||Sundarakanda ||

|| Sarga 14||( Slokas in Kannada )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ

ಸಮುಹೂರ್ತಮಿವ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮನಸಾ ಚಾಧಿಗಮ್ಯತಾಮ್|
ಅವಪ್ಲುತೋ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪ್ರಾಕಾರಂ ತಸ್ಯ ವೇಶ್ಮನಃ||1||

ಸ|| ಸಃ ಮಹಾತೇಜಃ ಮುಹೂರ್ತಮಿವ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಮನಸಾ ತಾಂ (ಸೀತಾಂ) ಅಧಿಗಮ್ಯ ತಸ್ಯ ವೇಶ್ಮನಃ ಪ್ರಾಕಾರಂ ಅವಪ್ಲುತಃ||

That mighty Hanuman lost in thought reached Sita in his mind for a moment (as he) jumped down onto the boundary wall of the palace.

ಸ ತು ಸಂಹೃಷ್ಟ ಸರ್ವಾಂಗಃ ಪ್ರಾಕಾರಸ್ಥೋ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾನ್ ವಸಂತಾದೌ ದದರ್ಶ ವಿವಿಧಾನ್ ದ್ರುಮಾನ್||2||
ಸಾಲಾನ್ ಅಶೋಕಾನ್ ಭವ್ಯಾಂಶ್ಚ ಚಂಪಕಾಂಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್|
ಉದ್ದಾಲಕಾನ್ ನಾಗವೃಕ್ಷಾಂ ಶ್ಚೂತಾನ್ಕಪಿಮುಖಾನಪಿ||3||

ಸ||ಪ್ರಾಕಾರಸ್ಥಃ ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ಸರ್ವಾಂಗಘ್ ಸಂಹೃಷ್ಟಃ ವಿವಿಧಾನ್ ವಸಂತಾದೌ ದ್ರುಮಾನ್ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾನ್ ದದರ್ಶ|| ಸಾಲಾನ್ ಅಶೋಕಾನ್ ಭವ್ಯಾಂಶ್ಚ ಸುಪುಷ್ಪಿತಾನ್ ಚಂಪಕಾಶ್ಚ ಉದ್ದಾಲಕಾನ್ ನಾಗವೃಕ್ಷಾನ್ ಕಪಿಮುಖಾನ್ ( ಕಪಿಮುಖವರ್ಣ) ಚೂತಾನ್ ಅಪಿ (ದದರ್ಶ)||

From the boundary wall Hanuman who has contracted his form ( to enter Lanka) saw blossoms on top of several trees as in spring time. He saw variety of trees Salas Ashokas Bhavyaas, blossoming Champakas, Uddalakas Naaga trees and Mangoes with the color of the monkeys snout!

ಅಥಾಮ್ರವಣ ಸಂಚ್ಚನ್ನಾಂ ಲತಾಶತಸಮಾವೃತಾಮ್|
ಜ್ಯಾಮುಕ್ತ ಇವ ನಾರಾಚಃ ಪುಪ್ಲುವೇ ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕಾಮ್||4||

ಸ|| ಅಥ (ಸಃ ಹನುಮಾನ್) ಆಮ್ರವಣ ಸಂಚ್ಛನ್ನಾಮ್ ಲತಾಶತ ಸಮಾಕುಲಾಮ್ ವೃಕ್ಷವಾಟಿಕಾಂ ಜ್ಯಾಮುಕ್ತಃ ನಾರಾಚಃ ಇವ ಪುಪ್ಲುವೇ||

Then Hanuman penetrated the clusters of trees filled with mango groves and over grown with hundreds of creepers like an arrow released from a bow !

ಸಪ್ರವಿಶ್ಯ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ತಾಂ ವಿಹಗೈರಭಿನಾದಿತಾಮ್|
ರಾಜತೈಃ ಕಾಂಚನೈಶ್ಚೈವ ಪಾದಪೈಃ ಸರ್ವತೋ ವೃತಾಮ್||5||
ವಿಹಗೈರ್ಮೃಗಸಂಘೈಶ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ಚಿತ್ರಕಾನನಾಮ್|
ಉದಿತಾದಿತ್ಯ ಸಂಕಾಶಾಂ ದದರ್ಶ ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಃ||6||
ವೃತಾಂ ನಾನಾವಿಧೈರ್ವೃಕ್ಷೈಃ ಪುಷ್ಪೋಪಗಫಲೋಪಗೈಃ|
ಕೋಕಿಲೈ ರ್ಭೃಂಗರಾಜೈಶ್ಚ ಮತ್ತೈರ್ನಿತ್ಯ ನಿಷೇವಿತಾಮ್||7||
ಪ್ರಹೃಷ್ಟ ಮನುಜೇ ಕಾಲೇ ಮೃಗಪಕ್ಷಿ ಸಮಾಕುಲೇ|
ಮತ್ತಬರ್ಹಿಣಸಂಘುಷ್ಟಾಂ ನಾನಾದ್ವಿಜಾಗಣಾಯುತಾಮ್||8||

ಸ|| ಸಃ ತಾಂ (ಅಶೋಕವನಿಕಾಂ ) ಪ್ರವಿಶ್ಯ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ವಿಹಗೈಃ ಅಭಿನಾದಿತಾಂ ಸರ್ವತಃ ರಾಜತೈಃ ಕಾಂಚನಶ್ಚೈವ ಪಾದಪೈಃ ಆವೃತಾಂ (ಅಶೋಕವನಿಕಾಂ ದದರ್ಶ)||(ತತ್ರ) ಹನುಮಾನ್ ಕಪಿಃ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ವಿಹಗೈಃ ಮೃಗ ಸಂಘೈಶ್ಚ ಉದಿತಾದಿತ್ಯ ಸಂಕಾಶಂ (ಇವ) ಚಿತ್ರಕಾನನಾಂ ದದರ್ಶ|| ಪುಷ್ಪೋಪಗಫಲೋಪಗೈಃ ನಾನಾವಿಧೈಃ ವೃಕ್ಷೈಃ ವೃತಾಂ ಮತ್ತೈಃ ಕೋಕಿಲೈಃ ಭೃಂಗರಾಜೈಃ ಚ ನಿತ್ಯ ಸೇವಿತಾಂ (ಅಶೋಕವನಿಕಾಂ ದದರ್ಶ)||ಪ್ರಹೃಷ್ಟ ಮನುಜೇಕಾಲೇ ಮೃಗ ಪಕ್ಷಿ ಸಮಾಕುಲೇ ಮತ್ತಬರ್ಹಿಣಸಂಘುಷ್ಟಾಮ್ ನಾನಾದ್ವಿಜ ಗಣಾಯುತಾಂ (ತಾಂ ಅಶೋಕವನಿಕಾಂ ದದರ್ಶ)||

That Hanuman having entered saw Ashoka grove surrounded by silvery and golden trees made wonderful by the sounds of birds. The Vanara , Hanuman, saw the Ashoka grove with wonderful birds , groups of deer, wonderful thickets looking like rising Sun. Inhabited by intoxicated cuckoos and ever delighting bees, the trees were having abundant flowers and fruits . Ashoka grove was pleasing to the people , with herds of animals and flocks of birds , flocks of proud peacocks, flocks of different birds.

ಮಾರ್ಗಮಾಣೋ ವರಾರೋಹಾಂ ರಾಜಪುತ್ರೀಂ ಅನಿಂದಿತಾಮ್|
ಸುಖಪ್ರಸುಪ್ತಾನ್ ವಿಹಗಾನ್ ಬೋಧಯಾಮಾಸ ವಾನರಃ||9||
ಉತ್ಪತತ್ಭಿ ರ್ದ್ವಿಜಗಣೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ ಸಾಲಾಃ ಸಮಾಹತಾಃ|
ಅನೇಕ ವರ್ಣಾ ವಿವಿಧಾ ಮುಮುಚುಃ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಯಃ||10||
ಪುಷ್ಪಾವಕೀರ್ಣ ಶ್ಶುಶುಭೇ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ|
ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಮಧ್ಯೇ ಯಥಾ ಪುಷ್ಪಮಯೋ ಗಿರಿಃ||11||

ಸ|| ವಾನರಃ ವರಾರೋಹಾಂ ಅನಂದಿತಾಂ ರಾಜಪುತ್ರೀಂ ಮಾರ್ಗಮಾಣಃ ಸುಖಪ್ರಸುಪ್ತಾನ್ ವಿಹಗಾನ್ ಬೋಧಯಾಮಾಸ||ಉತ್ಪತತ್ಭಿಃ ದ್ವಿಜಗಣೈಃ ಪಕ್ಷೈಃ ಸಮಾಹತಃ ಸಾಲಾಃ ಅನೇಕವರ್ಣಃ ವಿವಿಧಾಃ ಪುಶ್ಪವೃಷ್ಟಯಃ ಮುಮುಚುಃ||ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಮಧ್ಯೇ ಪುಷ್ಪಾವಕೀರ್ಣಃ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಪುಷ್ಪಮಯೋ ಗಿರಿಃ ಯಥಾ ಶುಶುಭೇ||

The Vanara moving in search of Sita, the blameless princess born in a noble family, awakened the birds which were sleeping happily. Hit by the wings of the flying flocks of birds the trees showered flowers of many different colors. In the middle of the Ashoka grove, Hanuman the son of wind god covered with variety of flowers shone like a mountain covered with flowers.

ದಿಶಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಧಾವಂತಂ ವೃಕ್ಷ ಷಂಡಗತಂ ಕಪಿಃ|
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ವಸಂತ ಇತಿ ಮೇನಿರೇ||12||
ವೃಕ್ಷೇಭ್ಯಃ ಪತಿತೈ ಪುಷ್ಪೈರವಕೀರ್ಣಾ ಪೃಥಗ್ವಿಧೈಃ|
ರರಾಜ ವಸುಧಾ ತತ್ರ ಪ್ರಮದೇವ ವಿಭೂಷಿತಾ||13||
ತರಸ್ವಿನಾ ತೇ ತರವಸ್ತರಸಾಭಿ ಪ್ರಕಂಪಿತಾಃ|
ಕುಸುಮಾನಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಸಸೃಜುಃ ಕಪಿನಾ ತದಾ||14||

ಸ|| ವೃಕ್ಷ ಷಂಡಗತಂ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಧಾವಂತಂ ಕಪಿಃ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ವಸಂತ ಇತಿ ಮೇನಿರೇ|| ತತ್ರ ವೃಕ್ಷೇಭ್ಯಃ ಪತಿತೈಃ ಪುಷ್ಪೈಃ ಅವಕೀರ್ಣಾ ಪೃಧ್ವೀ ವಿಭೂಷಿತಾ ಪ್ರಮದ ಏವ ರರಾಜ|| ತದಾ ತರಸ್ವಿನಾ ಕಪಿನಾ ತರಸಾ ಅಭಿಪ್ರಕಂಪಿತಾಃ ತೇ ತರವಃ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಪುಷ್ಫಾಣಿ ಸಸೃಜುಃ ||

Seeing Hanuman running around covered with variety of flowers shed by the trees , all the living being thought he was spring personified. The earth covered with flowers fallen from the trees shown like a young woman fully bedecked. Shaken by the Hanuman of great speed the trees shed variety of colorful flowers.

ನಿರ್ದೂತ ಪತ್ರಶಿಖರಾಃ ಶೀರ್ಣಪುಷ್ಪಫಲಾದ್ರುಮಾಃ|
ನಿಕ್ಷಿಪ್ತ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಾ ಧೂರ್ತ ಇವ ಪರಾಜಿತಃ||15||
ಹನುಮತಾ ವೇಗವತಾ ಕಂಪಿತಾಸ್ತೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ|
ಪುಷ್ಪ ಪರ್ಣ ಫಲಾನ್ಯಾಸು ಮುಮುಚುಃ ಪುಷ್ಪಶಾಲಿನಃ||16||

ಸ|| ನಿರ್ಧೂತ ಪತ್ರಶಿಖರಾಃ ಶೀರ್ಣಪುಷ್ಪಫಲಾಃ ದ್ರುಮಾಃ ಪರಾಜಿತಾಃ ನಿಕ್ಷಿಪ್ತ ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಾಃ ಧೂರ್ತಾ ಇವ (ದದರ್ಶ)|| ವೇಗವತಾ ಹನುಮತಾ ಕಂಪಿತಾಃ ಪುಷ್ಪಶಾಲಿನಃ ತೇ ನಗೋತ್ತಮಾಃ ಪುಷ್ಪವರ್ಣ ಫಲಾನ್ಯಾಸುಃ ಮುಮುಚುಃ||

The the trees with top branches of shorn of flowers and fruits appeared like gamblers who lost their clothes and ornaments ( in gambling). Shaken by the speedy Hanuman the best of trees with flowers fruits shed flowers and fruits.

ವಿಹಂಗ ಸಂಘೈರ್ಹೀನಾಸ್ತೇ ಸ್ಕಂಧಮಾತ್ರಾಶ್ರಯಾ ದ್ರುಮಾಃ|
ಬಭೂವುರಗಮಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ಮಾರುತೇನೇವ ನಿರ್ಥುತಾಃ||17||

ಸ|| ಸರ್ವೇ ತೇ ದ್ರುಮಾಃ ಮಾರುತೇನ ವಿನಿರ್ಘುತಾಃ ಅಗಮಾಃ ಇವ ವಿಹಂಗಸಂಘೈಃ ವಿಹೀನಾಃ ಸ್ಕನ್ಧಮಾತ್ರಾಶ್ರಯಾಃ ಬಭೂವ||

All those trees deserted by the flocks of birds and looking bare appeared like trees resting on their trunks unable to move.

ನಿರ್ಧೂತ ಕೇಶೀ ಯುವತಿ ರ್ಯಥಾ ಮೃದಿತ ವರ್ಣಿಕಾ|
ನಿಷ್ಪೀತಶುಭ ದಂತೋಷ್ಠೀ ನಖದಂತೈಶ್ಚ ವಿಕ್ಷತಾ ||18||
ತಥಾ ಲಾಂಗೂಲಹಸ್ತೈಶ್ಚ ಚರಣಾಭ್ಯಾಂಚ ಮರ್ದಿತಾ|
ಬಭೂವಾಶೋಕವನಿಕಾ ಪ್ರಭಗ್ನವರಪಾದಪಾ||19||

ಸ|| ಲಾಂಗೂಲ ಹಸ್ತೈಶ್ಚ ಚರಣಾಭ್ಯಾಂ ಚ ಮರ್ದಿತಾ ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಪ್ರಭಗ್ನ ವರ ಪಾದಪಾಃ ನಿರ್ಧೂತ ಕೇಶೀ ಮೃದಿತ ವರ್ಣಕಾ ನಿಷ್ಪೀತ ಶುಭ ದಂತೋಷ್ಟೀ ನಖದಂತೈಶ್ಛ ವಿಕ್ಷತಾ ಯುವತೀ ಯಥಾ ಬಭೂವ||

The Ashoka grove crushed by Hanuman's tail and hands appeared like a woman dishevelled hair with her vermillion mark effaced , her bright teeth and lips looking faded being kissed and wounded with nails and biiten with teeth.

ಮಹಾಲತಾನಾಂ ದಾಮಾನಿ ವ್ಯಥಮತ್ತರಸಾ ಕಪಿಃ|
ಯಥಾ ಪ್ರಾವೃಷಿ ವಿಂಧ್ಯಸ್ಯ ಮೇಘಜಾಲಾನಿ ಮಾರುತಃ||20||

ಸ|| ಕಪಿಃ ಮಹಾಲತಾನಾಂ ದಾಮಾನಿ ತರಸಾ ಮಾರುತಃ ಪ್ರಾವೃಷೀ ನಿಬಂಧಸ್ಯ ಮೇಘಜಾಲಾನಿ ಯಥಾ ವ್ಯಥಮತ್||

The Vanara shook the huge clusters of creepers hanging with tremendous winds like the winds scattering the clusters of clouds on the Vindhyas.

ಸ ತತ್ರ ಮಣಿ ಭೂಮೀಶ್ಚ ರಾಜತೀಶ್ಚ ಮನೋರಮಾಃ|
ತಥಾಕಾಂಚ ಭೂಮೀಶ್ಚ ದದರ್ಶ ವಿಚರನ್ ಕಪಿಃ|| 21||

ಸ||ತತ್ರ ವಿಚರನ್ ಸಃ ಕಪಿಃ ಮಣಿಭೂಮಿಶ್ಚ ರಾಜತೀಶ್ಚ ತಹಾ ಮನೋರಮಾಃ ಕಾಂಚನಭೂಮಿಶ್ಚ ದದರ್ಶ||

Moving about there the Vanara saw beautiful floors paved with gems , gold and silver.

ವಾಪೀಶ್ಚ ವಿವಿಧಾಕಾರಾಃ ಪೂರ್ಣಾಃ ಪರಮವಾರಿಣಾ|
ಮಹಾರ್ಹೈಃ ಮಣಿಸೋಪಾನೈಃ ಉಪಪನ್ನಾಸ್ತತಸ್ತತಃ||22||
ಮುಕ್ತಾಪ್ರವಾಳಸಿಕತಾಃ ಸ್ಪಾಟಿಕಾಂತರ ಕುಟ್ಟಿಮಾಃ |
ಕಾಂಚನೈಸ್ತರುಭಿಶ್ಚಿತ್ರೈಃ ತೀರಜೈರುಪಶೋಭಿತಾಃ||23||
ಪುಲ್ಲಪದ್ಮೋತ್ಪಲವನಾಃ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಕೂಜಿತಾಃ|
ನತ್ಯೂಹರುತ ಸಂಘೂಷ್ಟಾ ಹಂಸಸಾರಸನಾದಿತಾಃ||24||
ದೀರ್ಘಾಭಿರ್ದ್ರುಮಯುಕ್ತಾಭಿಃ ಸರಿದ್ಭಿಶ್ಚ ಸಮಂತತಃ|
ಅಮೃತೋಪಮ ತೋಯಾಭಿಃ ಶಿವಾಭಿರುಪಸಂಸ್ಕೃತಾಃ||25|
ಲತಾಶತೈರವತತಾಃ ಸಂತಾನ ಕುಸುಮಾವೃತಾಃ|
ನಾನಾಗುಲ್ಮಾವೃತಘನಾಃ ಕರವೀರ ಕೃತಾಂತರಾಃ||26||

sa|| ಪರಮವಾರಿಣಾ ಪೂರ್ಣಾಃ ತತಃ ತತಃ ಮಹಾರ್ಹೈಃ ಮಣಿಸೋಪಾನೈಃ ಉಪಪನ್ನಾಃ ವಾಪೀಶ್ಚ (ದದರ್ಶ)|| ಮುಕ್ತಪ್ರವಾಳಸಿಕತಾಃ ಸ್ಫಾಟಿಕಾಂತರಕುಟ್ಟಿಮಾಃ ಕಾಂಚನೈಃ ಚಿತ್ರೈಃ ತರುಭಿಃ ತೀರಜೈಃ ಉಪಶೋಭಿತಾ (ವಾಪೀಶ್ಚ ದದರ್ಶ) ||ಪುಲ್ಲಪದ್ಮೋತ್ಪಲ ವನಾಃ ಚಕ್ರವಾಕೋಪಕೂಜಿತಾಃ ನತ್ಯೂಹರತಸಂಘುಷ್ಟಾಃ ಹಂಸ ಸಾರನಿನಾದಿತಾಃ (ವಾಪೀಶ್ಚ ದದರ್ಶ)| ದೀರ್ಘಾಭಿಃ ದ್ರುಮಯುಕ್ತಾಭಿಃ ಅಮೃತೋಪಮ ತೋಯಭಿಃ ಶಿವಾಭಿಃ ಸರದ್ಭಿಃ ಸಮಂತತಃ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಾಃ ( ವಾಪೀಶ್ಚ ದದರ್ಶ)|| ಲತಾ ಶತೈಃ ಅವತತಾಃ ಸಂತಾನಕುಶುಮಾವೃತಾಃ ನಾನಾ ಗುಲ್ಮ ಆವೃತ ಘನಾಃ ಕರವೀರ ಕೃತಾಂತರಾಃ ವಾಪೀಶ್ಚ ದದರ್ಶ||

Here and there he saw tanks fully filled with water having steps studded with gems. The tanks were having sands with corals and pearls, platforms paved with bright crystals with wonderful golden trees grown on the banks. The tanks were having beds of lotuses in full bloom, with flocks of Natyuha birds, made noisy with Hamsas and Saras , as well as with sounds of Chakravakas. The tanks were endowed with tall trees, nectar like water , with auspicious streamlets all over decorated as it were. The tanks were spread with hundreds of creepers, scattered with Ashoka blossoms, with several thick bushes, and with lilies in bloom here and there.

ತತೋs‍‍ಂಬುಧರ ಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರವೃದ್ಧ ಶಿಖರಂ ಗಿರಿಮ್|
ವಿಚಿತ್ರಕೂಟಂ ಕೂಟೈಶ್ಚ ಸರ್ವತಃ ಪರಿವಾರಿತಮ್||27||
ಶಿಲಾಗೃಹೈರವತತಂ ನಾನಾವೃಕ್ಷೈ ಸ್ಸಮಾವೃತಮ್|
ದದರ್ಶ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋ ರಮ್ಯಂ ಜಗತಿ ಪರ್ವತಮ್||28||

ಸ|| ತತಃ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಃ ಜಗತಿ ರಮ್ಯಂ ಪರ್ವತಂ ಅಂಬುಧರಸಂಕಾಶಂ ಪ್ರವೃದ್ಧ ಶಿಖರಂ ವಿಚಿತ್ರ ಕೂಟಂ ಸರ್ವತಃ ಕೂಟೈಃ ಪರಿವಾರಿತಂ ಶಿಲಾಗೃಹೈಃ ಅವತತಮ್ ನಾನಾವೃಕ್ಷೈಃ ಸಮಾವೃತಂ ಗಿರಿಂ ದದರ್ಶ||

Then the tiger among Vanaras saw a delightful mountain resembling a rain cloud with tall peaks, which had wonderful peaks spread all over, which had caves , and which is surrounded with variety of trees.

ದದರ್ಶ ಚ ನಗಾತ್ತಸ್ಮಾನ್ನದೀಂ ನಿಪತಿತಾಂ ಕಪಿಃ|
ಅಂಕಾದಿವ ಸಮುತ್ಸತ್ಯ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಪತಿತಂ ಪ್ರಿಯಾಮ್||29||
ಜಲೇ ನಿಪತಿತಾಗ್ರೈಶ್ಚ ಪಾದಪೈರುಪಶೋಭಿತಾಮ್|
ವಾರ್ಯಮಾಣಾಮಿವ ಕ್ರುದ್ಧಾಂ ಪ್ರಮದಾಂ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಭಿಃ||30||
ಪುನರಾವೃತ್ತತೋಯಾಂ ಚ ದದರ್ಶ ಸ ಮಹಾಕಪಿಃ|
ಪ್ರಪನ್ನಾಮಿವ ಕಾಂತಸ್ಯ ಕಾಂತಾಂ ಪುನುರುಪಸ್ಥಿತಾಮ್||31||

ಸ|| ಕಪಿಃ ತಸ್ಮಾತ್ ನಗಾತ್ ನಿಪತಿತಾಂ ನದೀಂ ಪ್ರಿಯಸ್ಯ ಅಂಕಾತ್ ಪತಿತ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ಪ್ರಿಯಾಂ ಇವ ದದರ್ಶ||ಸ|| ಜಲೇ ನಿಪತಿತಾಗ್ರೈಃ ಪಾದಪೈಃ ಉಪಶೋಭಿತಾಂ ಪ್ರಿಯಬಂಧುಭಿಃ ವಾರ್ಯಮಾಣಾಂ ಕೃದ್ಧಂ ಪ್ರಮಾದಾಂ ಇವ (ನದೀಂ ದದರ್ಶ)|ಆವೃತ್ತತೋಯಾಂ ಕಾಂತಸ್ಯ ಪ್ರಸನ್ನಾಂ ಪುನಃ ಉಪಸ್ಥಿತಾಂ ಕಾಂತಾಮಿವ ಸಃ ಮಹಾಕಪಿಃ ದದರ್ಶ||

The Vanara saw a river flowing down from that mountain appearing like a beloved falling and rising from the arms of the lover. With waters trees swirling around the branches dipping into the river. the waters looked like a young woman wanting to leave but detained by her relatives. The waters running backward in circles appeared as if the beloved has returned to her lover pleased.

ತಸ್ಯಾsದೂರಾತ್ ಸಪದ್ಮಿನ್ಯೋ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತಾಃ|
ದದರ್ಶ ಹರಿಶಾರ್ದೂಲೋ ಹನುಮಾನ್ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ||32||
ಕೃತ್ರಿಮಾಂ ದೀರ್ಘಿಕಾಂ ಚಾಪಿ ಪೂರ್ಣಾಂ ಶೀತೇನ ವಾರಿಣಾ|
ಮಣಿಪ್ರವರ ಸೋಪಾನಾಂ ಮುಕ್ತಾಸಿಕತಶೋಭಿತಾಮ್||33||
ವಿವಿಧೈರ್ಮೃಗಸಂಘೈಶ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ಚಿತ್ರಕಾನನಾಮ್|
ಪ್ರಾಸಾದೈಃ ಸುಮಹದ್ಭಿಶ್ಚ ನಿರ್ಮಿತೈರ್ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ||34||
ಕಾನನೈಃ ಕೃತಿಮೈಶ್ಚಾಪಿ ಪರ್ವತ ಸಮಲಂಕೃತಾಮ್|

ಸ|| ಹರಿಶಾರ್ದೂಲಃ ಮಾರುತಾತ್ಮಜಃ ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ತಸ್ಯ ಅದೂರಾತ್ ನಾನಾದ್ವಿಜಗಣಾಯುತಾಃ ಪದ್ಮಿನ್ಯಾಃ ದದರ್ಶ|| ಸೀತೇನ ವಾರಿಣಾ ಪೂರ್ಣಾಂ ಮಣಿಪ್ರವರಸೋಪಾನಾಂ ಮುಕ್ತಾಶಿಕತಶೋಭಿತಾಂ ವಿವಿಧೈಃ ಮೃಗಸಂಘೈಶ್ಚ ವಿಚಿತ್ರಾಂ ಚಿತ್ರಕಾನನಾಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಣಾ ನಿರ್ಮಿತೈಃ ಸಮಹದ್ಭಿಃ ಪ್ರಾಸಾದೈಃ ಕೃತ್ರಿಮೈಃ ಕಾನನೈಶ್ಚಾಪಿ ಸರ್ವತಃ ಸಮಲಂಕೃತಂ ದೀರ್ಘಿಕಾಂ ಚಾಪಿ ದದರ್ಶ||

Not far from there the tiger among Vanaras saw a lotus pond filled with different kinds of water birds . Filled with cool water , having steps studded wth gems , spread over with pearl dust as sand, with many kinds of herds of animals, with wonderful colorful trees it looked like large mansions built by Viswakarma with artificial woodlands decorated all over.

ಯೇ ಕೇಚಿತ್ ಪಾದಪಾ ಸ್ತತ್ರ ಪುಷ್ಪೋಪಗಪಲೋಪಮಾಃ||35||
ಸಚ್ಚತ್ರಾಃ ಸವಿತರ್ದೀಕಾ ಸ್ಸರ್ವೇ ಸೌವರ್ಣವೇದಿಕಾಃ|

ಸ||ತತ್ರ ಪುಷ್ಪಗಫಲೋಫಗಾಃ| ಯೇ ಕೇಚಿತ್ ಪಾದಪಾಃ ಸರ್ವೇ ಸಚ್ಛತ್ರಾಃ ಸವಿತರ್ದಿಕಾಃ ಸೌವರ್ಣ ವೇದಿಕಾಃ ||

The trees were full of flowers and fruits. Some trees were full of leaves and branches spread over. Some had golden platforms.

ಲತಾಪ್ರತಾನೈರ್ಬಹುಭಿಃ ಪರ್ಣೈಶ್ಚ ಬಹುಭಿರ್ವೃತಾಮ್||36||
ಕಾಂಚನೀಂ ಶಿಂಶುಪಾಮೇಕಾಮ್ ದದರ್ಶ ಹರಿಯೂಧಪಃ|
ವೃತಾಂ ಹೇಮಮಯೀಭಿಸ್ತು ವೇದಿಕಾಭಿಃ ಸಮಂತತಃ||37||

ಸ||ಹರಿಯೂಥಪಃ ಬಹುಭಿಃ ಲತಾಪ್ರತಾನೈಃ ಬಹುಭಿಃ ಪರ್ಣೈಶ್ಚ ಸಮಂತತಃ ವೃತಾಮ್ ಹೇಮಮಯೀಭಿಃ ವೇದಿಕಾಭಿಃ ವೃತಾಮ್ ಕಾಂಚನೀಂ ಏಕಾಂ ಶಿಂಶುಪಾಂ ದದರ್ಶ||

The best of Vanaras saw a Simsupa tree covered with many creepers and leaves surrounded by a golden platform.

ಸೋsಪಶ್ಯತ್ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಚ ಗರ್ತಪ್ರಸ್ರವಣಾನಿ ಚ|
ಸುವರ್ಣವೃಕ್ಷಾನ್ ಅಪರಾನ್ ದದರ್ಶ ಶಿಖಿಸನ್ನಿಭಾನ್ ||38 ||
ತೇಷಾಂ ದ್ರುಮಾಣಾಂ ಪ್ರಭಯಾ ಮೇರೋ ರಿವ ದಿವಾಕರಃ|
ಅಮನ್ಯತ ತದಾ ವೀರಃ ಕಾಂಚನೋsಸ್ಮೀತಿ ವಾನರಃ||39||
ತಾಂ ಕಾಂಚನೈಸ್ತರುಗಣೈಃ ಮಾರುತೇನ ಚ ವೀಜಿತಾಮ್|
ಕಿಂಕಿಣೀಶತನಿರ್ಘೋಷಾಮ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯ ಮಾಗಮತ್||40||

ಸ|| ಸಃ ಭೂಮಿಭಾಗಾಂಶ್ಛ ಗರ್ತಪ್ರಸ್ರವಣಾನಿ ಚ ಅಪರಾನ್ ಶಿಖಿಸನ್ನಿಭಾನ್ ಸುವರ್ಣವೃಕ್ಷಾನ್ ಅಪಶ್ಯತ್ || ತದಾ ವೀರಃ ವಾನರಃ ಮೇರೋಃ ಪ್ರಭಯಾ ದಿವಾಕರ ಇವ ತೇಷಾಂ ದ್ರುಮಾಣಾಂ ಪ್ರಭಯಾ ಕಾಂಚನಃ ಅಸ್ಮಿ ಇತಿ ಮನ್ಯತ|| ( ಸಃ ಹನುಮಾನ್ ) ಕಾಂಚನೈಃ ತರುಗಣೈಃ ಮಾರುತೇನ ವೀಜಿತಾಮ್ ಕ್ರೀಡಕಾನಿ ಶತನಿರ್ಘೋಷಾಂ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಸ್ಮಯಂ ಆಗಮತ್||

He saw several pieces of land and streams flowing out of springs and other golden trees resembling fire. Then the heroic Vanara saw the radiance of the golden trees and felt like he was amidst the Meru mountain with its golden radiance. Then Hanuman was wonder struck seeing and hearing the tinkling sound of hundreds of anklets produced by the golden trees (swaying) in the wind.

ಸ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಂ ರುಚಿರಾಂ ತರುಣಾಂಕುರ ಪಲ್ಲವಾಮ್|
ತಾ ಮಾರುಹ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುಃ ಶಿಂಶುಪಾಂ ಪರ್ಣಸಂವೃತಾಮ್||41||
ಇತೋ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಮದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್|
ಇತಶ್ಚೇತಶ್ಚ ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ಸಂಪತಂತೀಂ ಯದೃಛ್ಛಯಾ||42||

ಸ|| ಮಹಾಬಾಹುಃ ಸಃ ಪುಷ್ಪಿತಾಗ್ರಾಂ ರುಚಿರಾಂ ತರುಣಾಂಕುರಪಲ್ಲವಾಮ್ ಪರ್ಣಸಂವೃತಾಂ ತಾಂ ಆರುಹ್ಯ ’ ರಾಮದರ್ಶನಲಾಲಸಾಮ್ ವೈದೇಹೀಂ ಇತಃ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ (ಇತಿ ಮನ್ಯತ) | ದುಃಖಾರ್ತಾಂ ಯದೃಚ್ಛಯಾ ಇತಶ್ಚ ಇತಶ್ಚ ಸಂಪತಂತೀಂ (ತಾಂ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ)|

The heroic Vanara with powerful arms climbed up the Simsupa tree full of leaves with flowers blooming on the top, with tender sprouts and leaves (and said to himself). 'I will see Vaidehi who is anxious for seeing Rama, who is full of sorrow moving about here and there by chance'.

ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಚೇಯಂ ದೃಢಂ ರಮ್ಯಾ ದುರಾತ್ಮನಃ|
ಚಂಪಕೈಃ ಚಂದ ನೈಶ್ಚಾಪಿ ವಕುಳೈಶ್ಚ ವಿಭೂಷಿತಾ||43||

ಸ| ದೃಢಂ ಇಯಂ ಅಶೋಕವನಿಕಾ ರಮ್ಯಾ ಚಂಪಕೈಃ ಚನ್ದನೈಶ್ಚ ವಕುಳೈಶ್ಚಾಪಿ ವಿಭೂಷಿತಾ ದುರಾತ್ಮನಃ||

This Asoka grove with beautiful Champaka Chandana and Vakula trees surely belongs to the evil minded Ravana.

ಇಯಂ ಚ ನಳೀನೀ ರಮ್ಯಾ ದ್ವಿಜಸಂಘನಿಷೇವಿತಾ|
ಇಮಾ ಸಾ ರಾಮಮಹಿಷೀ ನೂನಮೇಷ್ಯತಿ ಜಾನಕೀ||44||
ಸಾ ರಾಮಾ ರಾಮಮಹಿಷೀ ರಾಘವಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾ ಸತೀ|
ವನಸಂಚಾರ ಕುಶಲಾ ನೂನಮೇಷ್ಯತಿ ಜಾನಕೀ||45||
ಅಥವಾ ಮೃಗಶಾಬಾಕ್ಷೀ ವನಸ್ಯಾಸ್ಯ ವಿಚಕ್ಷಣಾ|
ವನಮೇಷ್ಯತಿ ಸಾssರ್ಯೇಹ ರಾಮಚಿಂತಾನುಕರ್ಶಿತಾ||46||

ಸ|| ದ್ವಿಜಸಂಘನಿಷೇವಿತಾ ಇಯಂ ನಳೀನೀ ಚ ರಮ್ಯಾ | ಸಾ ರಾಮಮಹಿಷೀ ಜಾನಕೀ ನೂನಂ ಇಮಾಮ್ ಏಷ್ಯತಿ|| ಸಾ ರಾಮಾ ರಾಮಮಹಿಷೀ ರಾಘವಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಾ ವನಸಂಚಾರ ಕುಶಲಾ ಜಾನಕೀ ನೂನಂ ಏಷ್ಯತಿ || ಅಥವಾ ಮೃಗಶಾಭಾಕ್ಷೀ ಅಸ್ಯ ವನಸ್ಯ ವಿಚಕ್ಷಣಾ ರಾಮಚಿಂತಾನುಕರ್ಶಿತಾ ಸಾ ಆರ್ಯಾ ಹ ವನಂ ಏಷ್ಯತಿ ||

'Frequented by flocks of birds this Ashoka grove is beautiful. Janaki , the queen of Rama surely will visit this place. The beautiful queen of Rama , dear to Rama, who loves to wander in the forest will surely visit this place. The noble woman , the doe eyed lady familiar with this grove brooding over Rama will visit this place'.

ರಾಮಶೋಕಾಭಿ ಸಂತಪ್ತಾ ಸಾ ದೇವೀ ವಾಮಲೋಚನಾ|
ವನವಾಸೇ ರತಾ ನಿತ್ಯಮೇಷ್ಯತೇ ವನಚಾರಿಣೀ||47||
ವನೇ ಚರಾಣಾಂ ಸತತಂ ನೂನಂ ಸ್ಪೃಹಯತೇ ಪುರಾ|
ರಾಮಸ್ಯ ದಯಿತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಜನಕಸ್ಯ ಸುತಾ ಸತೀ||48||

ಸ|| ರಾಮಶೋಕಾಭಿಸಂತಪ್ತಾ ವಾಮಲೋಚನಾನಿತ್ಯಂ ವನವಾಸೇ ರತಾ ಸಾ ದೇವೀ ವನಚಾರಿಣೀ ಏಷ್ಯತೇ|| ರಾಮಸ್ಯ ದಯಿತಾ ಭಾರ್ಯಾ ಜನಕಸ್ಯ ಸುತಾ ಸತೀ ಪುರಾ ವನೇ ಚರಾಣಾಂ ಸ್ಪೃಹ್ಯತೇ ನೂನಮ್||

The forest dweller who loves living in forest , consumed with grief for Rama, that lady ( Sita) will visit this place. The Rama's dear wife, Janaka's daughter earlier loved all the creatures wandering in the forest.

ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಮನಾಃ ಶ್ಯಾಮಾ ಧ್ರುವ ಮೇಷ್ಯತಿ ಜಾನಕೀ|
ನದೀಂ ಚೇಮಾಂ ಶಿವಜಲಾಂ ಸಂಧ್ಯಾರ್ಥೇ ವರವರ್ಣಿನೀ||49||
ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾನುರೂಪೇಯಂ ಅಶೋಕವನಿಕಾ ಶುಭಾ|
ಶುಭಾಯಾ ಪಾರಿವೇಂದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನೀ ರಾಮಸ್ಯ ಸಮ್ಮತಾ||50||
ಯದಿಜೀವತಿ ಸಾ ದೇವೀ ತಾರಾಧಿಪನಿಭಾನನಾ|
ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ ಸಾs ವಶ್ಯ ಮಿಮಾಂ ಶಿವಜಲಾಂ ನದೀಮ್||51||

ಸ|| ಶ್ಯಾಮಾ ವರವರ್ಣಿನೀ ಜಾನಕೀ ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಮನಾಃ ಶುಭಜಲಾಮ್ ಇಮಾಂ ನದೀಂ ಸಂಧ್ಯಾರ್ಥೇ ಧೃವಂ ಏಷ್ಯತಿ|| ಯಾ ಪಾರ್ಥಿವೇಂದ್ರಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಸಮ್ಮತಾ ಶುಭಾ ಪತ್ನೀ ತಸ್ಯಾಃ ಶುಭಾ ಇಯಂ ಅಶೊಕವನಿಕಾ ಅನುರೂಪಮಪಿ ಚ||ಸ||ತಾರಾಧಿಪನಿಭಾನನಾ ಸಾ ದೇವೀ ಜೀವತಿ ಯದಿ ಸಾ ಅವಶ್ಯಮ್ ಇಮಾಮ್ ಶಿವ ಜಲಂ ನದೀಂ ಆಗಮಿಷ್ಯತಿ||

That lady of beautiful complexion interested in performing the rites of twilight with these auspicious waters of the river, will surely come here for performing the rites of twilight. This grove is suitable for the beloved of the Lord, Rama's wife, the auspicious lady Sita. The lady with the face of the Lord of all stars if she is living will surely comes to this stream of auspicious waters.

ಏವಂತು ಮತ್ವಾ ಹನುಮಾನ್ ಮಹಾತ್ಮಾ
ಪ್ರತೀಕ್ಷಮಾಣೋ ಮನುಜೇಂದ್ರಸ್ಯ ಪತ್ನೀಮ್|
ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಾಶ್ಚ ದದರ್ಶ ಸರ್ವಮ್
ಸುಪುಷ್ಪಿತೇ ಪರ್ಣಘನೇ ನಿಲೀನಃ||52||

ಸ|| ಮಹಾತ್ಮಾ ಹನುಮಾನ್ ಏವಂ ಮತ್ವಾ ಮನುಜೇಂದ್ರಪತ್ನೀಂ ಪ್ರತೀಕ್ಷಮಾಣಃ ಸುಪುಷ್ಪಿತೇ ಪರ್ಣಘನೇ ನಿಲೀನಃ ಅವೇಕ್ಷಮಾಣಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ದದರ್ಶ||

Thus thinking the venerable Hanuman concealed on the tree full of leaves looked around and waited eagerly for the wife of king of men.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಚತುರ್ದಶಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus ends the fourteenth Sarga of Sundarakanda in Ramayana the first ever poem written by venerable poet Valmiki.

|| om tat sat||

 

 

 

 

 

 


|| Om tat sat ||