||Sundarakanda ||

|| Sarga 28||( Slokas in Kannada )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ವಚೋ ನಿಶಮ್ಯ
ತದ್ರಾವಣ ಸ್ಯಾ ಪ್ರಿಯ ಮಪ್ರಿಯಾರ್ತಾ|
ಸೀತಾ ವಿತತ್ರಾಸ ಯಥಾ ವನಾಂತೇ
ಸಿಂಹಾಭಿಪನ್ನಾ ಗಜರಾಜಕನ್ಯಾ||1||

ಸ|| ಸಾ ಸೀತಾ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಸ್ಯ ಅಪ್ರಿಯಂ ತತ್ ವಚಃ ನಿಶಮ್ಯ ಅಪ್ರಿಯಾರ್ತಾ ವನಾಂತೇ ಸಿಂಹಾಭಿಪನ್ನ ಗಜರಾಜಕನ್ಯಾ ಇವ ವಿತತ್ರಾಸ||

After hearing the unpleasant words spoken by the king of Rakshasas, which caused restlessness and sorrow to Sita , she was terrified like the young elephant princess caught by the lion in the forest.

ಸಾ ರಾಕ್ಷಸೀ ಮಧ್ಯಗತಾಚ ಭೀರು
ರ್ವಾಗ್ಭಿರ್ಭೃಶಂ ರಾವಣ ತರ್ಜಿತಾ ಚ|
ಕಾಂತಾರಮಧ್ಯೇ ವಿಜನೇ ವಿಸೃಷ್ಟಾ
ಬಾಲೇವ ಕನ್ಯಾ ವಿಲಲಾಪ ಸೀತಾ||2||

ಸ|| ಭೀರುಃ ಭೃಶಂ ವಾಗ್ಭಿಃ ರಾವಣ ತರ್ಜಿತಾ ಚ ರಾಕ್ಷಸೀಮಧ್ಯಗತಾ ಚ ಸಾ ಸೀತಾ ವಿಜನೇ ಕಾಂತಾರಮಧ್ಯೇ ವಿಶೃಜ್ಯ ಬಾಲಾ ಕನ್ಯಾ ಇವ ವಿಲಲಾಪ||

The timid lady surrounded by Rakshasa women, threatened by Ravana's terrible words wept like a young girl in desolate forest.

ಸತ್ಯಂ ಬತೇದಂ ಪ್ರವದಂತಿ ಲೋಕೇ
ನಾಕಾಲಮೃತ್ಯುರ್ಬವತೀತಿಸಂತಃ|
ಯತ್ರಾಹಮೇವಂ ಪರಿಭರ್ತ್ಸ್ಯ ಮಾನಾ
ಜೀವಾಮಿ ಕಿಂಚಿತ್ ಕ್ಷಣಮಪ್ಯಪುಣ್ಯಾ|| 3||
ಸುಖಾದ್ವಿಹೀನಂ ಬಹುದುಃಖಪೂರ್ಣಂ
ಇದಂ ತು ನೂನಂ ಹೃದಯಂಸ್ಥಿರಂ ಮೇ|
ವಿಶೀರ್ಯತೇ ಯನ್ನ ಸಹಸ್ರಧಾsದ್ಯ
ವಜ್ರಾಹತಂ ಶೃಂಗ ಮಿವಾsಚಲಸ್ಯ||4||

ಸ|| ಲೋಕೇ ಅಕಾಲಮೃತ್ಯುಃ ನ ಭವತಿ ಇತಿ ಇದಂ ಸತ್ಯಂ ಸನ್ತಃ ಪ್ರವದಂತಿ| ಯತ್ರ ಏವಂ ಪರಿಭರ್ತ್ಸ್ಯಮಾನಾ ಅಪುಣ್ಯಾ ಅಹಂ ದೀನಾ ಕ್ಷಣಂ ಅಪಿ ಜೀವತಿ ಬತ||ಸುಖಾತ್ ವಿಹೀನಂ ಬಹುದುಃಖಪೂರ್ಣಂ ಇದಂ ಮೇ ಹೃದಯಂ ನೂನಂ ಸ್ಥಿರಂ ಯತ್ ವಜ್ರಾಹತಂ ಅಚಲಸ್ಯ ಶೃಂಗಮಿವ ಸಹಸ್ರಥಾ ಅದ್ಯ ನವಿಶೀರ್ಯತೇ||

’ Elders say that untimely death will not happen .That seems to be true. Even though I am threatened like this I am living pitiably even for a moment is surely because of lack of merits. Although I am without happiness and filled with agony , my heart is hard and does not break into thousand pieces like the mountain hit by Vajrayutha!

ನೈವಾಸ್ತಿ ದೋಷಂ ಮಮನೂನ ಮತ್ರ
ವಧ್ಯಾಹ ಮಸ್ಯಾsಪ್ರಿಯದರ್ಶನಸ್ಯ|
ಭಾವಂ ನ ಚಾಸ್ಯಾಹ ಮನು ಪ್ರದಾತು
ಮಲಂ ದ್ವಿಜೋ ಮಂತ್ರಮಿವಾsದ್ವಿಜಾಯ||5||
ನೂನಂ ಮಮಾಂಗಾ ನ್ಯಚಿರಾ ದನಾರ್ಯ
ಶ್ಶಸ್ತ್ರೈ ಶ್ಶಿತೈ ಶ್ಚೇತ್ಸ್ಯತಿ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಃ|
ತಸ್ಮಿನ್ನಾಗಚ್ಛತಿ ಲೋಕನಾಥೇ
ಗರ್ಭಸ್ಥಜಂತೋರಿವ ಶಲ್ಯ ಕೃನ್ತಃ||6||
ದುಃಖಂ ಬತೇದಂ ಮಮದುಃಖಿತಾಯಾ
ಮಾಸೌ ಚಿರಾಯಾಧಿಗಮಿಷ್ಯತೌ ದ್ವೌ|
ಬದ್ದಸ್ಯ ವಧ್ಯಸ್ಯ ತಥಾ ನಿಶಾಂತೇ
ರಾಜಾಪರಾಧಾದಿವ ತಸ್ಕರಸ್ಯ||7||

ಸ|| ಅತ್ರ ಮಮ ದೋಷಃ ನ ಇವ ಅಸ್ತಿ (ಯದಿ) ಅಹಂ ಅಪ್ರಿಯದರ್ಶನಸ್ಯ ಅಸ್ಯ ವಧ್ಯಾ|ಅಹಂ ಅಸ್ಯ ಭಾವಂ ದ್ವಿಜಃ ಅದ್ವಿಜಾಯ ಮಂತ್ರಮಿವ ಅನುಪ್ರದಾತುಂ ನ ಅಲಮ್ ||ಲೋಕನಾಥೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಆನಾಗಚ್ಛತಿ ಅನಾರ್ಯಃ ರಾಕ್ಷಸೇಂದ್ರಃ ಶಲ್ಯಕೃಂತಃ ಗರ್ಭಸ್ಥ ಜಂತೋರಿವ ಮಮ ಅಂಗಾನಿ ನೂನಂ ಶತ್ರೈಃ ಛೇತ್ಸ್ಯತಿ|| ರಾಜಾಪರಾಧಾತ್ ಬದ್ಧಸ್ಯ ನಿಶಾಂತೇ ವಧ್ಯಸ್ಯ ತಸ್ಕರಸ್ಯ ಇವ ದುಃಖಿತಾಯಾಃ ಮಮ ದ್ವೌ ಮಾಸೌ ಚಿರಾಯಾಧಿಗಮಿಷ್ಯತಃ ಇದಂ ದುಃಖಂ ಬತ ||

Set to be killed by the ugly one, If I were to die there is no fault. I cannot surrender myself to him like the Brahmin who would not part his knowledge to a non-Brahmin. If he, the lord of the world does not come here, the vile king of Rakshasas will cut me to pieces like the barber who cuts the foetus with a sharp knife. For me sorrowing two months is a long time to wait . I am like the thief caught due to offending the king, and waiting overnight to be killed at the day break.

ಹಾ ರಾಮ ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹಾ ಸುಮಿತ್ರೇ
ಹಾ ರಾಮಮಾತಾಃ ಸಹ ಮೇ ಜನನ್ಯಾ|
ಏಷಾ ವಿಪದ್ಯಾ ಮ್ಯಹ ಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾ
ಮಹಾರ್ಣವೇ ನೌರಿವ ಮೂಢವಾತಾ||8||
ತರಸ್ವಿನೌ ಧಾರಯತಾ ಮೃಗಸ್ಯ
ಸತ್ವೇನ ರೂಪಂ ಮನುಜೇಂದ್ರ ಪುತ್ರೌ|
ನೂನಂ ವಿಶಸ್ತೌ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್ತೌ
ಸಿಂಹರ್ಷಭೌ ದ್ವಾವಿವ ವೈದ್ಯುತೇನ||9||
ನೂನಂ ಸ ಕಾಲೋ ಮೃಗರೂಪಧಾರೀ
ಮಾ ಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಂ ಲುಲುಭೇ ತದಾನೀಮ್|
ಯತ್ರಾರ್ಯಪುತ್ರಂ ವಿಸಸರ್ಜ ಮೂಢಾ
ರಾಮಾನುಜಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಪೂರ್ವಜಂ ಚ||10||

ಸ||ಹಾರಾಮ ಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಹಾ ಸುಮಿತ್ರೇ ಹಾ ರಾಮಮಾತಾಃ ಮೇ ಜನನ್ಯಾ ಸಹ ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾ ಏಷಾ ಅಹಂ ಮಹಾಣವೇ ಮೂಢವಾತಾ ನೌರಿವ ವಿಪದ್ಯಾಮಿ|| ಮೃಗಸ್ಯ ರೂಪಂ ಧಾರಯತಾ ಸತ್ವೇನ ತರಸ್ವಿನೌ ತೌ ಮನುಜೇಂದ್ರಪುತ್ರೌ ವೈದ್ಯುತೇನ ದ್ವೌ ಸಿಂಹರ್ಷಭೌ ಇವ ಮಮ ಕಾರಣಾತ್ ನೂನಮ್ ವಿಶಸ್ತೌ||ನೂನಂ ಸ ಕಾಲಃ ಮೃಗರೂಪಧಾರೀ ತದಾನೀಂ ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಂ ಮಾಂ ಲುಲುಭೇ ಯತ್ರ ಮೂಢಾ ರಾಮಾನುಜಂ ಲಕ್ಷ್ಮಣಪೂರ್ವಜಮ್ ಆರ್ಯಪುತ್ರಂ ಚ ವಿಸಸರ್ಜ||

Oh Rama Oh Lakshmana Oh Sumitra Oh Rama's mother Oh my own mother I am an ill starred woman going to perish , like the ship caught in whirlwind in the midst of an ocean. The two princes must have been killed by the creature in the guise of a deer on my account like the two mighty lions are killed by the bolt of lightning. Surely that is the fate in the guise of a deer that tempted this unfortunate soul which sent away Rama's brother and Lakshmana's elder brother.

ಹಾರಾಮ ಸತ್ಯವ್ರತ ದೀರ್ಘಬಾಹೋ
ಹಾ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮಾನವಕ್ತ್ರ|
ಹಾ ಜೀವಲೋಕಶ್ಚ ಹಿತಃ ಪ್ರಿಯಶ್ಚ
ವಧ್ಯಾಂ ನ ಮಾಂ ವೇತ್ಸಿ ಹಿ ರಾಕ್ಷಸಾನಾಮ್||11||
ಅನನ್ಯ ದೈವತ್ವ ಮಿಯಂ ಕ್ಷಮಾ ಚ
ಭೂಮೌ ಚ ಶಯ್ಯಾ ನಿಯಮಶ್ಚ ಧರ್ಮೇ|
ಪತಿವ್ರತಾ ತ್ವಂ ವಿಫಲಂ ಮಮೇದಂ
ಕೃತಂ ಕೃತಘ್ನೇಷ್ವಿವ ಮಾನುಷಾಣಾಮ್||12||

ಸ||ಸತ್ಯವ್ರತ ದೀರ್ಘಬಾಹೋ ಹಾ ರಾಮ ಹಾ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಪ್ರತಿಮಾನ ವಕ್ತ್ರಹಾ ಜೀವಲೋಕಸ್ಯ ಹಿತಃ ಪ್ರಿಯಶ್ಚ ಮಾಮ್ ರಕ್ಷಸಾನಾಂ ವಧ್ಯಾಂ ನ ವೇತ್ಸಿ|| ಅನನ್ಯದೈವತ್ವಂ ಇಯಂ ಕ್ಷಮಾ ಚ ಭೂಮೌ ಶಯ್ಯ ಧರ್ಮೇ ನಿಯಮಶ್ಚ ಪತಿವ್ರತಾತ್ವಂ ಮಮ ಇದಂ ಕೃತಘ್ನೇಷು ಮಾನುಷಾಣಾಂ ಕೃತಮಿವ ವಿಫಲಮ್ ||

Oh The one commtted to truth ! Oh the long armed one ! O Rama whose face shines like a full moon ! oh beloved of the world dear to every one ! You do not know that I am to be killed by the Rakshasas. Inspite of being not devoted to any other god other than you , sleeping on the ground, maintaining righteous course of action, maintaining discipline, maintaining the vows of chastity my efforts are failing like the prayers of an ungrateful person.

ಮೋಘೋ ಹಿ ಧರ್ಮಶ್ಚರಿತೋ ಮಯಾsಯಮ್
ತಥೈಕಪತ್ನೀತ್ವ ಮಿದಂ ನಿರರ್ಥಮ್|
ಯಾ ತ್ವಾಂ ನ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಕೃಶಾ ವಿವರ್ಣಾ
ಹೀನಾ ತ್ವಯಾ ಸಂಗಮನೇ ನಿರಾಶಾ||13||
ಪಿತುರ್ನಿದೇಶಮ್ ನಿಯಮೇನ ಕೃತ್ವಾ
ವನಾನ್ ನಿವೃತ್ತಶ್ಚರಿತವ್ರತಶ್ಚ|
ಸ್ತ್ರೀಭಿಸ್ತು ಮನ್ಯೇ ವಿಪಿಲೇಕ್ಷಣಾಭಿ
ಸ್ತ್ವಂ ರಂಸ್ಯಸೇ ವೀತಭಯಃ ಕೃತಾರ್ಥಃ||14||

ಸ|| ಯಾ ತ್ವಾಂ ನಪಶ್ಯಾಮಿ ತ್ವಯಾ ಹೀನಾ ಸಂಗಮಾನೇ ನಿರಾಶಾ ಕೃಶಾ ವಿವರ್ಣಾ ಮಯಾ ಚರಿತಃ ಅಯಂ ಧರ್ಮಃ ಮೋಘಃ ಹಿ | ತಥಾ ಇದಂ ಏಕಪತ್ನೀತ್ವಾಂ ನಿರರ್ಥಮ್||ತ್ವಂ ಪಿತುಃ ನಿರ್ದೇಶಂ ನಿಯಮೇನ ಕೃತ್ವಾ ಚರಿತವ್ರತಸ್ಯ ವನಾತ್ ನಿವೃತಃ ವೀತ ಭಯಃ ಕೃತಾರ್ಥಃ ವಿಪುಲೇಕ್ಷಣಾಭಿಃ ಸ್ತ್ರೀಭಿಃ ರಂಸ್ಯಸೇ ಮನ್ಯೇ||

Not seeing you , deprived of your company, with no hope in reuniting , following the righteous path and devotion to you is useless. Having fulfilled the pledge to your father, having returned from the forest , free of fear , being an accomplished one you will surely revel in the company of large eyed damsels.

ಅಹಂ ತು ರಾಮಾ ತ್ವಯಿ ಜಾತ ಕಾಮಾ
ಚಿರಂ ವಿನಾಶಾಯ ನಿಬದ್ಧಭಾವಾ|
ಮೋಘಂ ಚರಿತ್ವಾಥ ತಪೋವ್ರತಂ ಚ
ತ್ಯಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಧಿಕ್ ಜೀವಿತ ಮಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾ||15||
ಸಾ ಜೀವಿತಂ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಹಂ ತ್ಯಜೇಯಂ
ವಿಷೇಣ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ಶಿತೇನ ವಾಪಿ|
ವಿಷಸ್ಯ ದಾತಾ ನ ಹಿ ಮೇsಸ್ತಿ ಕಶ್ಚಿತ್
ಶಸ್ತ್ರಸ್ಯ ವಾ ವೇಶ್ಮನಿ ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ||16||

ಸ|| ರಾಮಾ ತ್ವಯಿ ಜಾತಕಾಮಾ ಅಹಮ್ ತು ಚಿರಂ ನಿಬದ್ಧಭಾವಾ ತಪಃ ವ್ರತಂ ಚ ಮೋಘಂ ವಿನಾಶಾಯ ಚರಿತ್ವಾಥ ಜಿವಿತಂ ತಕ್ಷ್ಯಾಮಿ | ಅಲ್ಪಭಾಗ್ಯಾಂ ಧಿಕ್||ಸಾ ಅಹಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಜೀವಿತಂ ವಿಷೇಣ ಶಿತೇನ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಅಪಿ ತ್ಯಜೇಯಂ | ರಾಕ್ಷಸಸ್ಯ ವೇಶ್ಮನಿ ಮೇ ವಿಷಸ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಸ್ಯ ವಾ ದಾತಾ ಕಶ್ಚಿತ್ ನಾಸ್ತಿ||

Oh Rama I loved you . I have for a long time kept my feelings of love fixed on you. I have also followed penance and all vows in vain only resulting in my doom. After practising I am giving up being luckless. Fie on me.I will end my life at once by taking poison or using sharp weapons. But in this palace of the king of Rakshasas there is no one who can give me poison or the weapons.

ಇತೀವ ದೇವೀ ಬಹುಧಾ ವಿಲಪ್ಯ
ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮ ಮನುಸ್ಮರಂತೀ|
ಪ್ರವೇಪಮಾನಾ ಪರಿಶುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಾ
ನಗೋತ್ತಮಂ ಪುಷ್ಪಿತ ಮಾಸ ಸಾದ||17||
ಶೋಕಾಭಿತಪ್ತಾ ಬಹುಧಾ ವಿಚಿಂತ್ಯಾ
ಸೀತಾsಥ ವೇಣ್ಯುದ್ಗ್ರಥನಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ|
ಉದ್ಬಧ್ಯ ವೇಣ್ಯುದ್ಗ್ರಥನೇನ ಶೀಘ್ರಂ
ಅಹಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ ಯಮಸ್ಯ ಮೂಲಮ್||18||

ಸ|| ದೇವೀ ಇತೀವ ಬಹುಧಾ ವಿಲಪ್ಯ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ರಾಮಂ ಅನುಸ್ಮರಂತೀ ಪ್ರವೇಪಮಾನಾ ಪರಿಷುಷ್ಕವಕ್ತ್ರಾ ಪುಷ್ಪಿತಂ ನಗೋತ್ತಮಮ್ ಅಸಸಾದ ||ಶೋಕಾಭಿತಪ್ತಾ ಶೀತಾ ಬಹುಧಾ ವಿಚಿನ್ತ್ಯ ಅಥ ವೇಣ್ಯುದ್‍ಗ್ರಧನಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಅಹಂ ವೇಣ್ಯುದ್‍ಗ್ರಧನೇನ ಉದ್‍ಬುಧ್ಯ ಶೀಘ್ರಂ ಯಮಸ್ಯ ಮೂಲಂ ಗಮಿಷ್ಯಾಮಿ||

In this way the pale looking Queen Sita sorrowing in many ways, and always thinking of Rama, shivering approached the great tree in bloom. Drenched in sorrow , thinking in many ways, took hold of her long braid said to herself - 'tying myself with this braid I shall reach the Yama's abode quickly'.

ಉಪಸ್ಥಿತಾ ಸಾ ಮೃದುಸರ್ವಗಾತ್ರೀ
ಶಾಖಾಂಗೃಹೀತ್ವಾಥ ನಗಸ್ಯ ತಸ್ಯ |
ತಸ್ಯಾಸ್ತು ರಾಮಂ ಪ್ರವಿಚಿಂತಯಂತ್ಯಾ
ರಾಮಾನುಜಂ ಸ್ವಂ ಚ ಕುಲಂ ಶುಭಾಂಗ್ಯಾಃ||
ಶೋಕಾನಿಮಿತ್ತಾನಿ ತಥಾ ಬಹೂನಿ
ಧೈರ್ಯಾರ್ಜಿತಾನಿ ಪ್ರವರಾಣಿ ಲೋಕೇ|
ಪ್ರಾದುರ್ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ತದಾ ಬಭೂವುಃ
ಪುರಾಪಿ ಸಿದ್ಧಾ ನ್ಯುಪಲಕ್ಷಿತಾನಿ||20||

ಸ|| ಅಥ ಮೃದುಸರ್ವಗಾತ್ರೀ ಸಾ ತಸ್ಯ ನಗಸ್ಯ ಶಾಖಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ (ಉಪಸ್ಥಿತಾ)| ರಾಮಂ ರಾಮಾನುಜಂ ಸ್ವಂ ಕುಲಂ ಚ ಪ್ರವಿಚಿಂತಯಂತ್ಯಾ ಶುಭಾಂಗ್ಯಾಃ ತಸ್ಯಾಃ ತು ಶೋಕಾನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಧೈರ್ಯಾರ್ಜಿತಾನಿ ಲೋಕೇ ಪ್ರವರಾಣಿ ತಥಾ ಪುರಾಪಿ ಸಿದ್ಧಾನಿ ಉಪಲಕ್ಷಿತಾನಿ ಬಹೂನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪ್ರಾದುರ್ಭಭೂವುಃ||

Then the lady of delicate limbs, holding the branch of that Simsupa tree stood. She was thinking of Rama , his brother, her own family then auspicious omens which are harbingers of courage, which are dispellers of sorrow, which were proven in olden times appeared on her auspicious body

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಅಷ್ಟಾವಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ||

Thus ends the Sarga twenty eight of Sundarakanda in Ramayana the first poem composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki.

||om tat sat||