||Sundarakanda ||

|| Sarga 5||( Slokas in Kannada )

 

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

ಸುಂದರಕಾಂಡ.
ಅಥ ಪಂಚಮ ಸ್ಸರ್ಗಃ

ತತಸ್ಸ ಮಧ್ಯಂಗತ ಮಂಶುಮಂತಮ್ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾವಿತಾನಂ ಮಹದುದ್ವಮಂತಮ್|
ದದರ್ಶ ಧೀಮಾನ್ದಿವಿ ಭಾನುಮಂತಮ್ ಗೋಷ್ಠೇ ವೃಷಂ ಮತ್ತಮಿವ ಬ್ರಮಂತಮ್||1||

ಸ|| ತತಃ ಸಃ ಧೀಮಾನ್ ಮಧ್ಯಂ ಗತಂ ಅಂಶುಮಂತಂ ಉದ್ಯಮಂತಂ ಮಹತ್ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾವಿತಾನಮ್ ದಿವಿ ಭಾನುಮಂತಂ ಗೋಷ್ಠೇ ಭ್ರಮಂತಂ ವೃಷಮಿವ ದದರ್ಸ||

Then that intelligent Hanuman saw the luminous lord, the Moon, rise to the middle of the sky spreading a canopy of light like the Sun in the sky. He was looking like an intoxicated mighty bull in the cowshed (amidst a herd of cows)

ಲೋಕಸ್ಯ ಪಾಪಾನಿ ವಿನಾಶಯಂತಮ್ ಮಹೋದಧಿಂ ಚಾಪಿ ಸಮೇಧಯಂತಮ್|
ಭೂತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ವಿರಾಜಯಂತಮ್ ದದರ್ಶ ಶೀತಾಂಶುಮಥಾಭಿಯಾಂತಮ್||2||

ಸ|| ಅಥ ಅಭಿಯಾನ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಯ ಪಾಪಾನಿ ವಿನಾಶಯನ್ತಂ ಮಹೋದದ್ಧಿಂ ಸಮೇಘಯಂತಂ ಚಾಪಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ವಿರಾಜಯನ್ತಂ ಶೀತಾಂಶುಂ ದದರ್ಶ||

Then the Hanuman moving forward saw the Moon spreading his light as if to ward off the worlds agony, augmenting the ocean to swell, and illuminating all the creatures.

ಯಾ ಭಾತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರ್ಭುವಿಮಂದರಸ್ಥಾ ತದಾ ಪ್ರದೋಷೇಶು ಚ ಸಾಗರಸ್ಥಾ|
ತಥೈವ ತೋಯೇಷು ಚಪುಷ್ಕರಸ್ಥಾ ರರಾಜ ಸಾ ಚಾರುನಿಶಾಕರಸ್ಥಾ ||3||

ಸ|| ಭುವಿ ಯಾ ಮಂದರಸ್ಥಾ ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಭಾತಿ ತಥಾ ಪ್ರದೋಷೇಷು ಸಾಗರಸ್ಥಾ ತಥಾ ತೋಯೇಷು ಪುಷ್ಕರಸ್ಥಾ ಸಾ ಚಾರುನಿಶಾಕತಸ್ಥಾ ದದರ್ಶ||

The splendor of the Moon was seen like the splendor found on the Mandara mountain , like the splendor found on the ocean at dusk, like the splendor found in the water on the lotus leaves in the lakes.

ಹಂಸೋಯಥಾ ರಾಜತ ಪಂಜರಸ್ಥಃ ಸಿಂಹೋ ಯಥಾ ಮಂದರಕಂದರಸ್ಥಃ|
ವೀರೋ ಯಥಾ ಗರ್ವಿತ ಕುಂಜರಸ್ಥಃ ಚಂದ್ರೋsಪಿ ಬಭ್ರಾಜ ತಥಾಂಬರಸ್ಥಃ||4||

ಸ||ಯಥಾ ರಾಜತಪಂಜರಸ್ಥಾಃ ಹಂಸಃ ಯಥಾ ಮಂದರಕನ್ದರಸ್ಥಃ ಸಿಂಹಃ ಯಥಾ ಗರ್ವಿತ ಕುಂಜರಸ್ಥಃ ವೀರಃ ತಥಾ ಅಂಬರಸ್ಥಃ ಚಂದ್ರಃ ಅಪಿ ಭಭ್ರಾಜ ||

The Moon shone like the swan in the silver cage, like the Lion in the cave on the mountain Mandara, like the proud hero sitting on an elephant.

ಸ್ಥಿತಃ ಕಕುದ್ಮಾನಿವ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶೃಂಗೋ ಮಹಾಚಲಶ್ವೇತ ಇವೋಚ್ಛಶೃಂಗಃ|
ಹಸ್ತೀವ ಜಾಂಬೂನದ ಬದ್ಧಶೃಂಗೋ ರರಾಜ ಚಂದ್ರಃ ಪರಿಪೂರ್ಣಶೃಂಗಃ||5||

ಸ|| ಪರಿಪೂರ್ಣ ಶೃಂಗಃ ಚಂದ್ರಃ ತೀಕ್ಷ್ಣಶೃಂಗಃ ಸ್ಥಿತಃ ಕಕುದ್ಮಾನಿವ, ಶ್ವೇತಃ ಉಚ್ಚಶೃಂಗಃ ಮಹಾಚಲಃ (ಇವ) ಜಾಮ್ಬೂನದ ಬದ್ಧಶೃಂಗಃ ಹಸ್ತಿ ಇವ ರರಾಜ||

The full moon with its horn like spot was looking like a bull with sharp horns, like the Himalayas with its tall peaks, like an elephant with its gold plated tusks.

ವಿನಷ್ಟ ಶೀತಾಂಬುತುಷಾರಪಂಕೋ ಮಹಾಗ್ರಹಗ್ರಾಹ ವಿನಷ್ಠ ಪಂಕಃ|
ಪ್ರಕಾಶ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾ ಶ್ರಯನಿರ್ಮಲಾಂಕೋ ರರಾಜ ಚಂದ್ರೋ ಭಗವಾನ್ ಶಶಾಂಕಃ ||6||

ಸ||ವಿನಷ್ಟ ಶೀತಾಂಬು ತುಷಾರಪಂಕಃ ಮಹಾಗ್ರಹಾಗ್ರಾಹ ವಿನಷ್ಟ ಪಂಕಃ ಪ್ರಕಾಶ ಲಕ್ಷ್ಮ್ಯಾಶ್ರಯ ನಿರ್ಮಲಾಂಕಃ ಶಶಾಂಕಃ ಭಗವಾನ್ ಚಂದ್ರಃ ರರಾಜ||

The Moon with its stain shone with graceful radiance like the shining water drops on the lotus leaf rid of its dew, or the one resplendent with the removal of moral impurities by the great planets.

ಶಿಲಾತಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥಾ ಮೃಗೇಂದ್ರೋಮಹಾರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥಾ ಗಜೇಂದ್ರಃ|
ರಾಜ್ಯಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಯಥಾ ನರೇಂದ್ರಃ ತಥಾಪ್ರಕಾಶೋ ವಿರರಾಜ ಚಂದ್ರಃ||7||

ಸ|| ಶಿಲಾತಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥಾ ಮೃಗೇನ್ದ್ರಃ ಮಹಾರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಥಾ ಗಜೇನ್ದ್ರಃ ರಾಜ್ಯಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಯಥಾ ನರೇಣ್ದ್ರಃ ತಥಾ ಪ್ರಕಾಶಃ ಚಂದ್ರಃ ರರಾಜ||

The Moon shone bright like the lion, the king of animals on the top of a rock. He shone like the lord of the elephants in the deep forest, and like the king who regained his kingdom.

ಪ್ರಕಾಶ ಚಂದ್ರೋದಯ ನಷ್ಠದೋಷಃ ಪ್ರವೃತ್ತರಕ್ಷಃ ಪಿಸಿತಾಶದೋಷಃ|
ರಾಮಾಭಿರಾಮೇರಿತಿಚಿತ್ತದೋಷಃ ಸ್ವರ್ಗ ಪ್ರಕಾಶೋ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರದೋಷಃ||8||

ಸ|| ಯದಾ ಭಗವಾನ್ ಪ್ರದೋಷಃ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಕಾಶಃ ತದಾ ಚಂದ್ರೋದಯ ಪ್ರಕಾಶಾತ್ (ತಿಮಿರ) ದೋಷಃ ನಷ್ಟಃ ಪ್ರವೃತ್ತ ರಕ್ಷಃ ಪಿಶಿತಾಶದೋಷಃ ರಾಮಾಭಿರಾಮೇರಿತಿ ಚಿತ್ತ ದೋಷಃ (ಭವತಿ)||

As the Moon at dusk spread his brilliance, then the darkness was dispelled , dark deeds of cannibals disappear, and the love instincts of ladies lost in anger of love are incited.

ತಂತ್ರೀಸ್ವನಾಃ ಕರ್ಣಸುಖಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ ಸ್ವಪಯಂತಿ ನಾರ್ಯಃ ಪತಿಭಿಃ ಸುವೃತ್ತಾ|
ನಕ್ತಾಂಚರಾ ಶ್ಚಾಪಿ ತಥಾ ಪ್ರವೃತ್ತಾ ನಿಹರ್ತು ಮತ್ಯದ್ಭುತರೌದ್ರವೃತ್ತಾಃ||9||

ಸ|| ತಂತ್ರೀ ಸ್ವನಾಃ ಕರ್ಣಸುಖಾಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ | ಸುವೃತಾಃ ನಾರ್ಯಃ ಪತಿಭಿಃ ಸ್ವಪನ್ತಿ| ನಕ್ತಂ ಚರಾಃ ಅತ್ಯತ್ಭುತ ರೌದ್ರವೃತ್ತಾಃ ಅಪಿ ವಿಹರ್ತುಂ ಪ್ರವೃತ್ತಾಃ||

Sounds of instruments pleasing to the ears are being heard. Chaste ladies are sleeping with their husbands. The night creatures beagn to roam about exhibiting their arrogance.

ಮತ್ತಪ್ರಮತ್ತಾನಿ ಸಮಾಕುಲಾನಿ ರಥಾಶ್ವಭದ್ರಾಸನ ಸಂಕುಲಾನಿ|
ವೀರಶ್ರಿಯಾಚಾಪಿ ಸಮಾಕುಲಾನಿ ದದರ್ಶ ಧೀಮಾನ್ ಸ ಕಪಿಃ ಕುಲಾನಿ||10||

ಸ|| ಧೀಮಾನ್ ವೀರಃ ಹನುಮಾನ್ ಸಃ ಶ್ರಿಯಾ ಸಮಾಕುಲಾನಿ ಕುಲಾನಿ ಮತ್ತಪ್ರಮತ್ತಾನಿ ಚ ರಥಾಶ್ವಭದ್ರಾಸನ ಸಂಕುಲಾನಿ ಅಪಿ ದದರ್ಶ||

Intelligent Hanuman saw in those prosperous houses demons intoxicated with wealth. He also saw chariots with comfortable seats drawn by horses ( in those houses).

ಪರಸ್ಪರಂ ಚಾಧಿಕ ಮಕ್ಷಿಪಂತಿ ಭುಜಾಂಶ್ಚ ಪೀನಾ ನಧಿಕ್ಷಿಪಂತಿ|
ಮತ್ತ ಪ್ರಲಾಪಾ ನಧಿ ವಿಕ್ಷಿಪಂತಿ ಮತ್ತಾನಿ ಚಾನ್ಯೋನ್ಯಮಧಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ||11||

ಸ|| (ತೇ) ಪರಸ್ಪರಂ ಅಧಿಕಂ ಅಕ್ಷಿಪನ್ತಿ | ಪೀನಾನ್ ಭುಜಾನ್ ಚ ಅಧಿಕಂ ಕ್ಷಿಪನ್ತಿ | ಮತ್ತಪ್ರಲಾಪಾನ್ ಅಧಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ | ಮತ್ತಾನಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಅಧಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಚ||

They ( the Rakshasas in those prosperous houses) were intoxicated. They were blabbering ridiculing each other, They were boisterously patting each others shoulders and even quarrelling with each other in the intoxication.

ರಕ್ಷಾಂಸಿ ವಕ್ಷಾಂಸಿ ಚ ವಿಕ್ಷಿಪಂತಿ ಗಾತ್ರಾಣೀ ಕಾಂತಾಸು ಚ ವಿಕ್ಷಿಪಂತಿ |
ರೂಪಾಣಿ ಚಿತ್ರಾಣಿ ಚ ವಿಕ್ಷಿಪಂತಿ ಧೃಢಾನಿ ಚಾಪಾನಿ ಚ ವಿಕ್ಷಿಪಂತಿ||12||

ಸ|| (ತೇ) ವಕ್ಷಾಂಸಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಕಾನ್ತಾಸು ಗಾತ್ರಾಣಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಚ | ರಕ್ಷಾಂಸಿ ದೃಢಾನಿ ಚಾಪಾನಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ | ಚಿತ್ರಾಣಿ ರೂಪಾಣಿ ವಿಕ್ಷಿಪನ್ತಿ ಚ||

They are expanding their chests sportively touching their women. The Rakshasas drawing their strong bows were assuming wonderful forms.

ದದರ್ಶ ಕಾಂತಾಶ್ಚ ಸಮಾಲಭಂತ್ಯಃ ತಥಾಪರಾಃ ತತ್ರ ಪುನಃ ಸ್ವಪನ್ತ್ಯಃ|
ಸುರೂಪವಕ್ತ್ರಾಶ್ಚ ತಥಾ ಹಸಂತ್ಯಃ ಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಪರಾಶ್ಚಾಪಿ ವಿನಿಃ ಶ್ವಸಂತ್ಯಃ||13||

ಸ|| ಸಮಾಲಭಂತ್ಯಃ ಕಾನ್ತಾಃ ಚ ತತ್ರ ಅಪರಾಃ ಪುನಃ ಸ್ವಪನ್ತ್ಯಃ| ತೇ ಸುರೂಪ ವಕ್ತ್ರಾಃ ಚ| ತಥಾ ಹಸಂತ್ಯಃ ಕ್ರುದ್ಧಾಃ ಚ|| ಅಪರಾಃ ವಿನಿಃ ಶ್ವಸಂತ್ಯಃ||

Among women who collected there some were sleeping, some have beautiful countenance,some are angry and some are laughing, some others are sighing.
ಮಹಾಗಜೈಶ್ಚಾಪಿ ತಥಾ ನದದ್ಭಿಃ ಸುಪೂಜಿತೈಶ್ಚಾಪಿ ತಥಾ ಸುಸದ್ಭಿಃ|
ರರಾಜ ವೀರೈಶ್ಚ ವಿನಿಃಶ್ರ್ವಸದ್ಭಿಃ ಹ್ರದೋಭುಜಂಗೈರಿವ ನಿಃಶ್ರ್ವಸದ್ಭಿಃ||14||

ಸ|| ತಥಾ ನದದ್ಭಿಃ ಸುಪೂಜಿತೈಃ ಮಹಗಜೈಃ ಚ , ಹ್ರದೋ ನಿಃಶ್ವ್ರಸದ್ಭಿಃ ಭುಜಂಗೈರಿವ ವಿನಿಃಶ್ರ್ವಸದ್ಭಿಃ ವೀರೈಃ ಚ ರರಾಜ||

There were huge respected elephants making sounds. There were warriors also sighing like snakes hissing in a lake.

ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರಧಾನಾನ್ ರುಚಿರಾಭಿದಾನಾನ್ ಸಂಶ್ರದ್ಧಧಾನಾನ್ ಜಗತಃ ಪ್ರಧಾನಾನ್|
ನಾನಾವಿಧಾನ್ ರುಚಿರಾಭಿದಾನಾನ್ ದದರ್ಶ ತಸ್ಯಾಂ ಪುರಿಯಾತುಧಾನಾನ್||15||

ಸ|| ತಸ್ಯಾಮ್ ಪುರೀಮ್ ಜಗತಃ ಪ್ರಧಾನಾನ್ ಬುದ್ಧಿಪ್ರಧಾನಾನ್ ರುಚಿರಾಭಿದಾನಾನ್ ಸಂಶ್ರದ್ಧಧಾನಾನ್ ನಾನಾ ವಿಧಾನಾನ್ ರುಚಿರಾಭಿಧಾನಾನ್ ಯಾತುಧಾನಾನ್ ದದರ್ಶ||

In that city Hanuman saw intellectuals who were sweet in expression who had faith in religion, who were pre eminent ones in the world, heroes of different kinds, as well those who follow good practices.

ನನಂದ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸ ಚ ತಾನ್ ಸುರೂಪಾನ್ ನಾನಾಗುಣಾನಾತ್ಮಗುಣಾನುರೂಪಾನ್ |
ವಿದ್ಯೋತಮಾನಾನ್ ಸ ತದಾನುರೂಪಾನ್ ದದರ್ಶ ಕಾಂಶ್ಚಿಚ್ಚಪುನರ್ವಿರೂಪಾನ್||16||

ಸ|| ಸಃ ಸುರೂಪಾನ್ ನಾನಾಗುಣಾನ್ ಆತ್ಮಗುಣಾನುರೂಪಾಂ ವಿದ್ಯೋತಮಾನಾನ್ ತಾನ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಃ ನನಂದ | ತದಾ ಕಶ್ಚಿತ್ ವಿರೂಪಾನ್ ಅನುರೂಪಾನ್ ಚ ದದರ್ಶ ||

Seeing radiant handsome ones with many virtues, whose appearance reflected their virtues Hanuman was happy. He also saw ugly and thiose with similar forms too.

ತತೋ ವರಾರ್ಹಾಃ ಸುವಿಶುದ್ಧಭಾವಾಃ ತೇಷಾಂ ಪ್ರಿಯಃ ತತ್ರ ಮಹಾನುಭಾವಾಃ|
ಪ್ರಿಯೇಷು ಪಾನೇಷು ಚ ಸಕ್ತಭಾವಾ ದದರ್ಶ ತಾರಾ ಇವ ಸುಪ್ರಭಾವಾಃ||17||

ಸ|| ತತಃ ತತ್ರ ವರಾರ್ಹಾಃ ವಿಶುದ್ಧಭಾವಾಃ ಮಹಾನುಭಾವಾಃ ಪ್ರಿಯೇಷು ಪಾನೇಷು ಚ ದದರ್ಶ| ತೇಷಾಂ ತಾರಾ ಇವ ಸಕ್ತಭಾವಾಃ ಸುಪ್ರಭಾವಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ದದರ್ಶ||

He saw women adorned with choicest clothes, women whose minds are pure and attached to their lovers, and drinks . He also saw gentle ones among them shining brightly like the stars.

ಶ್ರಿಯಾಜ್ವಲಂತೀ ಸ್ತ್ರಪಯೋಪ ಗುಢಾ ನಿಶೀಥಕಾಲೇ ರಮಣೋಪಗೂಢಾಃ |
ದದರ್ಶ ಕಾಶ್ಚಿತ್ಪ್ರಮದೋಪಗೂಢಾಃ ಯಥಾ ವಿಹಂಗಾಃ ಕುಸುಮೋಪಗೂಢಾಃ ||18||

ಸ||ಉಪಗೂಢಾಃ ಶ್ರಿಯಾ ಜ್ವಲಂತೀಃ ತ್ರಪಯಾ , ತಥೈವ ನಿಶೀಥಕಾಲೇ ರಮಣೋಪಗೂಢಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಕುಸುಮೋಪಗೂಢಾಃ ಪ್ರಮದೋಪಗೂಢಃ ವಿಹಂಗಾಃ ಯಥಾ (ಸ್ತ್ರಿಯಃ) ದದರ್ಶ||

Hanuman saw women embraced by their lovers being shy yet shining brightly. He also saw women adorned with flowers embraced by their beloveds being joyful like free birds.

ಅನ್ಯಾಃ ಪುನರ್ಹರ್ಮ್ಯತಲೋಪವಿಷ್ಟಾಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಿಯಾಂಗೇಷು ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಾಃ |
ಭರ್ತುಃ ಪ್ರಿಯಾ ಧರ್ಮ ಪರಾ ನಿವಿಷ್ಟಾ ದದರ್ಶ ಧೀಮಾನ್ಮದನಾಭಿ ವಿಷ್ಟಾಃ||19||

ಸ|| ಧೀಮಾನ್ ( ಹನುಮಾನ್) ಹರ್ಮ್ಯತಲೋಪವಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಿಯಾಂಗೇಷು ಸುಖೋಪವಿಷ್ಟಾಃ ಪ್ರಿಯಾಃ ಮದನಾಭಿವಿಷ್ಟಾಃ ಅನ್ಯಾಃ ಭರ್ತುಃ ಧರ್ಮಪರಾH ನಿವಿಷ್ಟಾಃ ದದರ್ಶ||

Intelligent Hanuman saw Rakshasa women on the terraces of the mansions sitting happily on the laps of their lovers overwhelmed with pleasure engaged in love. He saw others engaged in serving their husbands.

ಅಪಾವೃತಾಃ ಕಾಂಚನರಾಜಿವರ್ಣಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ಪರಾರ್ಥ್ಯಾಃ ತಪನೀಯವರ್ಣಾಃ|
ಪುನಶ್ಚ ಕಾಶ್ಚಿಚ್ಚಶಲಕ್ಷ್ಮವರ್ಣಾಃ ಕಾಂತ ಪ್ರಹೀಣಾ ರುಚಿರಾಂಗವರ್ಣಾಃ||20||

ಸ|| ಅಪಾವೃತಾಃ ಕಾಂಚನರಾಜಿವರ್ಣಾಃ ಪರಾರ್ಥ್ಯಾಃ ತಪನೀಯವರ್ಣಾಃ ಪುನಶ್ಚ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ಕಾನ್ತಪ್ರಹೀಣಾಃ ಶಶಲಕ್ಷ್ಮವರ್ಣಾಃ ಕಾಶ್ಚಿತ್ ರುಚಿರಾಂಗ ವರ್ಣಾಃ (ದದರ್ಶ)||

He saw some of golden hue without veil, some altruistic shining with polished gold, some pale looking separated from their husbands , and a few of attractive complexion.

ತತಃ ಪ್ರಿಯಾನ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮನೋಭಿರಾಮಾಃ ಸುಪ್ರೀತಿಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಾಃ|
ಗೃಹೇಷು ಹೃಷ್ಟಾಃ ಪರಮಾಭಿರಾಮಾಃ ಹರಿಪ್ರವೀರಃ ಸ ದದರ್ಶ ರಾಮಾಃ||21||

ಸ|| ಹರಿಪ್ರವೀರಃ ತತಃ ಗೃಹೇಷು ಪ್ರಿಯಾನ್ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಮನೋಭಿರಾಮಾಃ ಸುಪ್ರೀತಿಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯರಾಮಾಃ ಪರಮಾಭಿರಾಮಾಃ ಹೃಷ್ಟಾಃ ಸಃ ದದರ್ಶ ||

In those houses that best among Vanaras, Hanuman saw some happy and delighted ones having obtained their husbands, also some ecstatic ones ecstatic on seeing the loved ones.

ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶಶ್ಚ ಹಿ ವಕ್ತ್ರಮಾಲಾಃ ವಕ್ರಾಕ್ಷಿಪಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚ ಸುನೇತ್ರಮಾಲಾಃ|
ವಿಭೂಷಣಾನಾಂಚ ದದರ್ಶ ಮಾಲಾಃ ಶತಹ್ರದಾನಾಮಿವ ಚಾರುಮಾಲಾಃ||22||

ಸ|| ಚಂದ್ರಪ್ರಕಾಶಾಃ ವಕ್ತ್ರಮಾಲಾಶ್ಛ ವಕ್ರಾಕ್ಷಿಪಕ್ಷ್ಮಾಶ್ಚಸುನೇತ್ರಮಾಲಾಃ ಶತಹ್ರದಾನಾಮ್ ಚಾರುಮಾಲಾಃ ವಿಭೂಷಣಾನಾಮ್ ಮಾಲಾಃ ಚ ||

He saw rows of faces radiating like Moon, rows of eyes with sidelong glances and graceful lashes, many wearing lovely ornaments resembling flashes of lightning.

ನತ್ವೇವ ಸೀತಾಂ ಪರಮಾಭಿಜಾತಾಮ್ ಪಥಿಸ್ಥಿತೇ ರಾಜಕುಲೇ ಪ್ರಜಾತಾಮ್|
ಲತಾಂ ಪ್ರಪುಲ್ಲಾಮಿವ ಸಾಧುಜಾತಾಮ್ ದದರ್ಶ ತನ್ವೀಂ ಮನಸಾಭಿಜಾತಾಮ್||23||

ಸ|| (ಪರಂತು) ರಾಜಕುಲೇ ಪ್ರಜಾತಾಮ್ ಪರಮಾಭಿಜಾತಾಮ್ ಸಾಧು ಜಾತಾಂ ಪ್ರಫುಲ್ಲಾಂ ಲತಾಂ ಇವ ತನ್ವೀಂ ಪಥಿ ಸ್ಥಿತೇ ಸೀತಾಂ ನ ದದರ್ಶ||

(But) He could not see Sita the one born in a noble royal family, a delicate one like creeper, following the right path.

ಸನಾತನೇ ವರ್ತ್ಮನಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಾಮ್ ರಾಮೇಕ್ಷಣಾಂ ತಾಂ ಮದನಾಭಿವಿಷ್ಟಾಮ್|
ಭರ್ತುರ್ಮನಃ ಶ್ರೀಮದನುಪ್ರವಿಷ್ಟಾಮ್ ಸ್ತ್ರೀಭ್ಯೋ ವರಾಭ್ಯಶ್ಚ ಸದಾ ವಿಶಿಷ್ಟಾಮ್||24||

ಸ|| ಸನಾತನೇ ವರ್ತ್ಮನಿ ಸನ್ನಿವಿಷ್ಟಾಂ ರಾಮೇಕ್ಷಣಾಂ ಶ್ರೀಮತ್ ಭರ್ತುಃ ಮನಃ ಮದನಾಭಿವಿಷ್ಟಾಂ ವರಾಭ್ಯಃ ಸ್ತ್ರೀಭ್ಯಶ್ಚ ಅನುಪ್ರವಿಷ್ಟಾಂ ವಿಶಿಷ್ಟಾಂ ತಾಂ ನ ದದರ್ಶ||

He did not see a lady with mind fixed in her husband, a lady of beautiful eyes, a lady abiding by the eternal good path compared to the wives present there.

ಉಷ್ಣಾರ್ದಿತಾಂ ಸಾನುಸೃತಾಸ್ರಕಂಠೀಂ ಪುರಾ ವರಾರ್ಹೋತ್ತಮ ನಿಷ್ಕಕಂಠೀಮ್|
ಸುಜಾತಪಕ್ಷ್ಮಾಮಭಿರಕ್ತಕಂಠೀಮ್ ವನೇ ಪ್ರವೃತ್ತಾಮಿವ ನೀಲಕಂಠೀಮ್||25||

ಸ|| ಉಷ್ಣಾರ್ದಿತಾಂ ಸಾನುಸೃತಾಸ್ರಕಂಠೀಂ ಪುರಾ ವರಾರ್ಹೋತ್ತಮ ನಿಷ್ಕಕಂಠೀಂ ಸುಜಾತ ಪಕ್ಷ್ಮಾಂ ಅಭಿರಕ್ತ ಕಂಠೀಂ ವನೇ ಅಪ್ರವೃತ್ತಾಂ ನೀಲಕಂಠೀಂ ಇವ ತನ್ವೀಂ (ತಾಂ ನ ದದರ್ಶ)

He did not see the lady shedding hot tears, whose throat is choked with incessant tears, whose neck was earlier wearing costly ornaments , who has beautiful eyelashes, who has sweet loving voice, who was earlier wandering in the forests.

ಅವ್ಯಕ್ತ ರೇಖಾಮಿವ ಚಂದ್ರ ರೇಖಾಮ್ ಪಾಂಸುಪ್ರದಿಗ್ಧಾ ಮಿವ ಹೇಮರೇಖಾಮ್|
ಕ್ಷತಪ್ರರೂಢಾ ಮಿವ ಬಾಣರೇಖಾಮ್ ವಾಯುಪ್ರಭಿನ್ನಾಮಿವ ಮೇಘ ರೇಖಾಮ್||26||

ಸ|| ಅವ್ಯಕ್ತ ರೇಖಾಂ ಚಂದ್ರರೇಖಾಮಿವ ಪಾಂಸುಪ್ರದಿಗ್ಧಾಂ ಹೇಮ ರೇಖಾಂ ಇವ ಕ್ಷತಪ್ರರೂಢಾಂ ಬಾಣರೇಖಾಮಿವ ವಾಯುಪ್ರಭಿನ್ನಾಂ ಮೇಘರೇಖಾಮಿವ (ಸ ರಾಮ ಪತ್ನೀಂ ನ ದದರ್ಶ)

She would be like an invisible ray like the rays of the moon, like a streak of gold invisible being covered with dust, like the scar of a superficially covered wound caused by an arrow, like a flake of cloud swept away bt the wind.

ಸೀತಾಮಪಸ್ಯನ್ ಮನುಜೇಶ್ವರಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪತ್ನೀಂ ವದತಾಂ ವರಸ್ಯ|
ಬಭೂವ ದುಃಖಾಭಿಹತಶ್ಚಿರಸ್ಯ ಪ್ಲವಂಗಮೋ ಮಂದ ಇವಾ ಚಿರಸ್ಯ ||27||

ಸ|| ವದತಾಂ ವರಸ್ಯ ಮನುಜೇಶ್ವರಸ್ಯ ರಾಮಸ್ಯ ಪತ್ನೀಂ ಅಚಿರಸ್ಯ ಅಪಶ್ಯನ್ ಪ್ಲವಂಗಮಃ ದುಃಖಾಭಿಹಿತಃ ಚಿರಸ್ಯ ಮಂದ ಇವ ಬಭೂವ||

Not being able to see the wife of Lord Rama who is the best one among those who are good at speech, Hanuman hit by grief became slow for a while .

ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ
ಚತುರ್ವಿಂಶತ್ ಸಹಸ್ರಿಕಾಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಮ್
ಶ್ರೀಮತ್ಸುಂದರಕಾಂಡೇ ಪಂಚಮಸ್ಸರ್ಗಃ ||

Thus ends the fifth sarga of Sundarakanda in Ramayana, the first ever poem of mankind composed by Maharshi Valmiki.
||


|| Om tat sat ||