం వ్యర్థం సాగరస్య భవిష్యతి||21||
ప్రవేశశ్చైవ లంకాయా రాక్షసానాం చ దర్శనమ్|

స|| అహమ్ సీతామ్ అదృష్ట్వా వానరేంద్రపురీం ఇతః యది గమిష్యామి తతః మే కో పురుషార్థః భవిష్యతి|| మమ ఇదం సాగరస్య లంఘనం లంకాయా ప్రవేశనం రాక్షసానాం చ దర్శనం వ్యర్థం భవిష్యతి||

Without seeing Sita if I go to the city of the Vanara king then what is my accomplishment. This effort of crossing of the ocean, entering Lanka, seeing the Rakshasas would all be futile.

కిం మాం వక్ష్యతి సుగ్రీవో హరయో వా సమాగతాః||22||
కిష్కింధాం సమనుప్రాప్తం తౌ వా దశరథాత్మజౌ|
గత్వాతు యది కాకుత్థ్సం వక్ష్యామి పరమప్రియమ్||23||
న దృష్టేతి మయా సీతా తతస్తక్ష్యతి జీవితమ్|
పరుషం దారుణం క్రూరం తీక్ష్ణ మింద్రియతాపనమ్|| 24||
సీతానిమిత్తం దుర్వాక్యం శ్రుత్వా స న భవిష్యతి |

స|| కిష్కింధం సమనుప్రాప్తం మాం సుగ్రీవః వా సమాగతాః హరయః వా దశరథాత్మజౌ కిం మాం వక్ష్యతి || గత్వా కాకుత్‍స్థం సీతా మయా నదృష్టా ఇతి పరం అప్రియం వక్ష్యామి యది తతః (సః రామః) జీవితం త్యక్ష్యతి|| పరుషం దారుణం కౄరం ఇంద్రియతాపనం సీతానిమిత్తం దుర్వాక్యం శ్రుత్వా సః రామః న భవిష్యతి||

What will Sugriva or the assembled Vanaras or the the two sons of Dasaratha say once I reach Kishkindha. After reaching If I tell Rama the unpleasant news that Sita was not seen by me then he will give up his life. After hearing the harsh dreadful cruel sharp words about Sita which can scorch the senses, Rama will not live.

తం తు కృచ్ఛగతం దృష్ట్వా పంచత్వగతమానసమ్||25||
భృశాను రక్తో మేధావీ న భవిష్యతి లక్ష్మణః|
వినష్టౌ భ్రాతరౌ శ్రుత్వా భరతోsపి మరిష్యతి||26||
భరతం చ మృతం దృష్ట్వా శతృఘ్నో న భవిష్యతి|
పుత్రాన్ మృతాన్ సమీక్ష్యాథ న భవిష్యతి మాతరః||27||
కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ చ న సంశయః|

స|| పంచత్వగతమానసం తం దృష్ట్వా కృచ్ఛగతం భృశానురక్తః మేధావీ లక్ష్మణః తు న భవిష్యతి|| భ్రాతరౌ వినష్టౌ (ఇతి) శ్రుత్వా భరతః అపి న భవిష్యతి| భరతం చ మృతం దృష్ట్వా శతృఘ్నో న భవిష్యతి|| అథ మృతాన్ పుత్రాన్ సమీక్ష్య మాతరః కౌసల్యా చ సుమిత్రా చ కైకేయీ తథా న భవిష్యతి | న సంశయః||

Seeing him who has given up his life , and in that painful state the wise Lakshmana will not survive. Hearing that the two brothers are dead even Bharata will not survive. Seeing Bharata too dead Satrughna will not survive. Then seeing the the death of their sons mothers Kausalya, Sumitra and Kaikeyi will not survive. There is no doubt.

కృతజ్ఞః సత్యసంధశ్చ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః||28||
రామం తథా గతం దృష్ట్వా తతస్త్య క్ష్యతి జీవితమ్|
దుర్మనా వ్యథితా దీనా నిరానందా తపస్వినీ||29||
పీడితా భర్తృశోకేన రుమా త్యక్ష్యతి జీవితమ్|
వాలిజేన తు దుఃఖేన పీడితా శోకకర్శితా||30||
పంచత్వం గతే రాజ్ఞే తారాsపి న భవిష్యతి|

స|| సుగ్రీవః కృతజ్ఞః సత్యసంధః ప్లవగాధిపః తథా గతం రామం దృష్ట్వా తతః జీవితం త్యక్ష్యతి|| భర్తృశోకేన పీడితా నిరానందా తపస్వినీ వ్యథితా దుర్మనా రుమా జీవితం త్యక్ష్యతి|| వాలిజేన దుఃఖేన పీడితా శోకకర్శితా తారా అపి రాజ్ఞి పంచత్వం గతే న భవిష్యతి||

Grateful, truthful Sugriva the leader of Vanaras seeing Rama lost , will then give up his life. Grieved on account of husbands death, distressed, unhappy, tormented Ruma will give up her life. Troubled by the death of Vali, being already with grief Tara too will not live on hearing the death of the King.

మాతాపిత్రోర్వినాశేన సుగ్రీవవ్యసనేన చ||31||
కుమారోsప్యంగదః కస్మాద్ధారయిష్యతి జీవితమ్|
భర్తృజేన తు దుఃఖేన హ్యభిభూతా వనౌకసః||32||
శిరాం స్యభిహనిష్యంతి తలైర్ముష్టిభి రేవ చ |
సాంత్వే నానుప్రదానేన మానేన చ యశస్వినా||33||
లాలితాః కపిరాజేన ప్రాణాం స్తక్ష్యంతి వానరాః |

స|| కుమారః అంగదః అపి మాతాపిత్రోః వినాశేన సుగ్రీవస్య వ్యసనేన జీవితం కస్మాత్ ధరిష్యతి? వనౌకసః భర్తృజేన దుఃఖేన అభిభూతాః తలైః ముష్టిభిరేవచ సిరాంసి అభిహనిష్యన్తి || లాలితాః యశస్వినా కపిరాజేన మానేన సాత్వేన అనుప్రదానేన వానరాః ప్రాణాన్ త్యక్ష్యన్తి||

With the death of his parents and the loss of Sugriva, how will prince Angada keep his life? Vanaras overpowered with grief over their king will hit their heads with their palms and fists. Reared by the illustrious Vanara king with respect, good words and gifts , the Vanaras too will give up their life.

న వనేషు న శైలేషు న నిరోధేషు వా పునః||34||
క్రీడామనుభవిష్యంతి సమేత్య కపికుంజరాః|
సపుత్త్ర దారాస్సామత్యా భర్తృవ్యసనపీడితాః||35||
శైలాగ్రేభ్యః పతిష్యంతి సమేషు విషమేషు చ|
విషముద్బంధనం వాపి ప్రవేశం జ్వలనస్య వా||36||
ఉపవాస మధో శస్త్రం ప్రచరిష్యంతి వానరాః|

స|||కపికుంజరాం సమేత్య వనేషు క్రీడాం న అనుభవిష్యన్తి | శైలేషు న నిరోధేషు వా పునః న ( అనుభవిష్యన్తి)|| సపుత్రదారాః స అమాత్యాః భర్తృర్వ్యసన పీడితాః శైలాగ్రేభ్యః సమేషు విషమేషు చ పతిష్యన్తి|| వానరాః విషం ఉద్బన్ధనం వాపి జ్వలనస్య ప్రవేశం వా ఉపవాసం అథో శస్త్రం ప్రచరిష్యన్తి||

Vanara chiefs will not get together to enjoy sports in the forests or mountains or caves again. Troubled by the happenings related to the king the Vanaras along with wives and sons , the counselors, will fall down from the peaks, plains and uneven grounds. Vanaras will perish by poison or hanging or fire or entering into a fast or using a weapon.

ఘోరమారోదనం మన్యే గతే మయి భవిష్యతి||37||
ఇక్ష్వాకుకులనాశశ్చ నాశశ్చైవ వనౌకసామ్|
సోsహం నైవ గమిష్యామి కిష్కింధాం నగరీ మితః||38||
న చ శక్ష్యామ్యహం ద్రష్టుం సుగ్రీవం మైథిలీం వినా|

స|| మయి గతే ఇక్ష్వాకుకులనాశస్చ వనౌకసాం నాశశ్చ ఏవ ఘోరం ఆరోదనమ్ భవిష్యతి (ఇతి) మన్యే|| అహం కిష్కింధాం నగరీం న గమిష్యామి ఏవ | అహం మైథిలీ వినా సుగ్రీవం న చ ద్రక్ష్యామి ||

I think my going (there without seeing Sita) will result in the destruction of Ikshvakus and the destruction of Vanaras and there will be a great hue and cry. So I will not go to Kishkindha. I am not seeing Sugriva without Maithili.

మయ్యగచ్ఛతి చేహస్థే ధర్మాత్మానౌ మహారథౌ||39||
ఆశయా తౌ ధరిష్యేతే వానరాశ్చ మనస్వినః|
హస్తాదానో ముఖాదానో నియతో వృక్షమూలికః||40||
వానప్రస్థో భవిష్యామి హ్యదృష్ట్వా జనకాత్మజామ్|
సాగరానూపజే దేశే బహుమూలఫలోదకే||41||

స|| మయి అగచ్ఛతి ఇహస్థే తౌ ధర్మాత్మానౌ మహారథౌ ఆశయా ధరిష్యేతే | మనస్వినః వానరాః చ || జనకాత్మజామ్ అదృష్ట్వా హస్తదానః ముఖదానః నియతా బహుమూలఫలోదకే సాగరానూపజే దేశే వృక్షమూలికః వానప్రస్థః భవిష్యామి||

By my not going and staying here, the righteous and great warriors will survive on hope. The high souled Vanaras too (will survive). Not having seen Sita, with food available to hand and mouth and strictly living on fruits , roots and water, living on the land near the sea coast I will live like a hermit.

చితాం కృత్వా ప్రవేక్ష్యామి సమిద్ద మరణీసుతమ్|
ఉపవిష్టస్య వా సమ్యగ్లింగినీం సాధయిష్యతః||42||
శరీరం భక్షయిష్యంతి వాయసా శ్శ్వాపదాని చ|
ఇదం మహర్షిభి ర్దృష్టం నిర్యాణ మితి మే మతిః||43||
సమ్యగాపః ప్రవేక్ష్యామి న చే త్పశ్యామి జానకీమ్|

స|| చితాం కృత్వా సమిద్ధమ్ అరణీసుతం ప్రవేక్ష్యామి వా ఉపవిష్టస్య లింగినీం సాధయిష్యతః శరీరం వాయసాః శ్వపదాని చ భక్షయిష్యన్తి|| జానకీం న పశ్యామి చేత్ ఆపః ప్రవేక్ష్యామి | ఇదం మహర్షిభిః దృష్టం సమ్యక్ నిర్యాణం ఇతి మే మతిః ||

Having made a pyre I will lit the same with fire sticks and enter. Or seated here I will fast unto death. Then wild beasts and crows will eat me. If I do not see Janaki I will enter water. This way of giving up life is suggested by great Rishis I think.

సుజాతమూలా సుభగా కీర్తిమాలా యశస్వినీ||44||
ప్రభగ్నా చిరరాత్రీయం మమ సీతా మపశ్యతః|
తాపసో వా భవిష్యామి నియతో వృక్షమూలికా||45||
నేతః ప్రతి గమిష్యామి తామదృష్ట్వాsసితేక్షణామ్|
యదీతః ప్రతిగచ్ఛామి సీతా మనధిగమ్యతామ్||46||
అంగదః సహ తైః సర్వైః వానరై ర్నభవిష్యతి|

స|| సీతామ్ అపశ్యతః మమ చిరరాత్రీయం సుజాతమూలా సుభగా యశస్వినీ కీర్తిమాలా ప్రభగ్నా|| నియతః వృక్షమూలికః తాపసో వా భవిష్యామి | తాం అసితేక్షణామ్ అదృష్ట్వా ఇతః న ప్రతి గమిష్యామి || తాం సీతాం అనధిగమ్య ఇతః యది ప్రతిగచ్ఛామి అంగదైః తే సర్వైః వానరైః సహ న భవిష్యతి||

Not having seen Sita , this long night which started well, lovely, glorious and famous is (now) wasted. Strictly sitting under a tree I will become an ascetic. Without seeing Sita that black eyed one I will not go back from here. If I go back from here without seeing Sita the Vanaras along with Angada will die.

వినాశే బహనో దోషా జీవన్ భద్రాణి పశ్యతి||47||
తస్మాత్ ప్రాణాన్ ధరిష్యామి ధ్రువో జీవితసంగమః|
ఏవం బహువిధం దుఃఖం మనసా ధారయన్ ముహుః||48||
నాధ్యగచ్చత్ తదా పారం శోకస్య కపికుంజరః|

స|| వినాశే బహవః దోషాః | జీవన్ భద్రాణి పశ్యతి | తస్మాత్ ప్రాణాన్ ధరిష్యామి జీవిత సంగమః ధృవః|| కపికుంజరః ఏవం బహువిథం దుఃఖం ముహుః మనసా ధారయన్ తదా శోకస్య పారం నాధ్యగచ్ఛత్||

Death has many sins. Living one will see auspicious events. So I will keep my life , for a living one happiness is certain. Thus the best of Vanaras having thought in many ways, holding his sorrow in the mind could not reach the other end of his grief.

రావణం వా వధిష్యామి దశగ్రీవం మహాబలమ్|| 49||
కామ మస్తు హృతా సీతా ప్రత్యాచీర్ణం భవిష్యతి|
అథ వైనం సముత్‍క్షిప్త్యః ఉపర్యుపరి సాగరమ్||50||
రామా యోపాహరిష్యామి పశుం పశుపతేరివ|
ఇతి చింతాం సమాపన్నః సీతామనధిగమ్యతామ్||51||
ధ్యానశోకపరీతాత్మా చింతయామాస వానరః|

స|| దశగ్రీవం మహాబలం రావణం వధిష్యామి | హృతా సీతా కామమ్ అస్తు| ప్రత్యాచీర్ణమ్ భవిష్యతి అపి|| అథవా ఏనం సాగరం ఉపర్యుపరి సముత్‍క్షిప్త్య పశుపతేః పశుం ఇవ రామాయ ఉపహరిష్యామి|| వానరః తాం సీతాం అనధిగమ్య ఇతి చింతాం సమాపన్నః ధ్యానశోకపరీతాత్మా చింతయామాస||

I will kill the ten headed Ravana. Dead Sita's desire will be fulfilled. That will be a fitting reply. Or else carrying him across the ocean I shall offer him to Rama like a bull offer red to Siva. The Vanara unable to find Sita with a mind overcome with grief started again thinking further.

యావత్సీతాం న పశ్యామిరామపత్నీం యశస్వినీమ్||52||
తావ దేతాం పురీం లంకాం విచినోమి పునః పునః|
సంపాతి వచనాచ్చాపి రామం యద్యానయా మహ్యమ్||53||
అపశ్యన్ రాఘవో భార్యాం నిర్దహేత్ సర్వ వానరాన్|
ఇహైవ నియతాహారో వత్స్యామి నియతేంద్రియః||54||
న మత్కృతే వినశ్యేయుః సర్వేతే నరవానరాః|

స|| రామపత్నీం యశస్వినీం సీతాం యావత్ న పశ్యామి తావత్ ఏతాం లంకాం పునః పునః విచినోమి || సంపాతి వచనాత్ అహం రామం ఆనయామి యది రాఘవః భార్యాం అపశ్యన్ సర్వ వానరాన్ నిర్దహేత్ ||నియత ఆహరః నియ త ఇంద్రియః ఇహైవ వత్స్యామి | మత్కృతే తే నరవానరాః న వినశ్యేయుః ||

Till I see Sita the famous wife of Rama I will keep searching in Lanka again and again. If I had brought Rama based on Samapati's words , unable to see Sita Rama would have burnt all Vanaras. With limited food, controlling my senses I will stay here. For my fault those Vanaras shall not perish.

అశోక వనికాచేయం దృశ్యతే యా మహాద్రుమా||55||
ఇమాం అధిగమిష్యామి నహీయం విచితా మయా|
వసూన్ రుద్రాం స్తథాssదిత్యాన్ అశ్వినౌ మరుతోsపి చ||56||
నమస్కృత్వా గమిష్యామి రక్షసాం శోకవర్థనః|
జిత్వాతు రాక్షసాన్ సర్వాన్ ఇక్ష్వాకుకులనందినీమ్||57||
సంప్రదాస్యామి రామాయ యథా సిద్ధిం తపస్వినే|
సః ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా చింతావగ్రథితేంద్రియః|
ఉదతిష్టన్ మహాతేజా హనుమాన్ మారుతాత్మజః||58||

స|| ఇయం మహాద్రుమా అశోకవనికా దృశ్యతే ఇమాం మయా న విచితాహి |ఇమాం అధిగమిష్యామి ||స|| వసూన్ రుద్రాన్ తథా ఆదిత్యాన్ అశ్వినౌ మరుతోపి చ నమస్కృత్వా రక్షసాం శోకవర్ధనః గమిష్యామి|| సర్వాన్ రాక్షసాన్ జిత్వా తు ఇక్ష్వాకుకులనన్దినీం తపస్వినే సిద్ధిం యథా రామాయ సంప్రదాస్యామి|| మహాతేజాః మారుతాత్మజః సః హనుమాన్ చింతావగ్రథితేంద్రియః ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా ఉదతిష్ఠన్ ||

This Ashoka grove seen with tall trees has not been searched by me. I will go here. After offering salutations to Vasus, Adityas, and Ashwins I will proceed to increase the sorrow for the Rakshasas. After defeating all Rakshasas, as an offering to the ascetic, I will give Rama to her. Thus overpowered by worries for a while Hanuman, the brilliant son of wind god got up after reflecting.

నమోsస్తు రామాయ సలక్ష్మణాయై
దేవ్యై చ తస్యై జనకాత్మజాయై|
నమోsస్తు రుద్రేంద్రయమానిలేభ్యో
నమోsస్తు చంద్రార్క మరుద్గణేభ్యః||59||

స|| స లక్ష్మణాయ రామాయ నమః అస్తు| దేవ్యై తస్యై జనకాత్మజాయై చ | రుద్రేంద్రయమానిలేభ్యో రుద్ర ఇంద్ర యమ అనిలః ఏతేభ్యో నమః అస్తు| చన్ద్రార్కమరుత్ గణేభ్యః నమః అస్తు||

Salutations to Rama along with Lakshmana. Salutations to the divine lady the daughter of Janaka. Salutations to Rudra Indra Yama and Vayu. Salutations to Sun Moon and Maruts.

సతేభ్యస్తు నమస్కృత్య సుగ్రీవాయచ మారుతిః|60||
దిశస్సర్వా స్సమాలోక్య హ్యశోకవనికాం ప్రతి |
స గత్వా మనసా పూర్వ మశోకవనికాం శుభామ్||61||
ఉతరం చింతయామాస వానరో మారుతాత్మజః|
ధ్రువం తు రక్షోబహుళా భవిష్యతి వనాకులా||62||
అశోకవనికాsచింత్యా సర్వసంస్కారసంస్కృతా|

స|| సః మారుతిః తేభ్యః నమస్కృత్య సుగ్రీవాయ చ సర్వాః దిశాః సమాలోఖ్య అశోకవనికామ్ ప్రతి ||మారుతాత్మజః సః వానరః మనసా పూర్వం శుభాం అశోకవనికామ్ గత్వా ఉత్తరం చిన్తయామాస|| అశొకవనికా బహుళా వనాకులా ధృవం రక్షో సర్వసంస్కారసంస్కృతా పుణ్యా భవిష్యతి||

That Maruti having offered salutations to all, including Sugriva, then looking in all directions moved towards the Ashoka grove. That Vanara ,the son of wind god, having entered the auspicious looking Ashoka grove started thinking. This Ashoka grove with many trees , surely guarded by many Rakshasas is carefully tended. It must be sacred.

రక్షిణ శ్చాత్ర విహితా నూనం రక్షంతి పాదపాన్ ||63||
భగవానపి సర్వాత్మా నాతిక్షోభం ప్రవాతి వై|
సంక్షిప్తోsయం మయాssత్మా చ రామార్థే రావణస్య చ ||64||

స|| అత్ర విహితాః రక్షిణశ్చ పాదపాన్ నూనం రక్షన్తి సర్వాత్మా భగవనపి నాతిక్షోభం ప్రావాతివై మయా రామార్థే రావణస్య చ అయం అత్మా సంక్షిప్తః||

The Rakshasa guards posted here are protecting the trees. Divinity also not blowing violently. I have in the interest of Rama's desire as well as for protecting myself from Ravana made myself small.

సిద్ధిం మే సంవిధాస్యంతి దేవా స్సర్షిగణాస్త్విహ|
బ్రహ్మా స్వయంభూర్భగవాన్ దేవాశ్చైవ దిశంతుమే ||65||
సిద్ధిమగ్నిశ్చ వాయుశ్చ పురుహూతశ్చ వజ్రభృత్|
వరుణః పాశహస్తశ్చ సోమాదిత్యౌ తథైవ చ ||66||
అశ్వినౌ చ మహాత్మానౌ మరుత శ్శర్వ ఏవచ|
సిద్ధిం సర్వాణి భూతాని భూతానాం చైవ యః ప్రభుః|
దాస్యంతి మమయే చాన్యే హ్యదృష్టాః పథి గోచరాః|67||

స|| స ఋషిగణాః దేవాః ఇహ మే సిద్ధిం సంవిధాస్యన్తి |స్వయంభూః భగవాన్ బ్రహ్మా దేవాశ్చైవ అగ్నిశ్చ వాయుశ్చ వజ్రభూత్ పురుహూతశ్చ పాశహస్తః వరుణశ్చ సోమాదిత్యౌ మహాత్మానౌ అస్వినౌ మరుతః సర్వఏవ చ మే సిద్ధిం దిశన్తు | సర్వాణి భూతాన్ యః భూతానామ్ ప్రభుః అన్యే యే అదృష్టాః ప్థి గోచరాః మమ సిద్ధిం దాస్యన్తి||

May gods here along with all the legions of Rishis give me success. May the Svayambhu Brahma, Devas , Agni, Vayu , Indra who is invoked in all sacrifices, the one holding Pasa, Varuna, Soma, Aditya, the two Aswins, Marut all of them give me success. May the lords of all beings and quarters help me to succeed. May those whom I could not see also bring me success.

తదున్నసం పాండురదంతమవ్రణమ్
శుచిస్మితం పద్మపలాశ లోచనమ్|
ద్రక్షే తదార్యావదనం కదాన్వహం
ప్రసన్న తారాధిపతుల్య దర్శనమ్||68||
క్షుద్రేణ పాపేన నృశంసకర్మణా
సుదారుణాలంకృత వేషధారిణా|
బలాభిభూతా హ్యబలా తపస్వినీ
కథం ను మే దృష్టిపథేsద్య సా భవేత్ ||69||

స|| ఉన్నసం పాణ్డురదంతం అవ్రణం శుచిస్మితం పద్మపలాసలోచనం ప్రసన్నతారాధిపతుల్య దర్శనం తత్ తదార్యవదనం అహం కదా ద్రక్ష్యే ను || క్షుద్రేణ పాపేన నృశంసకర్మణా సుదారుమాలాంకృతవేషధారిణా బలాభిభూతా తపస్వినీ సా అబలా అద్య మే దృష్టిపథే కథం భవేత్ ను||

'That noble lady with high nose, white teeth, with pleasing smile, with eyes like lotus petals, who appears like a pleasant moon , when will I see her? The frail gentle and suffering lady abducted by a mean sinner , a man of cruel deeds, endowed with dreadful look , how will I see her?'

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే త్రయోదశస్సర్గః||

|| Om tat sat ||