||Sundarakanda ||

|| Sarga 9||( Slokas text in Telugu )

(PS: This is a true translation of the Sanskrit epic which tends to have long descriptive sentences which are retained as they are)

||om tat sat||

సుందరకాండ.
అథ నవమస్సర్గః

తస్యాలయ వరిష్టస్య మధ్యే విపులమాయతమ్|
దదర్శ భవనం శ్రేష్టం హనుమాన్మారుతాత్మజః||1||

స|| మారుతాత్మజః హనుమాన్ తస్య ఆలయవరిష్ఠస్య మధ్యే విపులం ఆయతం భవనం శ్రేష్టం దదర్శ||

Hanuman the son of wind god saw at the center of the main building a spacious mansion best among all the mansions.

అర్థయోజన విస్తీర్ణమ్ ఆయతం యోజనం హి తత్|
భవనం రాక్షసేంద్రస్య బహుప్రాసాదసంకులమ్||2||

స|| రాక్షసేంద్రస్య భవనం తత్ బహుప్రాశాద సంకులం అర్థ యోజన విస్తీర్ణమ్ యోజనం ఆయతమ్ ( అస్తి)||

The mansion of the king of Rakshasas is one Yojana long and half Yojana wide.

మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతాం ఆయతలోచనామ్|
సర్వతః పరిచక్రామ హనుమాన్ అరిసూదనః||3||

స|| అరిసూదనః హనుమాన్ ఆయతలోచనం వైదేహీం సీతాం మార్గమాణః తు సర్వతః పరిచక్రామ||

Hanuman who can subdue all enemies went all around (Lanka) in search of the wide eyed Sita.

ఉత్తమమ్ రాక్షసావాసం హనుమాన్ అవలోకయన్|
అససాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేంద్రనివేశనమ్||4||
చతుర్విషాణైర్ద్విరదైః త్రివిషాణైః తథైవ చ|
పరిక్షిప్తమసంబాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః ||5||

స|| అథ లక్ష్మీవాన్ హనుమాన్ ఉత్తమం రాక్షసావాసం అవలోకయన్ రాక్షసేంద్ర నివేశనం అససాద||( తత్ భవనం) చతుర్విషాణైః తథైవ త్రివిషాణైః ద్విరదైః గజైః పరిక్షిప్తం అసంబాధం ఉదాయుధైః రక్ష్యమాణం (అస్తి)||

Then Hanuman endowed with riches of strength reached the palace of the King of Rakshasas. That palace was guarded by armed Rakshasas and elephants with four tusks , three tusks and two tusks.

రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్|
అహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్||6||
తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిలఝషాకులమ్|
వాయువేగ సమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్||7||

స|| (తత్) రావణస్య నివేశనం పత్నీభిః విక్రమ్య ఆహృతాభిః రాజకన్యాశ్చ రాక్షసీభిశ్చ ఆవృతమ్|| (తత్ రావణస్య నివేశనమ్) నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిళఝుషాకులమ్ వాయువేగ సమాధూతం పన్నగైః సాగరం ఇవ (అస్తి)||

That palace of Ravana was crowded with his wives, princesses brought by him after winning them over (in a battle) who were all surrounded by Rakshasas women. That Ravana's palace with Rakshasa women surrounding his wives and other princesses looked like an ocean shaken by the wind and full of crocodiles, sharks as well as whales and fish.

యాహి వైశ్రవణే లక్ష్మీర్యా చంద్రే హరివాహనే|
సారావణగృహే సర్వా నిత్యమేవానపాయినీ||8||
యా చ రాజ్ఞః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ|
తాదృశీ తద్విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షోగృహే ష్విహ||9||

స|| యా లక్ష్మీ వైశ్రవణే యా హరివాహనే ఇన్ద్రే చ (అస్తి) సా సర్వా రావణగృహే నిత్యమేవ అనపాయినీ (అస్తి)||రాజ్ఞః కుబేరస్య యా వరుణస్య యా యమస్య ఋద్ధిః తాదృశీ తద్విశిష్ఠా వా (ఋద్ధిః) ఇహ రక్షో గృహే (అస్తి)||

All of the wealth possessed by Vaishravana ( son of Vishrava,Kubera) and Indra who rides the green horse was there in the house of Ravana. Such wealth or more exquisite wealth as possessed by Kubera, Varuna or Yama was available in the house of the Rakshasa king.

తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చాన్యత్సునిర్మితమ్|
బహునిర్యూహ సంకీర్ణం దదర్శ పవనాత్మజః||10||
బ్రహ్మణోర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్విశ్వకర్మణా|
విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్||11||
పరేణ తపసా లేభే యత్కుబేరః పితామహాత్|
కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్రాక్షసేశ్వరః||12||

స|| పవనాత్మజః తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం సునిర్మితం బహునిర్యూహసంకీర్ణమ్ అన్యత్ వేశ్మ దదర్శ||పుష్పకం నామ విమానం సర్వ రత్న విభూషితం దివ్యం యత్ బ్రహ్మణోర్థే విశ్వకర్మణా కృతం (తత్ దదర్శ) || ( తత్ విమానం) కుబేరః పితామహాత్ పరేణ తపసా లేభే| కుబేరం ఓజసా జిత్వా తత్ రాక్షసేశ్వరః లేభే ||

The son of wind god also saw in the middle of those well built complex of mansions another mansion. There was a wonderful aerial chariot by name Pushpaka built for Brahma by Viswakarma. That was obtained by Kubera from the Grandfather ( Brahma) by supreme penance. Defeating Kubera with his prowess Ravana acquired the same.

ఈహామృగ సమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః|
సుకృతైరాచితం స్తంభైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా||13||
మేరుమందరసంకాశై రుల్లిఖద్భి రివాంబరమ్|
కూటాగారై శ్శుభాకారైః సర్వతః సమలంకృతమ్||14||

స|| ఈహామృగసమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః సుకృతైః స్తమ్భైః శ్రియా ప్రదీప్తం ఇవ మేరుమందర సంకాశైః ఉల్లిఖద్భిరివ అమ్బరం సర్వతః శుభాకారైః కూటాగారైః సమలంకృతం ( విమానం దదర్శ)

Blazing with images of wolves on finely built pillars made of Hiranmaya and Kartasvara (two types of gold), Touching the sky and with multitude of pleasure houses, that auspicious aerial car was resembling the Meru and Mandara mountains.

జ్వలనార్క ప్రతీకాశం సుకృతమ్ విశ్వకర్మణా|
హేమసోపాన సంయుక్తం చారుప్రవర వేదికమ్||15||
జాలావాతాయనైర్యుక్తం కాంచనైస్స్పాటికైరపి|
ఇంద్రనీల మహానీల మణి ప్రవర వేదికమ్||16||

స|| విశ్వకర్మణా సుకృతం జ్వలనార్కప్రతీకాశం హేమసోపాన సంయుక్తం చారుప్రవర వేదికమ్ (తం భవనమ్ దదర్శ)||||(తత్ విమానం) కాంచనైః స్ఫాటికైరపి జాలవాతయనైః యుక్తం ఇన్ద్ర నీల మహానీల మణి ప్రవర వేదికమ్ అస్తి||

(It was) Glowing like fire and the Sun , it was well built by Viswakarma with golden staircases and many platforms. With lattice windows made of gold and crystals. the platforms were embedded with Indraneela and Mahaneela sapphires.

విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చమహాధనైః|
నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిః తలేనాభి విరాజితమ్||17||
చందనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ|
సుపుణ్యగంధినాయుక్తం ఆదిత్యతరుణోపమమ్||18||

స||విచిత్రేణ విద్రుమేణ మహాఘనైః మణిభిశ్చనిస్తులాభిః ముక్తాభిః తలేన అభివిరాజితమ్ తం విమానం దదర్శ|| రక్తేన తపనీయనిభేన చ సుపుణ్యగంధినా చన్దనేన యుక్తం ఆదిత్య తరుణోపపమం (విమానం దదర్శ)||

It is shining bright with colorful corals and very precious gems fixed in the floor. It was red and bright like pure and polished gold comparable to rising Sun.

కూటాగారైర్వరాకారైః వివిధైః సమలంకృతమ్|
విమానం పుష్పకం దివ్యం ఆరురోహ మహాకపిః||19||
తత్రస్థ స్స తదా గంధం పానభక్ష్యాన్నసంభవమ్|
దివ్యం సమ్మూర్ఛితం జిఘ్ర ద్రూపవంత మివానలమ్||20||
స గంధస్త్వం మహాసత్త్వం బంధుర్బంధుమివోత్తమమ్|
ఇత ఏహీ త్యువాచేన తత్ర యత్ర స రావణః||21||

స|| వివిధైః వరాకరైః కూటాగారైః సమలంకృతం దివ్యం పుష్పకం విమానం మహాకపిః ఆరురోహ|| సః తదా తత్రస్థః దివ్యం గంధం జిఘ్రత్ | తత్ పానభక్ష్యాన్నసంభవం సమ్మూర్ఛితం రూపవంతం అనిలమివ గంధం అస్తి || స గంధః ఉత్తమం బంధుం బంధురివ ఇతః ఏహి ఇతి ఉవాచ ఇవ యత్ర సరావణః తత్ర తం మహాసత్త్వం

Hanuman ascended that wonderful Pushpaka well decked with many corridors. Standing there Hanuman smelt divine fragrance. That was rising from food and drinks like solid form of wind. That fragrance was as though inviting the mighty Hanuman like a relative inviting kith and kin saying "come here" and leading him to Ravana's chambers

తత స్థాం ప్రస్థితశ్శాలామ్ దదర్శ మహతీం శుభామ్|
రావణస్య మనః కాంతాం కాంతామివ వరస్త్రియమ్||22||
మణిసోపానవికృతాం హేమజాలవిభూషితామ్|
స్పాటికైరావృతతలాం దంతాంతరితరూపికామ్||23||

స|| తతః ప్రస్థితః మహతీం శుభాం తత్ వరస్త్రియ కాంతామివ మనః కాంతాం రావణస్య శాలాం హనుమాన్ దదర్శ ||మణిసోపానవికృతాం హేమజాల విభూషితామ్ స్ఫాటికైరావృతతలాం దంతాంతరిత రూపికాం (శాలాం దదర్శ)||

Then he moved towards the great hall which is dear to his ( Ravana's) heart like his chief queen. The stairs were inlaid with special gems latticed with gold, floor was covered with ivory inlaid with silver.

ముక్తాభిశ్చ ప్రవాళైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి|
విభూషితాం మణీస్తంభైః సుబహూస్తంభభూషితామ్||24||
నమ్రైః రృజుభిరత్యుచ్చైః సమంతాత్సువిభూషితైః |
స్తంభైః పక్షైరివాత్యుచ్చైర్దివం సంప్రస్థితామివ ||25||

స|| ముక్తాభిశ్చ ప్రవాళైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి మణిస్తంభైః విభూషితాం సుబహు స్తంభైః భూషితం (శాలాం దదర్శ)||(తత్ శాలాయాం) నమ్రైః ఋజుభిః అత్యుచ్చైః సమన్తాత్ సువిభూషితైః స్తమ్భైః అత్యుచ్చైః పక్షైః దివం సమ్ప్రస్థితామివ అస్తి ||

The ornamented golden and silver pillars inlaid with pearls and corals, the hall was decorated with many such pillars. Well decorated with columns which are touching the skies , some of which are bent, some of which are straight , it looked like it started to reach for heaven.

మహత్యా కుథయాస్తీర్ణాం పృథివీ లక్షనాంకయా|
పృథివీమివ విస్తీర్ణం సరాష్ట్ర గృహమాలినీమ్||26||
నాదితాం మత్తవిహగైః దివ్యగంధాదివాసితామ్|
పరార్థ్యాస్తరణో పేతాం రక్షోధిపనిషేవితామ్||27||

స|| తత్ శాలా పృథివీ లక్షణాంకయా కుథయా ఆస్తీర్ణం సరాష్ట్ర గృహమాలినీం పృథివీమివ విస్తీర్ణమ్ (అస్తి) || మత్తవిహగైః నాదితాం దివ్యగంధాధివాసితామ్ పరార్ధ్యాస్తరణోపేతాం రక్షోధిపేన నిషేవితాం తం శాలాం దదర్శ||

With several murals of earth which were having garland of palaces drawn on it, the expansive carpet looked like a piece of earth itself. With birds in heat making resounding noise, with divine fragrances and with exquisite tapestries the mansion was inhabited by the king of Rakshasas.

ధూమ్రాం అగరుధూపేన విమలాం హంసపాండురామ్|
చిత్రాం పుష్పోపహారేణ కల్మాషీ మివ సుప్రభామ్||28||
మనసంహ్లాద జననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాదినీమ్|
తాం శోకనాశినీం దివ్యాం శ్రియః సంజననీమివ||29||

స|| అగరుధూపేన ధూమ్రాం విమలాం హంసపాణ్డురామ్ ఇవ అస్తి | పుష్పోపహారేణ చిత్రామ్ సుప్రభామ్ కల్మషాం కామధేనుం ఇవ అస్తి || || మనః సంహ్లాద జననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాదనీం శోకనాశినీం శ్రియం సంజననీం ఇవ దివ్యాం తామ్ దదర్శ||

It was smoky white with smoke of Agaru looking like a white swan. Because of the offering of flowers it was radiant like wish fulfilling Kamadhenu. The mansion was generating delight to the heart , pleasing with color and complexion, demolishing sorrow as it were it looked like the source of prosperity.

ఇంద్రియాణీంద్రియార్థైస్తు పంచపంచభిరుత్తమైః|
తర్పయామాస మాతేవ తదా రావణపాలితా||30||
స్వర్గోsయం దేవలోకోsయం ఇంద్రస్యేయం పురీ భవేత్|
సిద్ధిర్వేయం పరాహిస్యా దిత్యమన్యత మారుతిః||31||

స|| రావణపాలితా (శాలా) తదా మాతాఇవ పంచభిః ఇన్ద్రియార్థైః పంచ ఇన్ద్రియాణి తర్పయామాస ||అయం స్వర్గః అయం దేవలోకః అయం ఇంద్రస్యపురీ భవేత్ | ఇయం పరాసిద్ధిః స్యాత్ మారుతిః అమన్యత ||

The chamber of Ravana like the mother, gratified all five senses with five objects of senses. 'This is heaven. This is the world of God'. This is the city of Indra'. Hanuman thought this is the supreme achievement.

ప్రధ్యాయత ఇవాపస్యత్ ప్రదీపాం స్తత్ర కాంచనాన్|
ధూర్తానివ మహాధూర్తై ర్దేవనేన పరాజితాన్||32||
దీపానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ|
అర్చిర్భిః భూషణానాం చ ప్రదీప్తేత్యభ్య మన్యత||33||

స|| కాంచనాన్ ప్రదీపాన్ దేవనేన మహాధూర్తైః పరాజితం ధూర్తానివ అస్తి| ప్రధ్యాయత ధూర్తాం ఇవ అస్తి||స|| దీపానాం ప్రకాశేన రావణస్య తేజసా చ భూషణానాం అర్చిభిః ప్రదీప్తా ఇతి అమన్యత||

The golden lamps looked like great gamblers defeated in a game of dice. The gamblers were as though they were in a deep thought. Hanuman thought that the brightness of the lamps and the brilliance of Ravana , the brilliant glow of his ornaments set the place ablaze with brightness.

తతోsపశ్యత్కుథాssసీనాం నానావర్ణాంబరస్రజమ్|
సహస్రం వరనారీణాం నానావేష విభూషితమ్ ||34||
పరివృత్తేsర్థరాత్రే తు పాననిద్రావశం గతమ్|
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్తదా||35||
తత్ప్రసుప్తం విరురుచే నిశ్శబ్దాంతరభూషణమ్|
నిశ్శబ్దహంస భ్రమరం యథా పద్మవనం మహత్||36||

స|| తత్ః కుథాసీనమ్ నానావర్ణాంబరస్రజమ్ నానావేషభూషితమ్ వరనారీణామ్ సహస్రం అపశ్యత్ ||రాత్రౌ క్రీడిత్వా ఉపరతం పాననిద్రావశం గతం తదా అర్థరాత్రే పరివృత్తే బలవత్ సుష్వాప||నిఃశబ్దాంతర భూషణమ్ ప్రసుప్తమ్ నిఃశబ్ధాంతర సభ్రమరం మహత్ పద్మవనం యథా విరురుచే||

Then he saw best of women wearing many varieties of clothes and garlands of different colors seated on the carpets . Wearied having sported at night succumbing to drinks and sleep thereafter when the mid night rolled away they fell asleep. With sounds of their ornaments stilled and hence sleeping like the silenced swans and bees , the mansion looked beautiful like a forest of lotuses.

తాసాం సంవృతదంతాని మీలితాక్షాణి మారుతిః|
అపశ్యత్ పద్మగంధీని వదనాని సుయోషితామ్||37||
ప్రబుద్ధానివ పద్మాని తాసాం భూత్వాక్షపాక్షయే|
పునస్సంవృతపత్త్రాణి రాత్రావివ బభుస్తదా||38||

స|| మారుతిః తాసాం సుయోషితామ్ సంవృతదన్తాని మీలితాక్షాణి పద్మసుగంధిని వదనాని అపస్యత్ || తాసాం క్షపాక్షయే ప్రబుద్ధాని పద్మానివ భూత్వా పునః రాత్రౌ సంవృతపత్రాణివ తదా వభుః||

Hanuman saw those well bred young women with closed eyes and concealed teeth giving out smell of lotuses. The women looked like the closed petals of the lotuses after having been like the lotuses from early morning.

ఇమాని ముఖపద్మాని నియతం మత్తషట్పదాః|
అంబుజానీవ పుల్లాని ప్రార్థయంతి పునః పునః||39||
ఇతిచామన్యత శ్రీమాన్ ఉపపత్యా మహాకపిః|
మేనే హి గుణతస్తాని సమాని సలిలోద్భవైః||40||

స|| మత్తషట్పదాః ఇమాని ముఖ్పద్మాని ఫ్హుల్లాని అమ్బ్బుజానివ పునః పునః నియతమ్ ప్రార్థయన్తి||స|| శ్రీమాన్ మహాకపిః తాని గుణతః ఉపపత్త్యా సలిలోద్భవైః సమాని ఇతి అమన్యత | మేనే హి ||

The intoxicated bees would again and again desire to enjoy the beautiful blooming lotus like faces. Having ascertained the qualities the great Vanara felt that it is correct to compare them with lotuses.

సా తస్య శుశుభేశాలా తాభిస్త్రీభి ర్విరాజితా|
శారదీవ ప్రసన్నా ద్యౌః తారాభిరభిశోభితా||41||
స చ తాభిః పరివృతః శుశుభే రాక్షసాధిపః|
యథా హ్యుడూపతిః శ్రీమాం స్తారాభిరభిసంవృతః||42||

తస్య సా శాలా తాభిః స్త్రీభిః విరాజితా | తారాభిః అభిశోభితా ప్రసన్నా శారదీ ద్యౌ ఇవ శుశుభే|| తాభిః పరివృత్తః సః రాక్షసాధిపః తార్భిఅభిసంవృత్తః శ్రీమాన్ హ్యుడుపతిః ఇఅవ శుశుభే||

The mansion of the (Rakshasa king) shone with women . It is very endearing like the autumnal sky with stars. Thus surrounded by them the king of Rakshasas shone like the Moon surrounded by the stars.

యాశ్చ్యవంతే అంబరాత్తారాః పుణ్యశేష సమావృతాః|
ఇమా స్తా స్సంగతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరిస్తదా||43||
తారాణామివ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభార్చిషామ్|
ప్రభావర్ణ ప్రసాదాశ్చ విరేజుస్తత్ర యోషితామ్||44||

స|| యాః తారాః పుణ్యశేష సమవృత్తాః అమ్బరాత్ చ్యవన్తే తాః కృత్స్నాః ఇమాః సంగతాః ఇతి తదా హరిః మేనే || తత్ర యోషితామ్ ప్రభావర్ణ ప్రసాదః చ శుభార్చిషామ్ మహతీనామ్ తారాణామివ సువ్యక్తమ్ విరేజుః||

The Vanara thought that the women looked like the stars who have fallen to earth after having exhausted their merits. The lustre and grace of those women looked like the that of brilliant stars releasing auspicious glow.

వ్యావృత్తగురు పీనస్రక్ప్రకీర్ణ వరభూషణాః|
పానవ్యాయమకాలేషు నిద్రాపహృతచేతసః||45||
వ్యావృత్త తిలకాః కాశ్చిత్ కాశ్చిదుద్భ్రాంతనూపురాః|
పార్శ్వే గళితహారాశ్చ కాశ్చిత్ పరమయోషితాః||46||

స|| ( సా) పానావ్యాయమ కాలేషు వ్యావృత్త గురుపీన స్రక్ప్రకీర్ణ వర భూషణాః నిద్ర అపహృత చేతసః సన్తి|| కశ్చిత్ పరమయోషితః వ్యావృత్త తిలకాః కశ్చిత్ ఉద్భ్రాన్తనూపురాః కశ్చిత్ పార్శ్వే గళితహారాః చ

With jewels displaced and garlands scattered after drinking and sexual exercise they had minds dazed in slumber. A few had their Vermilion marks smudged, a few had anklets let loose and a few had necklaces one one side.

ముక్తాహారాsవృతా శ్చాన్యాః కాశ్చిత్ విస్రస్తవాససః|
వ్యావిద్దరశనాదామాః కిశోర్య ఇవ వాహితాః||47||
సుకుండలధరాశ్చాన్యా విచ్ఛిన్నమృదితస్రజః|
గజేంద్రమృదితాః పుల్లా లతా ఇవ మహాననే||48||

స|| అన్యాః ముక్తాహారావృతాః కాశ్చిత్ విస్తత్రవాససః వ్యావిద్ధరశనాదామాః వాహితాః కిశోర్యాః ఇవ ఆసీత్|| సుకుణ్డలధరాః అన్యాః విచ్ఛిన్నమృదితస్రజాః మహావనే గజేంద్రమృదితాః ఫ్హుల్లాః లతా వ ఆసీత్ ||

Others had broken pearl strings on their girdle, some had their clothes slipped off, and some had waist belts snapped and fallen to rest like young mares. With broken ear tops , broken and crushed flower garlands some looked like blooming creepers in dense forest crushed by mighty elephants.

చంద్రాంశుకిరణాభాశ్చ హారాః కాసాంచిదుత్కటాః|
హంసా ఇవ బభుః సుప్తాః స్తనమధ్యేషు యోషితామ్||49||
అపరాసాం చ వైఢూర్యాః కాదంబా ఇవ పక్షిణః|
హేమసూత్రాణి చాన్యాసాం చక్రవాకా ఇవాభవన్||50||

కాసాంచిత్ యోషితాం స్తనమధ్యేషు ఉత్కటాః చంద్రాంశుకిరణాభాః చ హారాః సుప్తాః హంసా ఇవ బభుః|| పరాసాంశ్చ వైడూర్యాః పక్షిణః కాదమ్బాః ఇవ అన్యాసామ్ హేమసూత్రాణి పక్షిణః చక్రవాకా ఇవ||

Some of the women with shining pearl chains between their breasts shining like rays of moon looked like sleeping swans. The Vaidurya worn by women looked like Kadamba birds , the golden chains on others looked like chakravaka birds.

హంసకారండవాకీర్ణాః చక్రవాకోపసోభితాః|
ఆపగా ఇవ తా రేజుర్జఘనైః పులినైరివ||51||
కింకిణీజాల సంకోశాస్తా హైమవిపులాంబుజాః|
భావగ్రాహా యశస్తీరాః సుప్తానద్య ఇవాssబభుః||52||

స|| జఘనైః పులినైః ఇవ తాః హంసకారణ్డవాకీణాః చక్రవాకోపశోభితాః ఆపగా ఇవ రేజుః|| సుప్తాః కింకిణీజ్వాలసంకోశాః హైమవిపులామ్బుజాః భావగ్రాహాః యశస్తీరాః నద్యా ఇవ ఆబభుః||

The hips were like river banks with swans Karandavas and chakravakas birds like shining rivers. With tiny bells tied around the waist looking like buds bold golden ornaments looking like lotuses their gestures of love like crocodiles their radiant beauty looking like silver banks , the sleeping ones appeared like rivers.

మృదుష్వంగేషు కాసాంచిత్ కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః|
బభూవుర్భూషణా నీవ శుభా భూషణరాజయః||53||
అంశుకాంతాశ్చ కాసాంచిన్ ముఖమారుతకంపితాః|
ఉపర్యుపరివక్త్రాణాం వ్యాధూయంతే పునః పునః||54||

స|| కాసాంచిత్ మృదుషు అంగేషు కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః శుభాః భూషణరాజయః భూషణానీవ బభూవుః || కాసాంచిత్ ముఖమారుతకంపితాః అంశుకాంతాశ్చ వక్త్రాణాం ఉపరి ఉపరి పునః పునః వ్యాధూయన్తే||

Some women with the tender limbs and breast and nipples imprinted with marks of ornaments, themselves looked like ornaments. Some women with breath released by their mouths shaking the fringes of garments making them flutter again and again.

తాః పతాకాఇవోద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిరప్రభాః|
నానావర్ణ సువర్ణానాం వక్త్రమూలేషు రేజిరే||55||
వవల్గుశ్చాత్ర కాసాంచిత్ కుండలాని శుభార్చిషామ్|
ముఖమారుత సంసర్గాన్ మందం మందం సుయోషితామ్||56||

స|| నానావర్ణసువర్ణానాం పత్నీనామ్ వక్రమూలేషు తాః రుచిరప్రభాః ఉధ్దూతాః పతాకాః ఇవ రేజిరే|| శుభార్చిషామ్ కాసాంశ్చిత్ యోషితాం కుణ్డలాని అత్ర ముఖ మారుత సంసర్గాత్ మందం మందం వవల్గుశ్చ||

The fringes of their garments with different hues shone beautifully close to their faces like splendid flags, The ear tops of some of the women endowed with auspicious charms were swinging softly generating a gentle sound by the touch of their breath.

శర్కరాsసన గంధైశ్చ ప్రకృత్యా సురభిస్సుఖః|
తాసాం వదననిశ్వ్యాసః సిషేవే రావణం తదా||57||
రావణాననశంకాశ్చ కాశ్చిత్ రావణయోషితః|
ముఖాని స్మ సపత్నీనాం ఉపాజిఘ్రన్ పునః పునః||58||

స||తదా ప్రకృత్యా శర్కరాసవగంధైశ్చ సురభిః సుఖః తాసామ్ వదననిఃశ్వాసః రావణం శిషేవే|| కశ్చిత్ రావణ యోషితాః రావణానన శంకాశ్చ పునః పునః సపత్నీనామ్ ముఖాని ఉపాజిఘ్రన్||

Then the natural sweet smell of wine from their mouths and the natural fragrance of their breath were serving Ravana in their own way. Some of the wives of Ravana kissed their co-wives assuming it to be Ravana's face.

అత్యర్థం సక్తమనసో రావణే తా వరస్త్రియః|
అస్వతంత్రాః సపత్నీనాం ప్రియమేవాssచరం స్తదా||59||
బాహూన్ ఉపవిధాయాన్యాః పారిహార్యవిభూషితాన్|
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదాస్తత్ర శిశ్యిరే||60||

స|| రావణే అత్యర్థం సక్త మనసః తా వరస్త్రియః అస్వతంత్రాః తదా సపత్నీనామ్ ప్రియమేవ ఆచరన్ ||అన్యాః ప్రమదాః పరిహార్య విభూషితాన్ బాహూన్ రమ్యాణి అంశుకాని ఉపనిధాయ శిశ్యిరే||

Very much devoted to Ravana and not being free some of his wives responded pleasingly. Other women laying aside their adornments used their arms as pillows others used their garments as pillows.

అన్యావక్షసి చాన్యస్యాః తస్యాః కాశ్చిత్ పునర్భుజమ్|
అపరాత్వంక మన్యస్యాః తస్యాశ్చాప్యపరాభుజౌ||61||
ఊరుపార్శ్వకటీ పృష్ఠం అన్యోన్యస్య సమాశ్రితాః|
పరస్పరనివిష్టాంగ్యో మదస్నేహవశానుగాః||62||
అన్యోన్యభుజసూత్రేణ స్త్రీమాలాగ్రథితా హి సా|
మాలేన గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్తషట్పదా||63||

స|| అన్యాః అన్యస్యాః వక్షసి కాచిత్ పునః తస్యాః భుజం అపరా అన్యస్యాః అంకం అపరా తస్యాః భుజౌ శిశ్యిరే|| మదస్నేహవశానుగాః అన్యోన్యస్య ఉరుపార్శ్వకటీపృష్ఠం సమాశ్రితాః పరమనివిష్టాంగ్యః శిశ్యిరే|| అన్యోన్య భుజసూత్రేణ గ్రథితా సా స్త్రీమాలా సూత్రే గ్రథితా మత్తషట్పదాః మాలేవ శిశ్యిరే ||

Some women slept on the chest of others, another ( slept ) on the shoulders of yet another , and another ( slept) in the lap of the other. Given to intoxication and love the women slept touching one others thighs, side, hips , back and lap of another with their limbs intertwined. Strung together with another like a garland of flowers intertwined with tipsy bees the women shone while resting.

లతానాం మాధవే మాసి పుల్లనాం వాయుసేవనాత్ |
అన్యోన్యమాలాగ్రథితం సంసక్త కుసుమోచ్చయమ్||64||
వ్యతివేష్టిత సుస్కంధం అన్యోన్యభ్రమరాకులమ్|
ఆసీద్వన మివోద్ధూతమ్ స్త్రీవనం రావణస్య తత్||65||

స|| అన్యోన్యమాలాగ్రథితమ్ సంసక్త కుసుమోచ్చయమ్ వ్యతివేష్టిత సుస్కంధం అన్యోన్య భ్రమరాకులమ్ రావణస్య తత్ స్త్రీవనం మాఘవే మాసి వాయుసేవనాత్ ఫుల్లానామ్ లతానామ్ అన్యోన్యమాలాగ్రథితమ్ అన్యోన్యభమరాకులమ్ ఉద్ధతమ్ వనమ్ ఇవ ఆసీత్ ||

Linked to each other like a chain like flowers on a string, tangled together with strong joints like bees swarming, that garden of women was like a garden of creepers with swarming bees and the blooms being blown by the wind with the creepers linked to each other.

ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యోషితాం తదా|
వివేకశ్శక్య ఆధాతుం భూషణాంగాంబరస్రజామ్||66||
రావణేసుఖసంవిష్టే తా స్స్త్రియో వివిధ ప్రభాః|
జ్వలంతః కాంచనా దీపాః ప్రైక్షంతాsనిమిషా ఇవ||67||

స||తదా తాసాం యోషితామ్ భూషణాంగాంబర స్రజామ్ వివేకః సంయుక్తం ఆధాతుమ్ ఉచితేష్వపి న శక్యః|| రావణే సుఖసంవిష్టే వివిధప్రభాః తాః స్త్రియః జ్వలంతః కాంచనాః దీపాః ఇవ అనిమిషాః ప్రేక్షంత ఇవ ఆసీత్||

It is not possible to distinguish between the ornaments, garments, limbs and garlands in order to place them in the right spots. When Ravana was sleeping happily the different gods of light burning on the lamp posts gazed at the women without winking.

రాజర్షిపితృదైత్యానాం గంధర్వాణాం చ యోషితః|
రాక్షసానాం చ యాః కన్యాః తస్య కామవశం గతాః||68||
యుద్ధకామేన తా స్సర్వా రావణేన హృతా స్త్రియః|
సమదా మదనేనైవ మోహితాః కాశ్చిదాగతాః||69||

స||రాజర్షి పిత్రుదైత్యానామ్ గంధర్వాణాం యోశితః రాక్షసానామ్ యాః కన్యాః తస్య కామవశానుగతాః || సర్వాః తాః స్త్రియః యుద్ధకామేన రావణేన హృతాః సమదాః కాశ్చిత్ మదనేన మోహితాః ఏవ ఆగతాః||

The women hailed from families of royal sages , ancestral deities, Daityas and Rakshasas who were infatuated with him. All of those women were won over in a battle , some came on their own blinded by lust.

న తత్ర కాచిత్ ప్రమదా పసహ్య
వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధా|
న చాన్యకామాపి న చాన్యపూర్వా
వినా వరార్హం జనకాత్మజాం తామ్||70||

స|| వరార్హం తాం జనకాత్మజాం వినా తత్ర కాశ్చిత్ ప్రమదా వీర్యోపపన్నేన ప్రసహ్య లబ్ధా న గుణేన అన్యకామాపి చ న అన్యపూర్వాచ న ||

Except for the revered daughter of Janaka, there some women were obtained by his valor forcibly. They were not in love with another , nor they were married earlier,

న చాకులీనా న చ హీనరూపా
నాదక్షిణా నానుపచారయుక్తా|
భార్యాభవత్తస్య న హీనసత్త్వా
న చాపి కాంతస్య న కామనీయా||71||

స|| తస్య భార్యా అకులీనా న చ అభవత్ | హీనరూపాచ న | అదక్షిణా చ న | అనుపచారయుక్తా చ న || హీనసత్త్వా చ న | కాన్తస్య న కామనీయా||

None among them was born of a lowly family, none lacked beauty , none is unkind, none lacking in courtesy, none not lovable for the lover.

బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య
యదీదృశీ రాఘవ ధర్మపత్నీ|
ఇమా యథా రాక్షసరాజ భార్యాః
సుజాతమస్యేతి హి సాదుబుద్ధేః||72||

స|| ఇమాః రాక్షసరాజభార్యాః యథా రాఘవపత్నీ ఈదృశీ అస్య సుజాతామ్ ఇతి సాధుబుద్ధేః హరీశ్వరస్య బుద్ధిస్తు బభూవ ||

Hanuman thought , if the wife of Raghava born of good family could stay (with her husband) like the wives of this Rakshasa king , it would be fortunate.

పునశ్చ సోsచింతయ ధార్తరూపో
ధ్రువం విశిష్టా గుణతో హి సీతా|
అధాయ మస్యాం కృతవాన్ మహాత్మా
లంకేశ్వరః కష్ట మనార్యకర్మ||73||

స||సః ఆత్తరూపః పునశ్చ అచిన్తయత్ సీతా ధ్రువం గుణతః విశిష్ఠా అథ మహాత్మా అయం లంకేశ్వరః అస్యాం అనార్యం కృతవాన్ కష్టమ్||

Hanuman again returning to his own form thought. Sita is surely by her virtues superior (to all) . The king of Lanka has indeed committed an ignoble act.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే నవమస్సర్గః||

Thus the ninth Sarga of Sundarakanda in Ramayan , the first ever poem written by Valmiki ends||

 

 

 

 

 

 

|| Om tat sat ||