Sankshipta Sundarakanda - A Telugu Poem
By Padmashri Elchuri Vijayraghavrao
A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao
4 Trijaṭā svapnamu
(next)
’palupalu vidhamulu bhayaṁkaramugā
paruṣa vākyamulu baliki rakkasulu
paripari sītanu bādhiṁcuṭa cē
bhariṁca nēraka ākraṁdiṁcenu....
“ ’mala mala’ śōkāgnilō maggitinika
maraṇiṁcuṭayē madīya śrēyamu;
rākṣasa yuvatula baṁdhanamu vīḍi
rāmuni kaḍa jēruṭa durlabhatamamu.....
pāpātmurāla, nanāryurālanu,
prāṇasakhuni viḍici bratiki yuṁṭiniṭa!
kṣama naśiṁcinadi. nissaṁdēhamu,
kṣaṇa kālamaina bratukakūḍa dika.....
rākṣasulārā! hatamārcuḍu. nanu
raṁpiyatō khaṁḍiṁci bhaktiṁca
raṁḍu! nēnu siddhamuga nuṁṭi niṭa
rāmuni viḍici jīviṁpajālanika.....
raghukula tilakuḍu rāmuḍu nēniṭa
laṁkalō nuṁṭinani telisinacō
raudruḍai, dhanurdharuḍai jagamuna
rākṣasulē lēnaṭlonariṁcunu....
bharta maraṇamuna kasuralu nāvale
bhagnahr̥dayulai ākraṁdiṁturu....”
bhayaṁkara strīlu
jānakini cuṭṭi
’paruṣamugā palukucunēyuṁḍiri
“duṣṭurālavagu ō sītā! ninu
durgatipālu jēsedaru. tr̥ṭilō
ninnu caṁpi, nī māṁsamunu vīru
nirati rucikaramuga bhakṣiṁturu”
vr̥ddharākṣasi “trijaṭa”
kr̥ddhulai vartiṁcu
rākāsi vanitalanu
rākoṭṭi iṭlanenu
“duṣṭa vanitalārā! ī jānaki
dyutigala janakarāja putrika;
daśaratha mahārājunaku kōḍalu....
bhakṣiṁca dalaturā?!
anyāyamu!
’baduluga mimulanu
mīrētini vēyuḍu...
daṁḍi nidralō mēlkonina nēnu
dāruṇamaina svapnamunu gaṁṭini...
rākṣasa vināśa kārakamai, śrī
rāmuni vijaya sūcakamu, ā kala....”
kala eṭṭidō
kautukamuga
asura lālakiṁca doḍagiri
“aṁbudhi madhyana
adoka parvatamu...
ā nagamu paina
āsīna sīta
sūrya kāṁti tana adhipati
sūryuni kaḍa kēginaṭlu
tellaṭi vastramulu gaṭṭi
ā tellaṭi nagamu mīda
śrīrāmuni sānnidhyamu
sītaku prāptiṁcina kala !
airāvatamunu pōlina
aṁdamaina hatti nekki
rayamuganaṭa vihariṁceḍu
rāmalakṣmaṇula jūciti !!
pāvanamagu svargasīma
pātakulaku dussādhyamu...
aṭulē rāmunipai jaya
malavi gādu rākṣasulaku...
ō rākṣasa strī lārā!
ōpika tō vinagōreda...
ghōra vipattiki guriyai
gōrugiṁtayagu niccaṭa...
namaskariṁci, sati sītanu
namratatō vēḍukonuḍu;
ādaṭa gala janaka putri
āpadalanu tolagiṁcunu”
iṭa sītādēvi
araṇyarōdana....
bhayaṁkaruḍu rāvaṇuni palukulaku
’bhaya vihyalayai rakkasula naḍuma
nirjana vanamuna ati vaṁṭarigā
nilicina bālikavale vilapiṁcenu!
“ayyō! rākṣasuḍiccina gaḍuvika
ativēgamuga mugisi pōvanunnadi!
prabala pātakamunaku rājājñagā
prātaḥkālamu maraṇa śikṣagānu
cōrunivale cellacedirinadi madi....
hā! rāmā! lakṣmaṇā! sumitrā!
hā! kausalyā! hā! bhūmātā!
nauka suḍigālilō sāgaramuna
naśiṁcinaṭlu suḍibaḍinavi.
asuvulu.....”
durbharamagu duḥkhabhāramu vahiṁci
duraṭillucu, rāmuni dhyāniṁcucu,
śīrṇamaina dēhamutō jānaki
śiṁśupāka vr̥kṣamu kaḍa kūrcuni
paritāpamutō mati caliṁci
paripari vidhamula yōjiṁcaḍoḍage.
tana jaḍatō uri pōsukuni
tānu tarali yamuni kaḍakēga valenaṭa!!
citikina madi ciṁdagoni
ciṁtiṁcucu dainyamutō
śiṁśupāka vr̥kṣamu kaḍa
śīrṇiṁcina vaidēhiki
“śrīmaṁtuḍaina adhipatini
sēviṁceḍu bhr̥tyula vale
śubhaśakunamulu cuṭṭamuṭṭi”
sukhamu kiṁcu
kaligiṁcenu!
prāmāṇikamu laina aṭṭi
prasiddhamagu sūcanalaṁdi
daivadattamuga sītaku
dhairya sthairyamu labbenu....
***
( Click here for next section)
***
||om tat sat||
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao
4 Trijaṭā svapnamu
(next)
’palupalu vidhamulu bhayaṁkaramugā
paruṣa vākyamulu baliki rakkasulu
paripari sītanu bādhiṁcuṭa cē
bhariṁca nēraka ākraṁdiṁcenu....
“ ’mala mala’ śōkāgnilō maggitinika
maraṇiṁcuṭayē madīya śrēyamu;
rākṣasa yuvatula baṁdhanamu vīḍi
rāmuni kaḍa jēruṭa durlabhatamamu.....
pāpātmurāla, nanāryurālanu,
prāṇasakhuni viḍici bratiki yuṁṭiniṭa!
kṣama naśiṁcinadi. nissaṁdēhamu,
kṣaṇa kālamaina bratukakūḍa dika.....
rākṣasulārā! hatamārcuḍu. nanu
raṁpiyatō khaṁḍiṁci bhaktiṁca
raṁḍu! nēnu siddhamuga nuṁṭi niṭa
rāmuni viḍici jīviṁpajālanika.....
raghukula tilakuḍu rāmuḍu nēniṭa
laṁkalō nuṁṭinani telisinacō
raudruḍai, dhanurdharuḍai jagamuna
rākṣasulē lēnaṭlonariṁcunu....
bharta maraṇamuna kasuralu nāvale
bhagnahr̥dayulai ākraṁdiṁturu....”
bhayaṁkara strīlu
jānakini cuṭṭi
’paruṣamugā palukucunēyuṁḍiri
“duṣṭurālavagu ō sītā! ninu
durgatipālu jēsedaru. tr̥ṭilō
ninnu caṁpi, nī māṁsamunu vīru
nirati rucikaramuga bhakṣiṁturu”
vr̥ddharākṣasi “trijaṭa”
kr̥ddhulai vartiṁcu
rākāsi vanitalanu
rākoṭṭi iṭlanenu
“duṣṭa vanitalārā! ī jānaki
dyutigala janakarāja putrika;
daśaratha mahārājunaku kōḍalu....
bhakṣiṁca dalaturā?!
anyāyamu!
’baduluga mimulanu
mīrētini vēyuḍu...
daṁḍi nidralō mēlkonina nēnu
dāruṇamaina svapnamunu gaṁṭini...
rākṣasa vināśa kārakamai, śrī
rāmuni vijaya sūcakamu, ā kala....”
kala eṭṭidō
kautukamuga
asura lālakiṁca doḍagiri
“aṁbudhi madhyana
adoka parvatamu...
ā nagamu paina
āsīna sīta
sūrya kāṁti tana adhipati
sūryuni kaḍa kēginaṭlu
tellaṭi vastramulu gaṭṭi
ā tellaṭi nagamu mīda
śrīrāmuni sānnidhyamu
sītaku prāptiṁcina kala !
airāvatamunu pōlina
aṁdamaina hatti nekki
rayamuganaṭa vihariṁceḍu
rāmalakṣmaṇula jūciti !!
pāvanamagu svargasīma
pātakulaku dussādhyamu...
aṭulē rāmunipai jaya
malavi gādu rākṣasulaku...
ō rākṣasa strī lārā!
ōpika tō vinagōreda...
ghōra vipattiki guriyai
gōrugiṁtayagu niccaṭa...
namaskariṁci, sati sītanu
namratatō vēḍukonuḍu;
ādaṭa gala janaka putri
āpadalanu tolagiṁcunu”
iṭa sītādēvi
araṇyarōdana....
bhayaṁkaruḍu rāvaṇuni palukulaku
’bhaya vihyalayai rakkasula naḍuma
nirjana vanamuna ati vaṁṭarigā
nilicina bālikavale vilapiṁcenu!
“ayyō! rākṣasuḍiccina gaḍuvika
ativēgamuga mugisi pōvanunnadi!
prabala pātakamunaku rājājñagā
prātaḥkālamu maraṇa śikṣagānu
cōrunivale cellacedirinadi madi....
hā! rāmā! lakṣmaṇā! sumitrā!
hā! kausalyā! hā! bhūmātā!
nauka suḍigālilō sāgaramuna
naśiṁcinaṭlu suḍibaḍinavi.
asuvulu.....”
durbharamagu duḥkhabhāramu vahiṁci
duraṭillucu, rāmuni dhyāniṁcucu,
śīrṇamaina dēhamutō jānaki
śiṁśupāka vr̥kṣamu kaḍa kūrcuni
paritāpamutō mati caliṁci
paripari vidhamula yōjiṁcaḍoḍage.
tana jaḍatō uri pōsukuni
tānu tarali yamuni kaḍakēga valenaṭa!!
citikina madi ciṁdagoni
ciṁtiṁcucu dainyamutō
śiṁśupāka vr̥kṣamu kaḍa
śīrṇiṁcina vaidēhiki
“śrīmaṁtuḍaina adhipatini
sēviṁceḍu bhr̥tyula vale
śubhaśakunamulu cuṭṭamuṭṭi”
sukhamu kiṁcu
kaligiṁcenu!
prāmāṇikamu laina aṭṭi
prasiddhamagu sūcanalaṁdi
daivadattamuga sītaku
dhairya sthairyamu labbenu....
***
( Click here for next section)
***
||om tat sat||
___________________________________________________________________________
