||Sundarakanda ||

|| Sarga 16||( Only Slokas in Devanagari) )

हरिः ओम्

सुंदरकांड.
अथ षोडशस्सर्गः

प्रशस्य तु प्रशस्तव्यां सीतां तां हरिपुंगव।
गुणाभिरामं रामं च पुनः चिंतापरोsभवत् ॥1||

स मुहूर्तमिव ध्यात्वा भाष्पपर्याकुलेक्षणः।
सीता माश्रित्य तेजस्वी हनुमान्विललाप ह॥2||

मान्या गुरुवीनीतस्य लक्ष्मणस्य गुरुप्रिया।
यदि सीताsपि दुःखार्तो कालोहि दुरततिक्रमः॥3||

रामस्य व्यवसायज्ञा लक्ष्मणस्य च धीमतः ।
नात्यर्थं क्षुभ्यते देवी गंगेव जलदागमे॥4||

तुल्यशीलवयोवृत्तां तुल्याभिजनलक्षणाम्।
राघवोsर्हति वैदेहीं तं चेयमसितेक्षणा॥5||

तां दृष्ट्वा नवहेमाभां लोककांतामिव श्रियम्।
जगाम मनसा रामं वचनं च इदमब्रवीत्॥6||

अस्या हेतोर्विशालाक्ष्या हतो वाली महाबलः।
रावण प्रतिमो वीर्ये कबंधश्च निपातितः॥7||

विराधश्च हत स्संख्ये राक्षसो भीमविक्रमः।
वने रामेण विक्रम्य महेंद्रेणेव शंबरः॥8||

चतुर्दश सहस्राणि रक्षसां भीमकर्मणाम्।
निहतानि जनस्थाने शरै रग्निशिखोपमैः॥9||

खरश्च निहत स्संख्ये त्रिशिराश्च निपातितः।
दूषणश्च महातेजा रामेण विदितात्मना॥10||

इश्वर्यं वानराणां च दुर्लभं वालिपालितम्।
अस्या निमित्ते सुग्रीवः प्राप्तवान् लोक सत्कृतम्॥11||

सागरश्च मया क्रांत श्श्रीमान् नदनदी पतिः ।
अस्याहेतोर्विशालाक्ष्याः पुरी चेयं निरीक्षिता॥12||

यदि रामस्समुद्रांतां मेदिनीं परिवर्तयेत् ।
अस्याः कृते जग च्चापि युक्तं इत्येव मे मतिः॥13||

राज्यं वा त्रिषु लोकेषु सीता वा जनकात्मजा।
त्रैलोक्य राज्यं सकलं सीताया नाप्नुयत्कलाम्॥14||

इयं सा धर्मशीलस्य मैथिलस्य महात्मनः।
सुता जनकराजस्य सीता भर्तृदृढव्रता ॥15||

उत्थिता मेदिनीं भित्वा क्षेत्रे हलमुखक्षते ।
पद्मरेणुनिभैः कीर्णाशुभैः केदारपांसुभिः॥16||

विक्रांतस्यार्य शीलस्य संयुगे ष्वनिवर्तिनः।
स्नुषा दशरथ स्यैषा ज्येष्ठा राज्ञो यशस्विनी॥17||

धर्मज्ञस्य कृतज्ञस्य रामस्य विदितात्मनः।
इयं सा दयिता भार्या राक्षसीवशमागता॥18||

सर्वान्भोगान् परित्यज्य भर्तृ स्नेहबलात्कृता।
अचिंतयित्वा दुःखानि प्रविष्ठा निर्जनं वनम्॥19||

संतुष्टा फलमूलेन भर्तृ शुश्रूषणे रता।
या परां भजते प्रीतिं वनेsपि भवने यथा॥20||

सेयं कनकवर्णांगी नित्यं सुस्मित भाषिणी।
सहते यातनामेतां अनर्थानां अभागिनी॥21||

इमां तु शीलसंपन्नां द्रष्टुमर्हति राघवः।
रावणेन प्रमथितां प्रपामिव पिपासितः॥22||

अस्यानूनं पुनर्लाभात् राघवः प्रीतिमेष्यति।
राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनः प्राप्येव मेदिनीम्॥23||

कामभोगैः परित्यक्ता हीना बंधुजनेन च।
धारयत्यात्मनो देहं तत् समागमकाक्षिणी॥24||

नैषा पश्यति राक्षस्यो नेमान् पुष्पफलद्रुमान्।
एकस्थ हृदया नूनं राममेवानुपश्यति॥25||

भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भुषणादपि।
एषातु रहिता तेन भूषणार्हा नशोभते ॥26||

दुष्करं कुरुते रामो हीनो यदनया प्रभुः।
धारयत्यात्मनो देहं न दुःखे नावसीदति॥27||

इमां असितकेशांतां शतपत्र निभेक्षणा।
सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथितं मनः॥28||

क्षितिक्षमा पुष्करसन्निभाक्षी
या रक्षिताराघव लक्ष्मणाभ्याम्।
सा राक्षसीभि र्विकृतेक्षणाभिः
संरक्ष्यते संप्रति वृक्षमूले॥29||

हिमहतनळिनीव नष्टशोभा
व्यसन परंपरया निपीड्यमाना।
सह चर रहितेव चक्रवाकी
जनकसुता कृपणां दशां प्रपन्ना॥30||

अस्या हि पुष्पावनताग्र शाखाः
शोकं दृढं वै जनयंत्यशोकाः।
हिमव्यपाये च मंदरश्मि
रभ्युथितो नैक सहस्र रश्मिः॥31||

इत्येव मर्थं कपिरन्ववेक्ष्य
सीतेय मित्येवविनिष्ट बुद्धिः।
संश्रित्य तस्मिन् निषसाद वृक्षे
बली हरीणां वृषभस्तरस्वी॥32||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे आदिकाव्ये वाल्मीकीये
चतुर्विंशत् सहस्रिकायां संहितायाम्
श्रीमत्सुंदरकांडे षॊडशस्सर्गः॥

 

|| Om tat sat ||