A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao


8 Laṁkādahanamu
(next)


bhīma balulaina rākṣasulu
pīḍiṁcinanū veṟuvaka,
accaṭa rāvaṇāsuruni gāṁci
āścarya bharituḍaina hanuma
tanalō tanu
taliceniṭlu

“ēmi rūpamu! ēmi dhairyamu!
ēmi satvamu! ēmi tējamu!
sarva lakṣaṇa saṁpannuḍaina
sārva bhaumuni sārūpaṣyamidi!

agraguḍu, ī rākṣasēṁdruḍu
adharmamulanusariṁcani eḍa,
amara lōkamu, iṁdralōkamu
laṁdu prabhuvaguṭaku
samarthuḍu!”

ākrōṣamu poṁgipōyi
aruṇamaina kannulatō
maṁtri prahastuni jūcucu
maṁdaliṁce laṁkēśuḍu

“duṣṭuḍu ī kapi iccaṭa
dumike necaṭi nuṁḍi?
ēla
duṣkramamuga aśōkavana
dr̥mamulēla ’dumu’ jēsenu?
eṁduku rākṣasa strīla
nediriṁce
kanugonavalayunu”

prahastuḍapuḍu hanumaṁtuni
praśniṁcenu “vānaruḍā!
veṟuva keṁtamātramu. ninu
viḍipiṁtumu. nijamu ceppu

iṁdrunicē paṁpabaḍagā
ī nagariki vaccitivā?

kubēruniki, yamuniki, varuṇuni
kevvarikaina nīvu
cāruḍa vai vacci icaṭa
cōruni vale joccitivā?

viṣṇudēvuniki dūtaga
viccēsina pidapa nīvu
rāvaṇuni jayiṁcuṭakai
rādhdhāṁtamu pannitivā?

vānarula kasādhyamaina
vajradēha tējasvivi!
vippi ceppu. śīghramugā
viḍudala labhiyiṁcunapuḍu...

asatyamulu palikitivō
asuvulatō bayalpaḍavu....”

aṁteṟugani praśnāvaḷi
katyucita samādhānamu
laṁda jēya niścayiṁci,
mahāsatvamunu poṁdina
māruti
tvarapaḍakuṁḍā
buddhiśāli rāvaṇuniki
śuddhigala uttaruvuliccenu

“rākṣasarājā! vinumika!
rāmuni sēvakuḍanu nēnu...
mānavuḍanu gānu. kapini.
’māruti’ nā śubhanāmamu.

sucaritruḍu śrīrāmuḍu
sr̥ṣṭi, sthiti, layala karta!
paṁcabhūta sahitamaina
prapaṁcamunu hata monarci
aṭṭi lōkamunu tr̥ṭilō
avatariṁpa galaḍu marala!

atani cēta caṁpadagina
abhijātuḍavaina ninnu,
śivamettina raṇamuna
ā śrīrāmuni eduṭa nilici
brahma, rudra, mahēṁdrulē
bratikiṁcaga lēru sumā!

rāmuni kakrama monarci,
ramiṁci sukhamoṁdu prāṇi
mullōkamulaṁdu lēḍu!
mummāṭiki dussādhyamu...

artha yuktamagu vākyamu
lālakiṁcu prajñuḍavai
trikālayutamagu dharmamu
tīṟuperigi vartiṁpumu....

narōttamuḍu śrīrāmuḍu
nārāyaṇuḍani grahiṁci
śīghramatani dharmapatni
sīta nappagiṁca tagunu”

vānara vīruḍu palikina
vākkula kati kr̥ddhuḍaina
daśānanuḍu hanumaṁtuni
daḷanamunaku ājñanicce!

dharaṇi putri sīta koṟaku
dautyamukai ēteṁcina
kapīśvaruni vadhiṁcuṭanu
’kaṭu taramagu adharma’mani
rāvaṇuniki anujuḍu - raṇa
raṁgayōdha, vibhīṣaṇuḍu,
artha vaṁtamagu hitavunu
annaku tanu teliya jeppa....


“kōpiṁcaka nā māṭalu
koṁce mālakiṁca dagunu;
ucitānucitamu leṟigina
uttamulagu rājēṁdrulu
nītiga saṁdēśamiccu
dūta nepuḍu daṁḍiṁcaru”

vibhīṣaṇuni hitavākyamu
vinina daśānanuḍappuḍu
dēśakālasthitiki tagina
dhyēyamutō niṭlu palike

“nīvu ceppinadi nijamē;
niṁdyamu dūtanu caṁpuṭa....
maraṇa daṁḍanamunu māni
mariyoka śikṣa vidhiṁtunu;

kōtiki tana tōkapaina
prīti meṁḍuganaka, itani
vālamunaku nippu beṭṭi
vānini viḍipiṁcedanika...”

hanumaṁtunipai mikkili
āgrahamoṁdina asuralu
guḍḍa pīlikala naṁṭiṁci
guriga vālamunaku juṭṭiri!

eṁḍina upavanamulalō
egasipōvu agni pōle
atani tōkapai maṁṭalu
atiśayamuga peṁpoṁdenu!

lāṁgūlāgrapu maṁṭala
lāsyamu gani asura vanita lā
vārtanu vaidēhiki
āpriyamuga telipiriṭlu

“aḍavilōna ninugāṁcina
aruṇa vadanuḍaina kōti
ujvalamagu tana vālamu
ūraṁtayu dippucuṁḍe!!”

niyamamulanu pāliṁceḍu
nirmalātma - sītādēvi
hanumanu rakṣiṁcuṭakai
agnihōtruni prārthiṁcenu

“atmaśuciga nē rāmuni
kādaraṇamu jēsinacō
jvāla nuṁḍi hanumaṁtuni
jāgratagā rakṣiṁpumu...

asalu nāku koṁcemaina
adr̥ṣṭamaninadi yuṁḍina,
nippulōni ’vēḍi’ tīsi
nī calavanu prēriṁpumu....


rāmuḍu nijamugā nannu
rāpavaḷḷu smariṁcucō
nī uṣṇōgratanu vīḍi
nimmaḷiṁci anugrahiṁcu...”

agnihōtruḍu, jānaki
nanugrahiṁcina gurutuga
viṁtaloluku jvālalatō
vijr̥ṁbhiṁce hanumaṁtuḍu!

āme nūṟaḍiṁca vaccina
asura ’surama’ palikeniṭlu
“vaidēhī! ciṁta valadu;
vīruḍu sarva samarthuḍu.....
āṁjanēyuni guriṁci ātr̥ta
paḍavaladu nīvu.....

laṁkā dahana monarcucu
laṁghiṁce nabhōvīdhi nataḍu!
kāru mabbula valanu teṁci
kāṁti puṁjamutō bayalpaḍina
rajanī karunivale māruti
ramyamugā veḍali vacce!”

ā vacanamulu vaidēhiki
amita sukhamu kaligiṁcenu!

saṁkalpa siddhigāṁcina
samara yōdhuḍu hanumaḍu
maṁḍutunna laṁkanu gani
madilō bahu saṁtasiṁce!

“laṁkalōni rākāsula
niṁkeṁtō śikṣiṁcavale...
nagara durgamunu tvaritamu
naśiṁpajēyavale nippuḍu....
atisuluvuga ī kāryamu
naṁtu jēsi saphala magudu....

lāṁgū lāgnini ragilci
rayamu bhavanamulanu kūlci
tr̥pti poṁduṭē nākai
tulyamaina nyāyamagunu”

iṭlu talaci pavanasutuḍu
iṁcuga minnaṁṭi, tōka
aṁcuna prajvalitamaina
agnini vyāpiṁpajēsi
mēḍalanu tudamuṭṭiṁcucu
mēgha vīdhi saṁcariṁce!

śrīrāmuni pada dhyānamu
siddhiga madilō vahiṁci
vāyu vēgamuna māruti
vaḍivaḍi laṁkanu dahiṁci,
sāgaramuna tōka muṁci
sāṁtamu callārci, pidapa
manasu koṁta noccinaṭlu.
maṁtanamulu sēyadoḍage!

“laṁka niṭlu kālcitinē!
lābhamēmi ganupiṁcenu?!
kōpiṁcina manujuḍeṭṭi
pāpamu nainanu jēyunu...
krūramaina sarpamu tana
kubusa meṭlu tyajiṁcunō
kōpamaṭlu tyajiṁcukonagalavāḍē
puruṣuḍu mari ....

ōrpu lēka
kūrcu cediri
ē pāpamu jēsitinō!
eḍada bhagnamagu cunnadi.....

dagdhamainadī laṁka....
dahiṁpabaḍenēmō jānaki!
prayōjana rahitamugā
prabhu kāryamu viphalamāye!”

āṁjanēyuḍī vidhamuga
ādurdā paḍina vēḷa
celimiga minnuna cariṁcu
cāraṇula vākkulanu vinenu

“burujulu, prākāramulu, dvāramulu
būḍidayai pōyinanū
ahō! adbhutamu! jānaki
nagni muṭṭukonanē lēdu!
iṁta āścarya saṁghaṭana
niṁtavaraku kananē lēdu!”

śiṁśu pāka vr̥kṣa mūlamuna gala
sītā dēnini darśiṁpa veḍali,
darijēri namaskariṁci hanumaḍu
dākṣyamaina vākkuliṭlu palikenu

“ammā! ninu kṣēmamugā vīkṣiṁceḍu
adr̥ṣṭamu nāku marala kaligenu!”
iṭlu nuḍivi
dīvenalu gaikoni
ākasamuna kegasenu
kapivaryuḍu...

****
(Click here for next section)
***

||om tat sat||