||Sundarakanda ||

|| Sarga 59||( Slokas text in Telugu )

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

సుందరకాండ.
అథ ఏకోనషష్టితమస్సర్గః||

ఏతదాఖ్యాయ తత్సర్వం హనుమాన్ మారుతాత్మజః|
భూయః సముపచక్రామ వచనం వక్తు ముత్తరమ్||1||

స|| హనుమాన్ మారుతాత్మజః ఏతత్ సర్వం ఆఖ్యాయ భూయః ఉత్తరం వచనం వక్తుం సముపచక్రమే||

Hanuman, the son of wind god, having narrated all of this, again started to say good words.

సఫలో రాఘవోద్యోగః సుగ్రీవస్య చ సంభ్రమః|
శీలమాసాద్య సీతాయా మమ చ ప్రవణం మనః||2||

స||రాఘవోద్యోగః సుగ్రీవస్య సంభ్రమః సీతాయాః శీలం ఆసాద్య సఫలః మమ మనశ్చ ప్రవణం||

My success is due to Rama's exertions, Sugriva's enthusiasm and Sita's conduct. My mind has developed devotion.

తపసా ధారయేల్లోకాన్ క్రుద్ధో వా నిర్దహేదపి|
సర్వధాతి ప్రవృద్ధోsసౌ రావణో రాక్షసాధిపః||3||
తస్య తాం స్పృశతో గాత్రం తపసా న వినాశితమ్|
న తదగ్నిశిఖా కుర్యాత్ సంస్పృష్టా పాణినా సతీ||4||
జనకస్యాత్మజా కుర్యాద్యత్క్రోధ కలుషీకృతా|

స||సర్వథా అతిప్రవృద్ధః అసౌ రాక్షసాధిపః తపసా లోకాన్ నిర్దహేత్ |కృద్ధోవాపి నిర్దహేత్ అపి||తామ్ స్పృశతః తస్య గాత్రం తపసా న వినాశితం | క్రోధకలుషీకృతా జనకస్య ఆత్మజా యత్ కుర్యాత్ తత్ పాణినా సంస్పృష్ట సతీ అగ్నిశిఖా నకుర్యాత్||

Ever rich in asceticism this king of Rakshasas can burn the whole world with the power of his penance. Even though (Sita was) angry he was not burnt ( because ever dutiful Sita will not act without Rama's permission). Because of the power of his penance he was not burnt though he touched her limbs. What the enraged Janaka's daughter can do even the flame of fire cannot do ( she did not since she wanted Rama to kill Ravana).

జామ్బవత్ప్రముఖాన్ సర్వాననుజ్ఞాస్య మహాహరీన్||5||
అస్మిన్నేవం గతే కార్యే భవతాం చ నివేదితే|
న్యాయం స్మ సహవైదేహ్యా ద్రష్టుం తౌ పార్థివాత్మజౌ||6||

స||భవతామ్ నివేదితే అస్మిన్ కార్యే ఏవం గతే జాంబవత్ ప్రముఖాన్ మహాహరీన్ సమనుజ్ఞాయ వైదేహ్యా సహ తౌ పార్థివాత్మజౌ ద్రష్టుం న్యాయం స్మ||

In this task which I have narrated, with the permission of Jambavan and others , it is better to see the king's sons ( Rama and Lakshmana) along with Sita.

అహమేకోపి పర్యాప్తః సరాక్షసగణాం పురీ|
తాం లంకాం తరసా హన్తుం రావణం చ మహాబలమ్||7||
కిం పునస్సహితో వీరైర్బలవద్భిః కృతాత్మభిః|
కృతాస్త్రైః ప్లవగైః శూరైః భవద్భిర్విజయైషిభిః||8||

స|| అహ ఏకః అపి సరాక్షసగణాం తాం లంకాపురీం మహాబలం రావణం చ తరసా హన్తుం పర్యాప్తః||బలవద్భిః కృతాత్మభిః శూరైః విజయైషిభిః ప్లవగైః భవద్భిః సహితః కిం పునః ||

I am alone enough to destroy the city of Lanka , the great army , the Rakshasa warriors and even Ravana. What to speak of doing so with all of you who are strong wise accomplished heroic ones desiring victory.

అహం తు రావణం యుద్ధే ససైన్యం సపురస్సరమ్|
సహపుత్త్రం వధిష్యామి సహోదరయుతం యుధి||9||

స|| అహం తు యుద్ధే ససైన్యం సపురస్సరం సహపుత్త్రం సహోదరయుతం రావణం వధిష్యామి ||

I can kill Ravana along with his army , his sons, his brothers and his followers.

బ్రాహ్మమైన్ద్రం చ రౌద్రం చ వాయువ్యం వారుణం తథా|
యది శక్రజితోsస్త్రాణి దుర్నిరీక్షాణి సంయుగే||10||
తాన్యహం విధమిష్యామి హనిష్యామి చ రాక్షసాన్|

స|| బ్రహ్మం ఇన్ద్రం చ రౌద్రం చ వాయవ్యం తథావారుణం శక్రజితః అస్త్రాణి దుర్నిరీక్షాణి యది తాని సంయుగే వధిష్యామి రాక్షసాన్ హనిష్యామి చ||

Even if the weapons of Brahma, Indra ,Rudra. Vayu , Varuna which are difficult to see are used by Indrajit, I can kill and destroy them in a war.

భవతామభ్యనుజ్ఞాతో విక్రమో మే రుణద్ధితమ్||11||
మయాsతులా విసృష్టా హి శైలవృష్టిర్నిరన్తరా|
దేవానపి రణే హన్యాత్ కిం పునః తాన్ నిశాచరాన్||12||

స|| భవతామ్ అభ్యనుజ్ఞాతః మే విక్రమః తం రుణాద్ధి మయా విసృష్టా అతులా నిరన్తరా శైలవృష్టిః రణే దేవాన్ అపి హన్యాత్ | తాన్ నిశాచరాన్ కిం పుఅనః||

If you permit me, I will shatter them with my valor. With ceaseless matchless shower of rocks in a war even the Devas will die, what to speak of the night creatures!

సాగరోsప్యతియాద్వేలాం మన్దరః ప్రచలేదపి|
న జామ్బవన్తం సమరే కమ్పయే దరివాహినీ||13||

స|| సాగరం వేలాం అతియాదపి మన్దరః ప్రచలేదపి సమరే అరివాహిని జామ్బవతం న కమ్పయేత్ ||

Even if the ocean exceeds its limits the mount Mandara may be shaken but Jambavan cannot be moved in war.

సర్వరాక్షస సంఘానాం రాక్షసా యే చ పూర్వకా|
అలమేకో వినాశాయ వీరో వాలిసుతః కపిః||14||
పనస స్యోరువేగేన నీలస్య చ మహాత్మనః|
మన్దరోsప్యవసీర్యేత కిం పునర్యుధి రాక్షసాః||15||
స దేవాసుర యక్షేషు గన్ధర్వోరగ పక్షిసు|
మైన్దస్య ప్రతియోద్ధారం శంసత ద్వివిదస్య వా||16||

స|| వీరః వాలిసుతః కపిః ఏకః సర్వరాక్షసంఘానాం పూర్వకాః యే వినాసాయ అలమ్||పనసస్య మహాత్మనః నీలస్య ఊరువేగేన మన్దరో అపి అవశీర్యతే | యుధి రాక్షసాః కిమ్ పునః|| సదేవాసుర యక్షేషు గన్ధర్వోరగపక్షిషు మైన్దస్య ద్వివిదస్య ప్రతియోద్ధారం శంసత||

The heroic son of Vali alone is enough to destroy all the Rakshasa led by him ( Ravana). The speed of the thighs of the great soul Panasa as well as Nila shatters the mount Mandara, what to speak of the Rakshasas in a war. Tell me who among Devas, Asuras, Yakshas, Gandharvas, Uragas and Pakshis can battle Mainda and Dvivida.

అశ్విపుత్రౌ మహాభాగౌ వేతౌ ప్లవగసత్తమౌ|
ఏతయోః ప్రతియోద్ధారం న పశ్యామి రణాజిరే ||17||
పితామహవరోత్సేకాత్ పరమం దర్పమాస్థితౌ|
అమృతప్రాశనా వేతౌ సర్వవానర సత్తమౌ||18||

స|| అశ్విపుత్రౌ ఏతౌ మహాభాగౌ ప్లవగసత్తమౌ రణాజిరే ఏతయోః ప్రతియోద్ధారం న పశ్యామి || పితామహవరోత్సేకాత్ పరమం దర్పం ఆస్థితౌ ఏతౌ వానరసత్తమౌ అమృతపాశినౌ ||

The two sons of Aswini are outstanding , foremost among fighters. I do not see any one who can face them in a battle. With boon given by the creator, being very proud these two foremost among Vanaras consumed the nectar of immortality.

అశ్వినోర్మాననార్థం హి సర్వలోకపితామహః|
సర్వావధ్యత్వమతులం అనయోర్దత్తవాన్పురా||19||
వరోత్సేకేన మత్తౌ చ ప్రమథ్య మహతీమ్ చమూమ్|
సురాణామమృతం వీరౌ పీతవన్తౌ ప్లవంగమౌ||20||
ఏతావేవ హి సంక్రుద్ధౌ సవాజిరథకుంజరామ్|
లంకాం నాశయితుం శక్తా సర్వే తిష్ఠన్తు వానరాః||21||

స|| పురా సర్వలోకపితామహః అశ్వినోః మానార్థం అనయోః అతులం సర్వ అవధ్వత్వం దత్తవాన్ ||వరోత్సేకేన మత్తౌ చ వీరౌ ప్లవంగమౌ సురాణాం మహతీం చమూం ప్రమథ్య అమృతం పీతవన్తౌ || సంకృద్ధౌ ఏతావేవ సవాజిరథకుంజరాం లంకాం నాసయితుం శక్తౌ | సర్వే వానరాః తిష్టన్తు||

Earlier the grand sire of all worlds has given them immeasurable invulnerability to honor them . Vast armies of Suaras have been slain by the heroic Vanaras ,armed with the boons. And they drank the nectar of immortality. If these two become angry they can destroy Lanka along with all the elephants horses and chariots. All the Vanaras can stay.

మయైవ నిహతా లంకా దగ్ధా భస్మీకృతా పునః|
రాజమార్గేషు సర్వత్ర నామ విశ్రావితం మయా||22||

స|| లంకా మయైవ నిహతా పునః భస్మీకృతా రాజమార్గేషు సర్వత్ర మయా నామ విస్రావితమ్ ||

I have burnt Lanka and made my name known all over the royal paths.

జయత్యతి బలో రామో లక్ష్మణస్య మహాబలః|
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాధిపాలితః||23||
అహం కోసలరాజస్య దాసః పవనసమ్భవః|
హనుమానితి సర్వత్ర నామ విశ్రావితం మయా||24||

స|| అతిబలః రామః జయతి| మహాబలః లక్ష్మణః చ| రాఘవేణ అభిపాలితః రాజా సుగ్రీవః జయతి | పవనసమ్భవః అహం కోసలరాజస్య దాసః| హనుమాన్ ఇతి మయా నామ విశ్రావితమ్||

I announced that mighty Rama will triumph. So will mighty Lakshmana. Protected by Rama Sugriva will triumph. I am son of wind god and a servant of Rama. My name is Hanuman.

అశోకవనికా మధ్యే రావణస్య దురాత్మనః|
అధస్తాచ్ఛింశుపావృక్షే సాధ్వీ కరుణమాస్థితా||25||
రాక్షసీభి పరివృతా శోకసన్తాపకర్శితా|
మేఘలేఖాపరివృతా చన్ద్రలేఖేవ నిష్ప్రభా||26||
అచిన్తయన్తీ వైదేహీ రావణం బలదర్పితమ్|

స|| దురాత్మనః రావణస్య అశోకవనికామధ్యే శింశుపావృక్షే అధస్తాత్ సాధ్వీ రాక్షసీభిః పరివృతా శొకసంతాప కర్శితా మేఘలేఖాపరివృతా చణ్ద్రలేఖం ఇవ నిష్ప్రభా బలదర్పితం రావణం అచిన్తయన్తీ వైదేహీ కరుణం ఆస్థితా||

In the middle of the Ashoka grove of the evil minded Ravana, under the Simsupa tree , the pious lady surrounded by Rakshasa women, tormented by sorrow, without brightness looking like moon rays veiled by clouds, not caring for the glory of Ravana . is brooding over Rama only.

పతివ్రతా చ సుశ్రోణీ అవష్టబ్ధా చ జానకీ||27||
అనురక్తా హి వైదేహీ రామం సర్వాత్మనా శుభా|
అనన్యచిత్తా రామే చ పౌలోమీవ పురన్దరే||28||

స|| పతివ్రతా సుశ్రోణీ జానకీ అవష్టబ్ధా శుభా వైదేహీ సర్వాత్మనా రామం అనురక్తా పురన్దరే పౌలోమి ఇవ రామే అనన్యచిత్తా (అస్తి)||

The chaste woman of beautiful hips, Janaki though bound is wholly devoted to Rama only, like Paulomi is devoted to Indra.

తదేకవాసః సంవీతా రజోధ్వస్తా తథైవ చ|
శోకసన్తాప దీనాంగీ సీతా భర్తృహితే రతా||29||

స|| తదేకవాససంవీతా రజొధ్వస్థా శోకసంతాపదీనాంగీ సీతా భర్తృహితే రతా ||

Wearing a single piece of cloth, filled with dust, very sorrowful and piteous, Sita is desirous of only the welfare of her husband.

సా మయా రాక్షసీ మధ్యే తర్జ్యమానా ముహుర్ముహుః|
రాక్షసీభిర్విరూపాభిః దృష్టా హి ప్రమదావనే||30||
ఏకవేణీధరా దీనా భర్తృచిన్తాపరాయణా|
అథశ్శయా వివర్ణాంగీ పద్మినీవ హిమాగమే||31||
రావణాద్వినివృత్తార్థా మర్తవ్యకృత నిశ్చయా|

స|| విరూపాభిః రాక్షసీభిః ముహుర్ముహుః తర్జ్యమానా ,దీనా భర్తృచిన్తాపరాయణా అథః శయ్యా , హిమాగమే పద్మినీమివ వివర్ణాంగీ, రావణాత్ వినివృత్తార్థా, మర్తవ్యకృతనిశ్చయా సా మయా రాక్షసీమధ్యే ప్రమదావనే దృష్టా||

Sita, who is again and again threatened by ugly looking Rakshasis, who is piteous and always thinking of her husband , who is sleeping on the ground, who is without luster like the lotus on the onset of winter , who has turned away from Ravana, who is set on giving up her life, who is in the pleasure garden in the middle of Rakshasa women, is seen by me.

కథంచిన్ మృగశాబాక్షీ విశ్వాస ముపపాదితా||32||
తతః సంభాషితా చైవ సర్వమర్థం చ దర్శితా|
రామసుగ్రీవ సఖ్యం చ శ్రుత్వా ప్రీతిముపాగతా||33||

స||మృగశాబాక్షీ కథంచిత్ ఉపపాదితా తతః సంభాషితా సర్వం అర్థం చ దర్శితా రామసుగ్రీవసఖ్యం చ శ్రుత్వా ప్రీతిం ఉపాగతా||

Some how the doe eyed one has been given confidence, then spoke to. Hearing about the alliance of Rama and Sugriva gave her happiness.

నియతః సముదాచారో భక్తిర్భర్తరి చోత్తమా|
యన్నహన్తి దశగ్రీవం స మహాత్మా కృతాగసమ్||34||

స|| మహాత్మా సా కృతాగసమ్ దశగ్రీవం న హన్తి ఇతి యత్ (తత్) నియతః సముదాచారః భర్తరి ఉత్తమా భక్తిః ||

That the ten-headed one though having done harm is not killed , is because the chaste disciplined lady's high devotion to her husband.

నిమిత్తమాత్రం రామస్తు వధే తస్య భవిష్యతి|
సా ప్రకృత్యైవ తన్వంగీ తద్వియోగాత్ చ కర్శితా||35||
ప్రతిపత్పాఠశీలస్య విద్యేవ తనుతాం గతా|

స|| రామస్తు తస్య వధే నిమిత్తమాత్రం భవిష్యతి ప్రకృత్యైవ తన్వంగీ తద్వియోగాత్ కర్శితా చ సా ప్రతిపత్పాఠశీలస్య విద్యేవ తనుమతాం గతా|

Rama is there as the instrument of killing Ravana. Due to separation from her husband, the lady is with a thin body like the students on the first day of studies.

ఏవమాస్తే మహాభాగా సీతా శోకపరాయణా|
యదత్ర ప్రతికర్తవ్యంతత్ సర్వం ఉపపద్యతామ్||36||

స|| మహాభాగా సీతా అస్తే ఏవం శోకపరాయణా అత్ర యత్ ప్రతికర్తవ్యం తత్ సర్వం ఉపపద్యతామ్||

The noble lady is thus absorbed in grief. What action needs to be done by all that is to be proposed.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ఏకోనషష్టితమస్సర్గః ||

Thus ends the fifty ninth Sarga of Sundarakanda in Ramayana the first poem ever composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki.

||om tat sat||

సుందరకాండ.
అథ షష్టితమస్సర్గః||

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వాలిసూనురభాషత|
అయుక్తం తు వినా దేవీం దృష్టవద్భిశ్చ వానరాః||1||
సమీపం గన్తుమస్మాభీ రాఘవస్య మహాత్మనః|
దృష్టాదేవీ న చాssనీతా ఇతి తత్ర నివేదనమ్||2||
అయుక్తమివ పశ్యామి భవద్భిః ఖ్యాతవిక్రమైః|

స|| తస్య హనుమతస్య తత్ వచనం శ్రుత్వా వాలి సూనుః అభాషత|| వానరాః దృష్టవద్భిః అస్మాభిః దేవీ వినా మహాత్మనః రాఘవస్య సమీపం గంతుం అయుక్తం తు||ఖ్యాతవిక్రమైః భవద్భిః దేవీ దృష్టా న ఆనీతా చ ఇతి తత్ర నివేదితుం అయుక్తం ఇవ పశ్యామి||

Hearing those words of Hanuman , the son of Vali spoke as follows. " Oh Vanaras ! Going near the great soul Raghava is not proper without the divine lady who has been seen. To inform that divine lady is seen but not brought is not proper for you all known for your valor".

న హి నః ప్లవనే కశ్చిన్నాపి కశ్చిత్పరాక్రమే||3||
తుల్యః సామరదైత్యేషు లోకేషు హరిసత్తమాః|
తేష్వేవం హతవీరేషు రాక్షసేషు హనూమతా||4||
కిమన్యదత్రకర్తవ్యం గృహీత్వా యామ జానకీం|

స|| హరిసత్తమాః సామరదైత్యేషు లోకేషు ప్లవనే నః తుల్యః కశ్చిత్ నహి | ప్రాక్రమే అపి కశ్చిత్ న||తేషు రాక్షసేషు హనుమతా ఏవం హతవీరేషు అత్ర కిం కిం అన్యత్ కర్తవ్యం జానకీం గృహీత్వా యామ||

There are none in the Suras or Daityas who are a match to the noble Vanaras in flying or in a battle. Hence having killed the Rakshasa heroes what other action is left. Let us get Sita.

తమేవం కృతసంకల్పం జామ్బవాన్ హరిసత్తమః||5||
ఉవాచ పరమప్రీతో వాక్యమర్థవదర్థవిత్||6||

స|| అర్థవిత్ హరిసత్తమః జామ్బవాన్ పరమప్రీతః ఏవం కృతసంకల్పం తం అర్థవిత్ వాక్యం ఉవాచ||

The noble Vanara Jambavan knower of ways of execution of tasks, having made up his mind very pleased spoke meaningful words.

న తావదేషా మతి రక్షమానో యథా భవాన్పశ్యతి రాజపుత్త్ర|
యథా తు రామస్య మతిర్నివిష్టా తథా భవాన్పశ్యతు కార్యసిద్ధిమ్||7||

స|| రాజపుత్ర భవాన్ యథా పశ్యతి ఏషా మతిః నః అక్షమా | నతావత్ తు | రామస్య మతిః యథా నివిష్టా తథా భవాన్ కార్యసిద్ధిం పశ్యతు||

Oh Prince ! The way you thought of is not acceptable to my mind. Though we are capable we should follow the thinking of Rama and you should see that the task is accomplished.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే షష్టితమస్సర్గః ||

Thus ends the Sixtieth Sarga of Sundarakanda in Ramayana the first poem ever composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki

||om tat sat||