A Brief narration of
Valmiki Sundarakanda
by
Pandit Elchri Vijayraghavrao


Sītā hanumaṁtula saṁbhāṣaṇamu -2
(next )


pūrṇacaṁdramukhi jānaki
pūnikatō vini hanumaku
tana pratyuttaramu niṭula
’dharmayuktamuga’ niccenu

“ataḍu ’nannē talacina’
amr̥ta vākyamunaku tōḍu
’viriviga du:khituḍainaṭṭi’
viṣapūrita vākku kalipi
sukha duḥkhamulanu pottuga
sūciṁcitivē hanumā!!

saṁvatsara kālamunanu
saṁhariṁcuṭaku parimiti
krūruḍu rāvaṇu ḍiccina
kutaṁtramagu gaḍuvu nuṁḍi
padi nelalapuḍē gatiṁci
pakkuna reṁḍē migilenu....

īlōpuna rāvalenani
śrīrāmunitō ceppumu

rāmacaṁdruni kaḍaku nannu
rayamuga taraliṁca manina
vibhīṣaṇuni vinnapamunu
vinanē lēdā durmati!”

kannīṭi bāppamulu kārci vilapiṁcagā
kapīśvaruḍāmenu gani
karuṇatō niṭlanenu

“ammā! nī sthiti neṟiṁgi
ati śīghramu śrīrāmuḍu
bhallūkapu sainyamutō
bhaṁḍanamunakē teṁcunu...

aṁta danuka vēciyuṁḍuṭa
asalanavasaramu tallī!
nī du:khanivāraṇa
nē nīkṣaṇamē cēyagalanu;

nā kaṁdhamupai nekkumu
ninnipuḍē gonipōyeda...

samudra laṁghanamu naṁduna
saṁpannuḍanagu nāpai
saṁdēhamu valadu. nēnu
samagramuga baliṣṭuḍanu...

rāvaṇa sahitamugā ī
laṁkanu nē mōyagalanu”

madilō saṁbhramamu poṁdi
māruti tōniṭlu palike

“kapivaryā! nīvu nannu
kaṁdhamupai mōsukonuṭa
kōti cēṣṭa yani madilō
koṁcemu saṁkōcamāye!”

vāyusutuḍu, balavīruḍu
vaidēhī vacanamu vini
avamānamu jeṁdi, nocci,
ālōciṁca doḍaṁgenu

“nā bala prabhāvamulanu
namminaṭlu gānarādu;
nitāṁtamuga sītaku nā
nijarūpamu pradarśiṁtu”

jagajjēya mānamugā
jvalita prajvalitamaina
mēruvu, maṁdaramulavale
mēṭi parvatamula kāṁti

aṁta kaṁta kati ghanamuga
ākāśamu varaku perigi
vijr̥ṁbhiṁci pracaṁḍuḍai
’viśvarūpamu’nu jūpenu!!

velliviriyu praḷayamuvale
veṟupu golupu vāyusutuni
parikiṁcucu palike sīta
“āhō! ghanuḍavu vānarēṁdrā!

advitīyamunī satvamu!
vāyu dēvuni sphūrti,
agni vale tējassu galigi
adbhutamagu śaktulatō
alaṁkarituḍavu!

kānī
kapivaryā! nēnippuḍu
kadalivaccuṭanucitamagu;

nīvu duṣṭa saṁharaṇaku
nijamuga samarthuḍa vaina,
raṭṭuga nanu goni pōvuṭa
rāmuni kīrtiki bhaṁgamu...

parapuruṣuni dēhasparśa
pati bhaktiki viruddhamagu...

daśaradha putruḍu svayamuga
daśakaṁṭhuni saṁhariṁci
’sababuga nanu goni pōvuṭa
sakala vidhamuluga yuktamu....

vānarēṁdrā! śrīghramu
vajradēhi vanacaramula
vanniyagala sainyamutō
rāmalakṣmaṇulu laṁkaku
rāvalenani nā kōrika....

bahukāla viyōga pīḍa
bhariṁcaka kr̥śiṁcu nāku
paramātmuni rāka valana
’paramānaṁdamu galugunu...”

vākcaturuḍaina vātātmajuḍu
vēḍu konenu vaidēhitō niṭlu.
“dayāmayī! rāmuni dūtaku nī
darśana bhāgyamu labhiṁcinaṭluga
gurutuga śrīrāmuniki delupuṭaku
“gurtu’ nokaṭi prasādiṁpa gōredanu”

dēva kanyatō samānurālagu
dēvi sīta hanumatō palikenu
“prītiga ī ’vr̥ttāṁtapu gurutu’nu
priyuḍu śrīrāma caṁdruniki telupumu...

citra kūṭamuna kīśānyamugā
siddhāśrama mokaṭi galadu. aṁduna
okānoka kāki, māṁsamunu gōri
odduga mukkutō poḍucuṭanu jūci,

aṭṭi yeḍa nuṁḍi tarimi vēyuṭaku
maṭṭibeḍḍa kākipai visiritini;
kāki cēṣṭapai kōpiṁcuṭacē
kannīḷḷu mukhamupai vyāpiṁcagā,
tuḍucukonuṭa
nā nāthuḍu cūcenu...

buddhi baluḍu, uttamuḍagu
bāhubaluḍu śrīrāmuḍu
bhaṁjakamagu cēṣṭacūci
bhariṁca lēni kōpamu tō
darbhāsanamulō nunna
darba pulla nokaṭi tīsi
brahmāstramucē dānini
balamuga abhimaṁtriṁcenu!

oka kākini caṁpuṭakai
vodilenataḍu brahmāstramu!
mahapāpirāvaṇāsuruni
mari eṁduku kṣamiṁcunō?!”

karuṇatō vaidēhi
kārcinadi kannīru...
tējasvi kapivaruḍu
teṟukuvaga niṭlanenu

“nī viyōga duḥkhamucē
śrīrāmuḍu ati vimukhuḍu...
ī viṣayamu ’satya’ manuṭa
kiṭa śapathamu cēyucuṁṭi”

madilō gala ciṁta perigi
mārutitō palikeniṭlu
“kausalyā putruḍaina kōsalēṁdruḍu
śrīrāmuni kabhivādamulu delipi,
aḍigeda nātani kṣēmamu...

“iṁkoka nelarōjulalō
īme prāṇamulu viḍucunu;
daśaradha naṁdanā! sīta
dakkadu. rakṣiṁpa manucu
pati dēvuḍu rāmuni tō
paripari vidhamula delupumu”


iṭlu paliki tana cīra koṁgulō
gaṭṭukonina divyamaina “cūḍāmaṇi
’gurutuga’ rāmuni kimmani jānaki
guṇavaṁtuḍu hanumaṁtuni kosagenu...

“vānarēṁdruḍā! nā saṁdēśamu
vini, mahā vīruḍaina nāpati
ati pauruṣamagu avikalpamutō
nannu poṁduṭaku jatanamu sēyunu”

sīta vākyamulālakiṁci
śīghramugā vāyusutuḍu
talanu vaṁci, kēlu mōḍci
tana pratyuttara mosagenu

“kakut–stha vaṁśa vīruḍu śrīrāmuḍu
kapulatō, bhallūkamulatō virajillu
sēnanugoni vacci yuddhamuna
śatruvula nōḍiṁci tīrunu tallī!

kārya nirvāhakr̥ta niścayuḍai
kadali vaccuniṭa sugrīvuḍapuḍu;
ō vaidēhī! vey– vēla kōṭla
vānara vīrula niṭaku gonivacci
asurula sainyamu laṁtamonariṁci
ati śayamagu vijayamu sādhiṁturu!

raghuvaṁśākhyuḍu,
baṁdhu sahitamuga rāvaṇa saṁhāramunu gāviṁci
ati suṁdaramagu sītammanu-ninu
ayōdhyāpuramunaku goni pōvunu...

dēvakanyāratnamunu bōlina
dēvi sīta hanumatō niṭlanenu
“hanumā! nī priya vākyamulanu vini
atisaṁtasamainadi nāmadilō;

molaka lettaganē tolakaṟi vānalu
mudamuga phalasiddhi noṁdiṁcunu gadā!

vāyusutā!
rāmalakṣmaṇulanū,
accaṭi vānara vīrulatō saha
aṁdarinī kṣēmamaḍigiti nanavale...
rāmuni sannidhi cērina kṣaṇamuna,
rāvaṇāsuruni duṣkarmalatō
nēnanubhaviṁcu mahadu:khamunu
neṭṭanamuga varṇiṁpa gōredanu...

sukhamuga veḍalumu
śubhamagunu gāka!”

rākumāri sīta iṭlanagā, tana
rāka saprayōjanamainaṁduku
saṁtasiṁci, tanudalacina kāryamu
cāla varaku neravērinaṭlugani,
uttama saṁkalpamutō nātaḍu
uttara diśa bōva pratīkṣiṁcenu...

aṭanuṁḍi payanamai
ālōciṁcenu hanuma

“jaya sūcakamuga
nē jānakini kanugoṁṭi!
ayinavennō panulu
alpamē śēṣamika.....

ā kāryasiddhikai
ati cāka cakyamuga
daṁḍōpāyamunu vāḍi
dahiṁceda vairulanu....

raṇaraṁgamulō rāvaṇāsuruni
balā balamulanu bāguga kanugoni
atani sahacarula
nacaṭa edurkoni
aṁtu tēlcukoni
apuḍu veḍaledanu...”

***
( Click here for next section)
***

||om tat sat||