||సుందరకాండ ||

||తత్త్వదీపిక ||

||తత్త్వ దీపిక: లంకిణిని జయించుట. ||


||ఓం తత్ సత్||

సుందరకాండ.
అథ తృతీయ సర్గః

తత్త్వ దీపిక: మూడవ సర్గ : లంకిణిని జయించుట

మూడవ సర్గ టూకీగా చెప్పాలి అంటే ఇది.

హనుమంతుడు లంకానగరములో ప్రవేశించి దాని రక్షణగురించి చూచి ఆశ్చర్యపడి ముందుకు పోతూ ఉంటే లంకిణి హనుమంతునిని అడ్డగించి అడుగుతుంది."ఓ వనాలయా నీవు ఎవరు ? ఏకారణము వలన ఇక్కడికి వచ్చినావు? నీవు ప్రాణాలు ధరించి వున్నసమయములో యధార్థము చెప్పుము. అప్పుడు హనుమంతుడు ఆమె తో "నీవు ఏవరవు? ఎందుకు కొరకు నన్నుఆపి భయపెట్టుచున్నావు?" అని తిరుగు ప్రశ్నలు వేస్తాడు.

అప్పుడు లంకిణి , "నేను మహాత్ముడగు రాక్షస రాజు ఆజ్ఞ మీద దుర్ధర్షమైన ఈ నగరమును రక్షించుచున్నాను. నన్ను కాదని నీకు ఈ నగరము ప్రవేశించుటకు శక్యము కాదు. నేను స్వయముగా లంకా నగరపు లంకిణి. ఈ నగరమును అన్నివైపులనుంచి రక్షించుచున్నాను. ఇది నీకు చెప్పుచున్నాను." అప్పుడు హనుమంతుడు లంకిణి యొక్క ఆమాటలు విని ఆమెకి ఎదురుగా పర్వతాకారములో నిలబడి
"బురుజులు ప్రాకారములు గల ఈ లంకానగరము చూచుటకై ఇచ్చటికి వచ్చిన వాడను. నాకు చాలా కుతూహలముగా వున్నది. ఇక్కడి వనములు ఉద్యానవనములు ముఖ్యమైన గృహములు అన్ని చూచుటకు వచ్చినవాడను."

అప్పుడు ఆ కామరూపిణి మళ్ళీ, "ఓ దుర్బుద్ధిగలవాడా వానరులలో అధముడా ! నన్ను జయించకుండా రాక్షసేంద్రునిచే పాలింపబడు ఈ నగరము చూచుటకు నీకు శక్యము కాదు." అని పలికెను. అప్పుడు హనుమంతుడు ఆ రాక్షసితో . " ఓ మంగళప్రదముగా నున్నదానా ! ఈ నగరము చూచి వచ్చిన విధముగనే పోయెదను" అని పలికెను. అప్పుడు ఆ లంకిణి భయంకరమైన నాదము చేసి వేగముగా వానరశ్రేష్ఠుని కోట్టసాగెను. అప్పుడు ఆ హనుమంతుడు తన ఎడమ చేతి పిడికిటతో ఆమెను కొట్టెను. ఆ దెబ్బతో లంకిణి వెంటనే భూమిమీద పడిపోయి హనుమంతునితో ఇట్లు పలికెను. " ఓ ప్లవంగమా! నేను స్వయముగా లంకానగరి లంకిణిని. నేను నీ పరాక్రమముచేత జయించబడిన దానను. ఓ హరీశ్వరా పూర్వము స్వయంభువే నాకు వరము ఇచ్చెను. ఇది తథ్యము నీవు వినుము. "ఏప్పుడు నువ్వు ఒక వానరుని పరాక్రమము చేత జయింపబడుదువో అప్పుడు రాక్షసులకు కీడు కలుగును అని గ్రహించుము"అని. ఓ సౌమ్యుడా నీ దర్శనము చేత ఆ సమయము వచ్చినదని గ్రహించుచున్నాను. స్వయంభువు మాట సత్యము. దానికి తిరుగులేదు. దురాత్ముడైన రావణుని కారణముగా రాక్షసులందరికీ వినాశము కలుగనున్నది. ఓ హరిశ్రేష్ట ! కనుక ఈ రావణపాలిత లంకానగరము ప్రవేశించి ఏమి ఏమి కార్యములు చేయదలచినావో ఆ కార్యములన్నీ చేసుకొనుము".అని

అది మూడవసర్గలో కథ.

దీనిలో ముఖ్యము లంకా హనుమత్సంవాదము.

ఆత్మ అంటే దేహము కంటే వేరు అన్న మాట తెలియజేయకుండా చేసేది అహంకారము దేహాత్మాభిమానము . దేహము నేనే ఆత్మ అనుకుంటూ ఉండడమే దేహాత్మాభిమానము.

ఇది ఉన్నంత వరకు ఆత్మ అన్వేషణ జరగదు.

మనసుకి శక్తి తగ్గదు.

ఇచట హనుమకు ఎదురుగా లంకయే "నేను" అంటూ లేచినది.
ఆ నిలచినది ఈ దేహమనెడి లంకను కాపాడే రాక్షసి.
"అహం రాక్షసరాజస్య" అంటూ, అలాగే " అహం హి నగరీ లంకా" అంటూ.
ఈమె యే "అహం" అని చెప్పడము కోసము, "అహం" అన్నశబ్దము రెండు సార్లు ప్రయోగించ బడినది.

ఆత్మకాని దేహమును ఆత్మ అనుకోవడమే అహంకారము.
అది ఉన్నంతకాలము అత్మాన్వేషణ జరగదు.
దానిని జయించియే లోనకు వెళ్ళవలెను.
దానిని జయించిననాడు రావణుడు రావణ రక్షకులు నశిస్తారు.
అప్పుడు మనస్సు మనస్సులోని రాక్షస చిత్తవృత్తులు నశించును.
సీతమ్మ దర్శనమగును.

ఆత్మాన్వేషణము చేయవలెనని కోరిక గల సాధకుడు ముందుగా వశపరచు కొనవలసినది ఈ దేహాత్మాభిమానము నే.

లంకా హనుమత్సంవాదములో కొన్ని మాటలు విన్నతగ్గవి.
లంకిణి అంటుంది- "కస్త్వం ? కేన చ కార్యేణ ఇఅహ ప్రాప్తో వనాలయ?"
"నీవెవడవు? ఓ వనాలయ నీవేపని మీద ఇఛటికి వచ్చితివి?అని.

"వనాలయ" అంటే వనములలో ఉండువాడా అని.
కాని వనాలయ శబ్దములో హనుమ బ్రహ్మ నిష్ఠుడని ధ్వనించుచున్నది.
వనము= బ్రహ్మము అని.
ఉపనిషత్తులలో "బ్రహ్మ వనం బ్రహ్మ సవృక్ష ఆసీత్" అని బ్రహ్మమును వనముగా నిరూపింపబడినది. ఈ వనము నందు వశించువాడు కనక "వనాలయుడనబడెను".

హనుమ తిరిగి -" కా త్వం ? విరూపనయనా?" - అంటాడు.
"వికృతములగు నేత్రములు కలదానా నీవు ఎవ్వతెవు?" అని.
అందు ఆమెయే మాయ.- ప్రకృతి అనబడే అజ్ఞానమని సూచించును.
విరూపమను మాయారూపమును - నయనా=పొందించునది - అదే ప్రకృతి.

ఆత్మకాని దేహమునందు దేహముఅకు తనే ఆత్మ అనే బుద్ధిని కలిగించునది మాయ.
అట్టి మాయచే కలుగు దేహాత్మభ్రాంతియే లంక అని ధ్వనించినది.
ఆ దేహాత్మ భ్రాంతియే హనుమను కూడా ఎదిరించెను.
మహాపురుషులను కూడా మాయ ఎదిరిస్తుంది.
కాని వారు దానిని జయించి లోనకి వెళ్ళుతారు.
మనము దానికి లోబడి అన్వేషణలోకి పోలేము.

ఈ విధముగా ఇక్కడ లంకిణిని జయించడములో అహంకారము దేహాభిమానమును జయించి ఆత్మ అన్వేషణలో పోవడము సూచితమైనది.
||ఓమ్ తత్ సత్||
|| పాఠకులకు మనవి - ఇంత విశదీకరింపకపోయినా చాలా మంది ప్రవచనములలో ఇదేమాట చెపుతారు. ఇది మాకు భాష్యము అప్పలాచార్యులవారు తత్త్వ దీపిక ద్వారా చెప్పినమాట.||
|| ఓమ్ తత్ సత్ ||