||Sundarakanda ||

|| Sarga 4||(Slokas text in Gujarati )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic whcih tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

સુંદરકાંડ.
અથ ચતુર્થઃ સર્ગઃ

સ નિર્જિત્ય પુરીં શ્રેષ્ઠાં લંકાં તાં કામરૂપિણી|
વિક્રમેણ મહાતેજા હનુમાન્ કપિસત્તમઃ||1||
અદ્વારેણ મહાબાહુઃ પ્રાકારમભિપુપ્લુવે |

સ|| કપિસત્તમઃ મહાબાહુઃ હનુમાન્ તાં લંકાં કામરૂપિણીં વિક્રમેણ નિર્જિત્ય સઃ અદ્વારેણ શ્રેષ્ઠાં પુરીં પ્રાકારમભિપુપ્લુવે ||

The mighty Hanuman with his prowess having overcome the demoness Lanka who can assume any form leapt over the rear entrance of the great city Lanka.

પ્રવિશ્ય નગરીં લંકાં કપિરાજહિતંકરઃ||2||
ચક્રેsથ પાદં સવ્યં ચ શત્રૂણાં સ તુ મૂર્થનિ|

સ|| કપિરાજહિતં કરઃ નગરીં લંકાં પ્રવિશ્ય સઃ શત્રૂણાં મૂર્ધનિ સવ્યં પાદં ચક્રે તુ||

The well wisher of the king of Vanaras having entered Lanka placed his left foot first in the city as though placing his foot on the head of the enemy foretelling their defeat.

પ્રવિષ્ઠ સત્વ સંપન્નો નિશાયાં મારુતાત્મજઃ||3||
સ મહાપથમાસ્થાય મુક્તપુષ્પ વિરાજિતમ્|
તતસ્તુ તાં પુરીં લંકાં રમ્યાં અભિયયૌ કપિઃ||4||

સ|| સત્ત્વસંપન્નઃ સઃ મારુતાત્મજઃ નિશાયામ્ મુક્તાપુષ્પવિરાજિતં મહાપથમ્ આસ્થાય પ્રવિષ્ઠઃ|| તતઃ તાં રમ્યાં નગરીં અભિયયૌ||

The son of wind god endowed with great strength having made his way entered the main streets of Lanka set with flowers of pearls. Then he went about that beautiful city in search of Sita.

હસિતોત્કૃષ્ણનિનદૈ સ્તૂર્યઘોષપુરસ્સરૈઃ|
વજ્રાંકુશનિકાશૈશ્ચ વજ્રજાલવિભૂષિતૈઃ||5||
ગૃહમેઘૈઃ પુરી રમ્યા બભાસે દ્યૌ રિવાંબુધૈઃ|

સ|| હસિતોત્કૃષ્ટ નિનદૈઃ તૂર્યઘોષપુરઃ સરૈઃ વજ્રાંકુશનિકાશૈશ્ચ વજ્રજાલ વિભૂષિતૈઃ મેઘાઇવ ગૃહૈઃ રમ્યા પુરી અમ્બુદૈઃ દ્યૌઃ ઇવ બભાસે||

Filled with sounds of laughter , reverberating with sounds of musical instruments, with houses as though they were in clouds and decorated with windows adorned with diamonds the city resembled the celestial sky shining with clouds.

પ્રજજ્વાલ તદા લંકા રક્ષોગણગૃહૈ શ્શુભૈઃ||6||
સિતાભ્રસદૃશૈશ્ચિત્રૈઃ પદ્મસ્વસ્તિકસંસ્થિતૈઃ|
વર્થમાન ગૃહૈશ્ચાપિ સર્વત સ્સુવિભૂષિતા||7||

સ|| તતઃ સિતાભ્રસદૃશૈઃ શુભૈઃ ચિત્રૈઃ પદ્મસ્વસ્થિક સંસ્થિતૈઃ રાક્ષસ ગણ ગૃહૈઃ વર્ધમાન ગૃહૈશ્ચાપિ સર્વતઃ સુવિભૂષિતા||

Resembling the white clouds , with auspicious marks of swastika as well as paintings, the well decorated houses of the Rakshasas all over the city of Lanka were glittering. The houses are with no doors in the southern direction ( to ensure continued prosperity).

તાં ચિત્રમાલ્યાભરણાં કપિરાજહિતંકરઃ|
રાઘવાર્થં ચરન્ શ્રીમાન્ દદર્શચ નનંદ ચ ||8||

સ|| કપિરાજહિતં કરઃ શ્રીમાન્ ચિત્રમાલ્યાભરણામ્ તાં (પુરીમ્) રાઘવાર્થમ્ ચરન્ દદર્શચ નનંદ ચ||

For achieving Raghava's purpose, the well wisher of the chief of Vanaras going about that city of colorful garlands saw that city and felt happy.

ભવનાદ્ભવનં ગચ્છન્ દદર્શ પવનાત્મજઃ|
વિવિધાકૃતિરૂપાણિ ભવનાનિ તતસ્તતઃ||9||

સ|| ભવનાત્ ભવનં ગચ્છન્ પવનાત્મજઃ તતઃ તતઃ વિવિધાકૃતિ રૂપાણિ ભવનાનિ દદર્શ||
Going from one building to another, the son of wind god saw mansions of different shapes and sizes.

શુશ્રાવ મથુરં ગીતં ત્રિસ્થાનસ્વરભૂષિતમ્ |
સ્ત્રીણાં મદસમૃદ્ધાનાં દિવિચાપ્સરસામિવ ||10||

સ|| (સઃ) દિવિ અપ્સરસામિવ મદસમૃદ્ધાનામ્ સ્ત્રીણામ્ ત્રિસ્થાન સ્વરભૂષિતાં મધુરં ગીતમ્ શુશ્રાવ||

He heard melodious songs of intoxicated women with tunes set to three pitches (namely medium high and low) singing like the Apsarasas in the heaven.

શુશ્રાવ કાંચીનિનદં નૂપુરાણાં ચ નિસ્સ્વનમ્|
સોપાનનિનદાંશ્ચૈવ ભવનેષુ મહાત્મનામ્ ||11||
અસ્ફોટિતનિનાદાંશ્ચ ક્ષ્વેળિતાંશ્ચ તતસ્તતઃ|

સ|| (સઃ) મહાત્મનામ્ ભવનેષુ કાંચીનિનદમ્ નૂપુરાણાં નિસ્સ્વનમ્ સોપાનનિનદાંશ્ચૈવ અસ્ફોટિતનિનાદાંશ્ચ તતઃ તતઃ ક્ષ્વેળિતાંશ્ચ શુશ્રાવ||

He heard from the palaces of great people the sounds of bells worn on the waists, sounds of anklets (worn on the ankles), sounds of climbing steps and sounds of clapping and joking here and there.

શુશ્રાવ જપતાં તત્ર મંત્રાન્ રક્ષોગૃહેષુવૈ||12||
સ્વાધ્યાયનિરતાંશ્ચૈવ યાતુધાનાન્ દદર્શ સઃ|
રાવણ સ્તવસંયુક્તાન્ ગર્જતો રાક્ષસાનપિ||13||

સ|| (સઃ) તત્ર રક્ષોગૃહેષુ જપતાં મંત્રાન્ શુશ્રાવ ||સ્વાધ્યાયનિરતાં યાતુધાનાન્ ચ રાવણસ્તવ સંયુક્તાન્ ગર્જતઃ રાક્ષસાન્ અપિ દદર્શ ||

He heard the sacred chanting from the houses of Rakshasas. He saw Rakshasas engaged in the study of Vedas, as well as those engaged in the loud eulogy of Ravana.

રાજમાર્ગં સમાવૃત્ય સ્થિતં રક્ષો બલં મહત્|
દદર્શ મધ્યમે ગુલ્મે રાવણસ્ય ચરાન્બહૂન્||14||

સ|| (સઃ) મધ્યમે ગુલ્મે રાજમાર્ગં સમાવૃત્ય સ્થિતં મહત્ રક્ષોબલં રાવણસ્ય બહૂન્ ચરાન્ દદર્શ||

He saw army of Rakshasas and Ravan's spies gathered on the main streets in the center of the city.

દીક્ષિતાન્ જટિલાન્ મુંડાન્ ગોજિનાંબરવાસસઃ|
દર્ભમુષ્ટિપ્રહરણાન્ અગ્નિકુંડાયુધાન્ સ્તથા||15||

સ|| (સઃ) દીક્ષિતાન્ જટિલાન્ મુંડાન્ ગોજીનામ્બરવાસસઃ દર્ભમુષ્ટિપ્રહારણાન્ તથા અગ્નિકુંડાયુધાન્ તથા ( દદર્શ)||

He saw householders, forest dwellers , mendicants wearing hide of cows, holding darbha grass , and tools for fire sacrifices.

કૂટમુદ્ગરપાણીંશ્ચ દંડાયુધધરાનપિ|
એકાક્ષાન્ એકકર્ણાંશ્ચ લંબોદરપયોધરાન્||16||

સ|| (સઃ) કૂટમુદ્ગરપાણીં ચ દંડાયુધધરાન્ (રાક્ષસાન્) અપિ , એકાક્ષાન્ એક કર્ણાં ચ લંબોધરાન્ પયોધરાન્ (દદર્શ)||

He saw Rakshasas holding iron mallets and hammers, holding staffs and arms. He saw Rakshasas with one eye , with one ear , with huge stomachs, with heavy breasts.

કરાળાન્ ભુગ્નવક્ત્રાંચ વિકટાન્ વામનાંસ્તથા|
ધન્વિનઃ ખડ્ગિનશ્ચૈવ શતઘ્ની મુસલાયુધાન્||17||

સ|| (સઃ) કરાળાન્ ભુઘ્નવક્ત્રાં ચ વિકટાન્ તથા વામનાન્ ચ ધન્વિનઃ ખડ્ગિનઃ ચ શતઘ્ની મુસલાયુધાન્ ચ (દદર્શ)

He saw Rakshasa with frightful faces , dwarfs as also those with distorted forms. He saw those armed with swords, bows as well as iron clubs or pestles.

પરિઘોત્તમહસ્તાંશ્ચ વિચિત્ર કવલોજ્જ્વલાન્|
નાતિસ્થૂલાન્ નાતિકૃશાન્ નાતિદીર્ઘાતિહ્રસ્વકાન્||18||

સ|| (સઃ) પરિઘોત્તમહસ્તાં ચ વિચિત્રકવલોજ્જ્વલાન્ ન અતિસ્થૂલાન્ ન અતિકૃશાન્ ન અતિદીર્ઘા ન અતિહ્રસ્વકાન્ (દદર્શ)||

He saw Rakshasas with hands which are like iron bolts holding wonderful shields, not too fat , not too thin, not too tall or short.

નાતિગૌરાન્ નાતિકૃષ્ણાન્ નાતિકુબ્જાન્ન વામનાન્|
વિરૂપાન્ બહુરૂપાંશ્ચ સુરૂપાંશ્ચ સુવર્ચસઃ||19||
ધ્વજીન્ પતાકિનશ્ચૈવ દદર્શ વિવિધાયુધાન્

સ|| (સઃ) ન અતિગૌરાન્ ન અતિ કૃષ્ણાન્ ન અતિકુબ્જાન્ ન વામનાન્ બહુરૂપાં ચ સુરૂપાં ચ સુવર્ચસઃ ધ્વજીન્ પતાકિનશ્ચ વિવિધાયુધાન્ દદર્શ||

He saw Rakshasas not vary fair, not very dark, neither too short nor too hideous , goodlooking , holding flagstaffs with flags and variety of arms.

શક્તિવૃક્ષાયુધાંશ્ચૈવ પટ્ટિસાશનિધારિણઃ||20||
ક્ષેપણીપાશહસ્તાંશ્ચ દદર્શ સ મહાકપિઃ|
સ્રગ્વિણસ્ત્વનુલિપ્તાંશ્ચ વરાભરણ ભૂષિતાન્||21||

સ|| સઃ મહાકપિઃ શક્તિવૃક્ષાયુધાશ્ચૈવ પટ્ટિસાશનિધારિણઃ ક્ષેપણી હસ્તાંચ સ્રગ્વિણસ્ત્વનુલિપ્તાંચ વરાભરણ ભૂષિતાન્ દદર્શ||

That great Vanara Rakshasas saw those who were holding powerful trees as weapons, Rakshasas who were holding spears and arrows, Rakshasas who were holding slings from which missiles are thrown. He saw Rakshasas wearing garlands, smeared with unguents, adorned with excellent ornaments.

નાનાવેષ સમાયુક્તાન્ યથા સ્વૈરગતાન્ બહૂન્ |
તીક્ષ્ણશૂલધરાંશ્ચૈવ વજ્રિણસ્ય મહાબલાન્||22||

સ|| (સઃ) નાનાવેષસમાયુક્તાન્ સ્વૈરગતાન્ યથા બહૂન્ તીક્ષ્ણશૂલધરાં ચ વજ્રિણસ્ય મહાબલાન્ (દદર્શ)||

He saw many Rakshasas dressed in variety of colorful dresses and moving about freely. He saw many very powerful Rakshasas holding tridents and armed with thunderbolt like weapons.

શતસાહસ્ર મવ્યગ્ર મારક્ષં મધ્યમં કપિઃ|
રક્ષોધિપતિનિર્ધિષ્ઠં દદર્શાંતઃપુરાગ્રતઃ ||23||

સ|| કપિઃ અન્તઃપુર અગ્રતઃ રક્ષોધિપતિનિર્દિષ્ટં શતસાહસ્રં અવ્યગ્રં મધ્યમં આરક્ષં દદર્શ||

The Vanara saw hudred thousand vigilant army soldiers stationed in front of the harem.

સ તદા તદ્ગૃહં દૃષ્ટ્વા મહાહાટકતોરણમ્|
રાક્ષસેંદ્રસ્ય વિખ્યાતમદ્રિ મૂર્ધ્નિ પ્રતિષ્ટિતમ્||24||
પુંડરીકાવતંસાભિઃ પરિઘાભિરલંકૃતમ્|
પ્રાકારાવૃત મત્યંતં દદર્શ સ મહાકપિઃ||25||

સ|| સઃ મહાકપિઃમહાહાટકતોરણં અદ્રિમૂર્ધ્નિ પ્રતિષ્ટિતં વિખ્યાતં પુણ્ડરીકાવતંસાભિઃ પરિખાભિઃ અલંકૃતામ્ પ્રાકારાવૃતાં રાક્ષસેંદ્રસ્ય તત્ ગૃહમ્ તદા દૃષ્ટ્વા અત્યન્તં દદર્શ||

The great Vanara saw the palace of the renowned Rakshasa king on the peak of the mountain as if touching the sky with a huge archway made of gold, and surrounded by a well decorated compound wall having moats with white lotuses appearing like ear ornaments, .

ત્રિવિષ્ઠપનિભં દિવ્યં દિવ્યનાદ વિવિનાદિતમ્|
વાજિહેષિતસંઘુષ્ટં નાદિતંભૂષણૈસ્તથા||26||
રથૈર્યાનૈર્વિમાનૈશ્ચ તથા હયગજૈ શ્શુભૈઃ|
વારણૈશ્ચ ચતુર્દંતૈ શ્શ્વેતાભ્રનિચયોપમૈઃ ||27||
ભૂષિતં રુચિર દ્વારં મત્તૈશ્ચ મૃગપક્ષિભિઃ|
રક્ષિતં સુમહાવીર્યૈ ર્યાતુધાનૈ સ્સહસ્રશઃ||
રાક્ષસાધિપતેર્ગુપ્ત માવિવેશ મહાકપિઃ||28||

સ|| મહાકપિઃ દિવ્યં ત્રિવિષ્ટપનિભં વાજિહેષ્ટિતસંઘુષ્ટમ્ તથા ભૂષણૈઃ નાદિતં રથૈઃ યાનૈઃ વિમાનૈશ્ચ શુભૈઃ હયગજૈઃ શ્વેતાભ્રનિચયોપમૈઃ ચતુર્થન્તૈઃ વારણૈશ્ચ ભૂષિતં મત્તૈઃ મૃગપક્ષિભિઃ રુચિરદ્વારમ્ સુમહાવીર્યૈઃ સહસ્રશઃ યાતુધાનૈઃ રાક્ષસાધિપતેઃ ગુપ્તં આવિવેશ||

That great Vanara entered the Rakshasa king's mansion which is wonderful resembling the heaven. It was filled with sounds of neighing horses with jingling ornaments, with chariots, carriages, flying chariots. It is filled with auspicious elephants and horses appearing like heap of white clouds, four tusked ornamented intoxicated elephants, with beasts and birds. It is with a beautiful entrance guarded by thousands of Rakshasas of great valor.

સહેમજાંબૂનદચક્રવાળમ્
મહાર્હમુક્તામણિભૂષિતાંતમ્|
પરાર્થ્યકાલાગરુચંદનાક્તમ્
સ રાવણાંતઃપુરમ્ આવિવેશ||29||

સ||સઃ સહેમ જામ્બૂનદ ચક્રવાળમ્ મહાર્હમણિભૂષિતાંતમ્ પરાર્થ્યકાલાગરુચન્દનાક્તમ્ રાવણાંતઃ પુરં આવિવેશ||

Then he entered the harem of the Rakshasa king with walls of polished gold decorated with strings of pearls and sprinkled with best fragrance of sandal.

ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે આદિકાવ્યે વાલ્મીકીયે
ચતુર્વિંશત્ સહસ્રિકાયાં સંહિતાયામ્
શ્રીમત્સુંદરકાંડે ચતુર્થસ્સર્ગઃ||

Thus ends the third Sarga of Sundarakanda in Ramayana, the first ever poem of mankind composed by Maharshi Valmiki.
||om tat sat||

 

 

 

 

 

 

 

 

 

||om tat sat ||

 


 

 

 

 





 



 

|| Om tat sat ||