||Sundarakanda ||

|| Sarga 25||( Slokas in Kannada )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ಪಂಚವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ

ತಥಾ ತಾಸಾಂ ವದಂತೀನಾಂ ಪರುಷಂ ದಾರುಣಂ ಬಹು|
ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ಅಸೌಮ್ಯಾನಾಂ ರುರೋದ ಜನಕಾತ್ಮಜಾ||1||

ಸ|| ಅಥ ಅಸೌಮ್ಯಾನಾಂ ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ಬಹು ದಾರುಣಂ ಪರುಷಂ ವದಂತೀನಾಂ ( ಶ್ರುತ್ವಾ) ಜನಕಾತ್ಮಜಾ ರುರೋದ||

Then hearing the many harsh words of the unpleasant Rakshasis the daughter of Janaka wept.

ಏವಮುಕ್ತ್ವಾತು ವೈದೇಹೀ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿ ರ್ಮನಸ್ವಿನೀ
ಉವಾಚ ಪರಮತ್ರಸ್ತಾ ಭಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ||2||
ನ ಮಾನುಷೀ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾಭವಿತುಮರ್ಹತಿ|
ಕಾಮಂ ಖಾದತ ಮಾಂ ಸರ್ವಾ ನ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ವೋ ವಚಃ||3||

ಸ|| ಏವಂ ಉಕ್ತ್ವಾ ತು ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಮನಸ್ವಿನೀ ವೈದೇಹೀ ಪರಮ ತ್ರಸ್ತಾ ಭಾಷ್ಪಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ ಉವಾಚ|| ಮಾನುಷೀ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿತುಂ ನ ಅರ್ಹತಿ | ಮಾಂ ಸರ್ವಾ ಕಾಮಂ ಖಾದತ | ವೋ ವಚಃ ನ ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ||

Having been told thus by the Rakshasa women, very much afraid Vaidehi with her voice choking with tears spoke thus. 'A human being cannot be the wife of a Rakshasa. You can all freely eat me. I will not do what you say'.

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯಗತಾ ಸೀತಾ ಸುರಸುತೋಪಮಾ|
ನ ಶರ್ಮ ಲೇಭೇ ದುಃಖಾರ್ತಾ ರಾವಣೇನ ತರ್ಜಿತಾ||4||
ವೇಪತೇಸ್ಮಾಧಿಕಂ ಸೀತಾ ವಿಶಂತೀವಾಂಗ ಮಾತ್ಮನಃ|
ವನೇ ಯೂಧಪರಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಮೃಗೀ ಕೋಕೈ ರಿವಾರ್ದಿತಾ ||5||
ಸಾ ತ್ವಶೋಕಸ್ಯ ವಿಪುಲಾಂ ಶಾಖಾ ಮಾಲಂಬ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಾಮ್|
ಚಿಂತಯಾಮಾಸ ಶೋಕೇನ ಭರ್ತಾರಂ ಭಗ್ನಮಾನಸಾ||6||

ಸ|| ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಧ್ಯಗತಾ ರಾವಣೇನ ತರ್ಜಿತಾ ಸುರಸುತೋಪಮಾ ಸಾ ಸೀತಾ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಶರ್ಮ ನ ಲೇಭೇ ||ವನೇ ಯೂಧಪರಿಭ್ರಷ್ಟಾ ಕೋಕೈಃ ಆರ್ದಿತಾ ಮೃಗೀ ಇವ ಆತ್ಮನಾ ಅಂಗಂ ವಿಶಾಂತಿಃ ಅಧಿಕಂ ವೇಪತೇ ಸ್ಮ||ಶೋಕೇನ ಭಗ್ನಮಾನಸ್ಯ ಸಾ ಅಶೋಕಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಿತಾಂ ವಿಪುಲಂ ಶಾಖಾಮ್ ಆಲಂಬ್ಯ ಭರ್ತಾರಂ ಚಿಂತಯಾಮಾಸ||

Surrounded by the Rakshasa women, threatened by Ravana, Sita, who is like the daughter of Gods could not get solace. Like the deer separated from its herd and chased by the wolves in the forest, Sita trembling excessively withdrew her limbs into herself. With a broken heart and in sorrow, she held on to the flowering branches of that Ashoka tree and started thinking about her husband.

ಸಾ ಸ್ನಾಪಯಂತೀ ವಿಪುಲೌ ಸ್ತನೌ ನೇತ್ರಜಲಸ್ರವೈಃ|
ಚಿಂತಯಂತೀ ನ ಶೋಕಸ್ಯ ತದಾಂತ ಮಧಿಗಚ್ಚತಿ||7||
ಸಾ ವೇಪಮಾನಾ ಪತಿತಾ ಪ್ರವಾತೇ ಕದಳೀ ಯಥಾ|
ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ಭಯತ್ರಸ್ತಾ ವಿವರ್ಣವದನಾsಭವತ್||8||
ತಸ್ಯಾ ಸ್ಸಾ ದೀರ್ಘವಿಪುಲಾ ವೇಪಂತ್ಯಾ ಸೀತಯಾ ತದಾ|
ದದೃಶೇ ಕಂಪಿನೀ ವೇಣೀ ವ್ಯಾಳೀವ ಪರಿಸರ್ಪತೀ||9||

ಸ|| ತದಾ ಸಾ ನೇತ್ರಜಲಸ್ರವೈಃ ವಿಪುಲೌ ಸ್ತನೌ ಸ್ನಾಪಯಂತೀ ಚಿಂತಯಂತೀ ಸೋಕಸ್ಯ ಅಂತಂ ನ ಅಧಿಗಚ್ಛತಿ ||ಸಾ ಪ್ರವಾತೇ ಪತಿತಾ ವೇಪಮಾನಾ ಕದಳೀ ಯಥಾ ರಾಕ್ಷಸೀನಾಂ ಭಯತ್ರಸ್ತಾ ವಿವರ್ಣವದನಾ ಅಭವತ್ || ವೇಪಂತ್ಯಾಃ ತಸ್ಯಾಃ ದೀರ್ಘವಿಪುಲಾ ಕಂಪಿನೀ ಸಾ ಸೀತಯಾ ವೇಣೀ ವ್ಯಾಲೀವ ಪರಿಸರ್ಪತೀ ದದೃಶೇ||

Then brooding and with the flow of tears bathing her breasts she could not reach the other end of the sea of sorrow. Trembling like a banana tree in stormy winds , frightened of the Rakshasa women she looked very pale. The long luxuriant braid of Sita who was shaking looked like a moving serpent.

ಸಾ ನಿಶ್ಶ್ವಸಂತೀ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಶೋಕೋಪಹತಚೇತನಾ|
ಅರ್ತಾ ವ್ಯಸೃಜ ದಶ್ರೂಣೀ ಮೈಥಿಲೀ ವಿಲಲಾಪ ಹ||10||
ಹಾರಾಮೇತಿ ಚ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಹಾ ಪುನರ್ಲಕ್ಷ್ಮಣೇತಿ ಚ|
ಹಾ ಶ್ವಶ್ರು ಮಮ ಕೌಸಲ್ಯೇ ಹಾ ಸುಮಿತ್ರೇತಿ ಭಾಮಿನೀ||11||

ಸ|| ದುಃಖಾರ್ತಾ ಶೋಕೋಫಹತಚೇತನಾ ಆರ್ತಾ ಸಾ ಮೈಥಿಲೀ ನಿಃಶ್ವಸಂತೀ ಅಶ್ರೂಣಿ ವ್ಯಸೃಜ ವಿಲಲಾಪ ಹ ||ದುಃಖಾರ್ತಾ ಹಾ ರಾಮ ಇತಿ ಪುನಃ ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಇತಿ ಹಾ ಮಮಶ್ವಶ್ರು ಕೌಸಲ್ಯೇ ಹಾಸುಮಿತ್ರೇ ಇತಿ ( ವಿಲಲಾಪ ಹ)||

The distressed and afflicted Mythili with her consciousness drowned in tears, breathing heavily cried shedding tears. The afflicted lady cried saying 'Oh Rama, Oh Lakshmana, my mother in law O Kausalya Oh Sumitra' .

ಲೋಕ ಪ್ರವಾದಃ ಸತ್ಯೋsಯಂ ಪಂಡಿತೈಸ್ಸಮುದಾಹೃತಃ|
ಅಕಾಲೇ ದುರ್ಲಭೋ ಮೃತ್ಯು ಸ್ಸ್ತ್ರಿಯಾ ವಾ ಪುರುಷಸ್ಯವಾ||12||
ಯತ್ರಾಹ ಮೇವಂ ಕ್ರೂರಾಭೀ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿ ರಿಹಾರ್ದಿತಾ|
ಜೀವಾಮಿ ಹೀನಾ ರಾಮೇಣ ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ದುಃಖಿತಾ||13||

ಸ|| ಯತ್ರ ಅಹಂ ಏವಂ ಕ್ರೂರಾಭಿಃ ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಆರ್ದಿತಾ ಇಹ ರಾಮೇಣ ಹೀನಾ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಯದಾ ಮುಹೂರ್ತಂ ಅಪಿ ಜೀವಾಮಿ (ತದಾ) ಸ್ತ್ರಿಯಾವಾ ಪುರುಷಸ್ಯ ವಾ ಅಕಾಲೇ ಮೃತ್ಯುಃ ದುರ್ಲಭಃ ಪಂಡಿತಃ ಸಮುದಾಹೃತಃ (ಇತಿ) ಅಯಂ ಲೋಕಪ್ರವಾದಃ ಸತ್ಯಃ||

' As I am tormented by the cruel Rakshasis here and separated from Rama I cannot live for a moment. Then the often quoted saying of learned that untimely death is difficult is true'.

ಏಷಾsಲ್ಪಪುಣ್ಯಾ ಕೃಪಣಾ ವಿನಶಿಷ್ಯಾಂ ಅನಾಥವತ್|
ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ನೌಃ ಪೂರ್ಣಾ ವಾಯುವೇಗೈ ರಿವಾಹತಾ||14||
ಭರ್ತಾರಂ ತಂ ಅಪಶ್ಯಂತೀ ರಾಕ್ಷಸೀವಶ ಮಾಗತಾ|
ಸೀದಾಮಿ ಖಲು ಶೋಕೇನ ಕೂಲಂ ತೋಯಹತಂ ಯಥಾ||15||
ತಂ ಪದ್ಮದಳಪತ್ರಾಕ್ಷಂ ಸಿಂಹವಿಕ್ರಾಂತ ಗಾಮಿನಮ್|
ಧನ್ಯಾಃ ಪಶ್ಯಂತಿ ಮೇ ನಾಥಂ ಕೃತಜ್ಞಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಮ್||16||

ಸ|| ಅಲ್ಪಪುಣ್ಯಯಾ ಕೃಪಣಾ ಏಷಾ ಅನಾಥವತ್ ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯೇ ವಾಯುವೇಗೈಃ ಆಹತಾ ಪೂರ್ಣಾ ನೌಃ ಇವ ವಿನಶಿಷ್ಯಾಮಿ|| ಭರ್ತಾರಂ ತಂ ಅಪಶ್ಯಂತೀ ರಾಕ್ಷಸೀ ವಶಂ ಆಗತಾ ತೋಯಹತಂ ತೀರಂ ಯಥಾ ಶೋಕೇನ ಸೀದಾಮಿ ಖಲು||ಪದ್ಮದಲಪತ್ರಾಕ್ಷಂ ಸಿಂಹ ವಿಕ್ರಾಂತ ಗಾಮಿನಂ ಕೃತಜ್ಞಂ ಪ್ರಿಯವಾದಿನಂ ಮೇ ನಾಥಂ ಪಸ್ಯಂತಿ (ತೇ) ಧನ್ಯಾಃ||

' This lowly wretched woman who is like an orphan that I am , I will be destroyed like the full boat hit by stormy winds in the middle of the sea. Unable to see my husband, being in the control of the Rakshasis, I am collapsing in sorrow like the bank of a river pushed by the water currents. Those who can see that husband of mine who has eyes like that of a lotus petals, who walks with the majesty of a lion, who is ever grateful, they are indeed blessed.

ಸರ್ವಥಾ ತೇನ ಹೀನಯಾ ರಾಮೇಣ ವಿದಿತಾತ್ಮನಾ|
ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಮಿವಾssಸ್ವಾದ್ಯ ದುರ್ಲಭಂ ಮಮ ಜೀವನಮ್||17||
ಕೀದೃಶಂ ತು ಮಹಾಪಾಪಂ ಪುರಾ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ಕೃತಮ್|
ಯೇನೇದಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ದುಃಖಂ ಮಯಾ ಘೋರಂ ಸುದಾರುಣಮ್||18||
ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಕ್ತು ಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಶೋಕೇನ ಮಹತಾ ವೃತಾ|
ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಶ್ಚ ರಕ್ಷ್ಯಂತ್ಯಾ ರಾಮೋ ನಾಸಾದ್ಯತೇ ಮಯಾ||19||

ಸ|| ವಿದಿತಾತ್ಮನಾ ತೇನ ರಾಮೇಣ ಹೀನಾಯಾಃ ಮಮ ತೀಕ್ಷ್ಣಂ ವಿಷಂ ಆಸ್ವಾದ್ಯೇವ ಜೀವಿತಂ ಸರ್ವಥಾ ದುರ್ಲಭಮ್||ಯೇನ ಮಯಾ ಘೋರಂ ಸುದಾರುಣಂ ಇದಂ ದುಃಖಂ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಕೀದೃಶಂ ಮಹಾಪಾಪಂ (ಮಯಾ) ಪುರಾ ಜನ್ಮಾಂತರೇ ಕೃತಂ||ಮಹತಾ ಶೋಕೇನ ಆವೃತಾ ಜೀವಿತಂ ತ್ಯಕ್ತುಂ ಇಚ್ಛಾಮಿ | ರಾಮಃ ಮಯಾ ಆಸಾದ್ಯತೇ ನ (ಯದಾ ಅಹಂ) ರಾಕ್ಷಸೀಭಿಃ ಸುರಕ್ಷಿತಾ||

'Separated from Rama the one who has realized self, my life is impossible like that one who drank venom. Why I am subject to this terrible cruel sorrow ? What kind of great sin I might have commited in my previous birth ? Filled with this great sorrow I want to give up my life. Rama cannot get me , while I am protected by these Rakshasis'.

ಧಿ ಗಸ್ತು ಖಲು ಮಾನುಷ್ಯಂ ಧಿಗಸ್ತು ಪರವಶ್ಯತಾಮ್|
ನ ಶಕ್ಯಂ ಯತ್ಪರಿತ್ಯಕ್ತು ಮಾತ್ಮಚ್ಛಂದೇನ ಜೀವಿತಮ್||20||

ಸ|| ಮಾನುಷ್ಯಂ ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು | ಪರವಶ್ಯತಾಂ ಧಿಕ್ ಅಸ್ತು | ಯತ್ ಆತ್ಮಛಂದೇನ ಜಿವಿತಂ ಪರಿತ್ಯಕ್ತುಂ (ಅಪಿ) ನ ಶಕ್ಯಂ ಖಲು ||

' Fie upon human life. Fie upon dependence.Though I wish to give up life I am unable to'.

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಪಂಚವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus ends Sarga twenty five of Sundarakanda in Ramayana , the first ever poem composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki.

||om tat sat||