వివేక చూడామణి శ్లోకములు 421- 423

గురువు ఆత్మ జ్ఞానఫలము గురించి ఇంకా చెపుతాడు ఈ మూడు శ్లోకాలలో

శ్లోకము 421
నివృత్తిః పరమాతృప్తిః
ఆనన్దో అనుపమఃస్వతః।
దృష్టదుఃఖేష్వనుద్వేగః
విద్యాయాః ప్రస్తుతం ఫలమ్॥421॥

1నివృత్తిః పరమాతృప్తిః -
నివృత్తితో గొప్ప తృప్తియు;

నివృత్తి అంటే సకలకార్యములనుండి మరలుట; సకల కార్యములు అంటె బంధము కలిగించే పనులు; బంధము కలిగించే పనుల నుంచి వెనక్కి మరలితే,  అంటే నివృత్తితో,  పరమ శాంతి పరమ తృప్తి లభిస్తాయి.

2 ఆనన్దో అనుపమః స్వతః -
స్వతస్సిద్ధమగు సాటిలేని ఆనందము;

3 దృష్టదుఃఖేష్వనుద్వేగః :
 ప్రాప్తించుచున్న దుఃఖముల విషయమున మనస్సులో బాధపడకుండుట;

4 విద్యాయాః ప్రస్తుతం ఫలమ్ -
(ఇవి) విద్యయొక్క లభించు ఫలములు

విద్య అంటే ఆత్మ జానము అని. ఆత్మ జ్ఞానము వున్నవాడికి వచ్చే లాభాలు చెప్పడమైనది. ఆ లాభాలు -  నివృత్తితో తృప్తి , స్వతః సిద్ధమగు సాటిలేని ఆనందము, దుఃఖాలలో బాధపడకుండావుండుట.  

421 శ్లోక తాత్పర్యము:

నివృత్తితో గొప్ప తృప్తి, స్వతస్సిద్ధమగు సాటిలేని ఆనందము, ప్రాప్తించుచున్న దుఃఖముల విషయమున మనస్సులో బాధపడకుండుట, ఇవి విద్యయొక్క ఫలములు.॥421॥

శ్లోకము 422

యత్కృతం భ్రాన్తివేళాయాం
నానాకర్మ జుగిప్సితమ్ ।
పశ్చాన్నరో వివేకేన
తత్ కథం కర్తుమర్హతి॥422॥

1 నానాకర్మ జుగిప్సితమ్ -
జుగిప్స కలిగించు అనేక కర్మలు;

2 యత్కృతం భ్రాన్తివేళాయాం -
భ్రాన్తి సమయములో ఎవి చేయబడినవో

3 పశ్చాన్నరో వివేకేన-
ఆ తరువాత నరుడు వివేకముతో;

4 తత్ కథం కర్తుమర్హతి -
అవి ఎట్లు చేయగలడు?

అంటే వివేకము వచ్చిన తరువాత జుగిప్స కలిగించు కర్మలు, వివేకము గలవాడు  ఎట్లు చేయగలడు అన్న ప్రశ్న కి సమాధానము, వివేకము గలవాడు చెయ్యడు అని.

వివేకము గల నరుడు భ్రాన్తి సమయములో చేసిన జుగిప్స కలిగించు కార్యములు, ఆ భ్రాన్తి పోయిన తరువాత ,  ఆ పనులను చేయలేడు.

422 వ శ్లోక తాత్పర్యము

వివేకము గల నరుడు భ్రాన్తి సమయములో చేసిన జుగిప్స కలిగించు కార్యములు, ఆ భ్రాన్తి నివృత్తితో ఆ పనులను చేయలేడు.॥422॥

శ్లోకము 423

విద్యాఫలం స్యాత్ అసతో నివృత్తిః
ప్రవృత్తిః అజ్ఞాన ఫలమ్ యదీక్క్।
తత్ జ్ఞాజ్ఞయోః మృగతృష్ణికాదౌ
నోచేత్ విదో దృష్టఫలం కిమ్ అస్మాత్॥

1 విద్యాఫలం స్యాత్ అసతో నివృత్తిః -
లేని దాని గురించి వెనుకకి మళ్ళుట విద్యయొక్క ఫలము:

విద్యవలన అంటే జ్ఞానము వలన ఫలము అసద్వవస్తువుల ( ఇ జగత్తు మాయ అనే భావముతో) నుంచి మనస్సు వెనుకకి మళ్ళుట అదే నివృత్తి. 

2 ప్రవృత్తిః అజ్ఞాన ఫలమ్। -
ప్రవృత్తి యొక్క ఫలము అజ్ఞానము;

అజ్ఞానము వలన ఈ ప్రపంచమే నిజము అనే భావము అందులో మునిగి తేలడము (అదే ప్రవృత్తి)

3 తత్ జ్ఞాజ్ఞయోః మృగతృష్ణికాదౌ-
అది జ్ఞానులు అజ్ఞానులకు ఎండమావులలో ( కనపడును).

ఎండమావులలో జ్ఞాని భ్రాన్తి పొందడు నీరు లేదు అని చలించడు దుఃఖపడడు. అజ్ఞాని ఎండమావులలో, భ్రాన్తిలో చూచిన  నీరు కనపడక దుఃఖములో పడును.

4 నోచేత్ విదో దృష్టఫలం కిమ్ అస్మాత్ -
అలా కానిచో  జ్ఞానులకు దీనికన్న భిన్నమైన ఫలము ఏమున్నది?

జ్ఞాని ఆజ్ఞానులలో ఆ భేదము లేకపోతే , విద్యయొక్క ఫలము ఎమిటి అన్న ప్రశ్నతో, గురువు విద్యయొక్క ఫలము అదే అని తేట తెల్లము చేస్తున్నాడు.


423 వ శ్లోక తాత్పర్యము:

నివృత్తి అంటే లేని దాని గురించి వెనుకకి మళ్ళుట విద్యయొక్క ఫలము. ప్రవృత్తి యొక్క ఫలము అజ్ఞానము. అది జ్ఞానులు అజ్ఞానులకు మృగతృష్ణలో  కనపడును.॥423॥


________________________________________________________

__________________________________