||సుందరకాండ శ్లోకాలు||

|| పారాయణముకోసము||

|| సర్గ 9 ||

 


|| ఓమ్ తత్ సత్||

సుందరకాండ.
అథ నవమస్సర్గః

తస్యాలయ వరిష్టస్య మధ్యే విపులమాయతమ్|
దదశ భవనం శ్రేష్టం హనుమాన్మారుతాత్మజః||1||

అర్థయోజన విస్తీర్ణమ్ ఆయతం యోజనం హి తత్|
భవనం రాక్షసేంద్రస్య బహుప్రాసాదసంకులమ్||2||

మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతాం ఆయతలోచనామ్|
సర్వతః పరిచక్రామ హనుమాన్ అరిసూదనః||3||

ఉత్తమమ్ రాక్షసావాసం హనుమాన్ అవలోకయన్|
అససాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేంద్రనివేశనమ్||4||

చతుర్విషాణైర్ద్విరదైః త్రివిషాణైః తథైవ చ|
పరిక్షిప్తమసంబాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః ||5||

రాక్షశీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్|
అహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్||6||

తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిలఝషాకులమ్|
వాయువేగ సమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్||7||

యాహి వైశ్రవణే లక్ష్మీ ర్యాచంద్రే హరివాహనే|
సారావణగృహే సర్వా నిత్యమేవానపాయినీ||8||

యా చ రాజ్ఞః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ|
తాదృశీ తద్విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షోగృహే ష్విహ||9||

తస్య హర్మస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చాన్యత్సునిర్మితమ్|
బహునిర్యూహ సంకీర్ణం దదర్శ పవనాత్మజః||10||

బ్రహ్మణోర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్విశ్వకర్మణా|
విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్||11||

పరేణ తపసా లేభే యత్కుబేరః పితామహత్|
కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్రాక్షసేశ్వరః||12||

ఈహామృగ సమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః|
సుకృతైరాచితం స్తంభైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా||13||

మేరుమందరసంకాశై రుల్లిఖద్భి రివాంబరమ్|
కూటాగారై శ్శుభాకారైః సర్వతః సమలంకృతమ్||14||

జ్వలనార్క ప్రతీకాశం సుకృతమ్ విశ్వకర్మణా|
హేమసోపాన సంయుక్తం చారుప్రవర వేదికమ్||15||

జాలావాతాయనైర్యుక్తం కాంచనైస్స్పాటికైరపి|
ఇంద్రనీల మహానీల మణి ప్రవర వేదికమ్||16||

విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చమహాధనైః|
నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిః తలేనాభి విరాజితమ్||17||

చందనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ|
సుపుణ్యగంధినాయుక్తం ఆదిత్యతరుణోపమమ్||18||

కూటాగారైర్వరాకారైః వివిధైః సమలంకృతమ్|
విమానం పుష్పకం దివ్యం ఆరురోహ మహాకపిః||19||

తత్రస్థ స్స తదా గంధం పానభక్ష్యాన్నసంభవమ్|
దివ్యం సమ్మూర్ఛితం జిఘ్ర ద్రూపవంత మివానలమ్||20||

స గంధస్త్వం మహాసత్త్వం బంధుర్బంధుమివోత్తమమ్|
ఇత ఏహీ త్యువాచే న తత్ర యత్ర స రావణః||21||

తత స్థాం ప్రస్థితాం శ్శాలామ్ దదర్శ మహతీం శుభామ్|
రావణస్య మనః కాంతాం కాంతామివ వరస్త్రియమ్||22||

మణిసోపానవికృతాం హేమజాలవిభూషితామ్|
స్పాటికైరావృతతలాం దంతాంతరితరూపికామ్||23||

ముక్తాభిశ్చ ప్రవాళైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి|
విభూషితాం మణీస్తంభైః సుబహూస్తంభభూషితామ్||24||

సమైరృజుభిరత్యుచ్చైః సమంతాత్సువిభూషితైః |
స్తంభైః పక్షైరివాత్యుచ్చైర్దివం సంప్రస్థితామివ ||25||

మహత్యా కుథయాస్తీర్ణాం పృథివీ లక్షనాంకయా|
పృథివీమివ విస్తీర్ణం సరాష్ట్ర గృహమాలినీమ్||26||

నాదితాం మత్తవిహగైః దివ్యగంధాదివాసితామ్|
పరార్థ్యాస్తరణో పేతాం రక్షోధిపనిషేవితామ్||27||

ధూమ్రాం అగరుధూపేన విమలాం హంసపాండురామ్|
చిత్రాం పుష్పోపహారేణ కల్మాషీ మివ సుప్రభామ్||28||

మనసంహ్లాద జననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాదినీమ్|
తాం శోకనాశినీం దివ్యాం శ్రియః సంజననీమివ||29||

ఇంద్రియాణీంద్రియార్థైస్తు పంచపంచభిరుత్తమైః|
తర్పయామాస మాతేవ తదా రావణపాలితా||30||

స్వర్గోsయం దేవలోకోsయం ఇంద్రస్యేయం పురీ భవేత్|
సిద్ధిర్వేయం పరాహిస్యా దిత్యమన్యత మారుతిః||31||

ప్రధ్యాయత ఇవాపస్యత్ ప్రదీప్తాం స్తత్ర కాంచనాన్|
ధూర్తానివ మహాధూర్తై ర్దేవనేన పరాజితాన్||32||

దీప్తానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ|
అర్చిర్భిః భూషణానాం చ ప్రదీప్తేత్యభ్య మన్యత||33||

తతోsపశ్యత్కుథాssసీనాం నానావర్ణాంబరస్రజమ్|
సహస్రం వరనారీణాం నానావేష విభూషితమ్ ||34||

పరివృత్తేsర్థరాత్రే తు పాననిద్రావశం గతమ్|
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్తదా||35||

తత్ప్రసుప్తం విరురుచే నిశ్శబ్దాంతరభూషణమ్|
నిశ్శబ్దహంస భ్రమరం యథా పద్మవనం మహత్||36||

తాసాం సంవృతదంతాని మీలితాక్షాణి మారుతిః|
అపశ్యత్ పద్మగంధీని వదనాని సుయోషితామ్||37||

ప్రబుద్ధానివ పద్మాని తాసాం భూత్వాక్షపాక్షయే|
పునస్సంవృతపత్త్రాణి రాత్రావివ బభుస్తదా||38||

ఇమాని ముఖపద్మాని నియతం మత్తషట్పదాః|
అంబుజానీవ పుల్లాని ప్రార్థయంతి పునః పునః||39||

ఇతిచామన్యత శ్రీమాన్ ఉపపత్త్యా మహాకపిః|
మేనే హి గుణతస్తాని సమాని సలిలోద్భవైః||40||

సా తస్య శుశుభేశాలా తాభిస్త్రీభి ర్విరాజితా|
శరదీవ ప్రసన్నా ద్యౌః తారాభిరభిశోభితా||41||

స చ తాభిః పరివృతః శుశుభే రాక్షసాధిపః|
యథా హ్యుడూపతిః శ్రీమాం స్తారాభిరభిసంవృతః||42||

యాశ్చ్యవంతేsంబరా త్తారాః పుణ్యశేష సమావృతాః|
ఇమా స్తా స్సంగతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరిస్తదా||43||

తారాణామివ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభార్చిషామ్|
ప్రభావర్ణ ప్రసాదాశ్చ విరేజుస్తత్ర యోషితామ్||44||

వ్యావృత్తగురు పీనస్రక్ప్రకీర్ణ వరభూషణాః|
పానవ్యాయమకాలేషు నిద్రాపహృతచేతసః||45||

వ్యావృత్త తిలకాః కాశ్చిత్ కాశ్చిదుద్భ్రాంతనూపురాః|
పార్శ్వే గళితహారాశ్చ కాశ్చిత్ పరమయోషితాః||46||

ముక్తాహారాsవృతా శ్చాన్యాః కాశ్చిత్ విస్రస్తవాససః|
వ్యావిద్దరశనాదామాః కిశోర్య ఇవ వాహితాః||47||

సుకుండలధరాశ్చాన్యా విచ్ఛిన్నమృదితస్రజః|
గజేంద్రమృదితాః పుల్లా లతా ఇవ మహాననే||48||

చంద్రాంశుకిరణాభాశ్చ హారాః కాసాంచిదుత్కటాః|
హంసా ఇవ బభుః సుప్తాః స్తనమధ్యేషు యోషితామ్||49||

అపరాసాం చ వైఢూర్యాః కాదంబా ఇవ పక్షిణః|
హేమసూత్రాణి చాన్యాసాం చక్రవాక ఇవాభవన్||50||

హంసకారండవాకీర్ణాః చక్రవాకోపసోభితాః|
ఆపగా ఇవ తా రేజుర్జఘనైః పులినైరివ||51||

కింకిణీజాల సంకోశాస్తా హైమవిపులాంబుజాః|
భావగ్రామా యశస్తీరాః సుప్తానద్య ఇవాssబభుః||52||

మృదుష్వంగేషు కాసాంచిత్ కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః|
బభూవుర్భూషణా నీవ శుభా భూషణరాజయః||53||

అంశుకాంతాశ్చ కాసాంచిన్ ముఖమారుతకంపితాః|
ఉపర్యుపరివక్త్రాణాం వ్యాధూయంతే పునః పునః||54||

తాః పతాకాఇవోద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిరప్రభాః|
నానావర్ణ సువర్ణానాం వక్త్రమూలేషు రేజిరే||55||

వవల్గుశ్చాత్ర కాసాంచిత్ కుండలాని శుభార్చిషామ్|
ముఖమారుత సంసర్గాన్ మందం మందం సుయోషితామ్||56||

శర్కరాsసన గంధైశ్చ ప్రకృత్యా సురభిస్సుఖః|
తాసాం వదననిశ్వ్యాసః సిషేవే రావణం తదా||57||

రావణాననశంకాశ్చ కాశ్చిత్ రావణయోషితః|
ముఖాని స్మ సపత్నీనాం ఉపాజిఘ్రన్ పునః పునః||58||

అత్యర్థం సక్తమనసో రావణే తా వరస్త్రియః|
అస్వతంత్రాః సపత్నీనాం ప్రియమేవాssచరం స్తదా||59||

బాహూన్ ఉపవిధాయాన్యాః పారిహార్యవిభూషితాన్|
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదాస్తత్ర శిశ్యిరే||60||

అన్యావక్షసి చాన్యస్యాః తస్యాః కాశ్చిత్ పునర్భుజమ్|
అపరాత్వంక మన్యస్యాః తస్యాశ్చాప్యపరాభుజౌ||61||

ఊరుపార్శ్వకటీ పృష్ఠం అన్యోన్యస్య సమాశ్రితాః|
పరస్పరనివిష్టాంగ్యో మదస్నేహవశానుగాః||62||

అన్యోన్యభుజసూత్రేణ స్త్రీమాలాగ్రథితా హి సా|
మాలేన గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్తషట్పదా||63||

లతానాం మాధవే మాసి పుల్లనాం వాయుసేవనాత్ |
అన్యోన్యమాలాగ్రథితం సంసక్త కుసుమోచ్చయమ్||64||

వ్యతివేష్టిత సుస్కంధం అన్యోన్యభ్రమరాకులమ్|
ఆసీద్వన మివోద్ధూతమ్ స్త్రీవనం రావణస్య తత్||65||

ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యోషితాం తదా|
వివేకశ్శక్య ఆదాతుం భూషణాంగాంబరస్రజామ్||66||

రావణేసుఖసంవిష్టే తా స్స్త్రియో వివిధ ప్రభాః|
జ్వలంతః కాంచనా దీపాః ప్రైక్షంతాsనిమిషా ఇవ||67||

రాజర్షిపితృదైత్యానాం గంధర్వాణాం చ యోషితః|
రాక్షసానాం చ యాః కన్యాః తస్య కామవశం గతాః||68||

యుద్ధకామేన తా స్సర్వా రావణేన హృతా స్త్రియః|
సమదా మదనేనైవ మోహితాః కాశ్చిదాగతాః||69||

న తత్ర కాచిత్ ప్రమదా పసహ్య
వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధా|
న చాన్యకామాపి న చాన్యపూర్వా
వినా వరార్హం జనకాత్మజాం తామ్||70||

న చాకులీనా న చ హీనరూపా
నాదక్షిణా నానుపచారయుక్తా|
భార్యాభవత్తస్య న హీనసత్త్వా
న చాపి కాంతస్య న కామనీయా||71||

బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య
యదీదృశీ రాఘవ ధర్మపత్నీ|
ఇమా యథా రాక్షసరాజ భార్యాః
సుజాతమస్యేతి హి సాదుబుద్ధేః||72||

పునశ్చ సోsచింతయ ధార్తరూపో
ధ్రువం విశిష్టా గుణతో హి సీతా|
అధాయ మస్యాం కృతవాన్ మహాత్మా
లంకేశ్వరః కష్ట మనార్యకర్మ||73||

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే నవమస్సర్గః||

 

|| Om tat sat ||