||Sundarakanda ||

|| Sarga 22||( Slokas text in Telugu )

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

సుందరకాండ.
అథ ద్వావింశస్సర్గః

సీతాయావచనం శ్రుత్వా పరుషం రాక్షసాధిపః|
ప్రత్యువాచ తత స్సీతాం విప్రియం ప్రియదర్శనామ్|| 1||

స|| సీతాయాః తత్ పరుషం వచనం శ్రుత్వా ప్రియదర్శనాం తం సీతాం రాక్షసాధిపః విప్రియం ప్రత్యువాచ||

Hearing those unpleasant words of Sita, the king of Rakshasas replied Sita in unpleasant words.

యథా యథా సాంత్వయితా వశ్యః స్త్రీణాం తథా తథా|
యథా యథా ప్రియం వక్తా పరిభూత స్తథా తథా||2||
సన్నియమేచ్ఛతి మే క్రోథం త్వయి కామ స్సముత్థితః|
ద్రవతోsమార్గ మాసాద్య హయా నివ సుసారథిః||3||
వామః కామో మనుష్యాణాం యస్మిన్ కిల నిబధ్యతే|
జనే తస్మిన్ స్త్వనుక్రోశ స్నేహశ్చ కిల జాయతే ||4||

స|| స్త్రీణాం యథ యథా సాంత్వయితా తథా తథా వశ్యః యథా యథా ప్రియం వక్తా తథా తధా పరిభూతః భవిష్యతి|| త్వయి సముత్థిథా కామః సుసారథిః అమార్గం ఆసాద్య ద్రవతః హయానివ మే క్రోధం సన్నియమేచ్ఛతి ||మనుష్యాణాం కామః వామః యస్మిన్జనే నిబధ్యతే తస్మిన్ అనుక్రోశః స్నేహః చ జాయతే కిల||

Among the women more and more the passionate one is courteous, the more he speaks sweetly, the more he is humiliated. That passion that has arisen me has controlled anger like a good charioteer controls the horses that are running on a wrong path. Among men the love is partial and is bound it generate friendship and compassion in one who is punishable.

ఏతస్మాత్ కారాణాన్ న త్వాం ఘాతయామి వరాననే|
వధార్హాం అవమానార్హాం మిథ్యా ప్రవ్రజితే రతామ్||5||
పరుషాణీహ వాక్యాని యాని యాని బ్రవీషి మామ్|
తేషు తేషు వధోయుక్తః తవ మైథిలి దారుణః||6||
ఏవముక్త్వాతు వైదేహీం రావణో రాక్షసాధిపః|
క్రోధసంరంభ సంయుక్తః సీతాం ఉత్తరమబ్రవీత్||7||

స|| వరాననే ఏతస్మాత్ కారణాత్ వధార్హం అవమానార్హం మిథ్యా ప్రవ్రజితే రతామ్ త్వాం న ఘాతయామి || మైథిలి యాని యాని పరుషాణీహ వాక్యాని మామ్ బ్రవీషి తేషు తేషు తవ వధః యుక్తః || వైదేహీం సీతాం ఏవమ్ ఉక్త్వాతు రాక్షసాధిపః క్రోధసంరంభ సంయుక్తః రావణః ఉత్తరం అబ్రవీత్

'Though you are engaged in pseudo ascetic life who ought to be killed or put to shame, for these reasons Oh the best among women !, you will not be killed. Maithili what ever angry words you have told me for those words you deserve to be killed'. Having said this to Sita the daughter of Videha, the king of Rakshasa continued and said the following in anger mixed with excitement.

ద్వౌమాసౌ రక్షితవ్యౌ మే యోsవధిస్తే మయా కృతః|
తత శ్శయనమారోహ మమత్వం వరవర్ణినీ ||8||
ఊర్ధ్వం ద్వాభ్యాం తు మాసాభ్యాం భర్తారం మా మనిచ్ఛతీమ్|
మమ త్వాం ప్రాతరాశార్థం ఆలభంతే మహానసే||9||

స|| మయా తే యః అవధిః కృతః | ద్వౌ మాసౌ మే రక్షితవ్యౌ వరవర్ణినీ తతః మమ శయనం ఆరోహ || ద్వాభ్యాం మాసాభ్యాం ఊర్ధ్వం మాం భర్తారమ్ అనిచ్ఛతీం త్వాం మమ ప్రాతరాశార్థం మహననే ఆలభంతే||

'I am giving you a deadline. O Lady of beautiful color ! you are protected for two months. There after you have to climb into my bed. Beyond two months if you do not wish to accept as your husband then you will be sent the kitchen to be cooked as my breakfast'.

తాం తర్జ్యమానాం సంప్రేక్ష్య రాక్షసేంద్రేణ జానకీం|
దేవగంధర్వకన్యాః విషేదుర్వికృతేక్షణాః||10||
ఓష్ఠప్రకారైః అపరా వక్త్రనేత్రై స్తథాsపరే |
సీతాం ఆశ్వాసయామాసు స్తర్జితాంతేన రక్షసా||11||
తాభిరాశ్వాసితా సీతా రావణమ్ రాక్షసాధిపమ్|
ఉవాచాత్మహితం వాక్యం వృత్త శౌండీర్య గర్వితమ్|| 12||

స|| రాక్షసేంద్రేణ తర్జ్యమానం తాం జానకీం సంప్రేక్ష్య దేవగంధర్వకన్యాః వికృతేక్షణాః విషేదుః || తేన రక్షసా తర్జితాం తాం సీతాం అపరాం ఔష్టప్రకారైః తథా అపరాః వక్త్రనేత్రైః ఆశ్వాసయామాసుః || తాభిః ఆశ్వాసితా సీతా వృత్తశౌండీర్య గర్వితం ఆత్మహితం వాక్యం రాక్షసాధిపం రావణమ్ ఉవాచ||

Seeing that Janaki who is being threatened by the king of Rakshasas, the Deva and Gandharva women wept with distressed eyes. Sita being threatened by that Rakshasa, was consoled by the others with movement of lips and yet others with movement of eyes and faces. Thus consoled Sita, proud of the power of her virtues, said the following in her defence to Ravana the king of Rakshasas.

నూనం నతే జనః కశ్చిత్ అస్తి నిశ్శ్రేయసే స్థితః|
నివారయతి యో న త్వామ్ కర్మణోsస్మాత్ విగర్హితాత్||13||
మాం హి ధర్మాత్మనః పత్నీం శచీమివ శచీపతేః|
త్వదన్యః త్రిషు లోకేషు ప్రార్థయే న్మనసాsపి కః||14||
రాక్షసాధమ రామస్య భార్యాం అమిత తేజసః|
ఉక్తవానపి యత్పాపం క్వ గత స్తస్య మోక్ష్యసే||15||

స|| నిశ్రేయసే స్థితః కశ్చిత్ జనః యో త్వాం అస్మాత్ విగర్హితాత్ కర్మణః నివారయతి న అస్తి నూనం || శచీపతేః శచీమివ ధర్మాత్మనః పత్నీం మాం త్రిషు లోకేషు త్వదన్యః కః మనసాదపి ప్రార్థయేత్ || రాక్షసాధమ అమిత తేజసః రామస్య భార్యాం యత్ పాపం ఉక్తవాన్ అసి తస్య క్వ గతః మోక్ష్యసే ||

Surely people who are interested in your welfare who can prevent you from this despicable act are surely not there. In the three worlds there is no body other than you who can even in his mind desire me the righteous Ram's wife who is pure like Sachi, the wife of Indra. Oh the Lowest among Rakshasas, for the sinful words you spoke to the wife of Rama who is of great brilliance, where can you go to escape the consequences?

యథా దృప్తశ్చ మాతంగః శశ శ్చ సహితో వనే|
తథా ద్విరదవద్రామస్త్వం నీచ శశవత్ స్మృతః||16||
స త్వం ఇక్ష్వాకునాథం వై క్షిపన్నిహన లజ్జసే|
చక్షుషోర్విషయం తస్య న తావ దుపగచ్ఛసి||17||
ఇమే తే నయనే క్రూరే విరూపే కృష్ణపింగళే |
క్షితౌ న పతితే కస్మాన్మామనార్య నిరీక్షితః||18||

స|| యుధి సదృశః దృప్తః మాతంగః శశః చ యథా , తథా నీచః రామః మాతంవద్రామః త్వం శశవత్ స్మృతః || సః త్వం ఇక్ష్వాకునాథం క్షిపన్ న లజ్జసే తస్య చక్షోర్విషయం తావత్ న ఉపగచ్ఛసి || అనార్య మామ్ నిరీక్షతః తే కౄరే విరూపే కృష్ణపింగాక్షే ఇమే నయనే కస్మాత్ న పతితే క్షితౌ|

Like a arrogant elephant in battle with a dog, in the same way you are like a mean dog and Rama is like the elephant. You should be ashamed of looking down upon that scion of Ikshvakus in whose sight you dare not walked. Oh Dishonorable wretch, seeing me with those dark brown eyes, why those eyes are not falling off on the ground?.

తస్య ధర్మాత్మనః పత్నీం స్నుషాం దశరథస్య చ|
కథం వ్యాహరతో మాం తేన జిహ్వా వ్యవసీర్యతే||19||
అసందేశాత్తు రామస్య తపసశ్చానుపాలనాత్|
న త్వాం కుర్మి దశగ్రీవ భస్మ భస్మార్హ తేజసా||20||
నాపహర్తు మహం శక్యా త్వయా రామస్య ధీమతః|
విధిస్తవ వధార్ధాయ విహితో నాత్ర సంశయః||21||
శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలై స్సముదితేన చ|
అపోహ్యా రామం కస్మాద్ధి దారచౌర్యం త్వయా కృతమ్||22||

స|| తస్య ( రామస్య) ధర్మాత్మనః పత్నీం దశరథస్య స్నుషా చ మాం వ్యాహరతో తేన జిహ్వా కథం న వ్యవసీర్యతే | భస్మార్హ దశగ్రీవ రామస్య అసందేశాత్ తపసః అనుపాలనాత్ తేజసా త్వాం భస్మ నకుర్మి|| ధీమతః రామస్య అహం త్వయా అపహర్తుం న శక్యా | తవ వధార్హాయ విధిః అత్ర విహితః న సంశయః||శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలైః సముదితేన చ త్వయా రామం అపోహ్య కస్మాత్ దారచౌర్యం కృతం |

While you thus speak to me, the wife of that righteous one and the daughter in law of King Dasaratha,why does not your tongue not fall on the ground. Though you deserve to be turned into ashes , oh Ten headed one, for want of permission from Rama I am not turning you to ashes with my powers of penance. You are not capable of stealing me from Rama. Fate has made it happen for your death only. There is no doubt. You are a brother of Kubera , being a warrior and you are possessed of an army, So why did you steal his wife, by tricking him?

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః|
వివృత్య నయనే క్రూరే జానకీ మన్వవైక్షత||23||

స|| రావణః రాక్షసాధిపః సీతాయాః వచనమ్ శ్రుత్వా జానకీం కౄరే వివృత్యనయనే అన్వవైక్షత||

Ravana hearing those words of Sita looked at her with deadly eyes.

నీలజీమూత సంకాశో మహాభుజశిరోధరః|
సింహసత్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్తజిహ్వాగ్రలోచనః||24||
చలాగ్రమకుటప్రాంశుః చిత్రమాల్యానులేపనః|
రక్తమాల్యాంబరధర తత్సంగదవిభూషణః||25||
శ్రోణి సూత్రేణ మహతా మేచకేన సుసంవృతః|
అమృతోత్పాదనద్దేన భుజగేనైవ మందరః||26||

స|| నీలజీమూత సంకాశః మహాభుజశిరోధరః సింహసత్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్త జిహ్వాగ్రలోచనః |చలాగ్రమకుటప్రాంశుః చిత్రమాల్యానులేపనః రక్తమాల్యాంబరధరః తత్సంగదవిభూషణః||అమృతోత్పాదనద్ధేన భుజగేన మన్దరః ఇవ మహతా మేచకేన శ్రోణిసూత్రేణ సుసంవృతః||

He was looking like mass of dark clouds, with strong arms and neck, with the gait of a lion , blazing eyes and tongue. He was wearing colorful garlands with an unsteady crown on his head, with red colored clothes and garlands as well as shining ornamental armlets. With black thread around his waist he was like the mount Manthara wrapped with black serpant at the time of the great churning for the nectar

తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః|
శుశుభే చలసంకాశః శృంగాభ్యామివ మందరః||27||
తరుణాదిత్యవర్ణాభ్యాం కుండలాభ్యాం విభూషితః|
రక్తపల్లవపుష్పాభ్యాం అశోకాభ్యాం ఇవాచలః||28||
సకల్పవృక్షప్రతిమో వసంత ఇవ మూర్తిమాన్|
శ్మశానచైత్యప్రతిమో భూషితోsపి భయంకరః||29||

స|| తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం శృంగాభ్యాం మందర ఇవ సః అచలసంకాసః రాక్షసేశ్వరః శుశుభే|| తరుణాదిత్య వర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః రక్తపల్లవపుష్పాభ్యం అశోకాభ్యాం అచలః ఇవ||కల్పవృక్షప్రతిమః సః మూర్తిమాన్ వసంతః ఇవ శ్మశానచైత్యప్రతిమః భూషితః అపి భయంకరః ||

The King of Rakshasas shone like the mount Mandara with his two long arms shining like two mountain peaks. Adorned with earrings of the color of the rising sun, he was looking like a mountain with two Ashoka trees with red leaves and flowers. Though resembling a wish fullfil ling tree, like personification of spring season, he was fearsome like a memorial on burial grounds.

అవేక్షమాణో వైదేహీం కోపసంరక్త లోచనః|
ఉవాచ రావణ స్సీతాం భుజంగ ఇవ నిశ్శ్వసన్||30||
అనయేనాభిసంపన్నమ్ అర్థహీనం అనువ్రతే|
నాశయా మ్యహమద్య త్వాం సూర్య స్సంధ్యా మివౌజసా||31||
ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం రాజ రావణః శత్రు రావణః|
సందిదేశ తతః సర్వా రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః||32||

స|| కోపసంరక్త లోచనః రావణః వైదేహీం అవేక్షమాణః భుజంగ ఇవ నిఃశ్వసన్ సీతాం ఉవాచ|| అనయేన అభిసంపన్నం అర్థ హీనం అనువ్రతే అద్య అహం త్వాం సూర్య ఔజసాసన్ధ్యామివ నాశయామి || రాజా శత్రురావణః మైథిలీం ఇతి ఉక్త్వా తతః ఘోరదర్శనాః రాక్షసీః సందిదేశ||

Looking at Vaidehi , with his eyes flashing red with anger , hissing like a serpent, Ravana spoke to Suttee Sita You are endowed with a wrong vows, following meaningless practices. I am going to destroy you like the Sun destroys twilight with his luster. Having said this the king, who torments his enemies, then addressed the fearsome looking Rakshasa women.

ఏకాక్షీం ఏకకర్ణాం చ కర్ణప్రావరణం తథా|
గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం చ లంబకర్ణీం అకర్ణికామ్||33||
హస్తి పాద్యశ్వపాద్యౌ చ గోపాదీం పాదచూళికమ్|
ఏకాక్షీం ఏకపాదీం చ పృథుపాదీం అపాదికామ్||34||
అతిమాత్ర శిరో గ్రీవాం అతిమాత్ర కుచోదరీమ్|
అతిమాత్రస్య నేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వాం అజిహ్వికామ్||35||
అనాశికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీమ్|

ఏకాక్షీం ఏకకర్ణాం తథా కర్ణప్రావరణం చ గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం లంబకర్ణీం అకర్ణికామ్ చ||హస్తిపాద్యః అశ్వపాద్యః గోపాదీం పాదచూళీకాం చ ఏకాక్షీం ఏకపాదీం పృథుపాదీం అపాదికాం చ|| అతిమాత్ర శిరోగ్రీవాం అతిమాత్ర కుచోదరీం అతిమాత్రస్య నేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వాం అజిహ్వికాం చ || అనాసికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీం చ|

Some Rakshasa women are with one eye, one ear. Some are with covered ears, ears of cow, ears of an elephant, long ears and there are those without ears. They have feet of an elephant, horse, or cow. Some of them have hair grown on the feet. Some are with one eye, one leg, many feet, and without feet too. Some are with huge neck and head, with large breasts and belly. Some are with large eyes, long tongue, without tongue too. Some are without nose, with the face of a lion, cow and boar too

యథా మద్వశగా సీతా క్షిప్రం భవతి జానకీ||36||
తథా కురుత రాక్షస్యః సర్వాం క్షిప్రం సమేత్య చ|
ప్రతిలోమాను లోమైశ్చ సామదానాది భేదనైః||37||
అవర్జయత వైదేహీం దండస్యోద్యమనేనచ|
ఇతి ప్రతిసమాదిశ్య రాక్షసేంద్రః పునః పునః||38||
కామన్యుపరీతాత్మా జానకీం పర్యతర్జయత్|

స|| రాక్షస్యః సర్వాః క్షిప్రం సమేత్య జానకీ సీతా క్షిప్రం యథా మద్వశగా భవతి తథా కురుత||ప్రతిలోమానులోమైశ్చ సామదానాదిభేదనైః దండస్య ఉద్యమానేన వైదేహీం అవర్జయత|| రాక్షసేంద్రః పునః పునః ఇతి ప్రతిసమాసాద్య కామమన్యుపరీతాత్మా జానకీం పర్యతర్జయత్ ||

'Oh Rakshasa women all of you together quickly make Sita to be under my control. Adopting means favorable or contrary using the persuasion, gifts , confusion, or threats win over Vaidehi'. The king of Rakshasa burning with passion and anger thus ordering them again and again threatened Sita.

ఉపగమ్య తతః క్షిప్రం రాక్షసీ ధాన్యమాలినీ||39||
పరిష్వజ్య దశగ్రీవం ఇదం వచనమబ్రవీత్|
మయాక్రీడ మహారాజ సీతయా కిం తవానయా||40||
వివర్ణయా కృపణయా మానుష్యా రాక్షసేశ్వర|
నూనం అస్యా మహారాజ న దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్||41||
విదదధాత్యమరశ్రేష్ఠః తవ బాహుబలార్జితాన్

స|| తతః ధాన్యమాలినీ రాక్షసీ శీఘ్రం ఉపగమ్య దశగ్రీవం పరిష్వజ్య ఇదం వచనం అబ్రవీత్||మహారాజ మయా క్రీడ| రాక్షసేశ్వర వివర్ణయా కృపణయా మానుష్యా అనయా సీతయా తవ కిం || మహారాజ అమరశ్రేష్ఠః తవ బాహుబలార్జితాన్ దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్ అస్యాః నూనం న విదధాతి ||

Then a Rakshasa woman Dhyanamalini quickly approached the ten headed one embracing him said the following words. 'Oh King ! Play with me. Oh king of Rakshasas! What have you to do with this pale, pitiable human being Sita? Oh Great King ! The immortal luxuries won by the power of your arms are not to be given to this one surely'.

అకామం కామయానస్య శరీరముపతప్యతే||42||
ఇచ్ఛంతీం కామయానస్య ప్రీతిర్భవతి శోభనా|
ఏవముక్తస్తు రాక్షస్యా సముత్‍క్షిప్త స్తతో బలీ||43||
ప్రహసన్మేఘ సంకాశో రాక్షసః స న్యవర్తత|

స|| అకామాం కామయానస్య శరీరం ఉపతప్యతే ఇచ్ఛంతీం కామయానస్య శోభనా ప్రీతిః భవతి ||రాక్షస్యా ఏవముక్తః బలీ మేఘసంకాశః సః రాక్షసః తతః సముత్‍క్షిప్తః ప్రహసన్ న్యవర్తత||

'Offering oneself to an uncaring one is tormented. Offering oneself to one who loves gets enjoyable pleasures'. Having been addressed thus, the powerful Rakshasa resembling a cloud turned away laughing heartily.

ప్రస్థిత స్స దశగ్రీవః కంపయన్నివ మేదినీమ్||44||
జ్వలద్భాస్కరవర్ణాభాం ప్రవివేశ నివేశనమ్|
దేవగంధర్వ కన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ సర్వతః|
పరివార్య దశగ్రీవం వివిశు స్తం గృహోత్తమమ్ ||45||

స|| సః దశగ్రీవః మేదినీం కంపయన్నివ ప్రస్థితః జ్వలదభాస్కరవర్ణాభమ్ నివేశనమ్ ప్రవివేశ||దేవగంధర్వకన్యాః చ నాగకన్యాః చ సర్వత్ః దశగ్రీవం పరివార్య తం గృహోత్తమం వివిశుః||

That ten headed one left as if shaking the earth, entered his residence with the glow like that of the blazing mid day Sun. The daughters of Devas Gandharvas and Nagas too followed the ten headed one and entered their palace.

స మైథిలీం ధర్మపరాం అవస్థితామ్
ప్రవేపమానాం పరిభర్త్స్య రావణః|
విహాయసీతాం మదనేన మోహితః
స్వమేవ వేశ్మ ప్రవివేశ భాస్వరమ్||46||

సః రావణః ధర్మపరాం అవస్థితాం ప్రవేపమానాం మైథిలీం పరిభర్త్స్య సీతాం విహాయ మదనేన మోహితః భాస్వరం స్వం వేశ్మేవప్రవివేశ||

Having derided Mythili who is steadfast wedded to righteous conduct, who is trembling with fear, that Ravana who is over powered with passion left and he entered his glittering mansion.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ద్వావింశస్సర్గః||

Thus ends the twenty second Sarga of Sundarakanda in Ramayan the first ever poem in Sanskrit written by the first poet venerable Valmiki

|| Om tat sat ||