Sankshipta Sundarakanda - A Telugu Poem
By Padmashri Elchuri Vijayraghavrao
||om tat sat||
-
A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao
-
suṁdarakāṁḍamu
1 Samudra laṁghanaṁ
(next)
janani jānaki jāḍa ganamani
jāṁbavaṁtuḍu ceppagānē,
śatr̥nāśakaśauri hanumaḍu
siddhamai, tanu gagana vīdhina
rāvaṇāsura rāca vīḍuku
rayamugā payaniṁca gōrenu
duradhigamamai mānavāḷiki
duṣkaramaina sāgara laṁghanamu
nirvighnagati nirvahiṁcuṭaku
nija śira kaṁṭhamulu nikkiṁcina
vīrayōdhuḍu marutvaṁtuḍu
vr̥ṣabha rājēṁdruni vale śōbhiṁce!
apuḍu sūryamahēṁdra pavanula
kiṁpugā brahmā bhūtamulaku
aṁjali ghaṭiṁci, aṁbudhi dāṭuṭa
kāṁjanēyuḍu pōvaneṁcenu...
aṁgada jāṁbavādulatō
aniyeniṭlu pavanasutuḍu
“śrīrāmuni śaramu bhāti
ciṁdu drokki vāyuvīdhi
rāvaṇarakṣita laṁkaku
raṁhaṇamuga cēri, acaṭa
karuṇāmayi sītammanu
kanugona lēka pōyitinō,
nāgalōka svargādula
nalasaṭa noṁdaka cariṁci
rāvaṇa sahitamugā ā
laṁkanu pekiliṁcukocci,
ēvidhamuganaina sarē
ettubaṭṭi vedaki tudaku
tīru ṟīti sītammanu
tīsukunē maṟalivattu”
mahāvēga saṁpannuḍu
manōdhairya mahābaluḍu
garuḍunilā kapivaryuḍu
gagana vīdhi laṁghiṁcenu!
’sunāyāsapu nabhōgatikai
sūryadēvuḍu raśmi nārpenu...!
rāma kāryapu siddhi koṟakai
raṁjille naṭa malayamaruttu...!
ākasa vīdhi nadhigamiṁcina
aṁjanasutuni buṣulu pogaḍiri...!
’dēvagaṁdharvu lēka kaṁṭhamuna
dēdīpyamānamuga ślāghiṁciri...!
“ikṣvāku kulavēlcu rāmuniki
iṁpenalāru maṁtrimāruti;
āyānapu gamana śramanu bāpi
ataniki viśrāṁtinicci,
muṁdumārga mavalīlagā dāṭi
muṁdukēguṭaku tōdpaḍavale” nanu
ākāṁkṣanu, samudruḍu, tana
aṁtargarbhamuna dāgi aṁḍagonina
mainākuni kiṭlu
ātmīyatatō nuḍivenu...
“rāma kāryārthamai
rayamuga nabhōvīdhi
āṁjanēyuḍu veḍale,
nataḍiki tōḍpaḍa valayu...
nī śikharāgramuna kṣaṇamu
nilici viśrāṁti goni
dāri sāgipōvunu. kapi
darijēranunnāḍu ninnu”
iṭulē cēyuṭa koṟakai
iccagiṁci, niścayiṁci
manasārā mainākuḍu
māruti kai vēciyuṁḍi,
kanakamayapu kāṁtulatō
kadanudokki śr̥ṁgamekki
vānarēṁdruni trōvana
vāradhilā saṁdhiṁcagā,
itani īpsitamu teliyaka,
idoka vighnamani talaṁci,
vāyu vēgamuna māruti
vakṣamutō girini kūlce!
kapivaryuni vēgameṟigi
gagurpaḍina mainākuḍu
mānuṣarūpamunu dālci
maṁdasamuga niṭlu palike
“pavanasutā! duṣkaramaina
’payōnidhini laṁghiṁcu cunnāvu!
mā edalō viśramiṁci
’māpūjalu svīkariṁcu...
mī darśana bhāgyamē māku
mikkili saṁprītinicce....”
vāyusutuḍu saṁtuṣṭuḍai
vātsalyamu tō spr̥śiṁci
“ayyā! mī ātithyamu
naṁdukonnaṭlē talaṁpumu;
vēgamugā kāryamu neṟa
vērcavalasina samaya midi...
’aṁtarāyameṁtainā
ālasiṁpa’nani pratijña.....
’mārgamathyamuna āganu.
’mānyuḍa vika selavimma”ni
navvu mukhamutō māruti
na bhōvīdhi kegasipōye!
vīruḍu maināka giripai
viśramiṁpakuṁḍuṭanu gāṁci
maharṣulu, siddhulu, dēvatalu
“mahā kāryamida”ni
nuḍiviri!
ayinanū mahātmula madi
navatariṁce abhīṣṭa mokaṭi!
māruti bala parākramamulanu
maroka pari tilakiṁca dalaciri!
sūrya maṁḍala samujvala yagu
surasādēvi nāga janani...
“ rakti ma parvata sadr̥śa
rākṣasa rūpamunu dālci,
aghōramaina kōralatō
ākāśamaṁtaṭi nōru terici,
haddumīri, koṁtasēpu
hanumaṁtuni pratighaṭiṁpama”ni
’suramunulā nāgajanani
surasanu, satkariṁci
kōriri!
sāgaramathyamuna āme
svarūpamunu kurūpilā mārci
manōvēgamuna negasina
māruti naḍḍagiṁci palikenu.
“hanumā! nā kāhāramuga
amarula cē nosaṁga baḍitivi...
ninu bhaktiṁceda.
śīghramu nā
nōṭilōki pravēśiṁcu”
enubadi yōjanamula poḍavu perigi
etrayina ākasamainadā nōru!
kapivaryuḍu toṁbadi yōjanamula
kaṁcukōṭa vale dēhamu peṁcenu!
śata yōjanamulu vistariṁcinadi
śaila śrēṇulavale surasa nōru!
miṁcu buddhibaluḍu māruti
mikkili vēgamutō, tanu
aṁguṣṭa mātruḍai, nōṭilō
avalīlagā jocci, tudaku
ātramugā baiṭikocci,
aṁtarikṣa vīdhi kegasi
asura surasa tō niṭlane
“dakṣaputrī! namassulu...
nuvvu gōrina rītiganē
nī vadanamuna joccitini...
vaṁdyuḍu prahmā nī kiccina
varamu satyamāyegadā!
vaidēhi nanvēṣiṁcavalayu
nāku selavu marika...”
rāhumukha vimuktuḍaina
rajanīkaruni bhāti
“kaḷa “kaḷa" lāḍutū bayalpaḍina
kapivaryuni gāṁci surasa
nijarūpamunu dālci
nirbhayamuga niṭlu palike
“kapivaryā! śubhamu.... śubhamu...
kārya siddhi galugu gāka!
sītādēvini mahātmuḍagu
śrīrāmuni tō galupumu...”
“mana hanumaḍu sādhiṁcina
marō mahādbhutamidi!” ani
sakala bhūtamulu prītiga
saṁtasiṁci
prastutiṁce!
ākasamaṁdella eḍala
’hanumaṁtuḍu gānavacce!
ataḍaṭlaiguruṭanu jūci
acaṭa ’siṁhak' yanu rākṣasi
tana nōṭini deṟici cāci
tanuvu mēghagarjana jēsi,
kāmarūpa dhāriṇiyai
kapivaryuni veṁbaḍiṁce!
rākṣasi dēhamuna jocci
ragaḍi nakhamulanu gucci
āyuvu paṭṭulanu cīlci
ākasamuna kegaseyōdha!
gaggatilli guṁḍeladiri
gati tappi nīṭa baḍenu
siṁhika!
pavanasutuni cēti cāvu
para brahma nirṇayiṁcenaṭa!
māruticē caṁpabaḍina
māyala rakkasini gāṁci
gagana carulaina bhūtamulu
gāramutō maroka sāri
siṁhakā mardanunitō
siṁhavalōkanamu cēstū,
“mahātmuḍā! nīvipuḍī
mahāprāṇini hatamārci
eduru lēni ghanakāryamu
niṁpuga sādhiṁciti vayā!
nijadhairyamu, sūkṣmadr̥ṣṭi,
niśitabuddhi, sāmarthyata,
evani kuṁḍunō ātaḍu
eṁtēni sādhiṁpa galaḍu!”
gagana carulacē ghanataga
gauraviṁpabaḍi māruti
kārya nirvahaṇa paruḍai
kadali kadali kaḍalipaina
’nūru yōjanamula kavala
nūtna vanaśrēṇigāṁce!
mahāsāgarapu taṭilō
’malaya parvatāgramaṁdu
vividha dr̥ma bhūṣitamai
viṁta viṁta sogasu lalaru
nānālaṁkr̥ta dr̥śyamu
nataḍu gāṁce nabhamu nuṁḍi!
sāṭilēni balavaṁtuḍu
samudra laṁghanamuna diṭṭa
mahā vēga dīpituḍagu
mahānubhāvuḍu māruti...
lavaṇākaramulanu dāṭi
laṁkā nagariki cērenu....
***
(Click here for next section)
***
||om tat sat||
___________________________________________________________________________