||Sundarakanda||

|| Sarga 34 ||

|| Meanings and Summary in English ||

Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||


Sundarakanda
Sarga 34

Sita gave her introduction, saying she is the wife of valiant Rama ('भार्या रामस्य धीमतः'); She also confirmed her helplessness saying she will give up her life after the deadline set by Ravana ( "ततः त्यक्ष्यामि जीवितं')

Hanuma has already resolved that assuring Sita is his first duty. Now Hanuman goes about that task in this Sarga,

We continue with Slokas of thirty fourth Sarga.

|| Sloka 34.01||

తస్యాత్ తద్వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ హరియూధపః|
దుఃఖా దుఃఖాభిభూతాయాః సాంత్వ ముత్తర మబ్రవీత్||34.01||

స|| హరియూధపః దుఃఖాత్ దుఃఖాభిభూతాయాః తస్యాః తత్ వచనం శ్రుత్వా సాంత్వం ఉత్తరం అబ్రవీత్||

|| Sloka meanings||

దుఃఖాత్ దుఃఖాభిభూతాయాః-
one overwhelmed with sorrow
తస్యాః తత్ వచనం శ్రుత్వా -
hearing her words
హరియూధపః సాంత్వం ఉత్తరం అబ్రవీత్ -
Hanuman spoke words of consolation in reply.

|| Sloka summary||

Hearing the words of the one who was overwhelmed with sadness, Hanuman spoke words of consolation in reply.||34.01||

|| Sloka 34.02||

అహం రామస్య సందేశాత్ దేవి దూతస్తవాగతః|
వైదేహీ కుశలీ రామః త్వాం చ కౌశలమబ్రవీత్||34.02||

స|| దేవీ అహం రామస్య దూతః తవ సందేశాత్ ఆగతః| వైదేహీ కుశలీ రామః త్వాం చ కౌశలం అబ్రవీత్||

|| Sloka meanings||

దేవీ అహం రామస్య దూతః -
O Devi, I am Rama's messenger,
తవ సందేశాత్ ఆగతః -
came here ordered for you
వైదేహీ కుశలీ రామః -
Vaidehi! Rama who is well
త్వాం చ కౌశలం అబ్రవీత్ -
enquiring about your welfare.

|| Sloka summary||

"Oh Devi ! I am Rama's messenger, came here for you on his orders. Oh Vaidehi! Rama who is well, is enquiring your welfare."||34.02||

|| Sloka 34.03||

యో బ్రహ్మమస్త్రం వేదాంశ్చ వేద వేదవిదాం వరః|
స త్వా దాశరథీ రామో దేవి కౌశల మబ్రవీత్||34.03||

స|| వేదవిదాం వరః యః బ్రహ్మమ్ అస్త్రం చ వేదాంశ్చ వేద సః దాశరథీ రామః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ |

|| Sloka meanings||

వేదవిదాం వరః -
the one who knows all Vedas
యః బ్రహ్మమ్ అస్త్రం చ వేదాంశ్చ వేద -
one who knows Brahma astra and Vedas too
సః దాశరథీ -
that one who is a son of Dasaratha
రామః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ -
that Rama asks about your welfare. "

|| Sloka summary||

"The one who knows all Vedas, who knows Brahma astra and Vedas too, who is a son of Dasaratha, that Rama asks about your welfare. "

|| Sloka 34.04||

లక్ష్మణశ్చ మహాతేజా భర్తుస్తేఽనుచరః ప్రియః|
కృతవాన్ శోకసంతప్తః శిరసా తే అభివాదనమ్||34.04||

స|| తే భర్తుః అనుచరః మహాతేజాః లక్ష్మణః చ శోకసంతప్తః తే శిరసా అభివాదనం కృతవాన్ ||

|| Sloka meanings||

తే భర్తుః అనుచరః -
Your husband's follower
మహాతేజాః లక్ష్మణః చ -
very mighty Lakshmana also
శోకసంతప్తః -
immersed in grief
తే శిరసా అభివాదనం కృతవాన్ -
offers salutations to you bowing his head.

|| Sloka summary||

"Your husband's follower, the very mighty Lakshmana immersed in grief, bowing his head, offers salutations to you."||34.04||

|| Sloka 34.05|

సా తయోః కుశలం దేవీ నిశమ్య నరసింహయోః|
ప్రీతిసంహృష్ట సర్వాంగీ హనూమంతం అథాబ్రవీత్||34.05||

స|| అథ సా దేవీ ప్రీతిసంహృష్టసర్వాంగీ తయోః నరసింహయోః కుశలం నిశమ్య ప్రీతి సంహృష్టః హనుమంతం అబ్రవీత్||

|| Sloka meanings||

అథ సా దేవీ -
then that lady
ప్రీతిసంహృష్టసర్వాంగీ -
experiencing pleasure all over her limbs,
తయోః నరసింహయోః కుశలం నిశమ్య -
hearing the welfare of the two lions among men
ప్రీతి సంహృష్టః - delightedly
హనుమంతం అబ్రవీత్ -
spoke to Hanuman

|| Sloka summary||

"Then that lady experiencing pleasure all over her limbs, hearing the welfare of the two lions among men, spoke to Hanuman."||34.05||

|| Sloka 34.06||

కల్యాణీ బతగాథేయం లౌకీకి ప్రతిభాతి మా|
ఏతి జీవితమానందో నరం వర్షశతాదపి||34.06||

స||] జీవంతం నరం వర్షశతాదపి జీవంతం (తదా) ఆనందః ఏతి లౌకీకి గాధా కల్యాణి ఇతి మే ప్రతిభాతి||

|| Sloka meanings||

నరం వర్షశతాదపి జీవంతం -
the human being if he lives hundred years
(తదా) ఆనందః ఏతి -
finds happiness
లౌకీకి గాధా -
that popular adage
కల్యాణి ఇతి మే ప్రతిభాతి -
appears to me as auspicious

|| Sloka summary||

"The popular adage that ' the human being who lives hundred years finds happiness ', appears to me as true". ||34.06||

That adage is as follows."एति जीवन्ति मानंदो नरं वर्ष शतादपि"
" Human being who lives hundred years finds happiness"

That is just not an adage. It is also a spiritual truth according to Appalacharyulu.

Bliss is Brahman. Jiva separated from Brahman, is lost in world of sorrows. Separated Jiva goes through many cycles of birth and rebirth. After many such cycles his focus moves towards spirituality. With spirituality he experiences the Bliss. That 'Bliss' is Brahman. Experiencing the bliss is attaining Brahman. Attaining Brahman is the true completion of life cycle. Thus, life cycle is not a cycle of birth and death. The life cycle is complete only when one experiences Brahman. Thus, the life cycle truly ends with bliss.

Thus, Appalacharyulu garu says the Jiva separated from Brahman, reuniting Brahma is the completion of Life cycle.
That is the hundred years of Life cycle.

Thus, the true meaning of the adage, "achieving happiness if one completes life cycle of Hundred years" is about man experiencing Brahman, if he is at it.

That life cycle always ends in delight. That is also why in the Hindu tradition, the great epics and dramas which replicate worldly life, always conclude in happiness.

There is another point to be noted here , according to Appalacharyulu garu. The man did not attain happiness or delight. "आनंदः नरं एति"- "Bliss envelops the man". The Jiva or man did not attain the Bhagavan. When the man turns his mind towards spirituality, becomes obsessed with spiritual matters, Bhagavan out of love envelops him. The bliss or experiencing of Brahman happens.

Does everybody experience Brahman? How does that happen? After how many years one experiences Brahman?
The answers to all these questions are thus embedded in the adage."एति जीवन्ति मानंदो नरं वर्ष शतादपि"

Sita says that with grateful feeling , having learnt about welfare of Rama Lakshmana, Sita

|| Sloka 34.07||

తయా సమాగతే తస్మిన్ ప్రీతిరుత్పాదితాద్భుతా|
పరస్పరేణ చాలాపం విశ్వస్తౌతౌ ప్రచక్రతుః||34.07||

స|| సమాగతే తస్మిన్ తథా అద్భుతా ప్రీతిః ఉత్పాదితా | తౌ విశ్వస్తౌ పరస్పరేణ ఆలాపం చ చక్రతుః||

|| Sloka meanings||

సమాగతే తస్మిన్ తథా -
thus as they got together
అద్భుతా ప్రీతిః ఉత్పాదితా -
wonderful pleasure was created
తౌ విశ్వస్తౌ -
both confiding in each other
పరస్పరేణ ఆలాపం చ చక్రతుః -
both started talking

|| Sloka summary||

"As they got together, wonderful pleasure was felt. Both of them felt confidence in each other and conversed." ||34.07||

|| Sloka 34.08||

తస్యాః తద్వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ హరియూధపః|
సీతాయాః శోకదీనాయాః సమీపముపచక్రమే||34.08||

స|| హనుమాన్ హరియూధపః సీతాయాః శోకదీనాయాః తస్యాః సమీపం ఉపచక్రమే ||

|| Sloka meanings||

హనుమాన్ హరియూధపః -
Hanuman the best among Vanaras
సీతాయాః శోకదీనాయాః -
of Sita who is stricken with grief
తస్యాః సమీపం ఉపచక్రమే -
moved close to her

|| Sloka summary||

"Hanuman the best among Vanaras moved nearer to Sita, who was stricken with grief."||34.08||

|| Sloka 34.09||

యథా యథా సమీపం స హనుమానుపసర్పతి|
తథా తథా రావణం సా తం సీతా పరిశంకతే||34.09||

స|| యథా యథా సః హనుమాన్ ఉపసర్పతి తథా తథా సా సీతా తం రావణం పరిశంకతే||

|| Sloka meanings||.

యథా యథా సః హనుమాన్ ఉపసర్పతి -
as Hanuman slowly started moving
తథా తథా సా సీతా -
at the same time Sita
తం రావణం పరిశంకతే -
suspected him to be Ravana

|| Sloka summary||

"As Hanuman slowly moved towards her, Sita suspected him to be Ravana. "||34.09||

|| Sloka 34.10||

అహోధిగ్దుష్కృత మిదం కథితం హి య దస్య మే|
రూపాంతర ముపాగమ్య స ఏవాయం హి రావణః||34.10||

స|| అహో యది అయం రూపాంతరం ఉపాగమ్య సః రావణః హి (అస్తి) ఇదం అస్య మే కథితం దుష్కృతం ధిక్||

|| Sloka meanings||

అహో యది అయం సః రావణః -
Oh If this is that Ravana
రూపాంతరం ఉపాగమ్య హి (అస్తి) -
come in different form
ఇదం అస్య మే కథితం -
whatever I told him
దుష్కృతం ధిక్ -
should not have been done

|| Sloka summary||

"Oh If this is that Ravana who is in disguise then I told him what should not have been told". ||34.10||

|| Sloka 34.11||

తామశోకస్య శాఖాం సా విముక్త్వా శోకకర్శితా|
తస్యా మే వానవద్యాంగీ ధరణ్యాం సముపావిశత్||34.11||

స|| అనవద్యాంగీ సా అశోకశ్చ శాఖామ్ విముక్త్వా శొకకర్శితా తస్యాం ధరణ్యామేవ సముపావిశత్ ||

|| Sloka meanings||.

అనవద్యాంగీ -
lady with flawless limbs
సా అశోకశ్చ శాఖామ్ విముక్త్వా -
left the branch of the Ashoka tree
శొకకర్శితా -
emaciated with grief,
తస్యాం ధరణ్యామేవ సముపావిశత్ -
squatted down on that ground.

|| Sloka summary||

"That lady with flawless limbs, who is emaciated with grief, left the branch of the Ashoka tree held by her and squatted down on the ground." ||34.11||

|| Sloka 34.12||

హనుమానపి దుఃఖార్తాం తాం దృష్ట్వా భయమోహితామ్|
అవందత మహాబాహుః తతస్తాం జనకాత్మజామ్||34.12||

స|| మహాబాహుః హనుమాన్ అపి దుఃఖార్తాం భయమోహితాం జనకాత్మజాం తాం దృష్ట్వా అవందత||

|| Sloka meanings||

మహాబాహుః హనుమాన్ అపి -
Hanuman with powerful arms
దుఃఖార్తాం భయమోహితాం -
immersed in sorrow and filled with fear
తాం జనకాత్మజాం దృష్ట్వా -
seeing the daughter of Janaka
అవందత -
bowed to her

|| Sloka summary||

Seeing that lady, daughter of Janaka, who is immersed in sorrow and filled with fear, Hanuman prostrated. ||34.12||

|| Sloka 34.13||

సా చైనం భయవిత్రస్తా భూయో నైవాభ్యుదైక్షత|
తం దృష్ట్వా వందమానం తు సీతా శశినిభాననా||34.13||
అబ్రవీత్ దీర్ఘముచ్ఛ్వస్య వానరం మధురస్వరా|

స|| భయవిత్రస్తా సా చ ఏనం భూయః న అభ్యుదైక్షత ఏవ| తం శశినిభాననా సీతా దీర్ఘః ఉచ్ఛ్వస్య వందమానం వానరం మధుర స్వరా అబ్రవీత్ ||

|| Sloka meanings||

భయవిత్రస్తా - trembling with fear
సా చ ఏనం భూయః న అభ్యుదైక్షత ఏవ -
she also did not even look at him
తం శశినిభాననా సీతా - that moon faced lady Sita
దీర్ఘః ఉచ్ఛ్వస్య -breathing deeply
వందమానం వానరం - to the Vanara who bowed down
మధుర స్వరా అబ్రవీత్ - spoke in soft tones

|| Sloka summary||

"Trembling with fear she also did not even look at him. Then that moon faced lady Sita breathing deeply spoke softly to the Vanara who bowed down to her." ||34.13||

|| Sloka 34.14||

మాయాం ప్రవిష్టో మాయావీ
యది త్వం రావణః స్వయమ్||34.14||
ఉత్పాదయసి మే భూయః
సంతాపం తన్నశోభనమ్|

స|| యది త్వం స్వయం మాయావీ రావణః మాయాం ప్రవిష్టః మే భూయః సంతాపం ఉత్పాదయసి తత్ న శోభనమ్||

|| Sloka meanings||

యది త్వం - If you are
మాయావీ రావణః స్వయం -
trickster Ravana himself
మాయాం ప్రవిష్టః -
entered here in disguise
మే భూయః సంతాపం ఉత్పాదయసి -
you are again causing grief for me
తత్ న శోభనమ్ - that is not good

|| Sloka summary||

''If you are the trickster Ravana himself and entered here in disguise , then you are again causing grief . That is not good. ||34.14||

|| Sloka 34.15||

స్వం పరిత్యజ్య రూపం యః పరివ్రాజకరూపధృత్||34.15||
జనస్థానే మయా దృష్టః త్వం స ఏవాసి రావణః|

స|| యః రావణః స్వం రూపం పరిత్యజ్య పరివ్రాజక రూపధృత్ జనస్థానే మయా దృష్టః త్వం స ఏవ అసి||

|| Sloka meanings||

యః రావణః స్వం రూపం పరిత్యజ్య -
that Ravana having given up his own form
పరివ్రాజక రూపధృత్-
disguised as a mendicant
జనస్థానేమయా దృష్టః -
seen by me in Janasthana
త్వం స ఏవ అసి -
you are the same one

|| Sloka summary||

''You are the same Ravana I saw in Janasthana who having given up his own form was disguised as a mendicant ".||34.15||

|| Sloka 34.16||

ఉపవాసకృశాం దీనాం కామరూప నిశాచర||34.16||
సంతాపయసి మాం భూయః సంతప్తాం తన్నశోభనమ్|

స|| నిశాచర కామరూప ఉపవాస కృశాం సంతప్తాం దీనాం మాం భూయః సంతాపయసి తత్ న శోభనమ్||

|| Sloka meanings||

నిశాచర కామరూప -
Oh Vile night-being, who can assume any form
ఉపవాస కృశాం -
one who is emaciated due to fasting
దీనాం సంతప్తాం మాం -
pitiable one stricken with grief
మాం భూయః సంతాపయసి -
again making me sorrowful
తత్ న శోభనమ్ -
that is not good

|| Sloka summary||

"Oh Vile night-being, who can assume any form, you are again making me, who is already in sorrow and in a pitiable condition, who is emaciated due to fasting, more sorrowful. That is not good."||34.16||

|| Sloka 34.17||

అథవా నైతదేవం హి యన్మయా పరిశంకితమ్||34.17||
మనసో హి మమ ప్రీతిరుత్పన్నా తవదర్శనాత్|

స|| అథవా మయా యత్ పరిశంకితం ఏతత్ ఏవం న హి (కింతు) తవ దర్శనాత్ మమ మనసః ప్రీతిః ఉత్పన్న హి ||

|| Sloka meanings||

అథవా మయా యత్ పరిశంకితం -
Or this suspicion of mine
ఏతత్ ఏవం న హి -
It may not be so
(కింతు) తవ దర్శనాత్ -
Seeing you
మమ మనసః ప్రీతిః ఉత్పన్న హి-
pleasure is generated in my mind

|| Sloka summary||

"Or this suspicion of mine may not be correct. Because after seeing you pleasure is generated in my mind." ||34.17||

|| Sloka 34.18||

యది రామస్య దూతస్త్వం ఆగతో భద్రమస్తుతే||34.18||
పృఛ్ఛామి త్వాం హరిశ్రేష్ఠ ప్రియా రామకథా హి మే|

స||యది త్వం రామస్య దూతః ఆగతః తే భద్రం అస్తు | హరిశ్రేష్ఠ త్వాం మే ప్రియా రామకథా పృచ్ఛామి |

|| Sloka meanings||

యది త్వం రామస్య దూతః ఆగతః -
If you are Rama's messenger
హరిశ్రేష్ఠ తే భద్రం అస్తు -
Oh best of Vanaras, may all be well with you
త్వాం మే ప్రియా రామకథా పృచ్ఛామి -
I am asking you tell me the story of Rama

|| Sloka summary||

"If you are Rama's messenger may all be well with you. Oh best of Vanaras! I am asking you tell me the story of Rama" ||34.18||

|| Sloka 34.19||

గుణాన్ రామస్య కథయ ప్రియస్య మమ వానర||34.19||
చిత్తం హరసి మే సౌమ్య నదీకూలం యథా రయః

స|| వానర మమ ప్రియస్య రామస్య గుణాన్ కథయ | హే సౌమ్య యథా నదీకూలం రయః తథా మే చిత్తం హరసి ||

|| Sloka meanings||

మమ ప్రియస్య రామస్య గుణాన్ -
my dear Rama's virtues
వానర కథయ - Vanara tell
హే సౌమ్య యథా నదీకూలం రయః -
Oh Gentle one! Like the currents wear away the river bank
తథా మే చిత్తం హరసి -
you are luring my mind

|| Sloka summary||

" Oh Vanara tell my dear Rama's virtues, Oh Gentle one! Like the currents wear away the river bank, you are luring my mind". ||34.19||

"Like the currents wear away the river bank, you are luring my mind"; the river currents have the force and they wear away the river bank. So what is it that Hanuman has, which is luring Sita's mind? Tilaka Tika says, the answer is hanuman's knowledge of Rama; 'మచ్చిత్త తాపకర్షకత్వం రామ గుణ జ్ఞానం ఏవ ఇతి సూచితమ్'.

|| Sloka 34.20||

అహో స్వప్నస్య సుఖతా యాఽహమేవం చిరాహృతా||34.20||
ప్రేషితం నామ పశ్యామి రాఘవేణ వనౌకసం|

స|| స్వప్నస్య సుఖతా అహో చిరాహృతా యా రాఘవేణ ప్రేషితం నామ వనౌకసం ఏవమ్ పశ్యామి ||

|| Sloka meanings||

స్వప్నస్య సుఖతా అహో -
Oh the pleasure of a dream
చిరాహృతా - for a long time
యా రాఘవేణ ప్రేషితం నామ -
sent by Raghava
వనౌకసం ఏవమ్ పశ్యామి -
seeing that Vanara only

|| Sloka summary||

"Oh the pleasure of a dream, I have been seeing the Vanara sent by Raghava in that way only". ||34.20||

|| Sloka 34.21||

స్వప్నేఽపి యద్యహం వీరం రాఘవం సహ లక్ష్మణమ్||34.21||
పశ్యేయం నావసీదేయం స్వప్నోఽసి మమమత్సరీ|

స|| స్వప్నే అపి సహలక్ష్మణం వీరం రాఘవం పశ్యేయం యది న అవసీదేయం మమ స్వప్నః అపి మత్సరీ|

|| Sloka meanings||

స్వప్నే అపి -
even in a dream
సహలక్ష్మణం వీరం రాఘవం పశ్యేయం యది -
If I can see heroic Raghava along with Lakshmana
నావసీదేయం -
not be despondent
మమ స్వప్నః అపి మత్సరీ -
even a dream is inimical to me.లేదు

|| Sloka summary||

"Even in a dream, If I can see heroic Raghava along with Lakshmana I will not be despondent. Even a dream is inimical to me." ||34.21||

నాహం స్వప్న మహం మన్యే
స్వప్నే దృష్ట్వా హి వానరమ్||34.22||
న శక్యోsభ్యుదయః ప్రాప్తుం
ప్రాప్త శ్చాభ్యుదయో మమ|

స|| అహం ఇయం స్వప్నం న మన్యే| స్వప్నే వానరం దృష్ట్వా అభ్యుదయః ప్రాప్తుం న శక్యః | (పరంతు) మమ అభ్యుదయః ప్రాప్తః చ ||

|| Sloka meanings||

అహం ఇయం స్వప్నం న మన్యే -
I do not think this is a dream
స్వప్నే వానరం దృష్ట్వా-
seeing a Vanara in a dream
అభ్యుదయః ప్రాప్తుం న శక్యః -
cannot get happy tidings
(పరంతు) మమ అభ్యుదయః ప్రాప్తః చ -
but I am experiencing happiness

|| Sloka summary||

"I do not think this is a dream. Seeing a Vanara in dream you cannot get happy tidings. But I am experiencing happiness".||34.22||

|| Sloka 34.23||

'కిన్ను స్యాచ్చిత్తమోహోఽయం
భవేద్వాతగతిస్త్వియమ్||34.23||
ఉన్మాదజో వికారో వా
స్యాదియం మృగతృష్ణికా|

స|| అయం చిత్తమోహః స్యాత్ కిం ను ? ఇయం వాతగతిః భవేత్ | ఉన్మాదజః వికారో వా| ఇయం మృగతృష్ణికా స్యాత్ ||

|| Sloka meanings||

అయం చిత్తమోహః స్యాత్ కిం ను ? -
maybe this is a delusion of the mind
ఇయం వాతగతిః భవేత్ -
this may be mental imbalance
ఉన్మాదజః వికారో వా -
developed out of madness or change
ఇయం మృగతృష్ణికా స్యాత్ - may be like a mirage

|| Sloka summary||

"May be this is a delusion of the mind. This may be mental imbalance. It may have developed out of madness or change, or may be a mirage" ||34.23||

|| Sloka 34.24||

అథవా నాయమున్మాదో మోహోఽప్యున్మాదలక్షణః||34.24||
సంబుధ్యే చాహ మాత్మానం ఇమం చాపి వనౌకసమ్|

స|| అథవా న అయం ఉన్మాదః ఉన్మాదలక్షణః మోహః అపి న|అహం ఆత్మానమ్ ఇయం వనౌకసాం సంబుధ్యే||

|| Sloka meanings||

అథవా న ఆయం ఉన్మాదః -
this is not insanity
ఉన్మాదలక్షణః మోహః అపి న -
nor is it delusion a sign of insanity
అహం ఆత్మానమ్ -
I am on my own
ఇయం వనౌకసాం సంబుధ్యే-
recognizing this Vanara

|| Sloka summary||

"But this is not insanity or nor is it delusion a sign of insanity. I am myself recognizing this Vanara".||34.24||

|| Sloka 34.25||

ఇత్యేవం బహుధా సీతా సంప్రధార్య బలాబలమ్||34.25||
రక్షసాం కామరూపత్వాన్ మేనే తం రాక్షసాధిపమ్|

స|| సీతా ఇత్యేవం బలాబలం బహుధా సంప్రధార్య రక్షసాం కామరూపత్వాత్ తం రాక్షసాధిపమ్ మేనే||

|| Sloka meanings||

సీతా ఇత్యేవం బలాబలం -
Sita in many ways weighing the strength and weakness
బహుధా సంప్రధార్య -
after considering in many ways
రక్షసాం కామరూపత్వాత్ -
Rakshasa's ability to take any form
తం రాక్షసాధిపమ్ మేనే -
decided that he is indeed the king of Rakshasas

|| Sloka summary||

"Thus Sita in many ways weighing the strength and weakness of her thoughts and after reconsideration, decided that he is indeed the king of Rakshasas who can take any form." ||34.25||

|| Sloka 34.26||

'ఏతాం బుద్ధిం తదా కృత్వా సీతా సా తనుమధ్యమా||34.26||
న ప్రతి వ్యాజహారాఽథ వానరం జనకాత్మజా|

స|| తదా సా తనుమధ్యమా జనకాత్మజా ఏతాం బుద్ధిం కృత్వా అథ వానరం ప్రతి న వ్యాజహార ||

|| Sloka meanings||

తదా సా తనుమధ్యమా జనకాత్మజా -
then that slender waisted daughter of Janaka,
ఏతాం బుద్ధిం కృత్వా -
having entertained these thoughts
అథ వానరం ప్రతి న వ్యాజహార -
did not respond to the Vanara

|| Sloka summary||

"Then that slender waisted daughter of Janaka, having entertained these thoughts did not respond to the Vanara." ||34.26||

|| Sloka 34.27||

సీతాయాశ్చింతితం బుద్ధ్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః||34.27||
శ్రోత్రానుకూలై ర్వచనైః తదా తాం సంప్రహర్షయత్|

స|| హనుమాన్ మారుతాత్మజః సీతాయాః చింతితం బుద్ధ్వాతదా శ్రోత్రానుకూలైః వచనైః తాం సంప్రహర్షయత్ ||

|| Sloka meanings||

హనుమాన్ మారుతాత్మజః -
Hanuman, the son of wind god
సీతాయాః చింతితం బుద్ధ్వా -
having understood Sita's thoughts
తదా శ్రోత్రానుకూలైః వచనైః -
then with words that are pleasing to her words
తాం సంప్రహర్షయత్ - pleased her

|| Sloka summary||

" Then Hanuman, the son of wind god, having understood Sita's thoughts spoke pleasing words that brought joy." ||34.27||

"गुणान् रामस्य कथय" means "Tell me Rama's virtues"
This is an invitation to Hanuma to sing about Rama's virtues.
That is one thing Hanuma does every time he gets chance.

|| Sloka 34.28||

అదిత్య ఇవ తేజస్వీ లోకకాంతః శశీ యథా||34.28||
రాజా సర్వస్య లోకస్య దేవో వైశ్రవణో యథా|
విక్రమేణోపపన్నశ్చ యథా విష్ణు ర్మహాయశాః||34.29||

స||అదిత్య ఇవ తేజస్వీ శశీ యథా లోకకాంతః దేవః వైశ్రవణో యథా సర్వస్య లోకస్య రాజా మహాయశాః విష్ణు యథా విక్రమేణ ఉపపన్నః చ||

|| Sloka meanings||

అదిత్య ఇవ తేజస్వీ -
glorious like Sun
శశీ యథా లోకకాంతః -
brings delight to the whole world like Moon
దేవః వైశ్రవణో యథా -
like God Vaisrava
సర్వస్య లోకస్య రాజా -
king of all the worlds
మహాయశాః విష్ణు యథా -
renowned like Vishnu
విక్రమేణ ఉపపన్నః చ -
endowed with valor.

|| Sloka summary||

"He is Glorious like Sun, brings delight to the whole world like Moon, king of kings like Vaisrava, renowned like Vishnu endowed with valor."||34.28,29||

Hanuma starts off saying, "Glorious like Sun.. etc". This starting point is a high praise. This is almost like the well-known Stuti , "राजाधिराजाय प्रसह्य साहिने नमो वयंवैश्रवणाय कूर्महे..,"
and it flows.

|| Sloka 34.30||

సత్యవాదీ మథురవాగ్దేవో వాచస్పతి ర్యథా|
రూపవాన్ సుభగః శ్రీమాన్ కందర్ప ఇవ మూర్తిమాన్||34.30||

స||సత్యవాదీ వాచస్పతీ యథా మధుర వాగ్దేవః | రూపవాన్ సుభగః శ్రీమాన్ మూర్తిమాన్ కందర్ప ఇవ||

|| Sloka meanings||

సత్యవాదీ దేవః వాచస్పతీ యథా -
truthful in speech like Brihaspati
మధుర వాక్ - sweet tongued
రూపవాన్ సుభగః శ్రీమాన్ -
handsome, graceful, prosperous
మూర్తిమాన్ కందర్ప ఇవ -
personification like Kamadeva.

|| Sloka summary||

'' Truthful in speech like Brihaspati, handsome, graceful, prosperous personification like Kamadeva.||34.30||

|| Sloka 34.31||

స్థానక్రోథఃప్రహర్తా చ శ్రేష్ఠో లోకే మహారథః|
బాహుచ్ఛాయా మవష్టబ్ధో యస్య లోకో మహాత్మనః||34.31||

స|| స్థానక్రోధః ప్రహర్తా చ లోకే శేష్ఠః మహారథః లోకః యస్య మహాత్మనః బాహుచ్ఛాయామవష్టభ్యో ||

|| Sloka meanings||

స్థానక్రోధః -
shows anger at right time
ప్రహర్తా చ -
punishes too.
లోకే శేష్ఠః మహారథః -
foremost among charioteers,.
లోకః మహాత్మనః - great Self
లోకః యస్య బాహుచ్ఛాయామవష్టభ్యో -
world follow the shadow of whose shoulders

|| Sloka summary||

"He shows anger to the right persons, punishes too. Foremost among charioteers, a great self under the shadow of whose shoulders the world takes refuge." ||34.31||

|| Sloka 34.32||

అపకృష్యాశ్రమపదాన్ మృగరూపేణ రాఘవం|
శూన్యే యేనాపనీతాపి తస్య ద్రక్ష్యసి యత్ ఫలమ్||34.32||

స||యేన రాఘవం మృగరూపేణ ఆశ్రమపదాత్ అపకృష్య శూన్యే అపనీతా అసి త్వయా యత్ ఫలం ద్రక్ష్యసి||

|| Sloka meanings||

యేన మృగరూపేణ -
by whom in the form of a deer
ఆశ్రమపదాత్ రాఘవం అపకృష్య -
diverting Raghava from the hermitage
శూన్యే అపనీతా అసి త్వయా -
you were borne away from the empty hermitage
యత్ ఫలం ద్రక్ష్యసి-
its result you will see

|| Sloka summary||

"By whom in the form of a deer diverting Raghava from the hermitage, you were borne away from the empty Ashrama, the result of that deceitful action you will see." ||34.32||

|| Sloka 34.33||

'న చిరాత్ రావణం సంఖ్యే యో వధిష్యతి వీర్యవాన్|
రోషప్రముక్తై రిషుభిః జ్వలద్భిరివ పావకైః||34.33||

స|| వీర్యవాన్ యః నచిరాత్ రోషప్రముక్తైః జ్వలద్భిః పావకైః ఇవ ఇషుభిః సంఖ్యే రావణం వధిష్యతి॥

|| Sloka meanings||

వీర్యవాన్ యః నచిరాత్ -
the heroic one will soon
రోషప్రముక్తైః జ్వలద్భిః పావకైః ఇవ ఇషుభిః -
with burning arrows released in great anger
సంఖ్యే రావణం వధిష్యతి -
will kill Ravana in war

|| Sloka summary||

"The heroic one will soon will kill Ravana in war with burning arrows released in great anger"||34.33||

|| Sloka 34.34||

తేనాహం ప్రేషితో దూతః త్వత్సకాశ మిహాగతః|
తద్వియోగేన దుఃఖార్తః స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్||34.34||

స|| తేన దూతః ప్రేషితః ఇహ త్వత్సకాశం ఆగతః | త్వద్వియోగేన దుఃఖార్తః సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ ||

|| Sloka meanings||

తేన దూతః ప్రేషితః -
messenger sent by him
ఇహ త్వత్సకాశం ఆగతః -
came here for you
త్వద్వియోగేన దుఃఖార్తః -
filled with sorrow due to separation from you-
సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ -
he enquires about your well being

|| Sloka summary||

"I am the messenger sent by him standing in your presence. He has made enquiries about your well-being".||34.34||

|| Sloka 34.35||

లక్ష్మణశ్చ మహాతేజాః సుమిత్రానందవర్ధనః|
అభివాద్య మహాబాహుః స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్||34.35||

స|| మహాతేజః సుమిత్రానందవర్ధనః మహాబాహుః లక్ష్మణః చ అభివాద్య సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ ||

|| Sloka meanings||

మహాతేజః మహాబాహుః -
the brilliant long armed one,
సుమిత్రానందవర్ధనః లక్ష్మణః చ అభివాద్య -
the delight of Sumitra Lakshmana also offering salutations
సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ -
asks about your well being

|| Sloka summary||

"Lakshmana, the brilliant long armed one, the delight of Sumitra, offering salutations asks about your well-being."||34.35||

|| Sloka 34.36||

రామస్య చ సఖా దేవి సుగ్రీవో నామ వానరః|
రాజా వానరముఖ్యానాం స త్వాం కౌశలమబ్రవీత్ ||34.36||

స|| దేవీ రామస్య చ సఖా సుగ్రీవః నామ వానరః వానరముఖ్యానాం రాజా సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్ ||

|| Sloka meanings||

దేవీ రామస్య చ సఖా -
Devi! Rama's friend,
సుగ్రీవః నామ వానరః -
Vanara by name Sugriva
వానరముఖ్యానాం రాజా -
king of Vanaras chiefs
సః త్వాం కౌశలం అబ్రవీత్-
he asks about your well being

|| Sloka summary||

" Oh Devi! Rama's friend, Vanara by name Sugriva, king of Vanaras chiefs asks about your well-being'.||34.36||

|| Sloka 34.37||

'నిత్యం స్మరతి రామః త్వాం ససుగ్రీవః సలక్ష్మణః|
దిష్ట్యా జీవసి వైదేహీ రాక్షసీవశమాగతా||34.37||

స||వైదేహీ ససుగ్రీవః స లక్ష్మణః చ రామః త్వాం నిత్యమ్ స్మరతి|రాక్షసీవశమ్ ఆగతా దిష్ట్యా జీవసి ||

|| Sloka meanings||

వైదేహీ ససుగ్రీవః స లక్ష్మణః చ -
Oh Vaidehi! along with Lakshmana and Sugriva
రామః త్వాం నిత్యమ్ స్మరతి -
Rama always thinks about you.
రాక్షసీవశమ్ ఆగతా దిష్ట్యా జీవసి -
by fortune, you are alive, though fallen into the hands of Rakshasis

|| Sloka summary||

"Oh Vaidehi! Rama along with Lakshmana and Sugriva always thinks about you. By fortune, you are alive, though fallen into the hands of Rakshasis."||34.37||

|| Sloka 34.38||

న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే రామం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్|
మధ్యే వానర కోటీనాం సుగ్రీవం చామితౌజసమ్||34.38||

స||రామమ్ మహాబలం లక్ష్మణం చ వానర కోటీనాం మధ్యే అమితౌజసాం సుగ్రీవం చ న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే||

|| Sloka meanings||\

రామమ్ మహాబలం లక్ష్మణం చ-
mighty Rama along with Lakshmana
వానర కోటీనాం మధ్యే -
surrounded by crores of Vanaras
అమితౌజసాం సుగ్రీవం చ -
with Sugriva of unlimited prowess
న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే-
You will soon see

|| Sloka summary||

" You will soon see mighty Rama along with Lakshmana and Sugriva of unlimited prowess surrounded by crores of Vanaras".||34.38||

|| Sloka 34.39||

అహం సుగ్రీవ సచివో హనుమాన్ నామ వానరః|
ప్రవిష్ఠో నగరీం లంకాం లంఘయిత్వా మహోదధిమ్||34.39||

స|| అహమ్ సుగ్రీవ సచివః | హనుమాన్ నామ వానరః| మహోదధిం లంఘయిత్వా లంకాం నగరీం ప్రవిష్ఠః ॥

|| Sloka meanings||

అహమ్ సుగ్రీవ సచివః -
I am the minister of Sugriva.
హనుమాన్ నామ వానరః -
Vanara by name Hanuman.
మహోదధిం లంఘయిత్వా -
Crossing the great ocean
లంకాం నగరీం ప్రవిష్ఠః -
entered the city of Lanka.

|| Sloka summary||

'I am the minister of Sugriva. A Vanara by name Hanuman. Crossing the great ocean I have entered the city of Lanka. ||34.39||

|| Sloka 34.40||

కృత్వా మూర్థ్ని పదన్యాసం రావణస్య దురాత్మనః|
త్వాం ద్రష్టు ముపయాతోsహం సమాశ్రిత్య పరాక్రమమ్||34.40||

స||దురాత్మనః రావణస్య మూర్ధ్నిః పదాన్యాసం కృత్వా పరాక్రమం సమాశ్రిత్య అహం త్వాం ద్రష్టుం ఉపయాతః||

|| Sloka meanings||

దురాత్మనః రావణస్య మూర్ధ్నిః -
the head of the vile Ravana
పదాన్యాసం కృత్వా -
having stepped on
పరాక్రమం సమాశ్రిత్య -
using my valor
అహం త్వాం ద్రష్టుం ఉపయాతః -
I have come to see you

|| Sloka summary||

"Stepping on the head of the vile Ravana, using my valor I have come to see you".||34.40||

|| Sloka 34.41||

'నాహ మస్మి తథా దేవీ యథా మామ్ అవగచ్ఛసి|
విశంకా త్యజతాం ఏషా శ్రద్ధత్స్వ వదతో మమ||34.41||

స|| దేవీ మాం యథా అవగచ్ఛసి అహం తథా న అస్మి | ఏషా విశంకా త్యజతాం వదతః మమ శ్రద్ధత్స్వ||

|| Sloka meanings||

దేవీ - O Devi
యథా అవగచ్ఛసి అహం తథా న అస్మి -
I am not what you are thinking
ఏషా విశంకా త్యజతాం -
leave those doubts
వదతః మమ శ్రద్ధత్స్-
as I speak trust me

|| Sloka summary||

'Oh Devi I am not what you are thinking. Leave those doubts as I speak to you and trust me'.||34.40||

Saying "नाहमस्मि तथा देवीÓ, that he is not that Ravana; Saying "तेनाहं प्रेषितो.." , that he has been sent by Rama as a messenger, singing praises of Rama, "आदित्य इव तेजश्वी", Hanuma tries to assure Sita, and bring peace to her troubled mind, which is locked in a whirlpool of doubts.

Thus, ends the thirty fourth Sarga of Sundarakanda in Ramayana.

Rama's name and Rama's story bring peace to a troubled mind. For Sita, momentarily lost in the fear and doubts of Ravana again appearing in the form of a Vanara, Hanuman's recital gives peace

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే చతుస్త్రింశస్సర్గః||.

Thus ends the thirty fourth Sarga of Sundarakanda in Ramayana the first ever poem composed in Sanskrit by the first poet sage Valmiki.

||om tat sat||