Sankshipta Sundarakanda - A Telugu Poem
By Padmashri Elchuri Vijayraghavrao
A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao
3 Sītārāvaṇa saṁvādamu
(next)
prāta:kālamu...
pāvana ghaḍiyalu...
pavanasutuḍu gane
paṁjana dr̥śyamu!
ṣaḍaṁga vēda viduṣulaina asurulu
saumyamuga cēsiri vēdaghōṣa!
manōjña maṁgaḷavādya dhvanulatō
mahābaluḍu “daśakaṁṭhuḍu”
mēlkoni
dāsa dāsīlu stutiṁcagā, ā
dānavēśvaruḍu vanamunaku jērenu....
bhūṣaṇōttama bhūṣituḍai
bhūyiṣṭamaina prakāśamutō
rūpayauvana saṁpannuḍaina
rākṣasa rājunu cūḍaganē
kaṭhōra vāyughāta moṁdina
kadaḷīphala vr̥kṣamu vale
rājaputrika sādhvi jānaki
ravaravamu kaṁpiṁca doḍagenu...
nitya pativratā tapasviniki
nirānaṁdamaina dīnagati!
madhura bhāṣaṇalatō sītaku
manōbhīṣṭamunu telipe
rāvaṇu ḍiṭlu
“viśālākṣī! vivēkavatī!
vimala viśr̥ta manōrājjī!
suṁdarī! ninu mōhiṁciti
priyā!
aṁdamuga nannaṁgīkariṁpumu...
bhrāṁtini viḍuvumu...
bhāryavagumu...
apahariṁci nēteccina
ati śaya suṁdarīmaṇula
kagrēsarurālavaina ativavu!
nā rārājjiga narpiṁceda sarvasvamu...
nannediriṁci niluvagala
nādhuḍī lōkamuna lēḍu;
jagatsarvamunu jayiṁci
janakuḍu nī pitakicceda;
vilāsavatī! sītā!
vinumika nā vinnapamunu”
gaḍusari dānavuni muṁdu
gaḍḍipōca nokaṭi peṭṭi
pavitramaṁda hāsamutō
palikeniṭlu sītā dēvi
“rākṣasā! rāvaṇā!
rākoṭṭu avinīti...
satpuruṣa niyamamunu
cakkagā gamaniṁcu...
nī bhārya neṭula nuvu
nirati rakṣiṁtuvō
paṁtamuga parulu tama
paḍatulanu kāpāḍuduru...
niyati gala manasutō
nīvu sattamuḍavai
nanu rāmuniki samarpiṁcu mika
śubhamagunu....
māṭa tappina eḍala
maraṇamē tathyamagu....
vajrāyudhamu ninnu
vadhiṁcaka pōyinā
yamuḍu ninugonipōka
kṣamajūpi vadilinā,
vīrarāghavuḍu ninu
viḍuvaḍani telusukō...
kubēra varuṇula śaraṇāgati nī
kuḷḷu asuvulanu rakṣiṁpa jāladu...
āśanipāta māvirbhaviṁcina eḍa
āgadu mahāvr̥kṣamainā, ādhāṭiki...
rākṣasa rājā! nissaṁdēhamu,
rāmuni bāriki tāḷalēvu nuvu”
priyadarśini jānaki palikina
paruṣa vākyamulu vinina rāvaṇuḍu
“maithilī! iṭṭi vāgbarbarataku
maraṇamē nīku prāyaścittamu...
gaḍuvika reṁḍu māsamulu muḍiyaganē
kāṁtā! śayaniṁcavalenu nātō;
patigā nanu variṁpani eḍala ninu
prātaḥkālamu caṁpi vaṁḍedaru!”
śatr̥bhaṁjanuḍu rākṣasarājagu
rāvaṇuḍiṭlu vaidēhitō jeppi,
acaṭi bhayaṁkara rākṣasastrīla
naṁdarinī tanu ājñāpiṁcenu
“rakkasulārā! jānaki edalō
rāgānurāga maṁkuriṁcavale;
sāma dāna bhēda daṁḍamulatō
sādhiṁci vaśamu jēsukonuḍika”
krōdha bharitulai rākṣasavanitalu
karmaśamuga
jānakini niṁdiṁciri
“pulastya prajāpati vaṁśamulō
puṭṭina uttamōttamuni sativai
anupama sukhasaṁpadalanu poṁduṭa
atighanamani nīkēla tōcada”ni
aramaralu telipi
ākrōśiṁciri!
“mullōkamulaṁdali saṁpadalaku
mukuṭamu paṭṭina rāvaṇēśvaruni
mudamuga bhartaga gaikoni jagamuna
muripemugā jīviṁcavale”
naniri....
rākṣasastrīla tarkamu neṟiṁgi
rālina kannīru tuḍici, jānaki
“dīnuḍainanu, rājyahīnuḍainanugāni
dhīmaṁtuḍagu rāmuḍē nāku
adhipati....
sūryaputri suvarcalapai
sumukhuḍaina hanuma pōle
rāmānurāgamē
ramyamagu nā ātmaku”
viśālākṣi sītādēvi napuḍu
vikr̥ta rākṣasāṁganalu pīḍiṁcaga,
śithila hr̥daya bhāramu sahiṁcucū
śiṁśupāka vr̥kṣamu dari
jērenu....
***
( Click here for next section)
***
||om tat sat||
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao
3 Sītārāvaṇa saṁvādamu
(next)
prāta:kālamu...
pāvana ghaḍiyalu...
pavanasutuḍu gane
paṁjana dr̥śyamu!
ṣaḍaṁga vēda viduṣulaina asurulu
saumyamuga cēsiri vēdaghōṣa!
manōjña maṁgaḷavādya dhvanulatō
mahābaluḍu “daśakaṁṭhuḍu”
mēlkoni
dāsa dāsīlu stutiṁcagā, ā
dānavēśvaruḍu vanamunaku jērenu....
bhūṣaṇōttama bhūṣituḍai
bhūyiṣṭamaina prakāśamutō
rūpayauvana saṁpannuḍaina
rākṣasa rājunu cūḍaganē
kaṭhōra vāyughāta moṁdina
kadaḷīphala vr̥kṣamu vale
rājaputrika sādhvi jānaki
ravaravamu kaṁpiṁca doḍagenu...
nitya pativratā tapasviniki
nirānaṁdamaina dīnagati!
madhura bhāṣaṇalatō sītaku
manōbhīṣṭamunu telipe
rāvaṇu ḍiṭlu
“viśālākṣī! vivēkavatī!
vimala viśr̥ta manōrājjī!
suṁdarī! ninu mōhiṁciti
priyā!
aṁdamuga nannaṁgīkariṁpumu...
bhrāṁtini viḍuvumu...
bhāryavagumu...
apahariṁci nēteccina
ati śaya suṁdarīmaṇula
kagrēsarurālavaina ativavu!
nā rārājjiga narpiṁceda sarvasvamu...
nannediriṁci niluvagala
nādhuḍī lōkamuna lēḍu;
jagatsarvamunu jayiṁci
janakuḍu nī pitakicceda;
vilāsavatī! sītā!
vinumika nā vinnapamunu”
gaḍusari dānavuni muṁdu
gaḍḍipōca nokaṭi peṭṭi
pavitramaṁda hāsamutō
palikeniṭlu sītā dēvi
“rākṣasā! rāvaṇā!
rākoṭṭu avinīti...
satpuruṣa niyamamunu
cakkagā gamaniṁcu...
nī bhārya neṭula nuvu
nirati rakṣiṁtuvō
paṁtamuga parulu tama
paḍatulanu kāpāḍuduru...
niyati gala manasutō
nīvu sattamuḍavai
nanu rāmuniki samarpiṁcu mika
śubhamagunu....
māṭa tappina eḍala
maraṇamē tathyamagu....
vajrāyudhamu ninnu
vadhiṁcaka pōyinā
yamuḍu ninugonipōka
kṣamajūpi vadilinā,
vīrarāghavuḍu ninu
viḍuvaḍani telusukō...
kubēra varuṇula śaraṇāgati nī
kuḷḷu asuvulanu rakṣiṁpa jāladu...
āśanipāta māvirbhaviṁcina eḍa
āgadu mahāvr̥kṣamainā, ādhāṭiki...
rākṣasa rājā! nissaṁdēhamu,
rāmuni bāriki tāḷalēvu nuvu”
priyadarśini jānaki palikina
paruṣa vākyamulu vinina rāvaṇuḍu
“maithilī! iṭṭi vāgbarbarataku
maraṇamē nīku prāyaścittamu...
gaḍuvika reṁḍu māsamulu muḍiyaganē
kāṁtā! śayaniṁcavalenu nātō;
patigā nanu variṁpani eḍala ninu
prātaḥkālamu caṁpi vaṁḍedaru!”
śatr̥bhaṁjanuḍu rākṣasarājagu
rāvaṇuḍiṭlu vaidēhitō jeppi,
acaṭi bhayaṁkara rākṣasastrīla
naṁdarinī tanu ājñāpiṁcenu
“rakkasulārā! jānaki edalō
rāgānurāga maṁkuriṁcavale;
sāma dāna bhēda daṁḍamulatō
sādhiṁci vaśamu jēsukonuḍika”
krōdha bharitulai rākṣasavanitalu
karmaśamuga
jānakini niṁdiṁciri
“pulastya prajāpati vaṁśamulō
puṭṭina uttamōttamuni sativai
anupama sukhasaṁpadalanu poṁduṭa
atighanamani nīkēla tōcada”ni
aramaralu telipi
ākrōśiṁciri!
“mullōkamulaṁdali saṁpadalaku
mukuṭamu paṭṭina rāvaṇēśvaruni
mudamuga bhartaga gaikoni jagamuna
muripemugā jīviṁcavale”
naniri....
rākṣasastrīla tarkamu neṟiṁgi
rālina kannīru tuḍici, jānaki
“dīnuḍainanu, rājyahīnuḍainanugāni
dhīmaṁtuḍagu rāmuḍē nāku
adhipati....
sūryaputri suvarcalapai
sumukhuḍaina hanuma pōle
rāmānurāgamē
ramyamagu nā ātmaku”
viśālākṣi sītādēvi napuḍu
vikr̥ta rākṣasāṁganalu pīḍiṁcaga,
śithila hr̥daya bhāramu sahiṁcucū
śiṁśupāka vr̥kṣamu dari
jērenu....
***
( Click here for next section)
***
||om tat sat||
___________________________________________________________________________