||om tat sat||
 
A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao

2 Sītānvēṣaṇa
(next)

’rāma kārya niratuḍaina
bhīmabaluḍu, kṣaṇamu nilici,
lakṣyasādhanārthamu tagu
lakṣamu bhāviṁca doḍage

“parama jaṭila paṭima tōḍa
parula kaṁṭa baḍakuṁḍā,
rātri
sūkṣmarūpu dālci
laṁkāpuri jēravalayu....

duṣpravēśa nagarilōna
dumiki
niśīdhinaṁdu
sakala gr̥hamulaṁdu vedaki
saṁdarśiṁtu jānakini”

ramyālaṁkr̥tamai bahu
ratnakhacita vasanamulatō
“suṁdari” vale laṁkāpuri
’sudūramuna velugucuṁḍe!

bhavanāṁtara dīpamāla
bhavya bhāsamāna magucu
cīkaṭlanu pāradōli
ciṁdulāḍe aṁdamacaṭa!

’prabalabaluḍu pavanasutuḍu
nagari pravēśiṁcaganē
svēna rūpa dhāri - “laṁkiṇi”
hīnamaina dr̥kkulatō
garjistū kōpistū
agra bhāgamuna nilcuni aḍige praśna
kapivaryuni

“vanacaruḍā! evaru nīvu?
vaccina pani ceppu tvaraga...
nī prāṇamu pōka muṁdu
nijamu teliya jeppu māku”

“prēkṣaṇīyamaina nagarini
prēmatō vīkṣiṁca vacciti....
mēlaina prākāramulatō
mēṭi nagari gadā, laṁka!
kanula paṁḍugagā nēnu
kana valenani kutūhalamu”

aṁta, laṁkiṇi bhayāvahayai
aduru siṁhanādamu salpi
vāyu vēgamuna talapaḍi
vānarēṁdruni koṭṭenu!

kadana dhvani pratidhvaniga
kapisiṁhamu garjistū
piḍibigiṁci eḍama cēta
pippi pippigā bādenu!!
tāḷalēka dimmadirigi
’nēlabaḍenu vikr̥ta vanita!
garvamuḍigi kaṁpistū
gadgada svaramuna balikenu

“ghanaśūrā! jāligonumu....
kapivaryā! kāpāḍumu...
pūjyuḍaina brahma nāku
pūrvamoka varadāna micce

“ninnoka vānara vīruḍu
niluvuna lōbarucukonunu...
ē dinamadi jariginadō
akṣaṇamuna rākṣasulaku
amitamaina kīḍu mūḍu...

aditathyamu.... brahmāvākku....
aṁduku tiruguḍē lēdu...

nīdarśana bhāgyamugā
nā varamu phaliṁcina dika
rāvaṇarakṣita nagariki
rā gōreda mahāśayā!
vāṁchita kāryamu lannī
valayu vidhi
neṟavērcu konumu”

kāmarūpamunu dālcina
kāmini - laṁkānagarini,
vikrama tējasvi hanuma
vijaya vaṁtamuga jayiṁci,
nijabāhuvu śakti peṁci
niśi, prākāramulu dāṭi
sugrīvuni hitamu koṟaku
sūṭiga nē teṁcanaṭaku...

śatr̥vu talapai mottina
śastramuvale, kapivaryuḍu
moṭṭa modaṭa eḍamakālu
mōpenā dharitri mīda....

vividhamaina ākr̥tigala
viṁta viṁta bhavanamulanu
okaṭi veṁṭa mari yokkaṭi
vedaki vedaki gāliṁcenu....

sītā darśanamunakai
sīmitamaina manassutō
aṁdamaina suṁdarāṁgu leṁdarinō jūce,
kāni,

ananya sauṁdaryavati
atula sadācāramula khani,
rāvaṇa saṁharaṇārthamu
rājillina sati “jānaki”
neṁdeṁdu vedakinanū
saṁdarśiṁpa lēka pōye!

ūri kōna kōnala gala
udyānamu, prākāramu,
prahasta, mahāpārvyuluṁḍu
prabhutva prāgāramulu, mariyu
kuṁbhakarṇa vibhīṣaṇula
gr̥ha, śayanāgāramulanu,
āvaṁtayu bhayamu lēka
ataḍiṁṭiṁṭa vedakenu!


mahābaluḍu mārutiṭula
marmamulanu śōdhistū
rākṣasēṁdruni aṁta:puramuna
rāṇiṁcu maṁdiramulu gāṁcenu...

vajravaiḍhūrya bharitamaina
vara varṇapu gavākṣamulu
varṣabutuvu merumulatō
vayyārapu mēghamālalai,
vividha vihaṁgamu laccaṭa
viṁta śōbha nalariṁcenu!

iṁdrasabhanu taladannina
ī bhavanamulō madhyana
vajrakhachita bārulatō
alaṁkariṁcina vimānamunu
āṁjanēyuḍu tilakiṁcenu!

dēvaśilpi viśvakarma
dēdīpyamānamugā
sr̥ṣṭikarta brahmakoṟaku
sr̥jiyiṁcina
“puṣpaka” madi!

anaṁtaramu kapivaryuḍu
adbhuta dr̥śyamugāṁcenu!

nānāvarṇāṁbaramula
nāṇyamaina vēṣa bhūṣatō,
puṣpa mālikalu dhariṁci
puttaḍi bommalavale meṟiseḍi
sahasra vara nārī maṇula
’samūhamaṭa, suṁdaramuga
ratnakaṁbaḷamulapaina
rājillina dr̥śyamadi!

kulīnulā suṁdarī maṇulu,
kr̥tyameṟigina dharmapatnulu.
’savyamugā rāvaṇuniki
sarvōpa cāramulu cēyuduru.
apēkṣiṁca dagani vāru
atani bhāryalalō lēru.

“sītamāta mātramu ī
srrīlakanna uttamurālu...
dur–vr̥ttuḍu rāvaṇuḍeṁta
duṣkr̥tamunu salpenō!” ani
pavanasutuḍu paritapiṁce!

sphaṭika nirmita ratna bhūṣita
pramukha saudhamu
śayana gr̥hamadi....

iṁdra śayanāgāramunu bōle
iṁpaina paḍaka gadi
rāvaṇunidi.....

taṭillatala vaṁṭi kāṁti
tanuvu svarṇa varṇa mayamu,
aṁta:puramunaku rāṇi
aṁdagatte “maṁḍōdari”.
parākramuḍu pavanasutuḍu
parākugā gamanistū
ā yauvana saṁpannanu gani
“āmeyē sītiya"ni bhāviṁci
harṣituḍai uppoṁgenu!

kṣaṇa bhaṁgura saṁtasamadi!
kṣatamainadi madilō bhrama”

“rāma viyōgamu poṁdina
bhāmini - mahāsādhvi sīta
āhāra nidrā pānīyamu laṁ
dāsakti cūpadu.....
īme maṁḍōdari;
sīta kādu.....”
māruti ciṁtiṁpa
doḍage

pativratā darśanamunaku
’pavanasutuḍu taha taha paḍe!
anvēṣaṇa sāgistū
āṁjanēyuḍā bhavanamuna
aṁta:pura latāgr̥hamu,
accaṭa gala maṁdiramula
nanniṭilō vedakinanū
āme mātramagupaḍa lēdu!

’virūpulū, kurūpulū,
vividhākr̥tuluṁḍi racaṭa...
kāni,
sīta kānarādu!

ananya sauṁdaryavatulu,
alarāru gaṁdharva vanitalu....
kāni,
sīta kānarādu!


pūrṇa caṁdra mukhulai
suśrōṇulaina nāgāṁganalu...
kāni,
sīta kānarādu!

rāvaṇuḍu dēvatalanu mardiṁci
rākṣasatvamutō deccina
dēva kanyalacaṭa galaru....
kāni,
sīta kānarādu!

ratanapu jānakini gānaka
rāvaṇuni maṁdiramu nuṁḍi veḍali
tapiṁcina manassutō
tanalō tanu ciṁtiṁcenu

“maṟala maṟala laṁka yaṁdu
māta sītanu vedakedanu;
nēnu sītanu cūḍanidē,
pōnu rikta hastuḍanai....

nāmūlamuga vānarulaku
nāśanamu kalugakuṁḍu gāka...
eṁdarō mahānu bhāvulaṁdariki
namaskariṁtu.....


śrīrāma lakṣmaṇulakunu,
sītā dēviki mokkeda....
rudrunakunu, iṁdrunakunu,
yamuniki, vāyudēvunaku,
rūḍhiga praṇamilli nēnu
ruvvuna muṁdaḍugu vētu...

adigadigō
dr̥maśōbhita
aśōkavanavāṭika! aṭa
vedukalēdu gāna, nēnu
veḷḷi prayatniṁceda” nane...

aṁta:puri vadali hanuma
aśōkavanamuna kēgenu.....
taruṇāṁkura pallavamulu,
talirucu puṣpagucḷamulu gala
śiṁśupāka vr̥kṣa mekki
“śrīrāmuni viyōgamuna
sīta du:khapīḍitayai
okacō niluvaka iṭunaṭu
oṁdilitō saṁcariṁpa
tānu cūḍagala” nanu koni
tāpatraya paḍe nātaḍu.....

pariparividhamula ciṁtalu
pari gonigoni pavanasutuḍu
jānaki āgamanamunaku
jāgramugā vīkṣistū
śiṁśupāka vr̥kṣamupai
śiramunu daśadiśalu tippi
daṭṭamaina latāpuppadarini dāgi
vēci yuṁḍe....

vanamulōna sudūramuna
oka yuvatini gāṁce nataḍu....

māya rakkasula madhyana
malina vastramulu dhariṁci,
upavāsamucē kr̥śiṁci
uttalapaḍu dīnurālu!

śuklapakṣa caṁdruni vale
śuṣkiṁcina nirmalātma!

suvviśāla nētradvayi
suḍibaḍi malinamai tapiṁcu
sudatini cūḍaganē
hanuma

“saṁtapturālaina īme
sati sītayē” nani ūhiṁcenu...

“śrīrāmuni kīme prāṇamu...
īmeku rāmuḍē daivamu...
magnamaina manasulatō
mahāviyōgamunu bhariṁci
prabhuvu rāmuḍiṁtavaraku
bratiki yuṁḍu ṭāścaryamē!”

“jānakikai śrīrāmuḍu
jagati mullōkamula gūlci
tāṟu māṟu jēsinanū
tagunani yē dōcucunnadi!”

sītā dēvini kanugoni
siktamaina ānaṁda bāppamulatō
śrīrāma lakṣmaṇulaku śraddhaga
svīya namaskr̥tularpiṁci

hanuma
śiṁśupākamupai rahasyagati
śiramu vālci parikiṁcu cuṁḍe....

***
( Click here for next section)
***


||om tat sat||