||Sundarakanda ||

|| Sarga 36||( Slokas in Gujarati )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

સુંદરકાંડ.
અથ ષટ્ર્ત્રિંશસ્સર્ગઃ

ભૂય એવ મહાતેજા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ|
અબ્રવીત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં સીતા પ્રત્યયકારણાત્||1||

સ||મહાતેજા હનુમાન્ મારુતાત્મજઃ ભૂયઃ સીતા પ્રત્યયકારણાત્ પ્રશ્રિતં વાક્યં અબ્રવીત્||

The powerful son of wind god , Hanuman again spoke humbly to inspire confidence in Sita.

વાનરોs હં મહભાગે દૂતો રામસ્ય ધીમતઃ|
રામાનામાંકિતં ચેદં પશ્ય દેવ્યંગુળીયકમ્||2||
પ્રત્યયાર્થં તવાssનીતં તેન દત્તં મહાત્મના|
સમાશ્વસિહિ ભદ્રં તે ક્ષીણ દુઃખફલા હ્યસિ||3||
ઇત્યુક્ત્વા પ્રદદૌ તસ્યૈ સીતાયૈ વાનરોત્તમઃ|
ગૃહીત્વા પ્રેક્ષમાણા સા ભર્તુઃ કરવિભૂષણમ્||
ભર્તારમિવ સંપ્રાપ્તા જાનકી મુદિતાsભવત્||4||

સ|| હે મહાભાગે ! અહં વાનરઃ | ધીમતઃ રામસ્ય દૂતઃ| દેવિ પશ્ય ચ ઇદં રમનામાંકિતં અંગુળીયકં||મહાત્મના તેન દત્તં તવ પ્રત્યયાર્થં અનીતં સમાશ્વસિ હિ | (તવ) દુઃખફલા ક્ષીણં અસિ | ભદ્રં તે||વાનરઃ ઇતિ ઉક્ત્વા સીતાયૈ તસ્યૈ ભર્તુઃ કરવિભૂષણં પ્રદદૌ |સા જાનકી તત્ ગૃહીત્વા પ્રેક્ષમાણા ભર્તારં સંપ્રાપ્તા ઇવ મુદિતા ભવત્||

'Oh Noble lady ! I am a Vanara. I am a messenger of learned Rama. Oh Divine lady ! See the ring with the name of Rama inscribed. This was given by him, the great soul, to get your trust. Oh Lady be calm. Your sorrows have ended. May the best things happen'. Saying this the Vanara gave the ornament that adorned her husbands hand to Sita. Sita too taking that ring and gazing at the same longingly became very happy as though she obtained her husband.

ચારુતદ્વદનં તસ્યા સ્તામ્રશુક્લાય તેક્ષણમ્|
અશોભત વિશાલાક્ષ્યા રાહુમુક્ત ઇવોડ્ડુરાટ્||5||
તતસ્સા હ્રીમતી બાલા ભર્તૃસંદેશહર્ષિતા|
પરિતુષ્ટા પ્રિયં કૃત્વા પ્રશશંસ મહાકપિમ્||6||

સ||તસ્યાઃ વિશાલાક્ષ્યાઃ ચારુ વદનં તામ્રશુક્લાયતેક્ષણં રાહુમુક્ત ઇવોડ્ડુરાટ્ અશોભત ||તતઃ સા બાલા ભર્તૃસંદેશ હર્ષિતા હ્રીમતી પરિતુષ્ટા પ્રિયં કૃત્વા મહાકપિં પ્રશશંસ ||

That wide eyed lady with reddish eyes shone like the moon freed from Rahu. Then that young lady Sita delighted by the message from her husband, blushed and felt happy. Praising the great Vanara for his actions, she pleased him with the following words .

વિક્રાંતસ્ત્વં સમર્થસ્ત્વં પ્રાજ્ઞસ્ત્વં વાનરોત્તમ|
યે નેદં રાક્ષપદં ત્વયૈકેન પ્રધર્ષિતમ્||7||
શતયોજનવિસ્તીર્ણઃ સાગરો મકરાલયઃ|
વિક્રમશ્લાઘનીયેન ક્રમતા ગોષ્પદીકૃતઃ||8||
ન હિ ત્વાં પ્રાકૃતં મન્યે વાનરં વાનરર્ષભ|
યસ્ય તે નાસ્તિ સંત્રાસો રાવણા ન્નાપિ સંભ્રમઃ||9||

સ|| વાનરોત્તમા એકેન યેન ત્વયા ઇદં રાક્ષસ પદં પ્રદર્ષિતં ત્વં વિક્રાંતઃ | ત્વં સમર્થઃ | ત્વં પ્રાજ્ઞઃ ||વિક્રમશ્લાઘનીયેન સાગરઃ મકરાલયઃ શતયોજન વિસ્તીર્ણઃ ક્રમતા ગોષ્પદીકૃતઃ ||વાનરર્ષભઃ યસ્ય તે રાવણાત્ સંત્રાસઃ નાસ્તિ સંભ્રમઃ અપિ ત્વાં પ્રાકૃતં વાનરં ન મન્યે||

' Oh Best of Vanaras ! Single-handedly by whom the Rakshasa abode has been assఅiled , that person being you , you are very brave. You are very capable. You are vey knowledgeable. Your admirable prowess reduced the the hundred Yojana wide ocean which is the abode of crocodiles to a calf's hoof mark. Oh Bull among Vanaras ! Being the one who has no fear or excitement of Ravana, I do not think you are an ordinary Vanara'.

અર્હસે ચ કપિશ્રેષ્ઠ મયા સમભિભાષિતુમ્|
યદ્યસિ પ્રેષિતસ્તેન રામેણ વિદિતાત્મના||10||
પ્રેષયિષ્યતિ દુર્દર્ષો રામો ન હ્ય પરીક્ષિતમ્|
પરાક્રમ મવિજ્ઞાય મત્સકાશં વિશેષતઃ||11||
દિષ્ટ્યા ચ કુશલી રામો ધર્માત્મા સત્યસંગરઃ|
લક્ષ્મણશ્ચ મહાતેજા સ્સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ||12||

સ|| રામેન વિદિતાત્મના તેન પ્રેષિતઃ અસિ યદિ કપિશ્રેષ્ઠ મયા સમભિભાષિતું અર્હસે ||દુર્દર્ષઃ રામઃ પરાક્રમં અવિજ્ઞાય અપરીક્ષિતમ્ ન પ્રેક્ષ્યતિ વિશેષતઃ મત્ સકાશમ્ ||દિષ્ટ્યા રામઃ ધર્માત્મઃ સત્યસંગરઃ કુશલી | મહાતેજા સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ લક્ષ્મણઃ ચ||

Oh best among Vanaras, if you are sent by Rama, who realized self, it is proper form me to talk with you. Rama who is of formidable valor, will not send one specially to me without knowing or without testing their capabilities. Fortunately the righteous Rama, the follower of truth, is well. The glorious Lakshmana who is the pleasure of Sumitra too is well.

કુશલી યદિ કાકુત્‍સ્થઃ કિં નુ સાગરમેખલાં|
મહીં દહતિ કોપેન યુગાંતાગ્નિ રિવોત્થિતઃ||13||
અથવા શક્તિમંતૌ તૌ સુરાણા મપિ વિગ્રહે|
મમૈવ તુ ન દુઃખાનાં અસ્તિ મન્યે વિપર્યયઃ||14||
કચ્ચિન્ન વ્યધિતો રામઃ કચ્ચિન્ન પરિતપ્યતે|
ઉત્તરાણિ ચ કાર્યાણિ કુરુતે પુરુષોત્તમઃ||15||

સ|| યદિ કાકુક્ત્‍સ્થઃ કુશલી યુગાંતાગ્નિઃ ઇવ ઉત્થિતં કોપેન સાગરમેખલાં મહતીં કિં ન દહતિ||અથવા તૌ સુરાણાં અપિ નિગ્રહે શક્તિમંતૌ તુ મમ દુઃખેનામેવ વિપર્યયઃ નાસ્તિ મન્યે||રામઃ ન વ્યધિતઃ કચ્ચિત્? નપરિતપ્યતે કચ્ચિત્? (બહુશઃ) પુરુષોત્તમઃ ઉત્તરાણિ કાર્યાણિ કુરુતે ||

' If Kakutstha is well , why does he not burn this earth circled by ocean in his rage as if it is the end of the Yuga. Both being capable of holding even the Devas , why are they not coming for my rescue. May be my sorrows are not a disaster I think. Is Rama not depressed. Is he not suffering . Probably he is taking necessary steps ( for my rescue).

કચ્ચિન્ન દીનઃ સંભ્રાંતઃ કાર્યેષુ ચ ન મુહ્યતિ|
કચ્ચિ ત્પુરુષકાર્યાણિ કુરુતે નૃપતેસ્સુતઃ||16||
દ્વિવિધં ત્રિપાધોપાય મુપાય મપિ સેવતે|
વિજિગીષુ સ્સુહૃત્ કચ્ચિન્ મિત્રેષુ ચ પરંતપ||17||
કચ્ચિ ન્મિત્રાણિ લભતે મિત્રૈશ્ચાપ્યભિગમ્યતે|
કચ્ચિત્ કલ્યાણમિત્રશ્ચ મિત્રૈશ્ચાપિ પુરસ્કૃતઃ||18||

સ|| નૃપતેઃ સુતઃ દીનઃ સંભ્રાંતઃ ન કચ્ચિત્ | કાર્યેષુ નમુહ્યતિ | પુરુષકાર્યાણિ કચ્ચિત્ કુરુતે ( ઇતિ મન્યે)||પરંતપઃ દ્વિવિધં ઉપાયં ત્રિવિધોપાયં અપિ સેવતે વિજિગીષુઃ મિત્રેષુ સુહૃત્ કચ્ચિત્ ||મિત્રાણિ કચ્ચિત્ લભતે| મિત્રૈઃ અપિ અભિગમ્યતે | કલ્યાણમિત્રશ્ચ કચ્ચિત્ |મિત્રૈશ્ચ અપિ પુરસ્કૃતઃ ||

The king's son is probably not too depressed to attend to action ( for my rescue). May be he is attending to his duties. The terror of enmies , he who desires to be victorious must be following two types or may be three types of action. With friends he has a good team. Hope he is making friends. Friends also need him. Hope they are good friends. Hope he is honored by his friends.

કચ્ચિ દાશાસ્તિ દેવાનાં પ્રસાદં પાર્થિવાત્મજઃ|
કચ્ચિત્ પુરુષકારં ચ દૈવં ચ પ્રતિપદ્યતે||19||
કચ્ચિ ન્નવિગત સ્નેહઃ પ્રવાસાન્મયિ રાઘવઃ|
કચ્ચિ ન્માં વ્યસનાત્ અસ્માન્મોક્ષયિષ્યતિ વાનર||20||
સુખાનામુચિતો નિત્યં અસુખાનાં અનૂચિતઃ|
દુઃખમુત્તરમાસાદ્ય કચ્ચ્ દ્રામો ન સીદતિ||21||

સ|| પાર્થિવાત્મજઃ દેવાનાં પ્રસાદં આશાસ્તિ કચ્ચિત્ | પુરુષકારં ચ દૈવં ચ પ્રતિપદ્યતે||રાઘવઃ પ્રવાસાત્ મયિ વિગતસ્નેહઃ ન કચ્ચિત્ |હે વાનર ! માં અસ્માત્ વ્યસનાત્ (રામઃ) મોક્ષયિષ્યતિ કચ્ચિત્ ||નિત્યં સુખાનાં ઉચિતઃ અસુખાનાં અનૌચિતઃ રાઘવઃ દુઃખં આસાદ્ય ન સીદતિ કચ્ચિત્ ||

Does the son of the king, Rama keep getting blessings of the Gods. Hope he he follows the personal effort as well as divine support. Due to separation, is Raghava devoid of love. Oh Vanara! Hope he will liberate me from this misery. Hope Rama who deserves happiness and is not used to unhappiness , has not become depressed facing sorrows.

કૌસલ્યાયા સ્તથા કચ્ચિત્ સુમિત્રાયાઃ તથૈવ ચ|
અભીક્ષ્ણં શ્રૂયતે કચ્ચિત્ કુશલં ભરતસ્ય ચ||22||
મન્નિમિત્તેન માનાર્હઃ કચ્ચિ ચ્છોકેન રાઘવઃ|
કચ્ચિ ન્નાન્યમના રામઃ કચ્ચિ ન્માં તારયિષ્યતિ||23||
કચ્ચિ દક્ષૌહિણીં ભીમાં ભરતો ભાતૃવત્સલઃ|
ધ્વજિનીં મંત્રિર્ગુપ્તાં પ્રેષયિષ્યતિ મત્કૃતે||24||

સ|| કૌસલ્યાયાઃ તથા સુમિત્રાયાઃ તથૈવ ચ ભરત્સ્ય કુશલં અભીક્ષણં શ્રૂયતે કચ્ચિત્ ||માનાર્હઃ રામઃ મન્નિમિત્તેન શોકેન કચ્ચિત્ ન અન્યમાનઃ ન કચ્ચિત્ | મામ્ કચ્ચિત્ તારયિષ્યતિ ||ભાત્રુવત્સલઃ ભરતઃ મંત્રિભિઃ ગુપ્તાં ભીમાં અક્ષૌહિણીં મત્કૃતે કચ્ચિત્ પ્રેષયિષ્યતિ ||

Hope he is hearing the well being of mother Kausalya, similarly mother Sumitra as as well as that of Bharata. The respectable Raghava facing sorrow on my account hope has not become absent minded. Hope he will save me. Bharat devoted to his brother, will he send an army of one Akshhauni protected by ministers for me.

વાનરાધિપતિઃ શ્રીમાન્ સુગ્રીવઃ કચ્ચિદેષ્યતિ|
મત્કૃતે હરિભિર્વીરૈ ર્વૃતો દંતાનખાયુધઃ||25||
કચ્ચિ ચ્ચ લક્ષ્મણ શ્શૂરઃ સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ|
અસ્ત્રવિચ્ચરજાલેન રાક્ષસાન્ વિધમિષ્યતિ||26||
રૌદ્રેણ કચ્ચિદસ્ત્રેણ જ્વલતા નિહતં રણે|
દ્રક્ષ્યાં અલ્પેન કાલેન રાવણં સસુહૃજ્જનમ્||27||

સ|| વાનરાધિપઃ શ્રીમાન્ સુગ્રીવઃ મત્કૃતે દંતાનખાયુધઃ હરિભીઃ વૃતઃ કચ્ચિત્ એષ્યતિ ||શૂરઃ સુમિત્રાનંદવર્ધનઃ લક્ષ્મણઃ અસ્ત્રવિચ્ચરજાલેન કચ્ચિત્ રાક્ષસાન્ વિધમિષ્યતિ ||જ્વલતા રૌદ્રેણ અસ્ત્રેણ રણે સસુહૃત્ જનં નિહતં રાવણં અલ્પેન કાલેન દ્રક્ષ્યામિ કચ્ચિત્ ||

The king of Vanaras surrounded by valiant Vanaras who use teeth as well as nails as weapons, will he reach here? The valiant Lakshmana, son of Sumitra , expert in using weapons, will he kill the Rakshasas with a flow of arrows. When can I see Ravana and and his friends slain in a fiery battle soon ?

કચ્ચિન્ન તદ્દેમ સમાનવર્ણં તસ્યાનનં પદ્મસમાનગંધિ|
મયા વિના શુષ્યતિ શોકદીનં જલક્ષયે પદ્મ મિવાતપેન||28||
ધર્માપદેશાત્ ત્યજતશ્ચ રાજ્યં માંચાપ્યરણ્યં નયતઃ પદાતિમ્|
નાસીદ્વ્યધા યસ્ય ન ભીર્નશોકઃ કચ્ચિચ્ચ ધૈર્યં હૃદયે કરોતિ||29||
ન ચાસ્ય માત ન પિતા નાન્યઃ સ્નેહા દ્વિશિષ્ઠોsસ્તિ મયા સમો વા|
તાવ ત્ત્વહં દૂત જિજીવિષેયં યાવત્પ્રવૃત્તિં શૃણુયાં પ્રિયસ્ય||30||

સ||તસ્ય હેમ સમાનવર્ણં પદ્મસમાનગંધિ તત્ આનનમ્ મયા વિના શોકદીનં જલક્ષયે આતપેન પદ્મં ઇવ ન શુષ્યતિ કચ્ચિત્ ||ધર્માપદેશાત્ રાજ્યં ત્યજતઃ માં ચાપિ પદાતિમ્ અરણ્યં નયતઃ યસ્ય વ્યથા નાસીત્ ન ભીઃ ન શોકઃ સઃ હૃદયે ધૈર્યં કરોતિ કચ્ચિત્ ||અસ્ય સ્નેહાત્ મયા સમો વા વિશિષ્ઠઃ માતા ન પિતા ન અન્યઃ નાસ્તિ | દૂતઃ પ્રિયસ્ય પ્રવૃતિમ્ યાવત્ શૃણુયં તાવત્તુ અહં જિજીવિશેષયં ||

'Hope Rama who has face like that of a moon with its golden complexion and lotus fragrance has not withered away with grief like the lotus without water in scorching heat. Rama who has given up kingdom for the sake of truthfulness and righteous conduct , led me to the forest on foot without showing agony , fear or sorrow , has retained the courage of his heart. His love for me is equal or more than the love of his mother or father. It is not otherwise. O messenger I wish to survive untill I see news from my husband'.

ઇતીવ દેવી વચનં મહાર્થં તં વાનરેંદ્રં મધુરાર્થ મુક્ત્વા|
શ્રોતું પુનસ્તસ્ય વચોsભિ રામં રામાર્થયુક્તં વિરરામ રામા||31||
સીતાયા વચનં શ્રુત્વા મારુતિ ર્ભીમવિક્રમઃ|
શિરસ્યંજલિ માધાય વાક્યમુત્તરમબ્રવીત્||32||

સ|| દેવી તં વાનરેંદ્રં મહાર્થં મધુરાર્થં વચનમ્ ઉક્ત્વા તસ્ય અભિરામં રામર્થયુક્તં વચઃ પુનઃ શ્રોતું વિરરામ||મારુતિઃ ભીમવિક્રમઃ સીતાયાઃ વચનં શ્રુત્વા શિરસ્યંજલિં આધાય ઉત્તરં વાક્યં અબ્રવીત્ ||

The divine lady thus having told the Vanara in meaningful and sweet words about her beloved Rama, then remained silent waiting to hear again more words about Rama. Maruti the fierce warrior, hearing the words of Sita , bowing his head in obeisance said the following in his reply.

ન ત્વા મિહસ્થાં જાનીતે રામઃ કમલ લોચને|
તેન ત્વાં નાનય ત્યાશુ શચીમિવ પુરંદરઃ||33||
શ્રુત્વૈવ તુ વચો મહ્યં ક્ષિપ્ર મેષ્યતિ રાઘવઃ|
ચમૂં પ્રકર્ષન્ મહતીં હર્યૃક્ષગણસંકુલામ્||34||
વિષ્ટંભયિત્વા બાણૌઘૈ રક્ષોભ્યં વરુણાલયમ્|
કરિષ્યતિ પુરીં લંકાં કાકુત્‍સ્થઃ શાંતરાક્ષસામ્||35||

સ|| કમલલોચને ત્વાં ઇહસ્થાં રામઃ ન જાનીતે | તેન પુરંદરઃ શચીમિવ ત્વાં આશુ ન આનયતિ || મહ્યં વચઃ શ્રુત્વૈવ તુ રાઘવઃ હર્યક્ષુગણસંકુલાં મહતીં ચમૂં પ્રકર્ષન્ ક્ષિપ્રં એષ્યતિ|| કાકુત્‍સ્થઃ અક્ષોભ્યં વરુણાલયં બાણૌઘૈઃ વિષ્ટંભયિત્વા લંકાં પુરીં શાંતરાક્ષસાં કરિષ્યતિ ||

Oh Lady with eyes like lotus petals ! Rama does not know that you are here. So he has not brought you back immediately like Indra got back Sachi. Hearing my words Raghava will immediately come here leading a huge army of the troops of Vanaras and bears. The Kakutstha making still the ocean by a torrent of arrows, will rid the city of Lanka of all Rakshasas.

તત્ર યદ્યંતરા મૃત્યુ ર્યદિ દેવા સ્સહાસુરાઃ|
સ્થાસ્યંતિ પથિ રામસ્ય સ તાનપિ વધિષ્યતિ||36||
તવાદર્શનજે નાર્યે શોકેન સ પરિપ્લુતઃ|
ન શર્મ લભતે રામ સ્સિંહાર્દિત ઇવ દ્વિપઃ||37||

સ|| તત્ર રામસ્ય પથિ અંતરા મૃત્યુઃ સહાસુરાઃ દેવાઃ સ્થાસ્યંતિ યદિ સઃ તાન્ અપિ વધિષ્યતિ ||આર્ય સઃ રાઘવઃ તવ અદર્શનજેન શોકેન પરિપ્લુતઃ સિંહાર્દિતઃ દ્વિપઃ ઇવ શર્મ ન લભતે||

There if death or any body else comes in the way to obstruct he will destroy them. Oh Gentle lady ! Not able to see you, immersed in sorrow he is unhappy like an elephant tormented by a lion.

મલયેન ચ વિંધ્યેન મેરુણા મંદરેણ ચ|
દર્દુરેણ ચ તે દેવિ શપે મૂલફલેન ચ||38||
યથા સુ નયનં વલ્ગુ બિંબોષ્ઠં ચારુકુંડલમ્|
મુખં દ્રક્ષ્યસિ રામસ્ય પૂર્ણચંદ્ર મિવોદિતમ્||39||

સ|| દેવિ મલયેન ચ વિંધ્યેન મેરુણા દર્દુરેણ મૂલફલેન તે શપે | યથા સુનયનં વલ્ગુ બિંબોષ્ઠં ચારુકુણ્ડલં ઉદિતં પૂર્ણચંદ્રં ઇવ રામસ્ય મુખં દ્રક્ષ્યસિ||

'Oh Sita I swear in the name of Vindhyas, the Meru mountain, Dardura and by the roots and fruits as well that you will soon see Rama with beautiful eyes red lips like bimba fruit, with lovely ear rings and with a countenance resembling full moon'.

ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ વૈદેહિ રામં પ્રસ્રવણે ગિરૌ|
શતક્રતુ મિવાસીનં નાગરાજસ્ય મૂર્થનિ||40||
ન માંસં રાઘવોભુજ્ઞ્કે નચાsપિ મધુસેવતે|
વન્યં સુવિહિતં નિત્યં ભક્તમશ્નાતિ પંચમમ્||41||
નૈવદંશા ન્ન મશકાન્નકીટા ન્નસરીસૃપાન્|
રાઘવોsપનયેત્ ગાત્રાત્ ત્વદ્ગતે નાંતરાત્મના||42||

સ||વૈદેહિ પ્રસ્રવેણ ગિરૌ રામં નાગરાજસ્ય મૂર્ધનિ આસીનં શતક્રતું વ ક્ષિપ્રં દ્રક્ષ્યસિ||રાઘવઃ ન માંસં ભુજ્ઞ્કે | મધુ અપિ ન સેવતે | નિત્યં પંચમં સુવિહિતં વન્યં ભુક્તં અશ્નાતિ || રાઘવઃ ત્વદ્ગતેન અંતરાત્મના ગાત્રાત્ દંશાન્ નૈવ અપનયેત્ ંઅસકાન્ ન કીટાન્ ન સરીસૃપાન્ ન ||

'Oh Vaidehi ! You will see Rama seated on the back of an elephant on the mount Prasaravana, like the Indra who performed hundred Kratus. Raghava does not eat meat. Does not drink too. He is always eating only one fifth of the food as precribed for ascetics. After you left always thinking about you, Raghava no longer drives away flies or mosquitos nor insects or even sepents from his body.

નિત્યં ધ્યાનપરો રામો નિત્યં શોકપરાયણઃ|
નાન્ય ચ્ચિંતયતે કિંચિ ત્સ તુ કામવશં ગતઃ||43||
અનિદ્ર સ્સતતં રામ સ્સુપ્તોsપિ ચ નરોત્તમઃ|
સીતેતિ મધુરાં વાણીં વ્યાહરન્ પ્રતિબુધ્યતે||44||
દૃષ્ટ્વા ફલં વા પુષ્પં વા યદ્વાsન્ય ત્સુમનોહરમ્|
બહુશો હા પ્રિયે ત્યેવં શ્વસં સ્ત્વાં અભિભાષતે||45||

સ|| રામઃ નિત્યં ધ્યાનપરઃ નિત્યં શોકપરાયણઃ કામવશં ગતઃ અન્યત્ ન ચિંતયતે ||રામઃ સતતં અનિદ્રઃ નરોત્તમઃ સુપ્તો અપિ સીતેતિ મધુરાં વાણીં વ્યાહરન્ પ્રતિબુધ્યતે ||ફલં વા પુષ્પં વા યત્ વા સુમનોહરં અન્યત્ દૃષ્ટ્વા શ્વસન્ હા પ્ત્રિયેત્યેવં ત્વાં બહુશઃ અભિભાષતે||

Always immersed in sorrow, Rama is always meditating. Absorbed in love for you, he does not think of anything else. Rama is never sleeping. Even if he sleeps he will be saying Sita Sita in sweet voice in his sleep. When ever he sees fruit or flower, deeply sighing he calls out again and again saying 'Oh Dear oh Dear'.

સ દેવિ નિત્યં પરિતપ્યમાન સ્ત્વાં એવ સીતે ત્યભિભાષમાણઃ|
ધૃતવ્રતો રાજસુતો મહાત્મા તવૈવ લાભાય કૃતપ્રયત્નઃ||46||
સા રામસંકીર્તનવીતશોકા રામસ્ય શોકેન સમાનશોકા|
શરમ્મખે સાંબુદશેષ ચંદ્રા નિશેવ વૈદેહસુતા બભૂવ||47||

સ|| દેવી મહાત્મા સઃ રાજસુતઃ નિત્યં પરિતપ્યમાનઃ સીતેતિ ત્વામેવ અભિભાષમાનઃ ધૃતવર્તઃ તવ લાભાય કૃતપ્રયત્નઃ | રામસ્ય શોકેન સમાનશોકા રામસંકીર્તન વીત શોકા સા વૈદેહ સુતા શરન્ મુખે સામ્બુદશેષચંદ્રા નિશેવ બભૂવ||

Oh Devi the great soul and the prince always burning away, wanting to talk about you. Firm about his decision, he makes efforts to secure you only. Though equally sad because of his sorrow, that Vaidehi , with her sorrow mitigated by hearing about Rama, appeared like the moon on a night at the advent of autumn looking partly muffled by clouds and partly bright.

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે આદિકાવ્યે વાલ્મીકીયે
ચતુર્વિંશત્ સહસ્રિકાયાં સંહિતાયામ્
શ્રીમત્સુંદરકાંડે ષટ્ર્ત્રિંશસ્સર્ગઃ ||

Thus ends Sarga thirty six of Sundarakanda in Ramayana the first ever poem composed by the first poet sage Valmiki.

||om tat sat||