||Sundarakanda ||

|| Sarga 20||( Slokas in Gujarati )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

સુંદરકાંડ.
અથ વિંશસ્સર્ગઃ

સ તાં પરિવૃતામ્ દીનાં નિરાનંદાં તપસ્સ્વિનીમ્|
સાકારૈર્મથુરૈર્વાક્યૈ ર્વૃદર્શયત રાવણઃ||1||

સ|| તાં પરિવૃતાં દીનાં નિરાનંદાં તપસ્સ્વિનીં સાકારૈઃ મધુરૈઃ વાક્યૈઃ ન્યદર્શયત||

That Ravana addressed the surrounded unhappy depressed ascetic lady with sweet animated words.

માં દૃષ્ટ્વા નાગનાસોરુ ગૂહમાન સ્તનોદરમ્|
અદર્શનમિવાત્માનં ભયાન્નેતું ત્વ મિચ્ચસિ||2||
કામયેત્વાં વિશાલાક્ષી બહુમન્યસ્વ માં પ્રિયે|
સર્વાંગ ગુણ સંપન્ને સર્વલોકમનોહરે||3||
નેહ કેચિમનુષ્યા વા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ|
વ્યપસર્પતુ તે સીતે ભયં મત્તસ્સમુત્થિતમ્||4||

સા|| નાગનાસોરુ માં દૃષ્ટ્વા સ્તનોદરં ગૂહમાના ત્વં ભયાત્ આત્માનં નેતુમ્ અદર્શનં ઇચ્છસિ ઇવ || વિશાલાક્ષી સર્વાંગગુણ સંપન્ને સર્વલોક મનોહરે ત્વાં કામયે |પ્રિયે માં બહુમન્યસ્વ||ઇહ મનુષ્યા વા રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ ન | સીતે તે મત્તઃ સમુત્થિતં ભયં વ્યપસર્પતુ||

Oh Lady with thighs like the trunk of an elephant ! out of fear hiding your breasts and belly you want to conceal yourself,seeing me. Oh large eyed one, richly endowed with beauty in all limbs , delight of all worlds I desire you. Dear oblige me . Here there are no other men or Rakshasas who can change their form . Sita be free of fear you have of me.

સ્વધર્મો રક્ષસાં ભીરુ સર્વથૈવ નસંશયઃ|
ગમનં વા પરસ્ત્રીણાં હરણં સંપ્રમધ્ય વા||5||
એવં ચૈતદકામં તુ ન ત્વાં સ્પ્રક્ષ્યામિ મૈથિલિ|
કામં કામશ્શરીરે મે યથા કામં પ્રવર્તતામ્||6||
દેવી નેહ ભયં કાર્યં મયિ વિશ્વસિહિ પ્રિયે|
પ્રણયસ્વ ચ તત્વેન મૈવં ભૂ શ્શોકલાલસા||7||

સ|| હે ભીરુ પરસ્ત્રીણાં હરણં વા સંપ્રમધ્ય વા ગમનં વા રક્ષસાં સર્વથૈવ સ્વધર્મઃ| ન સંશયઃ||એતત્ એવં કામઃ કામં યથાકામં મે શરીરે પ્રવર્તતામ્ તુ | અકામમ્ મૈથિલી ત્વાં ન સ્પ્રક્ષ્યામિ ||દેવી પ્રિયે મયિ વિશ્વસિહિ ઇહ ભયં ન કાર્યં | તત્વેન ચ પ્રણયસ્વ |એવં શોકલાલસા મા ભૂઃ||

Oh Timid one kidnapping by force , approaching others wives is normal for Rakshasas. There is no doubt. The passion holds it sway on my body in this way. But I do not touch you who do not desire me. O Lady trust me. You have no fear here. Truly love me. Do not entertain sorrow.

એકવેણીધરાશય્યા ધ્યાનં મલિન મંબરમ્|
અસ્થાનેsપ્યુપવાસશ્ચ નૈતા ન્યૌપયિકાનિ તે||8||
વિચિત્રાણિ ચ માલ્યાનિ ચંદનાન્યગરૂણિ ચ|
વિવિધાનિ ચ વાસાંસિ દિવ્યા ન્યાભરણાનિચ ||9||
મહાર્હાણિ ચ પાનાનિ શયનાન્યાસનાનિ ચ|
ગીતં નૃત્તં ચ વાદ્યંચ લભ માં પ્રાપ્ય મૈથિલિ||10||

સ|| એકવેણી ધરાશય્યા ધ્યાનં મલિનં અંબરં અસ્થાને ઉપવાસઃ ચ એતાન્ તે ન ઔપયિકાનિ ||મૈથિલિ માં પ્રાપ્ય વિચિત્રાણિ માલ્યાનિ ચંદનાનિ અગરૂણિ ચ વિવિધાનિ વાસાંસિ દિવ્યાન્ આભરણાનિ ચ લભસ્વ||મહાર્હાણિ ચ પાનાનિ શયનાનિ આસનાનિ ચ ગીતં નૃત્તં ચ વાદ્યં ચ લભ||

Oh lady with single braid, sleeping on the ground meditation wearing soiled clothes fasting without reason are not appropriate for you. Mythili having secured me , you can get wonderful garlands, sandal incense several kinds of garments divine ornaments rich beds and drinks . You can enjoy singing dancing and music too.

સ્ત્રી રત્નમસિ મૈવં ભૂઃ કુરુ ગાત્રેષુ ભૂષણં|
માં પ્રાપ્ય હિ કથં નુ સ્યાસ્ત્વ મનર્હા સુવિગ્રહે||11||
ઇદં તે ચારુ સંજાતં યૌવનં વ્યતિવર્તતે|
યત્ અતીતં પુનર્નૈતિ સ્રોત શ્શીઘ્ર મપામિવ||12||
ત્વાં કૃત્વોપરતો મન્યે રૂપકર્તા સ વિશ્વસૃક્ |
ન હિ રૂપોપમા ત્વન્યા તવાસ્તિ શુભદર્શને||13||

સ|| સ્ત્રી રત્નં અસિ | એવં માભૂઃ | ગાત્રેષુ ભૂષણં કુરુ | સુવિગ્રહે માં પ્રાપ્ય ત્વં કથં નુ અનર્હા સ્યાત્ ||ચારુ સંજાતં ઇદં તે યૌવનં વ્યતિવર્તતે | યત્ અતીતં શીઘ્રઃ સ્રોતઃ અપાં ઇવ પુનઃ ન ઇતિ|| શુભદર્શને ત્વાં કૃત્વા સઃ રૂપકર્તા વિશ્વસૃક્ ઉપરતઃ મન્યે| ત્વત્ અન્યા તવ રૂપસમઃ ન અસ્તિ ||

You are jewel among women. Do not remain like this. decorate your limbs. Lady of beautiful body having obtained me how can you be deprived of any thing. This beautiful youth of yours thus created will pass away. Like the fast flowing water it will not return again. Oh lady of auspicious looks having created you the creator stopped.There is none who is comparable in beauty to you.

ત્વાં સમસાદ્ય વૈદેહી રૂપયૌવનશાલિનીમ્|
કઃ પુમા નતિવર્તેત સાક્ષા દપિ પિતામહઃ||14||
યદ્યત્ પશ્યામિ તે ગાત્રં શીતાંશુસદૃશાનને|
તસ્મિં સ્તસ્મિન્ પૃથુશ્રોણી ચક્ષુર્મમ નિબધ્યતે||15||

સ||વૈદેહી રૂપયૌવનશાલિનીં ત્વાં સમાસાદ્ય કઃ પુમાન્ અતિવર્તેત || સાક્ષાત્ પિતામહઃ અપિ|| શીતાંશુસદૃશાનને પૃથુશ્રોણી તે યદ્યત્ ગાત્રં પશામિ તસ્મિં તસમિન્ મમ ચક્ષુઃ નિબધ્યતે||

Vaidehi after getting you with your extraordinary beauty and youth who can retain his mind. Even creator cannot. With face like that of a full moon and heavy hipped , when ever I see your limbs which ever limb i see I am unable to extricate my eyes.

ભવ મૈથિલિ ભાર્યા મે મોહ મેનં વિસર્જય|
બહ્વિનાં ઉત્તમસ્ત્રીણાં અહુતાનામ્ ઇતઃ તતઃ||16||
સર્વાસામેવ ભદ્રંતે મમાગ્રમહીષીભવ|
લોકેભ્યો યાનિ રત્નાનિ સંપ્રમ ધ્યાહૃતાનિ વૈ||17||
તાનિ મે ભીરુ સર્વાણિ રાજ્યં ચૈત દહં ચ તે|

સ|| મૈથિલિ મે ભાર્યા ભવ | એનં મોહં વિસર્જય | આહૃતાનાં ભહ્વીનામ્ મમ ઉત્તમ સ્ત્રીણાં સર્વાસાં એવ અગ્રમહિષી ભવ| તે ભદ્રમ્ અસ્તુ ||ભીરુઃ લોકેભ્યઃ યાનિ રત્નાનિ સંપ્રમમધ્ય આહૃતાનિ તાનિ સર્વાણિ એતત્ રાજ્યં ચ અહં ચ તે||

Mathili be my wife. Give up this delusion. Be my chief consort among all the several excellent women who have been brought by me and be blessed. Oh Timid lady ! All the gems and precious things I brought by force from all over the world, all the kingdom and me too are yours.

વિજિત્ય પૃથિવીં સર્વાં નાનાનગરમાલિનીમ્||18||
જનકાય પ્રદાસ્યામિ તવ હેતોર્વિલાસિની|
નેહ પશ્યામિ લોકેsન્યં યો મે પ્રતિબલો ભવેત્ ||19||
પશ્યમે સુમહદ્વીર્યં અપ્રતિદ્વંદ્વમાહવે|

સ|| પૃથિવીં સર્વાં નાના નગરમાલિનીં વિજિત્ય વિલાસિની તવ હેતોઃ જનકાય પ્રદાસ્યામિ || ઇહ લોકે અન્યં મે પ્રતિબલઃ ન | આહવે મે સુમહત્ વીર્યં અપ્રતિદ્વંદ્વં પશ્ય ||

Oh Lovely lady winning the whole world and all the cities I will give them to Janaka for your sake. In this world there is none equal to me. See my unrivalled great strength in battle.

અસકૃત્ સંયુગે ભગ્ના મયા વિમૃદિતધ્વજાઃ||20||
અશક્તાઃ પ્રત્યનીકેષુ સ્થાતું મમ સુરાસુરાઃ|
ઇચ્ચયા ક્રિયતા મદ્ય પ્રતિકર્મ તવોત્તમમ્||21||
સપ્રભાણ્યવસજ્યંતાં તવાંગે ભૂષણાનિચ|
સાધુ પશ્યામિ તે રૂપં સંયુક્તં પ્રતિકર્મણા||22||

સ||મયા અસકૃત્ સુરાસુરાઃ સંયુગે ભગ્નાઃ વિમૃદિત ધ્વજાઃ | મમ પ્રત્યનીકેષુ સ્થાતુમ્ અશક્તાઃ|| મમ ઇચ્છ આદ્ય તવ ઉત્તમમ્ પ્રતિકર્મ ક્રિયતામ્|તવ અંગે સ પ્રભાણિ ભૂષણાનિ ચ અવસજ્યંતાં | પ્રતિકર્મણા સંયુક્તં તે સાધુ રૂપં પશ્યામિ ||

Again and again Devas and Asuras with their flags crushed were shattered in battle unable to stand against me. My desire is that you do best decoration. You wear radiant ornaments on your body. I wish you to decorate yourself and wish to see your pleasing form.

પ્રતિકર્માભિ સંયુક્તા દાક્ષિણ્યેન વરાનને|
ભુંક્ષ્વભોગાન્ યથાકામં પિબ ભીરુ રમસ્વ ચ||23||
યથેષ્ટં ચ પ્રયચ્ચ ત્વં પૃથિવીં વા ધનાનિ ચ|
લલસ્વ મયિ વિસ્રબ્દા ધૃષ્ટ માજ્ઞાપયસ્વ ચ||24||
મત્પ્રસાદા લ્લલંત્યાશ્ચ લલંતાં ભાંધવા સ્તવ |
બુદ્ધિં મામનુપશ્ય ત્વં શ્રિયં ભદ્રે યશશ્ચ મે||25||

સ|| વરાનને ભીરુઃ દાક્ષિણ્યેન પ્રતિકર્માભિ સંયુક્તા યથા કામં ભોગાન્ ભુંક્ષ્વ પિબ રમસ્વ ચ|| ત્વં પૃથિવીમ્ ધનાનિ ચ યથેચ્છં પ્રયચ્છ| વિસ્રબ્દા મયિ લલસ્વ | ઘૃષ્ટં આજ્ઞાપયસ્વ ચ|| ભદ્રે મત્પ્રસાદાત્ લલન્ત્યાઃ તવ બાંધવા લલન્તાં | ત્વં મમ ઋદ્ધિં યશશ્ચ અનુપશ્ય||

O Charming lady ! Timid one, liberally decorate yourself as you like, drink and make merry. Give away land and wealth as you wish. Being free enjoy with me. Boldly order me. Oh Auspicious lady ! By my grace enjoy enjoying with your relations. You see my wealth and fame.

કિં કરિષ્યસિ રામેણ સુભગે ચીરવાસસા|
નિક્ષિપ્ત વિજયો રામો ગતશ્રીઃ વનગોચરઃ||26||
વ્રતી સ્તંડિલશાયી ચ શંકે જીવતિ વા ન વા|
ન હિ વૈદેહિ રામ સ્ત્વાં દ્રષ્ટું વાપ્યુપલપ્સ્યતે||27||
પુરો બલાકૈ રસિતૈઃ મેઘૈઃ જ્યોત્સ્નામિવાવૃતમ્|

સ|| સુભગે ચીરવાસસા રામેણ કિં કરિષ્યસિ| નિક્ષિપ્ત વિજયઃ ગતશ્રીઃ વનગોચરઃ વ્રતી સ્થંડિલશાયી ચ રામઃ જીવતિ વા ન શંકે|| વૈદેહી રામઃ ત્વં પુરોબલાકૈઃ અસિતૈઃ મેઘૈઃ આવૃતાં જ્યોત્સ્નાં ઇવ દ્રષ્ટું વા પિ ન હિ ઉપલપ્સ્યતે||

O Beautiful lady ! What will you do with the person in bark robes. With renounced victory, lost fortune, wandering in the forest , following ascetism , sleeping on the ground whether Rama is alive or not I am doubtful. Oh Vaidehi ! Rama may not even be able to see you, like the flying cranes cannot see the moon rays veiled by the clouds.

ન ચાપિ મમ હસ્તા ત્ત્વા પ્રાપ્તુ મર્હતિ રાઘવઃ||28||
હિરણ્યકશિપુઃ કીર્તિં ઇંદ્રહસ્તગતામિવ|
ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ|| 29||
મનોહરસિ મે ભીરુ સુપર્ણઃ પન્નગં યથા|

સ||હિરણ્યકશિપુઃ ઇન્દ્રહસ્તગતાં કીર્તિં ઇવ રાઘવઃ મમ હસ્તાત્ ત્વાં પ્રાપ્તું ન ચાપિ અર્હતિ|| ચારુસ્મિતે ચારુદતિ ચારુનેત્રે વિલાસિનિ ભીરુ સુપર્ણઃ પન્નગં યથા મમ મનઃ હરસિ||

Raghava will not be able to get you back from my hands like Hiranyakasipu was able to usurp the fame from the hands of Indra. Lady of charming smile, lady of beautiful teeth and beautiful eyes, luxurious and timid lady you have captivated my mind like the Garuda snatching away a serpent.

ક્લિષ્ટ કૌશેયવસનાં તન્વી મપ્યનલંકૃતામ્||30||
તાં દૃષ્ટ્વા સ્વેષુ દારેષુ રતિં નોપલભા મ્યહમ્|
અંતઃપુર નિવાસિન્યઃ સ્ત્રિયઃ સર્વગુણાન્વિતાઃ||31||
યાવંત્યો મમ સર્વાસા મૈશ્વ્વર્યં કુરુ જાનકિ|

સ|| ક્લિષ્ટકૌશેયવસનાં તન્વીં ત્વાં અનલંકૃતાં અપિ દૃષ્ટ્વા અહં સ્વેષુ દારેષુ રતિં ન ઉપલભામિ|| જાનકી મમ સ્ત્રિયઃ અંતઃપુરનિવાસિન્યઃ યાવન્ત્યઃ સર્વગુણાન્વિતાઃ | સર્વાસાં ઇશ્વર્યં કુરુ||

Oh Tender woman, wearing spoiled silk clothes though not adorned seeing you I am not finding love in my other wives. O Janaki Many of the ladies of my harem are endowed with all attributes . You exercise authority on all of them.

મમ હ્યસિતકેશાંતે ત્રૈલોક્યપ્રવરા સ્સ્ત્રિયઃ||32||
તાસ્ત્વાં પરિચરિષ્યંતિ શ્રિય મપ્સરસો યથા|
યાનિ વૈશ્રવણે સુભ્રુ રત્નાનિ ધનાનિ ચ||33||
તાનિ લોકાંશ્ચ સુશ્રોણિ માં ચ ભુંક્ષ્વ યથા સુખમ્|
ન રામસ્તપસા દેવિ ન બલેન ન વિક્રમૈઃ|
ન ધનેન મયા તુલ્યઃ તેજસા યશસાsપિ વા|34||

સ|| અસિતકેશાંતે મમ તાઃ ત્રૈલોક્ય પ્રવરાઃ સ્ત્રિયઃ અપ્સરસઃ શ્રિયં યથા ત્વાં પરિચરિષ્યન્તિ|| સુશ્રોણિ સુભૃ વૈશ્રવણે યાનિ રત્નાનિ ધનાનિ ચ તાનિ લોકાંશ્ચ માં ચ યથાસુખં ભુંક્ષ્વ|| દેવી રામઃ તપસા મયા ન તુલ્યઃ | ન બલેન વિક્રમૈઃ ચ|ન ધનેન તેજસા યશસા અપિ વા||

Oh lady with dark hair, the best among the women in the three worlds, Apsarass who are mine will attend on you like Goddess Lakshmi. Oh Lady of beaautiful hips, beautiful eyebrows you be happy and enjoy with whatever gems and wealth and those worlds as well including me. Oh Devi , Rama is not my equal in penance. Not in prowess or valor. Not in wealth, nor in brilliance or fame too.

પિબ વિહર રમસ્વ ભુંક્ષ્વ ભોગાન્
ધનનિચયં પ્રદિશામિ મેદિનીં ચ|
મયિ લલ લલને યથાસુખં ત્વં
ત્વયિ ચ સમેત્ય લલંતુ બાંધવાસ્તે || 35||

સ||લલને ધનનિચયં મેદિનીં ચ ત્વં પ્રદિશામિ |પિબ વિહર રમસ્વ | ભોગાન્ યથાયુક્તં મયિ લલ| તે બાન્ધવાઃ સમેત્ય ત્વયિ લલન્તુ||

Oh delightful one, Heaps of riches as well as lands I am presenting to you. Drink, sport and enjoy. Enjoy all pleasures with me as you please. Enjoy along with your relations.

કુસુમિત તરુજાલ સંતતાનિ
ભ્રમરયુતાનિ સમુદ્રતીરજાનિ|
કનક વિમલ હારભૂષિતાંગી
વિહર મયા સહ ભીરુ કાનનાનિ||36||

સ|| ભીરુ કનક વિમલ હારભૂષિતાંગી કુસુમિત તરુજાલ સંતતાનિ ભ્રમરયુતાનિ સમુદ્રતીરજાનિ કાનનાનિ મયા સહ વિહર||

Oh Timid one ! Deck yourself with pure gold necklaces, enjoy along with me in the enchanting sea side forest groves full of trees with blossoms

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે આદિકાવ્યે વાલ્મીકીયે
ચતુર્વિંશત્ સહસ્રિકાયાં સંહિતાયામ્
શ્રીમત્સુંદરકાંડે વિંશસ્સર્ગઃ||

||ઓમ્ તત્ સત્||

Thus ends the twentieth Sarga of Sundarakanda in Ramayan the first poem ever composed by the first poet Sage Valmiki"

||om tat sat||