||Sundarakanda||

|| Sarga 22 ||

|| Meanings and Summary in English ||

Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 22

Though Sita spoke in the voice of a mother chiding a child , towards the end of her reply she warns Ravana. The warning is that he cannot avoid the arrows of Rama, where ever he might be, unless he seeks protection of Rama. That surely is a hit on the ego of Ravana. So in Sarga 22 we hear Ravana's threats and Sita's reply .That is followed by the orders of Ravana to the Rakshasa women guarding Sita.

We now go through the slokas of Sarga 22.

||Sloka 22.01||

సీతాయావచనం శ్రుత్వా పరుషం రాక్షసాధిపః|
ప్రత్యువాచ తతః సీతాం విప్రియం ప్రియదర్శనామ్||22.01||

స|| సీతాయాః తత్ పరుషం వచనం శ్రుత్వా తం ప్రియదర్శనాం సీతాం రాక్షసాధిపః విప్రియం ప్రత్యువాచ||

||Sloka meanings||

సీతాయాః తత్ పరుషం వచనం శ్రుత్వా -
Hearing those unpleasant words of Sita
తం ప్రియదర్శనాం సీతాం -
to that Sita of pleasant looks
రాక్షసాధిపః విప్రియం ప్రత్యువాచ -
the king of Rakshasas replied thus

||Sloka summary||

"Hearing those unpleasant words of Sita, the king of Rakshasas replied Sita in unpleasant words."||22.01||

||Sloka 22.02||

యథా యథా సాన్త్వయితా వశ్యః స్త్రీణాం తథా తథా|
యథా యథా ప్రియం వక్తా పరిభూత స్తథా తథా||22.02||

స|| స్త్రీణాం యథా యథా సాన్త్వయితా తథా తథా వశ్యః యథా యథా ప్రియం వక్తా తథా తథా పరిభూతః భవిష్యతి||

Tilaka Tika says- లోకే స్త్రీణాం సాన్త్వయితా పుమాన్ యథా యథా సాన్త్వయితి తథా తథా తత్ సాన్త్వానుసారేణ స స్త్రీణాం వశ్య ఇష్టో భవతి, త్వత్యి తు యథాఽహం ప్రియం వక్తాఽభూవం తథా తథా త్వయి పరిభూత ఏవాస్మి ఇతి శేషః||

||Sloka meanings||

స్త్రీణాం యథా యథా సాన్త్వయితా -
among the women more and more the passionate one is courteous
తథా తథా వశ్యః -
more and more he is in their control
యథా యథా ప్రియం వక్తా -
the more he speaks sweetly
తథా తథా పరిభూతః భవిష్యతి - more is he humiliated

||Sloka summary||

Among the women more and more the passionate one is courteous - more and more he is in their control; the more he speaks sweetly, the more he is humiliated. ||22.02||

||Sloka 22.03||

సన్నియమేచ్ఛతి మే క్రోథం త్వయి కామః సముత్థితః|
ద్రవతఽమార్గ మాసాద్య హయా నివ సుసారథిః ||22.03||

స|| త్వయి సముత్థిథా కామః సుసారథిః అమార్గం ఆసాద్య ద్రవతః హయానివ మే క్రోధం సన్నియమేచ్ఛతి ||

||Sloka meanings||

త్వయి సముత్థిథా కామః -
the passion for you that has arisen (in me)
మే క్రోధం సన్నియమేచ్ఛతి -
has controlled my anger
(యథా) సుసారథిః -
like a good charioteer
అమార్గం ఆసాద్య ద్రవతః హయానివ -
(controls) the horses that are running on a wrong path

||Sloka summary||

"The passion for you that has arisen in me has controlled my anger like a good charioteer controls the horses that are running on a wrong path". ||22.03||

So hearing those searing words of Sita, which are not music to Ravana, the king of Rakshasas starts his reply saying,

"यथा यथा प्रियंवक्ता
परिभूतः तथा तथा |"

Treating Sita's advice as a humiliation, he says that, "the more one speaks sweetly, the more one is humiliated". Saying that she is fit to be killed for the words she spoke, Ravana says , "That passion that has arisen me has controlled the anger, like a good charioteer controls the horses that are running on a wrong path". Ravana says, "For these reasons, Oh the best among women, though worthy of being killed and worthy of being put to shame, you will not be killed."

Lot of times we see both anger and desire follow the same path. Here the passion is keeping the anger under control, and Sita is protected.

||Sloka 22.04||

వామః కామో మనుష్యాణాం యస్మిన్ కిల నిబధ్యతే|
జనే తస్మిన్ స్త్వనుక్రోశ స్నేహశ్చ కిల జాయతే ||22.04||

స|| మనుష్యాణాం కామః వామః యస్మిన్జనే నిబధ్యతే తస్మిన్ అనుక్రోశః స్నేహః చ జాయతే కిల||

||Sloka meanings||

మనుష్యాణాం కామః వామః -
among men the love is partial
వామః యస్మిన్జనే నిబధ్యతే -
those on whom this love is bound
తస్మిన్ అనుక్రోశః స్నేహః చ -
in those friendship and compassion too
జాయతే కిల -
bound to be generated

||Sloka summary||

"Among men the love is partial and is bound it generate friendship and compassion (though they may be punishable)." ||22.04||

||Sloka 22.05||

ఏతస్మాత్ కారాణాన్ న త్వాం ఘాతయామి వరాననే|
వధార్హాం అవమానార్హాం మిథ్యా ప్రవ్రజితే రతామ్||22.05||

స|| వరాననే ఏతస్మాత్ కారణాత్ వధార్హం అవమానార్హం మిథ్యా ప్రవ్రజితే రతామ్ త్వాం న ఘాతయామి ||

||Sloka meanings||

వరాననే ఏతస్మాత్ కారణాత్ -
for these reasons O the best among women
వధార్హం అవమానార్హం -
though worthy of being killed and worthy of being put to shame
మిథ్యా ప్రవ్రజితే రతామ్ త్వాం -
engaged in a pseudo ascetic life
న ఘాతయామి - not killing you

||Sloka summary||

"For these reasons Oh the best among women! though worthy of being killed and worthy of being put to shame, you will not be killed

||Sloka 22.06||

పరుషాణీహ వాక్యాని యాని యాని బ్రవీషి మామ్|
తేషు తేషు వధోయుక్తః తవ మైథిలి దారుణః||22.06||

స|| మైథిలి యాని యాని పరుషాణీహ వాక్యాని మామ్ బ్రవీషి తేషు తేషు తవ దారుణః వధః యుక్తః ||

||Sloka meanings||.

మైథిలి యాని యాని -
Maithili whatever
పరుషాణీహ వాక్యాని మామ్ బ్రవీషి -
angry words you have told me
తేషు తేషు తవ దారుణః వధః యుక్తః -
for those words you deserve to be killed

||Sloka summary||

"Maithili whatever angry words you have told me for those words you deserve to be killed'.

||Sloka 22.07||

ఏవముక్త్వాతు వైదేహీం రావణో రాక్షసాధిపః|
క్రోధసంరమ్భ సంయుక్తః సీతాం ఉత్తరమబ్రవీత్ ||22.07||

స|| వైదేహీం సీతాం ఏవమ్ ఉక్త్వాతు రాక్షసాధిపః క్రోధసంరంభ సంయుక్తః రావణః ఉత్తరం అబ్రవీత్ ||

||Sloka meanings||

వైదేహీం సీతాం ఏవమ్ ఉక్త్వాతు -
having said this to Sita the daughter of Videha
రాక్షసాధిపః రావణః -
Ravana the king of Rakshasa
క్రోధసంరంభ సంయుక్తః -
stirred up with anger mixed with excitement.
ఉత్తరం అబ్రవీత్ - said in reply

||Sloka summary||

'Having said this to Sita the daughter of Videha, Ravana , the king of Rakshasa stirred up with anger mixed with excitement, said in reply." ||22.07||

||Sloka 22.08||

ద్వౌమాసౌ రక్షితవ్యౌ మే యోఽవధిస్తే మయా కృతః|
తత శ్శయనమారోహ మమత్వం వరవర్ణినీ ||22.08||

స|| మయా తే యః అవధిః కృతః | ద్వౌ మాసౌ మే రక్షితవ్యౌ వరవర్ణినీ తతః మమ శయనం ఆరోహ ||

Tilaka Tika says - అవధిః 'మాసాన్ ద్వాదశ భామిని', ఇత్యాఅరణ్యకాణ్డోక్తః తనమధ్యే ద్వౌ మాసః అవశిష్టౌ తౌ మయా రక్షిణీయౌ| యద్యపి ' వర్తతే దశమో మాసో ద్వౌ తు శేషో ప్లవఙ్గమ' ఇతి సీతా అపి వక్ష్యతి |

||Sloka meanings||

మయా తే యః అవధిః కృతః-
the deadline which was fixed by me for you.
ద్వౌ మాసౌ మే రక్షితవ్యౌ-
you will be protected for two months
వరవర్ణినీ తతః మమ శయనం ఆరోహ -
oh beautiful lady after that you will climb into my bed

||Sloka summary||

"Deadline has been fixed by me for you. you will be protected for two . oh beautiful lady after that you will climb into my bed months." ||22.08||

In Aranya kanda, Ravana has given Sita a one-year deadline. It means that ten months have elapsed. And only two more months are now left.

||Sloka 22.09||

ఊర్ధ్వం ద్వాభ్యాం తు మాసాభ్యాం భర్తారం మా మనిచ్ఛతీమ్|
మమ త్వాం ప్రాతరాశార్థం ఆలభన్తే మహానసే ||22.09||

స|| ద్వాభ్యాం మాసాభ్యాం ఊర్ధ్వం మాం భర్తారమ్ అనిచ్ఛతీం త్వాం మమ ప్రాతరాశార్థం మహనసే ఆలభంతే||

||Sloka meanings||

ద్వాభ్యాం మాసాభ్యాం ఊర్ధ్వం -
beyond two months
మాం భర్తారమ్ అనిచ్ఛతీం త్వాం -
if you do not wish to accept me as your husband
మమ ప్రాతరాశార్థం మహనసే ఆలభంతే -
for my breakfast (you) will be cooked in the kitchen

||Sloka summary||

"Beyond two months if you do not wish to accept me as your husband for my breakfast (you) will be cooked in the kitchen ".||22.09||

||Sloka 22.10||

తాం తర్జ్యమానాం సంప్రేక్ష్య రాక్షసేన్ద్రేణ జానకీం|
దేవగన్ధర్వకన్యాః విషేదుర్వికృతేక్షణాః||22.10||

స|| రాక్షసేంద్రేణ తర్జ్యమానం తాం జానకీం సంప్రేక్ష్య దేవగంధర్వకన్యాః వికృతేక్షణాః విషేదుః ||

||Sloka meanings||

రాక్షసేంద్రేణ తర్జ్యమానం -
being threatened by the king of Rakshasas
తాం జానకీం సంప్రేక్ష్య - seeing that Janaki
దేవగంధర్వకన్యాః - Deva and Gandharva women
వికృతేక్షణాః విషేదుః - wept with distressed eyes

||Sloka summary||

"Seeing that Janaki who is being threatened by the king of Rakshasas, the Deva and Gandharva women wept with distressed eyes."

||Sloka 22.11||

ఓష్ఠప్రకారైః అపరా వక్త్రనేత్రై స్తథాఽపరే |
సీతాం ఆశ్వాసయామాసుస్తర్జితాం తేన రక్షసా||22.11||

స|| తేన రక్షసా తర్జితాం తాం సీతాం అపరాం ఔష్టప్రకారైః తథా అపరాః వక్త్రనేత్రైః ఆశ్వాసయామాసుః ||

||Sloka meanings||

తేన రక్షసా తర్జితాం తాం సీతాం -
that Sita being threatened by that Rakshasa
అపరాం ఔష్టప్రకారైః -
some by movement of lips
తథా అపరాః వక్త్రనేత్రైః -
yet others with movement of eyes and faces
ఆశ్వాసయామాసుః - consoled

||Sloka summary||

"That Sita being threatened by that Rakshasa, was consoled by the others with movement of lips and yet others with movement of eyes and faces." ||22.11||

||Sloka 22.12||

తాభిరాశ్వాసితా సీతా రావణమ్ రాక్షసాధిపమ్|
ఉవాచాత్మహితం వాక్యం వృత్త శౌణ్డీర్య గర్వితమ్|| 22.12||

స|| తాభిః ఆశ్వాసితా సీతా వృత్తశౌండీర్య గర్వితం ఆత్మహితం వాక్యం రాక్షసాధిపం రావణమ్ ఉవాచ||

||Sloka meanings||

తాభిః ఆశ్వాసితా సీతా - thus consoled Sita
వృత్తశౌండీర్య గర్వితం -
proud of the power of her virtues
ఆత్మహితం వాక్యం ఉవాచ -
said the following lines in her defense
రాక్షసాధిపం రావణమ్ -
to Ravana the king of Rakshasas

||Sloka summary||

"Thus consoled Sita, proud of the power of her virtues, said the following in her defense to Ravana the king of Rakshasas."

||Sloka 22.13||

నూనం నతే జనః కశ్చిత్ అస్తి నిశ్శ్రేయసే స్థితః|
నివారయతి యో న త్వామ్ కర్మణోఽస్మాత్ విగర్హితాత్ ||22.13||

స|| నిశ్రేయసే స్థితః కశ్చిత్ జనః యో త్వాం అస్మాత్ విగర్హితాత్ కర్మణః నివారయతి న అస్తి నూనం ||

||Sloka meanings||

నిశ్రేయసే స్థితః -
those who are interested in your welfare
త్వాం అస్మాత్ విగర్హితాత్ కర్మణః నివారయతి -
who can prevent you from this despicable act?
కశ్చిత్ జనః యో న అస్తి నూనం -
such people are surely not there

||Sloka summary||

"Surely people who are interested in your welfare who can prevent you from this despicable act are surely not there." ||22.13||

||Sloka 22.14||

మాం హి ధర్మాత్మనః పత్నీం శచీమివ శచీపతేః|
త్వదన్యః త్రిషు లోకేషు ప్రార్థయే న్మనసాఽపి కః||22.14||

స|| శచీపతేః శచీమివ ధర్మాత్మనః పత్నీం మాం త్రిషు లోకేషు త్వదన్యః కః మనసాదపి ప్రార్థయేత్ ||

||Sloka meanings||

శచీపతేః శచీమివ -
like Sachi, the wife of Indra
ధర్మాత్మనః పత్నీం మాం -
me the righteous Ram's wife
త్రిషు లోకేషు త్వదన్యః -
In the three worlds there is no body other than you
కః మనసాదపి ప్రార్థయేత్ -
who can even in his mind desire me?

||Sloka summary||

"In the three worlds there is no body other than you who can even in his mind desire me the righteous Ram's wife, who is pure like Sachi, the wife of Indra."

||Sloka 22.15||

రాక్షసాధమ రామస్య భార్యాం అమిత తేజసః|
ఉక్తవానపి యత్పాపం క్వ గత స్తస్య మోక్ష్యసే||22.15||

స|| రాక్షసాధమ అమిత తేజసః రామస్య భార్యాం యత్ పాపం ఉక్తవాన్ అసి తస్య క్వ గతః మోక్ష్యసే ||

||Sloka meanings||

రాక్షసాధమ - Oh the lowest among Rakshasas
అమిత తేజసః రామస్య భార్యాం -
the wife of Rama who is of great brilliance
యత్ పాపం ఉక్తవాన్ అసి -
for the sinful words you spoke
తస్య క్వ గతః మోక్ష్యసే -
what consequences you will bear

||Sloka summary||

"Oh the Lowest among Rakshasas, for the sinful words you spoke to the wife of Rama who is of great brilliance, where can you go to escape the consequences?" ||22.15||

||Sloka 22.16||

యథా దృప్తశ్చ మాతఙ్గః శశ శ్చ సహితో వనే|
తథా ద్విరదవద్రామస్త్వం నీచ శశవత్ స్మృతః||22.16||

స|| యుధి సదృశః దృప్తః మాతంగః శశః చ యథా , తథా రామః ద్విరవత్ త్వం నీచః శశవత్ స్మృతః ||

||Sloka meanings||

దృప్తః మాతంగఃయుధి సదృశః-
Like an arrogant elephant in battle
శశః చ యథా - like the rabbit
తథా రామః ద్విరదవత్ -
Rama is like the elephant
త్వం నీచః శశవత్ స్మృతః -
you will be remembered like a lowly rabbit

||Sloka summary||

" Similar to the battle of an arrogant elephant with a rabbit, you will be remembered like a lowly rabbit and Rama is like the elephant."||22.16||

||Sloka 22.17||

స త్వం ఇక్ష్వాకునాథం వై క్షిపన్నిహన లజ్జసే|
చక్షుషోర్విషయం తస్య న తావ దుపగచ్ఛసి ||22.17||

స|| సః త్వం ఇక్ష్వాకునాథం క్షిపన్ న లజ్జసే తస్య చక్షోర్విషయం తావత్ న ఉపగచ్ఛసి ||

||Sloka meanings||

సః ఇక్ష్వాకునాథం -
that scion of Ikshavakus
క్షిపన్ త్వం న లజ్జసే -
are you not ashamed to belittle him?
తస్య చక్షోర్విషయం - in his sight
తావత్ న ఉపగచ్ఛసి -
you cannot present yourself

||Sloka summary||

"You should be ashamed of looking down upon that scion of Ikshavakus in whose sight you dare not walked." ||22.17||

||Sloka 22.18||

ఇమే తే నయనే క్రూరే విరూపే కృష్ణపిఙ్గళే |
క్షితౌ న పతితే కస్మాన్మామనార్య నిరీక్షితః||22.18||

స|| అనార్య మామ్ నిరీక్షతః తే కౄరే విరూపే కృష్ణపింగాక్షే ఇమే నయనే కస్మాత్ న పతితే క్షితౌ||

||Sloka meanings||

తే కౄరే విరూపే కృష్ణపింగాక్షే నయనే ఇమే –
those cruel uncouth reddish-brown eyes of yours's
అనార్య మామ్ నిరీక్షతః -
seeing me, oh ignoble wretch,
కస్మాత్ న పతితే క్షితౌ -
why are they not falling off on the ground?

||Sloka summary||

"Oh Dishonorable wretch, those dark brown eyes which are seeing me, why are they not falling off on the ground?.

||Sloka 22.19||

తస్య ధర్మాత్మనః పత్నీం స్నుషాం దశరథస్య చ|
కథం వ్యాహరతో మాం తేన జిహ్వా వ్యవసీర్యతే ||22.19||

స|| తస్య ( రామస్య) ధర్మాత్మనః పత్నీం దశరథస్య స్నుషా చ మాం వ్యాహరతో తేన జిహ్వా కథం న వ్యవసీర్యతే |

||Sloka meanings||

తస్య ( రామస్య) ధర్మాత్మనః పత్నీం -
the wife of that righteous one
దశరథస్య స్నుషా చ -
the daughter in law of King Dasaratha
మాం వ్యాహరతో -
while you speak to me
తేన జిహ్వా కథం న వ్యవసీర్యతే -
why does not your tongue not fall on the ground?

||Sloka summary||

"While you thus speak to me, the wife of that righteous one and the daughter in law of King Dasaratha, why does not your tongue not fall on the ground." ||22.19||

||Sloka 22.20||

అసందేశాత్తు రామస్య తపసశ్చానుపాలనాత్|
న త్వాం కుర్మి దశగ్రీవ భస్మ భస్మార్హ తేజసా ||22.20||

స|| భస్మార్హ దశగ్రీవ రామస్య అసందేశాత్ తపసః అనుపాలనాత్ తేజసా త్వాం భస్మ నకుర్మి||

||Sloka meanings||

దశగ్రీవ రామస్య అసందేశాత్ -
oh Ten headed one ! for want of permission from Rama
తపసః అనుపాలనాత్ -
following the traditions of ascetic life
భస్మార్హ త్వాం -
though you are fit to be destroyed
తేజసా భస్మ నకుర్మి -
with my power not destroying you

||Sloka summary||

"Though you deserve to be turned into ashes , oh Ten headed one, for want of permission from Rama I am not turning you to ashes with my powers of penance." ||22.20||

Though she continues in an angry tone, Sita is a devout wife. She is an ascetic too. When she heard that Hanuma's tail was set on fire, saying "शीतोभवतु हनुमतः, she controlled the fire.

So why did she not simply say,"दग्धोभव दशानना" and burn that Ravana down to ashes? Sita gives two reasons that saying,

"असन्देशात्तु रामस्य
तपसश्चानुपालनात्

She has not received the permission from Rama to do so. Secondly she is following the ascetic code.

The powers are gained through penance. Those are only for the purposes of going forward in the spiritual path. That is the ascetic code. If one uses the spiritual powers for other purposes, those powers get depleted correspondingly, and the spiritual journey gets extended. So she says, "तपसश्चानुपालनात्"

The other reason is
"असन्देशात्तु रामस्य"
No communication from Rama. Even though Ravana deserves to be turned into ashes (भस्मार्ह !), even though Sita is capable of making Ravana into ashes ( भस्मीकरणार्ह !), Sita would not do anything because "असन्देशात्तु रामस्य". She would not be doing anything that is not appropriate for herself or Rama.

When Hanuma who could cross the ocean easily, offers to carry her back and unite her with Rama in a moment, Sita declines that offer insisting that there is only one appropriate way. That would be for Rama to come to Lanka defeat Ravana and take her back. Any other way would be inappropriate for Rama.

||Sloka 22.21||

నాపహర్తు మహం శక్యా త్వయా రామస్య ధీమతః|
విధిస్తవ వధార్ధాయ విహితో నాత్ర సంశయః ||22.21||

స|| ధీమతః రామస్య అహం త్వయా అపహర్తుం న శక్యా | తవ వధార్ధాయ విధిః అత్ర విహితః న సంశయః|||

Tilaka Tika says - నేతి| తస్య రామస్య భార్యా త్వయా అపహర్తుం న శక్యా| అథాపి అయం విధిః అపహరణ రూప విధిః తవ వధార్థాయ దేవేన విహితః అత్ర న సంశయః||

||Sloka meanings||

ధీమతః రామస్య -
of the wise one Rama
అహం త్వయా అపహర్తుం న శక్యా -
I not possible to be stolen by you
తవ వధార్హాయ విధిః for your death
విధిః అత్ర విహితః న సంశయః-
this fate has ordained , no doubt

||Sloka summary||

"You are not capable of stealing me from Rama. Fate has made it happen for your death only." ||22.21||

Here, Sita also says Ravana is in fact not capable of stealing her from Rama, and she adds, "विधिः तव वधर्थाय विहितो नात्र संशयः"।; "It is fate that made it happen to ensure your death , there is no doubt "; While Sita says this in her anger, that is also the truth. Rama was born to kill Ravana, abduction of Sita provided the cause.

||Sloka 22.22||

శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలై స్సముదితేన చ|
అపోహ్యా రామం కస్మాద్ధి దారచౌర్యం త్వయా కృతమ్||22.22||

స|| శూరేణ ధనదభ్రాత్రా బలైః సముదితేన చ త్వయా రామం అపోహ్య కస్మాత్ దారచౌర్యం కృతం |

||Sloka meanings||

శూరేణ ధనదభ్రాత్రా -
brother of Kubera in valor
బలైః సముదితేన చ -
endowed with forces
రామం అపోహ్య - tricking Rama
త్వయా కస్మాత్ దారచౌర్యం కృతం -
stealing of other's wife is done by you

||Sloka summary||

" Being a warrior brother of Kubera, and possessed of an army, stealing of other's wife is done by you tricking Rama.?

||Sloka 22.23||

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా రావణో రాక్షసాధిపః|
వివృత్య నయనే క్రూరే జానకీ మన్వవైక్షత ||22.23||

స|| రావణః రాక్షసాధిపః సీతాయాః వచనమ్ శ్రుత్వా జానకీం కౄరే వివృత్యనయనే అన్వవైక్షత||

||Sloka meanings||

రావణః రాక్షసాధిపః -
Ravana , the king of Rakshasas
సీతాయాః వచనమ్ శ్రుత్వా -
hearing those words of Sita
జానకీం కౄరే వివృత్యనయనే అన్వవైక్షత -
started looking at Janaki with cruel eyes

||Sloka summary||

"Ravana , the king of Rakshasas, hearing those words of Sita, started looking at Janaki with cruel eyes."||22.23||
.
||Sloka 22.24||

నీలజీమూత సంకాశో మహాభుజశిరోధరః|
సింహసత్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్తజిహ్వాగ్రలోచనః ||22.24||

స|| నీలజీమూత సంకాశః మహాభుజశిరోధరః సింహసత్వగతిః శ్రీమాన్ దీప్త జిహ్వాగ్రలోచనః |

||Sloka meanings||.

నీలజీమూత సంకాశః -
looking like mass of dark clouds
మహాభుజ శిరోధరః -
with strong arms and neck
సింహసత్వగతిః -
with the gait of a lion
శ్రీమాన్ దీప్త జిహ్వాగ్రలోచనః -
he has blazing eyes and tongue

||Sloka summary||

"He was looking like mass of dark clouds, with strong arms and neck, with the gait of a lion , blazing eyes and tongue. "||22.24||

||Sloka 22.25||

చలాగ్రమకుటప్రాంశుః చిత్రమాల్యానులేపనః|
రక్తమాల్యామ్బరధరః తప్తాంగద విభూషణః||22.25||

స|| చలాగ్రమకుటప్రాంశుః చిత్రమాల్యానులేపనః రక్తమాల్యాంబరధరః తత్సంగదవిభూషణః ||

||Sloka meanings||

చలాగ్రమకుటప్రాంశుః -
with an unsteady crown on his tall head
చిత్రమాల్యానులేపనః -
with wonderful garments and smeared with unguents
రక్తమాల్యాంబరధరః -
adorned with red flower garlands
తత్సంగదవిభూషణః -
wearing shining ornamental armlets

||Sloka summary||

" With an unsteady crown on his tall head, with wonderful garments and smeared with unguents, adorned with red flower garlands, wearing shining ornamental armlets." ||22.25||

||Sloka 22.26||

శ్రోణి సూత్రేణ మహతా మేచకేన సుసంవృతః|
అమృతోత్పాదనద్దేన భుజగేనైవ మన్దరః||22.26||

స|| అమృతోత్పాదనద్ధేన భుజగేన మన్దరః ఇవ మహతా మేచకేన శ్రోణిసూత్రేణ సుసంవృతః||

||Sloka meanings||

అమృతోత్పాదనద్ధేన -
at the time of the great churning for the nectar
భుజగేన మన్దరః ఇవ -
mount Mandara wrapped with black serpent
మహతా మేచకేన -
with black thread
శ్రోణిసూత్రేణ సుసంవృతః -
wrapped around his waist

||Sloka summary||

With black thread around his waist he was like the mount Mandara wrapped with black serpent at the time of the great churning for the nectar

||Sloka 22.27||

తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః|
శుశుభేఽచలసంకాశః శృఙ్గాభ్యామివ మందరః||22.27||

స|| తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం శృంగాభ్యాం మందర ఇవ సః అచలసంకాసః రాక్షసేశ్వరః శుశుభే|| ||

||Sloka meanings||

తాభ్యాం పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం -
with his two long arms
శృంగాభ్యాం మందర ఇవ -
like two mountain peaks of Mandara mountain
సః అచలసంకాసః - he, who looked like a mountain
రాక్షసేశ్వరః శుశుభే -
the King of Rakshasas shone

||Sloka summary||

"The King of Rakshasas, looking like a mountain, shone like the mount Mandara with his two long arms shining like two mountain peaks." ||22.27||

||Sloka 22.28||

తరుణాదిత్యవర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః|
రక్తపల్లవపుష్పాభ్యాం అశోకాభ్యాం ఇవాచలః||22.28||

స|| తరుణాదిత్య వర్ణాభ్యాం కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః రక్తపల్లవపుష్పాభ్యం అశోకాభ్యాం అచలః ఇవ||

||Sloka meanings||

తరుణాదిత్య వర్ణాభ్యాం -
of the color of the rising sun
కుణ్డలాభ్యాం విభూషితః -
adorned with earrings
రక్తపల్లవపుష్పాభ్యం -
with red leaves and flowers
అశోకాభ్యాం చ అచలః ఇవ -
like a mountain with Ashoka trees
(shone.)

||Sloka summary||

"Adorned with earrings of the color of the rising sun, he was looking like a mountain with Ashoka trees with red leaves and flowers." ||22.28||

||Sloka 22.29||

సకల్పవృక్షప్రతిమో వసంత ఇవ మూర్తిమాన్|
శ్మశానచైత్యప్రతిమో భూషితఽపి భయంకరః ||22.29||

స|| కల్పవృక్షప్రతిమః సః మూర్తిమాన్ వసంతః ఇవ శ్మశానచైత్యప్రతిమః భూషితః అపి భయంకరః ||

||Sloka meanings||

కల్పవృక్షప్రతిమః -
resembling a wish fulfilling tree
సః మూర్తిమాన్ వసంతః ఇవ -
he was like the personification of spring season
శ్మశానచైత్యప్రతిమః -
like a memorial on burial grounds
భూషితః అపి భయంకరః -
though well adorned he was fearsome.

||Sloka summary||

"Though resembling a wish fulfilling tree, like personification of spring season, he was fearsome like a memorial on burial grounds." ||22.29||

||Sloka 22.30||

అవేక్షమాణో వైదేహీం కోపసంరక్త లోచనః|
ఉవాచ రావణః సీతాం భుజఙ్గ ఇవ నిశ్శ్వసన్ ||22.30||

స|| కోపసంరక్త లోచనః రావణః వైదేహీం అవేక్షమాణః భుజంగ ఇవ నిఃశ్వసన్ సీతాం ఉవాచ||

||Sloka meanings||

కోపసంరక్త లోచనః -
with his eyes flashing red with anger
రావణః వైదేహీం అవేక్షమాణః -
Ravana looking at Vaidehi
భుజంగ ఇవ నిఃశ్వసన్ -
breathing like the serpent king
సీతాం ఉవాచ - spoke to Sita thus

||Sloka summary||

"Looking at Vaidehi , with his eyes flashing red with anger and hissing like a serpent, Ravana spoke to Sita". ||22.30||

||Sloka 22.31||

అనయేనాభిసంపన్నమ్ అర్థహీనం అనువ్రతే|
నాశయా మ్యహమద్య త్వాం సూర్యః సన్ధ్యా మివౌజసా||22.31||

స|| అనయేన అభిసంపన్నం అర్థ హీనం అనువ్రతే అద్య అహం త్వాం సూర్య ఔజసాసన్ధ్యామివ నాశయామి ||

||Sloka meanings||

అనయేన అభిసంపన్నం -
endowed with a wrong vow
అర్థ హీనం అనువ్రతే -
following one without means
అద్య అహం - now I will
సూర్య ఔజసా సన్ధ్యామివ -
like Sun destroys twilight with his luster
త్వాం నాశయామి -
will destroy you

||Sloka summary||

"Sita, endowed with a wrong vow, following one without means, I am going to destroy you like the Sun destroys twilight with his luster." ||22.31||

||Sloka 22.32||

ఇత్యుక్త్వా మైథిలీం రాజ రావణః శత్రు రావణః|
సందిదేశ తతః సర్వా రాక్షసీర్ఘోరదర్శనాః||22.32||

స|| రావణః రాజా శత్రురావణః మైథిలీం ఇతి ఉక్త్వా తతః ఘోరదర్శనాః రాక్షసీః సందిదేశ||

||Sloka meanings||

రావణః రాజా శత్రురావణః -
the king Ravana, who torments his enemies
మైథిలీం ఇతి ఉక్త్వా -
having said this to Sita
ఘోరదర్శనాః రాక్షసీః -
the fearsome looking Rakshasa women.
తతః సందిదేశ - then addressed

||Sloka summary||

"Having said this Ravana, the king, who torments his enemies, then addressed the fearsome looking Rakshasa women."||22.32||

||Sloka 22.33||

ఏకాక్షీం ఏకకర్ణాం చ కర్ణప్రావరణం తథా|
గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం చ లమ్బకర్ణీం అకర్ణికామ్ ||22.33||

స|| ఏకాక్షీం ఏకకర్ణాం తథా కర్ణప్రావరణం చ గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం లంబకర్ణీం అకర్ణికామ్ చ||

||Sloka meanings||

ఏకాక్షీం ఏకకర్ణాం -
with one eye, one ear
తథా కర్ణప్రావరణం చ -
with an ear that was spread all over
గోకర్ణీం హస్తికర్ణీం -
with ears of cow, ears of an elephant
లంబకర్ణీం అకర్ణికామ్ చ -
with long ears and there are those without ears

||Sloka summary||

"Some Rakshasa women are with one eye, one ear. Some are with covered ears, ears of cow, ears of an elephant, long ears and there are those without ears". ||22.33||

||Sloka 22.34||

హస్తి పాద్యశ్వపాద్యౌ చ గోపాదీం పాదచూళికమ్|
ఏకాక్షీం ఏకపాదీం చ పృథుపాదీం అపాదికామ్ ||22.34||

స|| హస్తిపాద్యః అశ్వపాద్యః గోపాదీం పాదచూళీకాం చ ఏకాక్షీం ఏకపాదీం పృథుపాదీం అపాదికాం చ||

||Sloka meanings||

హస్తిపాద్యః అశ్వపాద్యః గోపాదీం-
with feet of an elephant, horse and cow
పాదచూళీకాం చ -
with hair grown on the feet
ఏకాక్షీం ఏకపాదీం -
with one eye, one leg
పృథుపాదీం అపాదికాం చ -
with many feet, and without feet too

||Sloka summary||

"They have feet of an elephant, horse, or cow. Some of them have hair grown on the feet. Some are with one eye, one leg, many feet, and without feet too."||22.34||

||Sloka 22.35||

అతిమాత్ర శిరో గ్రీవాం అతిమాత్ర కుచోదరీమ్|
అతిమాత్రస్య నేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వాం అజిహ్వికామ్ ||22.35||
అనాశికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీమ్|

స|| అతిమాత్ర శిరోగ్రీవాం అతిమాత్ర కుచోదరీం అతిమాత్రస్య నేత్రాం చ దీర్ఘజిహ్వాం అజిహ్వికాం చ అనాసికాం సింహముఖీం గోముఖీం సూకరీముఖీం చ|

||Sloka meanings||

అతిమాత్ర శిరోగ్రీవాం -
with huge neck and head
అతిమాత్ర కుచోదరీం -
with large breasts and belly
అతిమాత్రస్య నేత్రాం చ -
with large eyes
దీర్ఘజిహ్వాం అజిహ్వికాం చ -
with long tongue, without tongue too
అనాసికాం సింహముఖీం -
without nose, with the face of a lion
గోముఖీం సూకరీముఖీం చ -
with the face of a cow and boar too

||Sloka summary||

"Some are with huge neck and head, with large breasts and belly. Some are with large eyes, long tongue, without tongue too. Some are without nose, with the face of a lion, with the face of a cow and boar too." ||22.35||

||Sloka 22.36||

యథా మద్వశగా సీతా క్షిప్రం భవతి జానకీ ||22.36||
తథా కురుత రాక్షస్యః సర్వాం క్షిప్రం సమేత్య చ|

స|| రాక్షస్యః సర్వాః క్షిప్రం సమేత్య జానకీ సీతా క్షిప్రం యథా మద్వశగా భవతి తథా కురుత||

||Sloka meanings||

రాక్షస్యః సర్వాః క్షిప్రం సమేత్య -
Oh Rakshasa women all of you together quickly
జానకీ సీతా క్షిప్రం -
Janaki Sita quickly
యథా మద్వశగా భవతి -
how she may come under my spell
తథా కురుత - that way you act

||Sloka summary||

"Oh Rakshasa women, quickly all of you together act in a way to make Sita to be under my control." ||22.36||

||Sloka 22.37||

ప్రతిలోమాను లోమైశ్చ సామదానాది భేదనైః ||22.37||
అవర్జయత వైదేహీం దణ్డస్యోద్యమనేనచ|

స|| ప్రతిలోమానులోమైశ్చ సామదానాదిభేదనైః దణ్డస్య ఉద్యమానేన వైదేహీం అవర్జయత||

Govindaraja Tika says - ప్రతిలోమానులోమైః ప్రతికూల అనుకూల చరణైః|

||Sloka meanings||

ప్రతిలోమానులోమైశ్చ -
adopting means favorable or contrary
సామదానాదిభేదనైః -
using the persuasion, gifts , confusion
దణ్డస్య ఉద్యమానేన -
or threat of force
వైదేహీం అవర్జయత -
win over Vaidehi

||Sloka summary||

"Adopting means favorable or contrary using the persuasion, gifts , confusion, or threats win over Vaidehi". ||22.37||

||Sloka 22.38||

ఇతి ప్రతిసమాదిశ్య రాక్షసేన్ద్రః పునః పునః||22.38||
కామమన్యుపరీతాత్మా జానకీం పర్యతర్జయత్|

స|| రాక్షసేంద్రః పునః పునః ఇతి ప్రతిసమాసాద్య కామమన్యుపరీతాత్మా జానకీం పర్యతర్జయత్ ||

||Sloka meanings||

రాక్షసేంద్రః కామమన్యుపరీతాత్మా-
the king of Rakshasas burning with passion and anger
పునః ఇతి ప్రతిసమాసాద్య -
again repeated his orders
పునః జానకీం పర్యతర్జయత్ -
and again threatened Sita

||Sloka summary||

"The king of Rakshasas burning with passion and anger thus ordering them again and again threatened Sita." ||22.38||

||Sloka 22.39||

ఉపగమ్య తతః క్షిప్రం రాక్షసీ ధాన్యమాలినీ||22.39||
పరిష్వజ్య దశగ్రీవం ఇదం వచనమబ్రవీత్|

స|| తతః ధాన్యమాలినీ రాక్షసీ శీఘ్రం ఉపగమ్య దశగ్రీవం పరిష్వజ్య ఇదం వచనం అబ్రవీత్||

||Sloka meanings||

తతః ధాన్యమాలినీ రాక్షసీ -
then a Rakshasa woman Dhyanamalini
శీఘ్రం ఉపగమ్య - quickly approached
దశగ్రీవం పరిష్వజ్య -
embracing the ten headed one
ఇదం వచనం అబ్రవీత్ -
said the following words

||Sloka summary||

"Then a Rakshasa woman Dhyanamalini quickly approached the ten headed one embracing him said the following words." ||22.39||

||Sloka 22.40||

మయాక్రీడ మహారాజ సీతయా కిం తవానయా ||22.40||
వివర్ణయా కృపణయా మానుష్యా రాక్షసేశ్వర|

స|| మహారాజ మయా క్రీడ| రాక్షసేశ్వర వివర్ణయా కృపణయా మానుష్యా అనయా సీతయా తవ కిం ||

||Sloka meanings||

మహారాజ మయా క్రీడ -
Oh King ! Play with me
రాక్షసేశ్వర వివర్ణయా -
Oh King of Rakshasas with this pale
అనయా కృపణయా మానుష్యా -
this pitiable human being
సీతయా తవ కిం -
What have you to do with Sita?

||Sloka summary||

'Oh King ! Play with me. Oh King of Rakshasas! What have you to do with this pale, pitiable human being Sita?" ||22.40||

||Sloka 22.41||

నూనం అస్యా మహారాజ న దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్ ||22.41||
విదదధాత్యమరశ్రేష్ఠః తవ బాహుబలార్జితాన్|

స|| మహారాజ అమరశ్రేష్ఠః తవ బాహుబలార్జితాన్ దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్ అస్యాః నూనం న విదధాతి ||

||Sloka meanings||

మహారాజ అమరశ్రేష్ఠః -
Oh Great King ! foremost among immortal
తవ బాహుబలార్జితాన్ -
won by the power of your arms
దివ్యాన్ భోగసత్తమాన్ -
these celestial luxuries
అస్యాః నూనం న విదధాతి -
surely not to be destined for her

||Sloka summary||

"Oh Great King ! The immortal luxuries won by the power of your arms are not destined for her surely" ||22.41||.

||Sloka 22.42||

అకామం కామయానస్య శరీరముపతప్యతే||22.42||
ఇచ్ఛన్తీం కామయానస్య ప్రీతిర్భవతి శోభనా|

స|| అకామాం కామయానస్య శరీరం ఉపతప్యతే ఇచ్ఛంతీం కామయానస్య శోభనా ప్రీతిః భవతి ||

||Sloka meanings||

అకామాం కామయానస్య -
loving one who does not reciprocate
శరీరం ఉపతప్యతే -
body only gets tormented
ఇచ్ఛంతీం కామయానస్య -
loving one who reciprocates
శోభనా ప్రీతిః భవతి -
enjoyable pleasure results

||Sloka summary||

"loving one who does not reciprocate, body only gets tormented. Loving one who reciprocates enjoyable pleasure results." ||22.42||

||Sloka 22.43||

ఏవముక్తస్తు రాక్షస్యా సముత్క్షిప్త స్తతో బలీ ||22.43||
ప్రహసన్మేఘ సఙ్కాశో రాక్షసః స న్యవర్తత|

స|| రాక్షస్యా ఏవముక్తః బలీ మేఘసంకాశః సః రాక్షసః తతః సముత్క్షిప్తః ప్రహసన్ న్యవర్తత||

||Sloka meanings||

రాక్షస్యా ఏవముక్తః -
having been addressed thus
బలీ మేఘసంకాశః -
powerful one resembling a cloud
సః రాక్షసః సముత్క్షిప్తః -
Rakshasa turned back
తతః ప్రహసన్ న్యవర్తత -
went away laughing heartily

||Sloka summary||

"Having been addressed thus, the powerful Rakshasa resembling a cloud turned away laughing heartily." ||22.43||

||Sloka 22.44||

ప్రస్థితః స దశగ్రీవః కంపయన్నివ మేదినీమ్||22.44||
జ్వలద్భాస్కరవర్ణాభాం ప్రవివేశ నివేశనమ్|

స|| సః దశగ్రీవః మేదినీం కంపయన్నివ ప్రస్థితః జ్వలదభాస్కరవర్ణాభమ్ నివేశనమ్ ప్రవివేశ||

||Sloka meanings||

సః దశగ్రీవః - that ten headed one
మేదినీం కంపయన్నివ ప్రస్థితః -
left as if shaking the earth
జ్వలదభాస్కరవర్ణాభమ్ -
with the glow like that of the blazing mid-day Sun
నివేశనమ్ ప్రవివేశ -
entered his residence

||Sloka summary||

"That ten headed one left as if shaking the earth, entered his residence with the glow like that of the blazing mid-day Sun." ||22.44||

||Sloka 22.45||

దేవగన్ధర్వ కన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ సర్వతః|
పరివార్య దశగ్రీవం వివిశు స్తం గృహోత్తమమ్ ||22.45||

స|| దేవగంధర్వకన్యాః చ నాగకన్యాః చ సర్వతః దశగ్రీవం పరివార్య తం గృహోత్తమం వివిశుః||

||Sloka meanings||.

దేవగంధర్వకన్యాః చ నాగకన్యాః చ -
the daughters of Devas Gandharvas and Nagas
సర్వతః దశగ్రీవం పరివార్య -
followed the ten headed one
తం గృహోత్తమం వివిశుః -
entered the best of palaces

||Sloka summary||

"The daughters of Devas Gandharvas and Nagas too followed the ten headed one and entered the best of palaces." ||22.45||

||Sloka 22.46||

స మైథిలీం ధర్మపరాం అవస్థితామ్
ప్రవేపమానాం పరిభర్త్స్య రావణః|
విహాయసీతాం మదనేన మోహితః
స్వమేవ వేశ్మ ప్రవివేశ భాస్వరమ్||22.46||

స|| సః రావణః ధర్మపరాం అవస్థితాం ప్రవేపమానాం మైథిలీం పరిభర్త్స్య సీతాం విహాయ మదనేన మోహితః భాస్వరం స్వం వేశ్మేవప్రవివేశ||

||Sloka meanings||

ధర్మపరాం అవస్థితాం -
one who is steadfast wedded to righteous conduct
ప్రవేపమానాం మైథిలీం పరిభర్త్స్య-
having derided Sita who is trembling with fear
మదనేన మోహితః సః రావణః -
that Ravana who is over powered with passion
సీతాం విహాయ - left Sita
భాస్వరం స్వం వేశ్మేవప్రవివేశ -
entered his glittering mansion

||Sloka summary||

"Having derided Mythili who is steadfast wedded to righteous conduct, who is trembling with fear, that Ravana who is over powered with passion left Sita and he entered his glittering mansion." ||22.46||

Thus ends the 22nd Sarga of Sundarakanda

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ద్వావింశస్సర్గః||

|| ఓమ్ తత్ సత్||